ଗରୁଡପୁରାଣମ୍

ଲକ୍ଷ୍ମୀପତେ ଚେତି ଵଦନ୍ତି ସର୍ଵେ ଧନୀତି ଶବ୍ଦଃ ସ୍ଵାଭିଵାଚୀ ଯତୋ ହି । ଅତୋପ୍ଯାର୍ଯା ମାଧଵେତି ବ୍ରୁଵନ୍ତି ଲକ୍ଷ୍ମୀପତେ ପାହି ତଥୈଵ ଭକ୍ତାନ୍ ॥ ୩,୨୪.

'ଲକ୍ଷ୍ମୀପତି' ବୋଲି ସମସ୍ତେ ଡାକନ୍ତି, କାରଣ 'ଧନ' ଶବ୍ଦଟି ତାଙ୍କୁ ଇଂଗିତ କରେ । ଏହିକାରଣରୁ ଆଦରିଆ ଲୋକେ ତାଙ୍କୁ 'ମାଧବ' ବୋଲି କହନ୍ତି । ହେ ଲକ୍ଷ୍ମୀପତି, ଏଭଳି ଭାବେ ତୁମେ ଭକ୍ତମାନଙ୍କୁ ରକ୍ଷା କର ।

ତେ ଵୈ ବ୍ରୁଵନ୍ତୋ ନନୃତୁଶ୍ଚ ଜଗ୍ମୁର୍ଵିଷ୍ଣୋ ସଦାସ୍ମାନ୍ପରିପାହି ନିତ୍ଯମ୍ । ସର୍ଵତ୍ର ଯସ୍ମାଦ୍ଵିତତୋସି ତସ୍ମାଦିତ୍ଯାଦିନାମାନି ଗୃଣନ୍ତ ଏଵ । ଜଗ୍ମୁଶ୍ଚ ସର୍ଵେ ଦଦୃଶୁଶ୍ଚ ତୀର୍ଥଂ ଭକ୍ତ୍ଯୋପେତାଃ ଶ୍ରୀନିଵାସଂ ସ୍ମରନ୍ତଃ ॥ ୩,୨୪.

ସେମାନେ ଏହି ନାମଗୁଡ଼ିକୁ ଉଚ୍ଚାରଣ କରି ନୃତ୍ୟ କରୁଥିଲେ, ଏବଂ ସଦା 'ହେ ବିଷ୍ଣୁ, ଆମକୁ ସଦା ରକ୍ଷା କର' ବୋଲି ପ୍ରାର୍ଥନା କରୁଥିଲେ । ତୁମେ ସମସ୍ତଠାରେ ବ୍ୟାପିତ ଅଟୁଅଛ, ଏହିପରି ନାମଗୁଡ଼ିକୁ ଉଚ୍ଚାରଣ କରୁଥିଲେ । ସମସ୍ତେ ଯାଇ, ସେ ପବିତ୍ର ସ୍ଥାନକୁ ଦେଖିଲେ, ଏବଂ ଭକ୍ତିଭାବରେ ଶ୍ରୀନିବାସଙ୍କୁ ସ୍ମରଣ କଲେ ।

କନ୍ଯୋଵାଚ । କିଂ ନାମକଂ ତୀର୍ଥମିଦଂ ମୁନୀନ୍ଦ୍ର କିଂ କାର୍ଯମତ୍ର ପ୍ରଵଦାସ୍ମାନ୍କୃତୀଶ । କସ୍ମୈ ପ୍ରସନ୍ନୋ ଭଗଵାଞ୍ଛ୍ରୀନିଵାସସ୍ତ୍ଵସ୍ମିନ୍ସୁତୀର୍ଥଂ ଵଦ ଵିସ୍ତରେଣ ॥ ୩,୨୪.

