ଗରୁଡପୁରାଣମ୍

ବଭୂଵ ଦୈତ୍ଯଯୋନୌ ଚ ଦେଵାନାଂ କଣ୍ଟକୋ ବଲୀ । ସଂଜୀଵୋ ଵିଜଯଃ ପ୍ରୋକ୍ତୋ ହରିଭକ୍ତୋ ମହାପ୍ରଭୁଃ ॥ ୩,୨୬.

ଦେବତାମାନଙ୍କ ପାଇଁ ଦେତ୍ୟ ଜନ୍ମରେ ଜନ୍ମି, ଶକ୍ତିଶାଳୀ ଏବଂ କଣ୍ଟକ ହେଲେ। ସଂଜୀବ ଓ ବିଜୟ ନାମରେ ପରିଚିତ, ହରିଙ୍କ ଭକ୍ତ ଏବଂ ମହାପ୍ରଭୁ ଥିଲେ।

ହରିଣ୍ଯାକ୍ଷଃ ସ୍ଵଯଂ ଦୈତ୍ଯୋ ହରିଭକ୍ତଵିଦୂଷକଃ । ଏତାଦୃଶୋ ହିରଣ୍ଯାକ୍ଷସ୍ତପସ୍ତପ୍ତୁଂ ସମୁଦ୍ଯତଃ ॥ ୩,୨୬.

ହିରଣ୍ୟାକ୍ଷ ନିଜେ ଦେତ୍ୟ ଥିଲେ, ହରିଙ୍କ ଭକ୍ତମାନଙ୍କୁ ଉପହାସ କରୁଥିଲେ। ଏପରି ହିରଣ୍ୟାକ୍ଷ ତପସ୍ୟା କରିବାକୁ ଉଦ୍ୟତ ହେଲେ।

ତଦା ମାତା ଦିତିର୍ଦେଵୀ ହିରଣ୍ଯାକ୍ଷମୁଵାଚ ସା । ଦିତିରୁଵାଚ । ଵତ୍ସଲସ୍ତ୍ଵଂ ମହାଭାଗମା ତପସ୍ଵାଷ୍ଟହାଯନଃ ॥ ୩,୨୬.

ତାପରେ ଦେବୀ ଦିତି, ହିରଣ୍ୟାକ୍ଷଙ୍କୁ କହିଲେ: ଦିତି କହିଲେ: ମୋ ପ୍ରିୟ ପୁଅ, ତୁମେ ଭାଗ୍ୟଶାଳୀ; ଆଠ ବର୍ଷ ତପସ୍ୟା କରିବା ଉଚିତ୍ ନୁହେଁ।

ତ୍ଵଂ ମା ଦଦସ୍ଵ ଦୁଃ ଖଂ ମେ ପାଲଯିଷ୍ଯତି କୋଵିଦଃ । କ୍ଷଣମାତ୍ରଂ ନ ଜୀଵାମି ତ୍ଵାଂ ଵିନା ଜୀଵନଂ ନ ହି ॥ ୩,୨୬.

ମୋତେ ଦୁଃଖ ଦିଅନି, କିଏ ମୋତେ ଦେଖିବ? ତୁମେ ନଥିଲେ ମୁଁ ଏକ ମୁହୂର୍ତ୍ତ ମଧ୍ୟ ବଞ୍ଚିପାରିବିନି; ତୁମେ ଛଡ଼ା ଜୀବନ ନାହିଁ।

ମା ତପ ତ୍ଵଂ ମହାଭାଗ ମମ ଜୀଵନହେତଵେ । ଏଵମୁକ୍ତସ୍ତୁ ମାତ୍ରା ସ ଵିଜଯୋଵଶତୋବ୍ରଵୀତ୍ ॥ ୩,୨୬.

