ମହାଲକ୍ଷ୍ମୀର୍ମାତରଶ୍ଚ ପଦ୍ମହସ୍ତୋ (ଦିଵାକରଃ) 45.
ମହାଲକ୍ଷ୍ମୀ ଓ ମାତୃଗଣ, ହାତରେ ପଦ୍ମ ଧରିଛନ୍ତି, ଏବଂ ଦିବାକର।
ଏତେଽର୍ଚିତାଃ ସ୍ଥାପିତାଶ୍ଚ ପ୍ରାସାଦେ ଵାସ୍ତୁପୂଜିତେ 45.
ଏହିମାନେ ଯେତେବେଳେ ପୂଜିତ ଓ ମନ୍ଦିର କିମ୍ବା ପବିତ୍ର ଗୃହରେ ବିସ୍ଥାପିତ ହୁଅନ୍ତି,
ଇତି ଶ୍ରୀଗାରୁଡେ ମହାପୁରାଣେ ପୂର୍ଵଖଣ୍ଡେ ପ୍ରଥମାଂଶାଖ୍ଯେ ଆଚାରକାଣ୍ଡେ ଶାଲଗ୍ରାମମୂର୍ତ୍ତିଲକ୍ଷଣଂ ନାମ ପଞ୍ଚଚତ୍ଵାରିଂଶୋଽଧ୍ଯାଯଃ
ଏହିପରି ଶ୍ରୀଗାରୁଡ଼ ମହାପୁରାଣର ପୂର୍ବଖଣ୍ଡର ଆଚାରକାଣ୍ଡରେ 'ଶାଳଗ୍ରାମ ମୂର୍ତ୍ତିର ଲକ୍ଷଣ' ନାମକ ପଞ୍ଚଚତ୍ୱାରିଂଶତ୍ତମ ଅଧ୍ୟାୟ ଶେଷ ହେଲା।
thumb|500px|ଵାସ୍ତୁପୁରୁଷ thumb|500px|ଵାସ୍ତୁପୁରୁଷଃ. | ଵାସ୍ତୁଂ ସଂକ୍ଷେପତୋ ଵକ୍ଷ୍ଯେ ଗୃହାଦୌ ଵିଘ୍ନନାଶନମ୍ 46.
ଏବେ ମୁଁ ସଂକ୍ଷେପରେ ବାସ୍ତୁ ବିଷୟରେ କହିବି, ଯାହା ଘର ଆରମ୍ଭରେ ବାଧା ଦୂର କରେ।
ଈଶାନେ ଚ ଶିରଃ ପାଦୌ ନୈର୍ଋତେଽଗ୍ନ୍ଯନିଲେ କରୌ 46.
ଉତ୍ତରପୂର୍ବରେ ମୁଣ୍ଡ, ଦକ୍ଷିଣପଶ୍ଚିମରେ ପାଦ, ଦକ୍ଷିଣପୂର୍ବ ଓ ଉତ୍ତରପଶ୍ଚିମରେ ହାତ ଅଛି।
ପ୍ରାସାଦାରାମଦୁର୍ଗେଷୁ ଦେଵାଲଯମଠେଷୁ ଚ 46.
ମନ୍ଦିର, ବଗିଚା, କୋଟ, ଏବଂ ଦେଉଳ କିମ୍ବା ମଠରେ,
ଈଶଶ୍ଚୈଵାଥ ପର୍ଜନ୍ଯୋ ଜଯନ୍ତଃ କୁଲିଶାଯୁଧଃ 46.
ଈଶ, ପର୍ଜନ୍ୟ, ଜୟନ୍ତ, ଓ ବଜ୍ରଧାରୀ ଇନ୍ଦ୍ର।
ପୂଷା ଚ ଵିତଥଶ୍ଚୈଵ ଗ୍ରହକ୍ଷେତ୍ରଯମାଵୁଭୌ 46.
ପୂଷା, ବିତଥ, ଏବଂ ଗ୍ରହ ଓ କ୍ଷେତ୍ରପାଳ ଦୁଇଁଜଣ।
ଦୌଵାରିକୋଽଥ ସୁଗ୍ରୀଵଃ ପୁଷ୍ପଦନ୍ତୋ ଗଣାଧିପଃ ।। ଅସୁରଃ ଶେଷପାପୌ (ଦୌ) ଚ ରୋଗୋ।ଡହିମୁଖ (ଖ୍ଯ) ଏଵ ଚ ।। 46.