କନ୍ୟା କହିଲେ: ହେ ମହାମୁନି, ଏହି ପବିତ୍ର ସ୍ଥାନର ନାମ କ'ଣ? ଏଠାରେ କ'ଣ କରିବା ଉଚିତ? ଆମକୁ କୁହନ୍ତୁ, ହେ ଜ୍ଞାନୀମାନଙ୍କର ନାଥ । ଏହି ପବିତ୍ର ସ୍ଥାନରେ କାହା ପାଇଁ ଶ୍ରୀନିବାସ ପ୍ରସନ୍ନ ହେଲେ? ଦୟାକରି ଏହିକଥା ବିସ୍ତାରରେ କହନ୍ତୁ ।

ଜୈଗୀଷଵ୍ଯ ଉଵାଚ । କନ୍ଯେ ଶୃଣୁ ତ୍ଵଂ ହ୍ଯଭଵତ୍ସୁବୁଦ୍ଧିମାନ୍ପ୍ରହ୍ରାଦସଂଜ୍ଞୋ ହରିଭକ୍ତଵର୍ଯଃ । ନିଷ୍କାମବୁଦ୍ଧ୍ଯା ତୁ ଯଦା ଜଗାମ ଶେଷାଚଲସ୍ଥଂ ଶ୍ରୀନିଵାସଂ ଚ ଦ୍ରଷ୍ଟୁମ୍ ॥ ୩,୨୪.

ଜୈଗୀଷବ୍ୟ କହିଲେ: ହେ କନ୍ୟା, ଶୁଣ । ଏଠାରେ ପ୍ରହ୍ଲାଦ ନାମକ ଏକ ବୁଦ୍ଧିମାନ ହରିଭକ୍ତ ଥିଲେ । ସେ ନିଷ୍କାମ ଭାବରେ ଶେଷାଚଳରେ ବସିଥିବା ଶ୍ରୀନିବାସଙ୍କୁ ଦେଖିବାକୁ ଗଲେ ।

ଅସ୍ମିଂସ୍ଥଲେ ଦୈତ୍ଯକୁମାରକାନ୍ପ୍ରତି ହରେଶ୍ଚ ତତ୍ତ୍ଵଂ ପରିପୃଷ୍ଟଵାନ୍ପ୍ରଭୁଃ । ନୃସିଂହରୂପଂ ଶ୍ରୀନିଵାସଂ ଭଜସ୍ଵ ସୁଦୁର୍ଲଭଂ ମାନୁଷଂ ଜନ୍ମ କନ୍ଯେ ॥ ୩,୨୪.

ଏହି ସ୍ଥାନରେ ଦେବତା ଦୈତ୍ୟପୁତ୍ରମାନଙ୍କୁ ହରିଙ୍କ ସତ୍ୟ ସ୍ୱରୂପ ବିଷୟରେ ପଚାରିଥିଲେ । ହେ କନ୍ୟା, ତୁମେ ନୃସିଂହ ରୂପ ଶ୍ରୀନିବାସଙ୍କୁ ଭଜ; ମାନବ ଜନ୍ମ ବହୁତ ଦୁର୍ଲଭ ।

ତତ୍ରାପି ଵିଷ୍ଣୋର୍ନୃହରେ ସୁତତ୍ତ୍ଵଂ ସୁଦୁର୍ଲଭଂ ସୁଷ୍ଠୁ ଯାତ୍ରା ତଥୈଵ । ଯସ୍ଯାଂ ଯାତ୍ରାଯାଂ ଯତ୍ର କୁତ୍ରାପି ଦେଶେ ହରେଃ କଥା ଵର୍ତତେ ଦୈତ୍ଯଵର୍ଯାଃ ॥ ୩,୨୪.

ସେଠାରେ ବି ନୃସିଂହ ରୂପରେ ବିଷ୍ଣୁଙ୍କର ସତ୍ୟ ସ୍ୱରୂପ ବହୁତ ଦୁର୍ଲଭ, ଯେପରି ଏହି ଯାତ୍ରା ବି ଅତ୍ୟନ୍ତ କଠିନ । ଯେଉଁ ଦେଶରେ ଏହି ଯାତ୍ରା ହୁଏ, ହେ ଶ୍ରେଷ୍ଠ ଦୈତ୍ୟ, ସେଠାରେ ହରିଙ୍କ କଥା ହୁଏ ।

ତତ୍ର ସ୍ଥଲେ ହରିରାସ୍ତେ ସଦୈଵ ଯତୋ ଵ୍ଯାପ୍ତଃ ସର୍ଵତୋ ଵୈ ନୃସିଂହଃ । ଏତଚ୍ଛ୍ରୁତ୍ଵା ଦୈତ୍ଯକୁମାରକାସ୍ତେ ପ୍ରହ୍ଲାଦମୂଚୁର୍ଭକ୍ତଵର୍ଯଂ ହରେଶ୍ଚ ॥ ୩,୨୪.