ମୋ ଜୀବନ ପାଇଁ ତପସ୍ୟା କରିବା ଉଚିତ୍ ନୁହେଁ, ମହାଭାଗ୍ୟବତୀ। ଏପରି ମା ଦ୍ୱାରା କହାଯିବା ପରେ, ବିଜୟ ଚାପି ଉତ୍ତର ଦେଲେ।

ହିରଣ୍ଯାକ୍ଷୋ ମାତରଂ ପ୍ରାହ ଜାଲଂ ହିତ୍ଵା ଵିଷ୍ଣୋର୍ଭଜନେଽଲଂ କୁରୁଷ୍ଵ । ମଯିସ୍ନେହଂ ପୁତ୍ରହେତୋର୍ଵିରୂଢଂ ସୁଖଦୁଃ ଖେ ଚେହ ଲୋକେ ପରତ୍ର ॥ ୩,୨୬.

ହିରଣ୍ୟାକ୍ଷ ମାଙ୍କୁ କହିଲେ: ଆସକ୍ତି ଛାଡ଼ି ମଧୁସୂଦନଙ୍କ ପୂଜା କର। ପୁଅ ପାଇଁ ତୁମର ମମତା ଏହି ଜଗତ ଓ ପରଲୋକରେ ଶୁଖ ଦୁଃଖ ଦୁଇଟି ଦେଇଥାଏ।

ଯାଵତ୍ସ୍ନେହଂ ମଯି ମାତଃ କରୋଷି ତାଵତ୍କ୍ଲେଶଂ ଶାଶ୍ଵତଂ ଯାସ୍ଯସି ତ୍ଵମ୍ । ମାତଶ୍ଚ ତେ ମଯି ପୁତ୍ରତ୍ଵବୁଦ୍ଧିସ୍ତ୍ଵଯ୍ଯପ୍ଯେଷା ମାତୃବୁଦ୍ଧିର୍ମମାପି ॥ ୩,୨୬.

ମା, ଯେପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ତୁମେ ମୋତେ ମମତା କରିବ, ସେପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ତୁମେ ଅନନ୍ତ କଷ୍ଟ ଭୋଗିବ। ତୁମେ ମୋତେ ପୁଅ ଭାବିବା ପରି, ମୁଁ ମଧ୍ୟ ତୁମକୁ ମା ଭାବିବି।

ତାତେ ପୂଜ୍ଯେ ପିତୃବୁଦ୍ଧିର୍ମମାସ୍ତି ତସ୍ମିଂସ୍ତୁତେ ଭର୍ତୃବୁଦ୍ଧିର୍ହି ମିଥ୍ଯା । ନିର୍ମାତି ଯସ୍ମାଦ୍ଧରିରେଵ ସର୍ଵଂ ସମ୍ଯକ୍ପାତା ନିଯତୋଽସୌ ମୁରାରିଃ ॥ ୩,୨୬.

ମୋ ପିତା, ଯେଉଁଠିକି ମୁଁ ପିତୃଭାବ ରଖିଛି; ତୁମେ ଯେଉଁଠିକି ଭାର୍ତ୍ତା ଭାବ କରୁଛ, ସେ ଭୁଲ। କାରଣ ହରି ଏକା ଏ ସମସ୍ତଙ୍କ ନିର୍ମାତା, ମୁରାରି ସଦା ରକ୍ଷା କରନ୍ତି।

ଅତୋ ହି ମାତା ହରିରେଵ ସର୍ଵଦା ତ୍ଵନ୍ଯାସାଂ ଵୈ ମାତୃତା ଚୋପଚାରାତ୍ । ନିର୍ମାତୃତ୍ଵଂ ଯଦି ମୁଖ୍ଯଂ ତ୍ଵଯି ସ୍ଯାଦ୍ଦ୍ରୋଣାଦୀନାଂ ଜନନୀ କା ଵଦସ୍ଵ ॥ ୩,୨୬.

ତେଣୁ ମା, ହରି ଏକା ସଦା ସତ୍ୟ ମା; ଅନ୍ୟମାନଙ୍କର ମାତୃତ୍ୱ କେବଳ ଉପଚାରିକ। ତୁମେ ଯଦି ପ୍ରମୁଖ ମା, ତେବେ ଡ୍ରୋଣ ଓ ଅନ୍ୟମାନଙ୍କର ମା କିଏ, କହ।

ମାତୃତ୍ଵଂ ଵୈ ଯଦି ମୁଖ୍ଯଂ ତ୍ଵଯି ସ୍ଯାଦ୍ଧାତ୍ରାଦୀନାଂ ଜନନୀ କା ଵଦସ୍ଵ । ଯତଃ ସଦା ଯାତି ଜଗତ୍ତତ୍ତୋ ହରିଃ ସଦା ପିତା ଵିଷ୍ଣୁରଜଃ ପୁରାଣଃ ॥ ୩,୨୬.