ଦ୍ୱାରପାଳ, ସୁଗ୍ରୀବ, ପୁଷ୍ପଦନ୍ତ, ଗଣାଧିପତି, ଅସୁର, ଶେଷ, ପାପ, ଦୌର, ରୋଗ, ଡହିମୁଖ ଓ ଖ୍ୟ।
ଭଲ୍ଲାଟଃ ସୋମସର୍ପୌ ଚ ଅଦିତିଶ୍ଚଦିତିସ୍ତଥା 46.
ଭଲ୍ଲାଟ, ସୋମ, ଦୁଇଟି ସର୍ପ, ଅଦିତି ଏବଂ ଦିତି।
ଈଶାନାଦିଚତୁଷ୍କୋଣସଂସ୍ଥିତାନ୍ପୂଜଯେଦ୍ଧୁଧଃ 46.
ଈଶାନ ଆଦି ଚାରିଟି କୋଣରେ ଥିବା ଦେବତାମାନଙ୍କୁ ଯଥାଯଥ ଭାବରେ ପୂଜା କରିବା ଉଚିତ।
ମଧ୍ଯେ ନଵପଦେ ବ୍ରହ୍ମା ତସ୍ଯାଷ୍ଟୌ ଚ ସମୀପଗାନ୍ 46.
ମଧ୍ୟରେ, ନବମ ସ୍ଥାନରେ ବ୍ରହ୍ମା ଅଛନ୍ତି, ତାଙ୍କ ଚାରିପାଖରେ ଆଉ ଆଠଜଣ ଅଛନ୍ତି।
ଅର୍ଯ୍ଯମା ସଵିତା ଚୈଵ ଵିଵସ୍ଵାନ୍ଵିବୁଧାଧିପଃ 46.
ଅର୍ୟମା, ସବିତା ଏବଂ ବିବସ୍ୱାନ୍, ଯିଏ ଦେବମାନଙ୍କର ନାୟକ।
ଅଷ୍ଟମଶ୍ଚାପଵତ୍ସଶ୍ଚ ପରିତୋ ବ୍ରହ୍ମଣଃ ସ୍ମୃତାଃ 46.
ଅଷ୍ଟମ ହେଉଛନ୍ତି ଅପବତ୍ସ, ଏମାନେ ବ୍ରହ୍ମାଙ୍କୁ ଚାରିପାଖରେ ଘେରି ରହିଛନ୍ତି ବୋଲି ସ୍ମରଣ କରାଯାଏ।
ଆଗ୍ନେଯକୋଣାଦାରଭ୍ଯ ଵଂଶୋ ଭଵତି ଦୁର୍ଦ୍ଧରଃ 46.
ଅଗ୍ନିକୋଣରୁ ଆରମ୍ଭ କରି ଏଠାରେ ଏକ ଦୁର୍ଜୟ ବଂଶ ରହିଛି।
ନାଯିକା କାଲିକା ନାମ ଶକ୍ରାଦ୍ଗନ୍ଧର୍ଵଗାଃ ପୁନଃ 46.
ଏଠାର ନାୟିକାଙ୍କ ନାମ କାଳିକା, ତା'ପରେ ଇନ୍ଦ୍ରଙ୍କ ଗନ୍ଧର୍ବମାନେ ଆସନ୍ତି।
ସୁରେଜ୍ଯଃ ପୁରତଃ କାର୍ଯୋ ଯସ୍ଯାଗ୍ନେଯ୍ଯାଂ ମହାନସମ୍ 46.
ଦେବତାଙ୍କ ପୂଜା ପାଇଁ ଘରର ସାମ୍ନାରେ ସ୍ଥାନ କରିବା ଉଚିତ, ଏବଂ ଅଗ୍ନିକୋଣରେ ବଡ଼ ରସୋଇଘର ରଖିବା ଉଚିତ।
ଗନ୍ଧପୁଷ୍ପଗୃହଂ କାର୍ଯ୍ଯମୈଶାନ୍ଯାଂ ପଟ୍ଟସଂଯୁତମ୍ 46.
ଈଶାନ କୋଣରେ ସୁଗନ୍ଧି ଫୁଲ ରଖିବା ଘର, ଚାଦର ଦ୍ୱାରା ସୁସଜ୍ଜିତ କରିବା ଉଚିତ।
ଉଦଗାଶ୍ରଯଂ ଚ ଵାରୁଣ୍ଯାଂ ଵାତାଯନସମନ୍ଵିତମ୍ 46.
ବାୟୁକୋଣରେ ପାଣି ରଖିବା ଘର ଏବଂ ବାତାୟନ ସହିତ ଥିବା ଉଚିତ।
ଅଭ୍ଯାଗତାଲଯଂ ରମ୍ଯସଶଯ୍ଯାସନପାଦୁକମ୍ 46.