ସେଠାରେ ହରି ସଦା ବସିଛନ୍ତି, କାରଣ ନୃସିଂହ ସମସ୍ତଠାରେ ବ୍ୟାପିତ । ଏହିକଥା ଶୁଣି ଦୈତ୍ୟପୁତ୍ରମାନେ ହରିଙ୍କ ଶ୍ରେଷ୍ଠ ଭକ୍ତ ପ୍ରହ୍ଲାଦଙ୍କୁ କହିଲେ ।

ଵ୍ଯାପ୍ତୋ ହରିଶ୍ଚେତ୍କଥମତ୍ର ଵୈ ସଖେ ନ ଦୃଶ୍ଯତେ ଜଲରୂପୀ ନୃସିଂହଃ । ସ ଏଵମୁକ୍ତୋ ଦାନଵାନାଂ ସୁତୈଶ୍ଚ ତୁଷ୍ଟାଵ ଵିଷ୍ଣୁଂ ପରମାଦରେଣ ॥ ୩,୨୪.

ଯଦି ହରି ସମସ୍ତଠାରେ ବ୍ୟାପିତ, ହେ ବନ୍ଧୁ, ତେବେ ଏଠାରେ ଜଳରେ ଥିବା ନୃସିଂହ କାହିଁକି ଦେଖାଯାଉନାହିଁ? ଦାନବପୁତ୍ରମାନଙ୍କ ଏପରି ପ୍ରଶ୍ନରେ ପ୍ରହ୍ଲାଦ ଅତି ଆଦରରେ ବିଷ୍ଣୁଙ୍କୁ ସ୍ତୁତି କଲେ ।

ତଵ ସ୍ଵରୂପଂ ମମ ଦର୍ଶଯସ୍ଵ ସ୍ଵଯୋଗ୍ଯରୂପଂ ଦାନଵାନାଂ ସୁତାନାମ୍ । ଇତି ସ୍ତୁତଃ ଶ୍ରୀନିଵାସୋ ହରିସ୍ତୁ ତସ୍ମିନ୍ନନ୍ତର୍ଜଲରୂପଂ ସମାଯାତ୍ ॥ ୩,୨୪.

'ତୁମର ସ୍ୱରୂପ ଆମକୁ ଦେଖାଅ, ଯାହା ଦାନବପୁତ୍ରମାନଙ୍କ ପାଇଁ ଉପଯୁକ୍ତ' — ଏଭଳି ସ୍ତୁତି ପାଇଁ ଶ୍ରୀନିବାସ, ହରି, ସେଠାରେ ଜଳମଧ୍ୟରେ ରୂପ ଧାରଣ କଲେ ।

ଅସ୍ମିନ୍ସ୍ନାନଂ ଯେ ପ୍ରକୁର୍ଵନ୍ତି ତୀର୍ଥେ ତେଷାଂ ଜ୍ଞାନଂ ପରମଂ ଦୃଢଂ ସ୍ଯାତ୍ । ଅତ୍ର ସ୍ନାନେ ମାନୁଷାଣାଂ ଚ ତାତ ବୁଦ୍ଧିର୍ନ ହି ସ୍ଯାତ୍କଲିକାଲେ ଵିଶେଷାତ୍ ॥ ୩,୨୪.

ଏହି ପବିତ୍ର ସ୍ଥାନରେ ଯେମାନେ ସ୍ନାନ କରନ୍ତି, ସେମାନଙ୍କର ଜ୍ଞାନ ଦୃଢ଼ ଓ ଉତ୍ତମ ହୁଏ । କିନ୍ତୁ, ହେ ପ୍ରିୟ, କଳିଯୁଗରେ ଏଠାରେ ସ୍ନାନ କଲେ ମାନବମାନେ ଏପରି ବୁଦ୍ଧି ପାଇନଥାନ୍ତି ।

ଦତ୍ତ୍ଵାଂ ଵରଂ ଦୈତ୍ଯଵରାଯ ଵିଷ୍ଣୁରନ୍ତର୍ଦଧେ ଜଲପୂର୍ଣେ ସୁକୁଣ୍ଡେ । ଅଦ୍ଯାପ୍ଯାସ୍ତେ ଜଲମଧ୍ଯେ ନୃସିଂହଃ ପ୍ରହ୍ଲାଦୋପି ଦୈତ୍ଯକୁମାରକୈଃ ସହ ॥ ୩,୨୪.