ତୁମେ ଯଦି ପ୍ରମୁଖ ମା, ତେବେ ବ୍ରହ୍ମା ଓ ଅନ୍ୟମାନଙ୍କର ମା କିଏ, କହ। କାରଣ ହରି, ସଦା ବିଷ୍ଣୁ, ଏହି ଜଗତର ମୂଳ ଏବଂ ସଦା ପିତା।

ସଦା ପିତା ମୁଖ୍ଯପିତା ଯଦି ସ୍ଯାଦ୍ଗର୍ଭସ୍ଥବାଲେ ପାଲକଃ କୋ ଵଦସ୍ଵ । ମାତାପିତ୍ରୋଃ ପାଲକତ୍ଵଂ ଯଦି ସ୍ଯାତ୍କୂର୍ମାଦୀନାଂ ପାଲକୌ କୌ ଵଦସ୍ଵ ॥ ୩,୨୬.

ପିତା ଯଦି ସଦା ପ୍ରମୁଖ, ତେବେ ଗର୍ଭରେ ଶିଶୁକୁ କିଏ ରକ୍ଷା କରେ, କହ। ମା ଓ ପିତା ଯଦି ରକ୍ଷାକାରୀ, ତେବେ କୂର୍ମ ଓ ଅନ୍ୟମାନଙ୍କୁ କିଏ ରକ୍ଷା କଲେ, କହ।

ମାତାପିତ୍ରୋଃ ପାଲକତ୍ଵଂ ଯଦି ସ୍ଯାତ୍କୃପାଦୀନାଂ ରକ୍ଷକୌ କୌ ଵଦସ୍ଵ । ପୁନ୍ନାମକାନ୍ନାରକାଦ୍ଦେହ ଭଜାନ୍ତସ୍ମାତ୍ତ୍ରାତାପୁତ୍ରଵିଷ୍ଣୁଃ ପୁରାଣଃ ॥ ୩,୨୬.

ମା ଓ ପିତା ଯଦି ରକ୍ଷାକାରୀ, ତେବେ କୃପା ଓ ଅନ୍ୟମାନଙ୍କୁ କିଏ ରକ୍ଷା କଲେ, କହ। ତେଣୁ ମା, ନରକରୁ ପୁଅମାନଙ୍କୁ ପ୍ରାଣ ଦେଇଥିବା ପ୍ରାଚୀନ ବିଷ୍ଣୁକୁ ଜାଣ।

ନ ତାରକୋହଂ ନରକାଚ୍ଚ ସୁଭ୍ରୂର୍ନ ଵୈ ଭର୍ତା ନାପି ପିତ୍ରାଦଯଶ୍ଚ । ନ ଵୈ ମାତା ନାନୁଜାଦିଶ୍ଚ ସର୍ଵଃ ସର୍ଵତ୍ରାତା ଵିଷ୍ଣୁରତୋ ନ ଚାନ୍ଯଃ ॥ ୩,୨୬.

ହେ ସୁନ୍ଦରୀ, ମୁଁ ନରକରୁ ଉଦ୍ଧାରକ ନୁହେଁ, ଭାର୍ତ୍ତା, ପିତା ଓ ଅନ୍ୟମାନେ ମଧ୍ୟ ନୁହେଁ; ମା, ଭାଉ ଓ ଅନ୍ୟମାନେ ମଧ୍ୟ ନୁହେଁ। ସମସ୍ତଙ୍କ ଉଦ୍ଧାରକ କେବଳ ବିଷ୍ଣୁ, ଅନ୍ୟ କେହି ନୁହେଁ।

ମାଯାଂ ମଦୀଯାଂ ଜ୍ଞାନଶସ୍ତ୍ରେଣ ଚ୍ଛିତ୍ଵା ଭକ୍ତ୍ଯା ହରେଃ ସ୍ମରଣଂ ତ୍ଵଂ କୁରୁଷ୍ଵ । ଯଦ୍ଭକ୍ତିରୂପୂର୍ଵଂ ସ୍ମରଣଂ ନାମ ଵିଷ୍ଣୋସ୍ତତ୍ସର୍ଵଥା ପାପହରଂ ଚ ମାତଃ ॥ ୩,୨୬.