ଅତିଥିମାନେ ରହିପାରିବା ପାଇଁ ଶୋଭାପୂର୍ଣ୍ଣ ଘର, ଶଯ୍ୟା, ଆସନ ଏବଂ ପାଦୁକା ସହିତ ଥିବା ଉଚିତ।
ଗୃହାନ୍ତରାଣି ସର୍ଵାଣି ସଜଲୈଃ କଦଲୀଗୃହୈଃ 46.
ଘରର ସମସ୍ତ ଭିତର ଘରଗୁଡ଼ିକୁ ପାଣି ଏବଂ କଦଳୀ ପତ୍ରର ଛାଉଣି ସହିତ ରଖିବା ଉଚିତ।
ପ୍ରାକାରଂ ତଦ୍ବହିର୍ଦଦ୍ଯାତ୍ପଞ୍ଚହସ୍ତପ୍ରମାଣତଃ 46.
ଏଠାରେ ପାଞ୍ଚ ହସ୍ତ ଲମ୍ବା ବାହାର ଦେଉଳ ତିଆରି କରିବା ଉଚିତ।
ଚତୁଃ ଷଷ୍ଟିପଦୋ ଵାସ୍ତୁଃ ପ୍ରାସାଦାଦୌ ପ୍ରପୂଜିତଃ 46.
ଚଉଷଠିଟି ଭାଗରେ ବିଭକ୍ତ ଭୂମିକୁ ମନ୍ଦିର ତିଆରି ଆରମ୍ଭରେ ପୂଜା କରିବା ଉଚିତ।
କର୍ଣେ ଚୈଵାଥ ଶିଖ୍ଯାଦ୍ଯାସ୍ତଥା ଦେଵାଃ ପ୍ରକୀର୍ତ୍ତିତାଃ 46.
କୋଣ ଏବଂ ଶିଖର ଉପରେ ମଧ୍ୟ ଦେବତାମାନଙ୍କର ଉଲ୍ଲେଖ ହୋଇଛି।
ଚତୁଃ ଷଷ୍ଟିପଦା ଦେଵା ଇତ୍ଯେଵଂ ପରିକୀର୍ତ୍ତିତାଃ 46.
ଏଭଳି ଚଉଷଠିଟି ଭାଗର ଦେବତାମାନେ ବିସ୍ତୃତ ଭାବେ କହାଯାଇଛନ୍ତି।
ଈଶାନାଦ୍ଯାସ୍ତତୋ ବାହ୍ଯେ ଦେଵାଦ୍ଯା ହେତୁକାଦଯଃ 46.
ଏମାନଙ୍କ ବାହାରେ, ଈଶାନ ଆଦି ଦେବତା ଏବଂ କାରଣମାନେ ଅଛନ୍ତି।
ଅଗ୍ନିଜିହ୍ଵଃ କାଲକଶ୍ଚ କରାଲୋ ହ୍ଯୋକପାଦକଃ 46.
ଅଗ୍ନିଜିହ୍ବା, କାଳକ, କରାଳ ଏବଂ ଓକପାଦକ ଅଛନ୍ତି।
ଆକାଶେ ଗନ୍ଧମାଲୀ ସ୍ଯାତ୍କ୍ଷେତ୍ରପାଲାଂସ୍ତତୋ ଯଜେତ୍ 46.
ଆକାଶରେ ଗନ୍ଧମାଳୀ ଅଛନ୍ତି; ତା'ପରେ କ୍ଷେତ୍ରର ରକ୍ଷକମାନେ ପୂଜିତ ହେବା ଉଚିତ।
କୃତ୍ଵା ଚ ଵସୁଭିର୍ଭାଗଂ ଶେଷଂ ବଦ୍ଧା ଯମାଦିଶେତ୍ 46.
ଧନ-ସମ୍ପତି ଭାଗ କରିଦେଇ, ଯେଉଁ ଅଂଶ ଅବଶିଷ୍ଟ ରହିଯାଏ, ସେଠିକୁ ଯମଙ୍କ ନିୟମ ଅନୁଯାୟୀ ବନ୍ଧି ଦିଆଯାଏ।
ଯଚ୍ଛେଷଂ ତଦ୍ଭଵେଦୃକ୍ଷଂ ଭାଗୈର୍ହୃତ୍ଵାଵ୍ଯଯଂ ଭଵେତ୍ 46.
ଯେଉଁ ଅଂଶ ଅବଶିଷ୍ଟ ରହିଯାଏ, ସେଠିକୁ ଅବଶେଷ ବୋଲି ମନାଯାଏ; ଭାଗ ନେଇ ହେବା ପରେ, ଏହା ଅକ୍ଷୟ ହୁଏ।