ଦୈତ୍ୟମଧ୍ୟରେ ଶ୍ରେଷ୍ଠ ପ୍ରହ୍ଲାଦଙ୍କୁ ବର ଦେଇ ବିଷ୍ଣୁ ଜଳରେ ପୂର୍ଣ୍ଣ ଏହି ପବିତ୍ର କୁଣ୍ଡରେ ଅଦୃଶ୍ୟ ହେଲେ । ଆଜି ବି ନୃସିଂହ ଜଳମଧ୍ୟରେ ପ୍ରହ୍ଲାଦ ଓ ଦୈତ୍ୟପୁତ୍ରମାନଙ୍କ ସହ ଅଛନ୍ତି ।

ତସ୍ମିନ୍ ସୁତୀର୍ଥେ ପରିତସ୍ତତ୍ରତତ୍ର ଜଯେତି ଶବ୍ଦଃ ଶ୍ରୂଯତେ ଚାପରାହ୍ନେ । ଇଦଂ ତୀର୍ଥଂ ନାରସିଂହାଭିଧଂ ଚ କନ୍ଯେସ୍ନାନଂ ହ୍ଯତ୍ର କାର୍ଯଂ ମନୁଷ୍ଯୈଃ ॥ ୩,୨୪.

ଏହି ପବିତ୍ର ସ୍ଥାନରେ ସନ୍ଧ୍ୟାବେଳେ ଚାରିପାଖରେ 'ଜୟ' ଶବ୍ଦ ଶୁଣାଯାଏ । ହେ କନ୍ୟା, ଏହି ତୀର୍ଥକୁ 'ନୃସିଂହ' ବୋଲି କୁହାଯାଏ; ଏଠାରେ ମାନବମାନେ ନିଶ୍ଚିତ ଭାବେ ସ୍ନାନ କରିବା ଉଚିତ ।

ସ୍ନାନଂ କୃତ୍ଵା ତତ୍ର ତୀର୍ଥେ ଚ ସମ୍ଯଗ୍ଦୀପଂ ଦତ୍ତ୍ଵା ଦ୍ଵିଜଵର୍ଯାଯ ମୁଖ୍ଯମ୍ । ଦ୍ରଷ୍ଟୁଂ ପୁନଃ ଶ୍ରୀନିଵାସଂ ପ୍ରଜଗ୍ମୁର୍ଗୋଵିନ୍ଦଗୋଵିନ୍ଦ ଇତି ବ୍ରୁଵନ୍ତଃ ॥ ୩,୨୪.

ସେମାନେ ଏହି ପବିତ୍ର ତୀର୍ଥରେ ଭଲଭାବେ ସ୍ନାନ କରି, ଶ୍ରେଷ୍ଠ ବ୍ରାହ୍ମଣଙ୍କୁ ଦୀପ ଦେଇ, ପୁଣି ଶ୍ରୀନିବାସଙ୍କୁ ଦେଖିବାକୁ 'ଗୋବିନ୍ଦ, ଗୋବିନ୍ଦ' ବୋଲି କହି ଯାଇଥିଲେ ।

ମୁଖ୍ଯପ୍ରାଣାଧିଷ୍ଠିତଂ ସ୍ଥାନମାପ୍ଯ ଅପାଵିଶତ୍ତତ୍ର ଦେଵୀ ହ୍ଯୁଵାଚ । ଜୈଗୀଷଵ୍ଯଃ ଶ୍ରୀନିଵାସସ୍ଯ ଵିଷ୍ଣୋଃ କଥଂ କାର୍ଯଂ ଦର୍ଶନଂ ତଦ୍ଵଦସ୍ଵ ॥ ୩,୨୪.