ମୋର ମାୟାକୁ ଜ୍ଞାନର ତଳୱାର ଦ୍ୱାରା କାଟି, ଭକ୍ତି ସହିତ ହରିଙ୍କୁ ସ୍ମରଣ କର। ଭକ୍ତି ଦ୍ୱାରା ଉତ୍ପନ୍ନ ହେଉଥିବା ବିଷ୍ଣୁଙ୍କ ନାମର ସ୍ମରଣ, ମାଆ, ସବୁବେଳେ ପାପକୁ ଦୂର କରେ।

ଯୋ ଵା ଭକ୍ତ୍ଯା ସ୍ମରଣଂ ନାମ ଵିଷ୍ଣୋଃ କରୋତ୍ଯସୌ ପାପହରୋ ଭଵିଷ୍ଯତି । ଅଯଂ ଦେହୋ ଦୁର୍ଲ୍ଲଭଃ କର୍ମଭୂମୌ ତତ୍ରାପି ମଧ୍ଯେ ଭଜନଂ ଵିଷ୍ଣୁମୂର୍ତେଃ ॥ ୩,୨୬.

ଯେଉଁଠି ଭକ୍ତି ସହିତ ବିଷ୍ଣୁଙ୍କ ନାମ ସ୍ମରଣ କରାଯାଏ, ସେଠି ପାପ ଦୂର ହୁଏ। ଏହି ଦେହ କର୍ମ କରିବା ପାଇଁ ଦୁର୍ଲଭ, ଏବଂ ସେଥିରେ ବି ବିଷ୍ଣୁଙ୍କ ମୂର୍ତ୍ତିର ଭଜନ ସବୁଠାରୁ ଶ୍ରେଷ୍ଠ।

ଆଯୁର୍ଗତଂ ଵ୍ଯର୍ଥମେଵ ତ୍ଵଦୀଯଂ ଶୀଘ୍ରଂ ଭଜେଃ ଶ୍ରୀନିଵାସସ୍ଯ ପାଦମ୍ । ଉପଦିଶ୍ଯୈଵଂ ମାତରଂ ପୁତ୍ରଵର୍ଯୋ ଦୈତ୍ଯାଵେଶାତ୍ସୋଭଵଦ୍ଵୈ ତପସ୍ଵୀ ॥ ୩,୨୬.

ତୁମର ଜୀବନ ବ୍ୟର୍ଥ ହେଇଯାଇଛି; ଶୀଘ୍ର ଶ୍ରୀନିବାସଙ୍କ ପାଦପଦ୍ମର ଉପାସନା କର। ଏଭଳି ମାଆଙ୍କୁ ଉପଦେଶ ଦେଇ, ସେ ପୁତ୍ର ଦାନବର ପ୍ରଭାବରେ ତପସ୍ବୀ ହେଲେ।

ଚତୁର୍ମୁଖଂ ପ୍ରୀଣଯିତ୍ଵୈଵ ଭକ୍ତ୍ଯା ହ୍ଯଵଧ୍ଯତ୍ଵଂ ପ୍ରାପ ତସ୍ମାନ୍ମହାତ୍ମା । ତତୋ ଭୂମିଂ କରଵଦ୍ଵେଷ୍ଟଯିତ୍ଵା ନିନ୍ଯେ ତଦା ଦୈତ୍ଯଵର୍ଯୋ ମହାତ୍ମା ॥ ୩,୨୬.