ମୁଖ୍ୟ ପ୍ରାଣରେ ଅବସ୍ଥିତ ସ୍ଥାନକୁ ପହଞ୍ଚି ଦେବୀ ସେଠାରେ ପ୍ରବେଶ କଲେ ଏବଂ କହିଲେ: 'ହେ ଜୈଗୀଷବ୍ୟ, ଶ୍ରୀନିବାସ ବିଷ୍ଣୁଙ୍କ ଦର୍ଶନ କିପରି ହୁଏ, ଏହିକଥା କୁହନ୍ତୁ ।'

ଜୈଗୀଷଵ୍ଯଃ ପ୍ରାହ ସଂହୃଷ୍ଟଚିତ୍ତୋ ବ୍ରଵୀମି ତନ୍ତ୍ରଂ ଶୃଣୁ କନ୍ଯକେ ତ୍ଵମ୍ । ଶ୍ରୁତ୍ଵା ମତ୍ତଃ କୁରୁ ସର୍ଵଂ ମଯୋକ୍ତମାଦ୍ଯଂ ଦ୍ଵାରଂ ଶ୍ରୀନିଵାସସ୍ଯ ଦୃଷ୍ଟ୍ଵା ॥ ୩,୨୪.

ଜୈଗୀଷବ୍ୟ ଆନନ୍ଦିତ ହୃଦୟରେ କହିଲେ: 'ମୁଁ ପଦ୍ଧତି କହିବି, ହେ କନ୍ୟା, ଶୁଣ । ମୋ ପାଖରୁ ଶୁଣି, ମୁଁ ଯାହା କହିବି, ସେସବୁ କର । ପ୍ରଥମେ ଶ୍ରୀନିବାସଙ୍କ ଦ୍ୱାରକୁ ଦେଖ ।'

ଅପରାଧସହସ୍ରାଣି କ୍ରିଯନ୍ତେଽହର୍ନିଶଂ ମଯା । ତାନି ସର୍ଵାଣି ମେ ଦେଵ କ୍ଷମସ୍ଵ ପୁରୁଷୋତ୍ତମ ॥ ୩,୨୪.

ଦିନ ରାତି ମୋର ହଜାର ହଜାର ଅପରାଧ ହୁଏ । ହେ ପୁରୁଷୋତ୍ତମ, ସେସବୁ ଅପରାଧ ମୋତେ କ୍ଷମା କର ।

ମାନସାନ୍ଵାଚିକାନ୍ଦୋଷାନ୍କାଯି କାନପି ସର୍ଵଶଃ । ଵୈଷ୍ଣଵଦ୍ଵେଷହେତୂନ୍ମେ ଭସ୍ମସାତ୍କୁରୁ ମାଧଵ ॥ ୩,୨୪.

ମନ, କଥା ଓ ଦେହର ସମସ୍ତ ଦୋଷ, ଏବଂ ବୈଷ୍ଣବମାନଙ୍କୁ ଦ୍ୱେଷ କରିବାର କାରଣ — ଏସବୁକୁ ଭସ୍ମ କର, ହେ ମାଧବ ।

ଆଦ୍ଯଦ୍ଵାରଂ ଶ୍ରୀନିଵାସସ୍ଯ ଦେଵି ସମ୍ଯକ୍ସ୍ମରେଦ୍ଵିଜଯଂ ଵୈ ଜଯଂ ଚ । ଦକ୍ଷାଧ୍ଵରେ ଶ୍ରୀନିଵାସସ୍ଯ ଦେଵି ଚଣ୍ଡଂ ପ୍ରଚଣ୍ଡଂ ସଂସ୍ମରେତ୍ସମ୍ଯଗେଵ ॥ ୩,୨୪.

ଶ୍ରୀନିବାସଙ୍କର ପ୍ରଧାନ ପ୍ରବେଶଦ୍ୱାରରେ, ହେ ଦେବୀ, ଭଲଭାବରେ ବିଜୟ ଓ ଜୟଙ୍କୁ ସ୍ମରଣ କରିବା ଉଚିତ୍। ଡକ୍ଷଙ୍କ ଯଜ୍ଞରେ ମଧ୍ୟ, ଶ୍ରୀନିବାସଙ୍କର ଚଣ୍ଡ ଓ ପ୍ରଚଣ୍ଡଙ୍କୁ ଭଲଭାବରେ ସ୍ମରଣ କରିବା ଦରକାର।

ପାଶ୍ଚାତ୍ଯଭାଗେ ଶ୍ରୀନିଵାସସ୍ଯ ଦେଵି ନନ୍ଦଂ ସୁନନ୍ଦଂ ସଂସ୍ମରେଦେଵ ଭକ୍ତ୍ଯା । ସଵ୍ଯଦ୍ଵାରେ ଶ୍ରୀନିଵାସସ୍ଯ କନ୍ଯେ ସ୍ମରେତ୍କୁମୁଦାକ୍ଷଂ କୁମୁଦନ୍ତମେଵ ॥ ୩,୨୪.

ଶ୍ରୀନିବାସଙ୍କର ପଶ୍ଚିମ ପାର୍ଶ୍ୱରେ, ହେ ଦେବୀ, ଭକ୍ତିସହିତ ନନ୍ଦ ଓ ସୁନନ୍ଦଙ୍କୁ ସ୍ମରଣ କରିବା ଉଚିତ୍। ବାମ ପ୍ରବେଶଦ୍ୱାରରେ, ହେ କନ୍ୟା, କୁମୁଦାକ୍ଷ ଓ କୁମୁଦନ୍ତଙ୍କୁ ସ୍ମରଣ କରିବା ଉଚିତ୍।

ଯଶ୍ଚୈଵ ଦେହଂ ପ୍ରଵିଶେଦ୍ଭକ୍ତିପୂର୍ଵଂ କଦା ଦ୍ରକ୍ଷ୍ଯେ ସାଦରେଣୈଵ ଦେଵି । ପ୍ରଦକ୍ଷିଣଦ୍ଵାଦଶକଂ ଚ କୃତ୍ଵା ପଦେ ପଦେ ସଂସ୍ମରେଚ୍ଛ୍ରୀନିଵାସମ୍ ॥ ୩,୨୪.

ଯେଉଁଠାରେ କେହି ଭକ୍ତିଭାବରେ ଦେହ ନେଇ ପ୍ରବେଶ କରେ, ହେ ଦେବୀ, ସମ୍ମାନ ସହିତ ଦେଖିଲେ, ଦ୍ୱାଦଶ ପ୍ରଦକ୍ଷିଣ କରି, ପ୍ରତିଟି ପଦକ୍ଷେପରେ ଶ୍ରୀନିବାସଙ୍କୁ ସ୍ମରଣ କରିବା ଉଚିତ୍।

ଶ୍ରୀସ୍ଵାମିତୀର୍ଥେ ସମ୍ଯଗାଚମ୍ଯ ନତ୍ଵା ସ୍ନାତ୍ଵା ନତ୍ଵା ଭୂଵରାହଂ ଚ ଦେଵି । ଅଯୁଦ୍ଵାରଂ ପ୍ରିଵଶେଦ୍ଭକ୍ତିପୃର୍ଵଂ ଗୋଵିନ୍ଦଗୋଵିନ୍ଦ ଇତିବ୍ରୁଵନ୍ଵୈ ॥ ୩,୨୪.

ଶ୍ରୀସ୍ୱାମିତୀର୍ଥରେ ଭଲଭାବରେ ଆଚମନ କରି, ନମସ୍କାର କରି, ସ୍ନାନ କରି, ଭୂବରାହଙ୍କୁ ନମସ୍କାର କରି, ହେ ଦେବୀ, ମୁଖ୍ୟ ପ୍ରବେଶଦ୍ୱାରରେ ଭକ୍ତିସହିତ 'ଗୋବିନ୍ଦ, ଗୋବିନ୍ଦ' ବୋଲି ପ୍ରବେଶ କରିବା ଉଚିତ୍।

ପଶ୍ଚାଦ୍ଧରେର୍ନମନଂ କାର୍ଯମେଵ ସାଷ୍ଟାଙ୍ଗରୂପଂ ପ୍ରଵିଶେଦ୍ଦେଵଗେହମ୍ । ପୁନର୍ଵିଶେଦ୍ଵାରତଃ ସଂସ୍ଥିତଃ ସ ପୀଠସ୍ଥଦେଵାନ୍ମାନସା ଚିନ୍ତଯୀତ ॥ ୩,୨୪.