ଚତୁର୍ମୁଖଙ୍କୁ ଭକ୍ତି ସହିତ ପ୍ରସନ୍ନ କରି, ସେ ଅବଧ୍ୟତ୍ୱ ଲାଭ କଲେ; ତାପରେ, ମହାତ୍ମା ଦାନବ ହାତରେ ଭୂମିକୁ ବନ୍ଧି ନେଇଗଲେ।

ଶ୍ରୀମୁଷ୍ଟଦେଶେ ପ୍ରାଦୁରାସୀଦ୍ଧରିସ୍ତୁ ଵାରାହଵିଷ୍ଣୁସ୍ତ୍ଵଜନଃ ପୁରାଣଃ । ଭିତ୍ତ୍ଵାଚାବ୍ଧିଂ ଵିଵିଶେ ତଂ ମହାତ୍ମା ରସାତଲେ ସଂସ୍ଥିତଂ ଭୂତଲଂ ଚ ॥ ୩,୨୬.

ଶ୍ରୀମୁଷ୍ଟ ଦେଶରେ ପ୍ରାଚୀନ ବିଷ୍ଣୁ, ଅର୍ଥାତ୍ ଭଗବାନ ହରି ବରାହ ରୂପେ ପ୍ରକଟ ହେଲେ। ସମୁଦ୍ରକୁ ଭେଦି, ସେ ମହାତ୍ମା ରସାତଳକୁ ପ୍ରବେଶ କରି, ସେଠାରେ ଥିବା ଭୂମିକୁ ଦେଖିଲେ।

ସ୍ଵଦଂଷ୍ଟ୍ରାଗ୍ରେ ସ୍ଥାପଯିତ୍ଵାଽଜଗାମ ତଦାଗମାଦାଗତୋ ଦୈତ୍ଯଵର୍ଯଃ । ତଂ କର୍ଣମୂଲେ ତାଡଯିତ୍ଵା ଜଘାନ ପ୍ରସାଦଯାମାସ ଚ ପୂର୍ଵଵଦ୍ଭୁଵମ୍ ॥ ୩,୨୬.

ନିଜ ଦାଢ଼ିର ଆଗରେ ଭୂମିକୁ ରଖି, ସେ ଚାଲିଗଲେ; ଏବେ ଦାନବମାନ୍ୟଙ୍କ ମୁଖ୍ୟ ଆସିଲେ। ତାଙ୍କୁ କାନର ମୂଳରେ ଆଘାତ କରି, ସେ ତାଙ୍କୁ ମାରିଦେଲେ ଏବଂ ପୂର୍ବବତ୍ ଭୂମିକୁ ପୁନଃ ସ୍ଥାପନ କଲେ।

ସୁଦିଗ୍ଗଜାନ୍ସ୍ଥାପଯିତ୍ଵା ଚ ଵିଷ୍ଣୁଃ ଶ୍ରୀମୁଷ୍ଟେ ଵୈ ସଂସ୍ଥିତଃ ଶ୍ରୀଵରାହଃ । ତଦା ହରିଶ୍ଚିନ୍ତଯାମାସ ଵିଷ୍ଣୁର୍ଭକ୍ତ୍ଯା ମଦୀଯଂ ମାନୁଷଂ ଦେହମଦ୍ଯ ॥ ୩,୨୬.

ଦିଗ୍ଗଜମାନେଂକୁ ସ୍ଥାପନ କରି, ବିଷ୍ଣୁ ବରାହ ରୂପେ ଶ୍ରୀମୁଷ୍ଟରେ ରହିଲେ। ତାପରେ ହରି, ଭକ୍ତି ସହିତ, ନିଜ ମାନବ ଦେହକୁ ଚିନ୍ତା କଲେ।

ଆରାଧଯିଷ୍ଯନ୍ତି ଚ ମାଂ କ୍ଵ ଏତେ ତେଷାଂ ଦଯାଂ କୁତ୍ର ଵାହଂ କରିଷ୍ଯେ । ଏଵଂ ହରିଶ୍ଚିନ୍ତଯିତ୍ଵା ସୁକନ୍ଯେ ଵୈକୁଣ୍ଠଲୋକାଦଚଲଂ ଶେଷ ସଂଜ୍ଞମ୍ । ଵୀନ୍ଦ୍ରସ୍କନ୍ଧେ ସ୍ଥାପଯିତ୍ଵା ସ୍ଵଯଂ ଚ ସମାଗତୋଭୂଦ୍ଭୂତଲଂ ଭୂତଲେଶଃ ॥ ୩,୨୬.