ତାପରେ, ହରିଙ୍କୁ ସାଷ୍ଟାଙ୍ଗ ନମସ୍କାର କରି, ଦେବମନ୍ଦିରକୁ ପ୍ରବେଶ କରିବା ଉଚିତ୍। ପୁନି, ପ୍ରବେଶଦ୍ୱାରରେ ଦଢ଼ିଅଛି, ପୀଠରେ ବସିଥିବା ଦେବତାମାନେଙ୍କୁ ମନରେ ଚିନ୍ତା କରିବା ଉଚିତ୍।

ମଧ୍ଯେ ପୀଠଂ ଶ୍ରୀନିଵାସଂ ଚ ଦେଵୀ ନାରାଯଣଂ ପ୍ରଣମେତ୍ପୂର୍ଣମେଵ । ଦେଵସ୍ଯ ସଵ୍ଯେ ପୀଠଭାଗାଦ୍ଵହିଶ୍ଚ ନମସ୍କାର୍ଯଂ ଗୁରୁଦେଵାଯ ଚୈଵ ॥ ୩,୨୪.

ମଧ୍ୟରେ ଥିବା ପୀଠରେ, ହେ ଦେବୀ, ଶ୍ରୀନିବାସ ଓ ନାରାୟଣଙ୍କୁ ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ ଭାବେ ନମସ୍କାର କରିବା ଉଚିତ୍। ଦେବତାଙ୍କର ବାମ ପୀଠର ବାହାରେ ଗୁରୁ ଓ ଦେବତାମାନେଙ୍କୁ ମଧ୍ୟ ନମସ୍କାର କରିବା ଦରକାର।

ପୀଠସ୍ଯାଗ୍ରାଚ୍ଚାପ୍ଯଧସ୍ତାତ୍ପ୍ରଦେଶେ ଆଗ୍ନେଯକୋଣେ ପ୍ରଣମେଦ୍ଵୈ ଖଗେନ୍ଦ୍ର । ନୈରୃତ୍ଯଭାଗେ ଵ୍ଯାସଦେଵାଯ ଦେଵି ନମସ୍କାର୍ଯୋ ଵୈଷ୍ଣଵଃ ସର୍ଵଦାପି ॥ ୩,୨୪.

ପୀଠର ସାମ୍ନା ଓ ତଳେ, ଅଗ୍ନିକୋଣରେ, ହେ ଖଗେନ୍ଦ୍ର, ନମସ୍କାର କରିବା ଉଚିତ୍। ନୈୃତ୍ୟ ପାର୍ଶ୍ୱରେ, ହେ ଦେବୀ, ବ୍ୟାସ ଓ ସମସ୍ତ ବୈଷ୍ଣବ ଦେବତାଙ୍କୁ ସଦା ନମସ୍କାର କରିବା ଉଚିତ୍।

ଵାଯଵ୍ଯକୋଣେ ଭକ୍ତିପୂର୍ଵଂ ସୁଦୁର୍ଗାଂ ନମସ୍କୁର୍ଯାଦ୍ଭକ୍ତିସଂଵର୍ଧିତାତ୍ମା । ପୀଠସ୍ଯୋର୍ଧ୍ଵଂ ହ୍ଯଗ୍ନିକୋଣେଷୁ ଦେଵୀ ଧର୍ମାଧିଭୂତାଯ ନମୋ ଯମାଯ ॥ ୩,୨୪.

ବାୟୁକୋଣରେ ଭକ୍ତିସହିତ ସୁଦୁର୍ଗାଙ୍କୁ ନମସ୍କାର କରିବା ଉଚିତ୍, ଭକ୍ତିରେ ମନ ଦୃଢ଼ କରି। ପୀଠର ଉପରେ, ଅଗ୍ନିକୋଣରେ, ହେ ଦେବୀ, ଧର୍ମର ଅଧିପତି ଯମଙ୍କୁ ନମସ୍କାର କରିବା ଉଚିତ୍।

ପୀଠସ୍ଯୋର୍ଧ୍ଵଂ ନୈରୃତସ୍ଯୋର୍ଧ୍ଵକୋଣେ ଜ୍ଞାନାଧିପଂ ପ୍ରଣମେଦ୍ଵାଯୁଦେଵମ୍ । ପୀଠସ୍ଯୋର୍ଧ୍ଵଂ ଵାଯୁକୋଣେ ଚ ସୁଭ୍ରୂର୍ଵୈରାଗ୍ଯାନାମଧିପଂ ଚୈଵ ରୁଦ୍ରମ୍ ॥ ୩,୨୪.