ମୋତେ ଯେଉଁମାନେ ଉପାସନା କରିବେ, ସେମାନେ କେଉଁଠି ରହିଛନ୍ତି? ମୁଁ କେଉଁଠି ସେମାନଙ୍କୁ କୃପା କରିବି? ଏଭଳି ଚିନ୍ତା କରି, ହରି ହେ ସୁକନ୍ୟା, ବୈକୁଣ୍ଠରୁ ଅଚଳ ଶେଷକୁ ଇନ୍ଦ୍ରଙ୍କ ଶିର ଉପରେ ରଖି, ନିଜେ ଭୂମିରେ ଭୂପତି ଭାବେ ଅବତରିଲେ।

ସୁଵର୍ଣମୁଖରୀତୀରମାରଭ୍ଯ ଗରୁଡଧ୍ଵଜଃ । ଶ୍ରୀକୃଷ୍ଣଵେଣୀପର୍ଯନ୍ତଂ ସ୍ଥାପଯାମାସ ତଂ ଗିରିମ୍ ॥ ୩,୨୬.

ସୁବର୍ଣ୍ଣମୁଖରୀ ନଦୀର କୂଳରୁ ଆରମ୍ଭ କରି, ଗରୁଡ଼ଧ୍ୱଜ ଭଗବାନ ଶ୍ରୀକୃଷ୍ଣବେଣୀ ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ସେ ପାହାଡ଼କୁ ସ୍ଥାପନ କଲେ।

ଗିରେଃ ପୁଚ୍ଛେ ତୁ ଶ୍ରୀଶୈଲଂ ମଧ୍ଯମେଽହୋବଲଂ ସ୍ମୃତମ୍ । ମୁଖଂ ଚ ଶ୍ରୀନିଵାସସ୍ଯ କ୍ଷେତ୍ରଂ ଚ ସମୁଦାହୃତମ୍ ॥ ୩,୨୬.

ପାହାଡ଼ର ପୁଛରେ ଅଛି ଶ୍ରୀଶୈଳ, ମଧ୍ୟରେ ଅହୋବଳ ନାମରେ ପରିଚିତ, ଏବଂ ମୁଖ ଅଂଶ ହେଉଛି ଶ୍ରୀନିବାସଙ୍କ କ୍ଷେତ୍ର, ଏହିପରି କୁହାଯାଏ।

ଅଲ୍ପେନ ତପସାଭୀଷ୍ଟଂ ସିଧ୍ଯତ୍ଯସ୍ମିନ୍ନହୋବଲେ । ଗଙ୍ଗାଦିସର୍ଵତୀର୍ଥାନି ପୁଣ୍ଯାନି ହ୍ଯତ୍ର ସଂତି ଵୈ ॥ ୩,୨୬.

ଅହୋବଳରେ ଅଳ୍ପ ତପସ୍ୟାରେ ଇଚ୍ଛିତ ଫଳ ମିଳେ। ଏଠାରେ ଗଙ୍ଗା ଓ ଅନ୍ୟାନ୍ୟ ପବିତ୍ର ତୀର୍ଥ ସମସ୍ତ ଅଛି।

ଯ ଏନଂ ସେଵତେ ନିତ୍ଯଂ ଶ୍ରଦ୍ଧାଭକ୍ତିସମନ୍ଵିତଃ । ଜ୍ଞାନାର୍ଥୀ ଜ୍ଞାନମାପ୍ନୋତି ଦ୍ରଵ୍ଯାର୍ଥୀ ଦ୍ରଵ୍ଯମାପ୍ନୁଯାତ୍ ॥ ୩,୨୬.

ଯେଉଁଠି ନିତ୍ୟ ଶ୍ରଦ୍ଧା ଓ ଭକ୍ତି ସହିତ ସେବା କରେ, ଜ୍ଞାନ ଚାହିଁଲେ ଜ୍ଞାନ ମିଳେ, ଧନ ଚାହିଁଲେ ଧନ ମିଳେ।

ପୁତ୍ରାର୍ଥୀ ପୁତ୍ରମାପ୍ନୋତି ନୃପୋ ରାଜ୍ଯଂ ଚ ଵିନ୍ଦତି । ଯଂଯଂ କାମଯତେ ମର୍ତ୍ଯସ୍ତନ୍ତମାପ୍ନୋତି ସର୍ଵଥା ॥ ୩,୨୬.

ପୁଅ ଚାହିଁଲେ ପୁଅ ମିଳେ, ରାଜା ରାଜ୍ୟ ଲାଭ କରେ। ମଣିଷ ଯାହା ଇଚ୍ଛା କରେ, ସେ ସବୁ ଭଳି ପାଇଥାଏ।

ଚିନ୍ତିତଂ ସାଧ୍ଯତେ ଯସ୍ମାତ୍ତସ୍ମାଚ୍ଚିନ୍ତାମଣିଂ ଵିଦୁଃ । ପୁଷ୍କରିଣ୍ଯାଶ୍ଚ ବାହୁଲ୍ଯାଦ୍ଗିରାଵସ୍ମିନ୍ସରଃ ସୁ ଚ । ପୁଷ୍କରାଦ୍ରିରିତି ପ୍ରାହୁରେଵଂ ତତ୍ତ୍ଵାର୍ଥଵେଦିନଃ ॥ ୩,୨୬.

ଯାହା ଚିନ୍ତା କରାଯାଏ, ସେଥିରେ ସଫଳତା ମିଳେ, ଏହିକାରଣରୁ ଏହାକୁ ଚିନ୍ତାମଣି କୁହାଯାଏ। ଏଠାରେ ବହୁ ପୋଖରୀ ଥିବାରୁ, ପାହାଡ଼ ଭିତରେ ପୋଖରୀ ଅଛି, ଏବଂ ତତ୍ତ୍ୱଜ୍ଞାନୀମାନେ ଏହାକୁ ପୁଷ୍କର ପାହାଡ଼ କୁହନ୍ତି।

ଶାତକୁଂଭସ୍ଵରୂପତ୍ଵାତ୍କନକାଦ୍ରିଂ ଚ ତଂ ଵିଦୁଃ । ଵୈକୁଣ୍ଠାଦାଗତେନୈଵ ଵୈକୁଣ୍ଠାଦ୍ରିରିତି ସ୍ମୃତଃ ॥ ୩,୨୬.

ସୁନା ଘଡ଼ା ଆକୃତି ଥିବାରୁ, ଏହାକୁ କନକାଦ୍ରି କୁହାଯାଏ। ବୈକୁଣ୍ଠରୁ ଆସିଥିବାରୁ, ଏହାକୁ ବୈକୁଣ୍ଠ ପାହାଡ଼ ଭାବରେ ସ୍ମରଣ କରାଯାଏ।

ଅମୃତୈଶ୍ଵର୍ଯସଂଯୁକ୍ତୋ ଵ୍ଯଙ୍କଟାଦ୍ରିରିତି ସ୍ମୃତଃ । ଵ୍ଯଙ୍କଟେଶସ୍ଯ ଶୈଲସ୍ଯ ମାହାତ୍ମ୍ଯଂ ଯାଵଦସ୍ତି ହି ॥ ୩,୨୬.

ଅମୃତ ଓ ଐଶ୍ୱର୍ଯ୍ୟରେ ପୂର୍ଣ୍ଣ ଥିବାରୁ, ଏହାକୁ ବେଙ୍କଟାଦ୍ରି କୁହାଯାଏ। ବେଙ୍କଟେଶଙ୍କ ପାହାଡ଼ର ମହିମା ଯେପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ରହିଛି, ସେପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ଏହାର ଗୌରବ ଅବିଚ୍ଛିନ୍ନ।