ପୀଠର ଉପରେ, ନୈୃତ୍ୟର ଉପରି କୋଣରେ, ଜ୍ଞାନର ଅଧିପତି ବାୟୁ ଦେବତାଙ୍କୁ ନମସ୍କାର କରିବା ଉଚିତ୍। ପୀଠର ଉପରେ, ବାୟୁକୋଣରେ, ବୈରାଗ୍ୟର ଅଧିପତି ରୁଦ୍ରଙ୍କୁ ନମସ୍କାର କରିବା ଉଚିତ୍।

ପୀଠସ୍ଯୋର୍ଧ୍ଵଂ ତ୍ଵୀଶକୋଣେ ଚ ଦେଵି ଐଶ୍ଵର୍ଯାଣାମଧିପଂ ଚେନ୍ଦ୍ରଦେଵମ୍ । ପୀଠସ୍ଯ ପୂର୍ଵେ ପ୍ରଣମେନ୍ନୈରୃତିଂ ଚ ଅର୍ଯାମ୍ଣାନାମଧିପଂ ଚାତ୍ର ଦେଵି ॥ ୩,୨୪.

ପୀଠର ଉପରେ, ଈଶାନ କୋଣରେ, ହେ ଦେବୀ, ଐଶ୍ୱର୍ୟର ଅଧିପତି ଇନ୍ଦ୍ରଙ୍କୁ ନମସ୍କାର କରିବା ଉଚିତ୍। ପୂର୍ବ ପାର୍ଶ୍ୱରେ, ନୈୃତି ଓ ପିତୃମାନେଙ୍କ ଅଧିପତି ଅର୍ୟମାନଙ୍କୁ ନମସ୍କାର କରିବା ଉଚିତ୍।

ଦେଵସ୍ଯ ପୀଠସ୍ଯ ଚ ଦକ୍ଷିଣେ ଚ ଦୁର୍ଗାଂ ନମେଦୁଗ୍ରରୂପାଭିଧାଂ ଚ । ପୀଠସ୍ଯ କନ୍ଯେ ପ୍ରଣମେତ୍ପଶ୍ଚିମେ ଵୈ ଆରୋଗ୍ଯାଣା ମଧିପଂ କାମଦେଵମ୍ ॥ ୩,୨୪.

ଦେବତାଙ୍କର ପୀଠର ଦକ୍ଷିଣ ପାର୍ଶ୍ୱରେ, ଉଗ୍ରରୂପା ଦୁର୍ଗାଙ୍କୁ ନମସ୍କାର କରିବା ଉଚିତ୍। ପଶ୍ଚିମ ପାର୍ଶ୍ୱରେ, ଆରୋଗ୍ୟର ଅଧିପତି କାମଦେବଙ୍କୁ ନମସ୍କାର କରିବା ଉଚିତ୍।

ଦେଵସ୍ଯ ପୀଠସ୍ଯୋତ୍ତରେ ରୁଦ୍ରଦେଵମନୈଶ୍ଵର୍ଯାଣାମଧିପଂ ସଂସ୍ମରେଚ୍ଚ । ପୀଠସ୍ଯ ମଧ୍ଯେ ପ୍ରଣମେଦ୍ଵୈ ଵରାହଂ ସଦା କନ୍ଯେ ପରମଂ ପୂରୁଷାଖ୍ଯମ୍ ॥ ୩,୨୪.

ଦେବତାଙ୍କ ପୀଠର ଉତ୍ତର ପାର୍ଶ୍ୱରେ, ଧନ ନଥିବାର ଅଧିପତି ରୁଦ୍ରଙ୍କୁ ସ୍ମରଣ କରିବା ଉଚିତ୍। ପୀଠର ମଧ୍ୟରେ ସଦା ବରାହଙ୍କୁ ଏବଂ କୋଣରେ ପରମ ପୁରୁଷଙ୍କୁ ନମସ୍କାର କରିବା ଉଚିତ୍।