ଗରୁଡପୁରାଣମ୍

ଅଦ୍ଯୈଵ ପଶ୍ଯାମ ହରେସ୍ତଵାସ୍ଯଂ କଦା ଵଯଂ କୃତ କୃତ୍ଯା ଭଵାମଃ । ଭୋଃ କେଶଵାଦ୍ଯୈଵ ପଦାରଵିନ୍ଦଂ ସଂଦର୍ଶଯିତ୍ଵା ସୁଦଯାଂ କୁରୁଷ୍ଵ ॥ ୩,୨୪.

ଆଜି ହିଁ ଆମେ ହରିଙ୍କ ମୁହଁ ଦେଖିବାକୁ ଚାହୁଁଛୁ—କେବେ ଆମେ ସଫଳ ହେବୁ? ହେ କେଶବ, ଆଜି ଆମକୁ ତୁମର ପଦପଦ୍ମ ଦେଖାଇ ଅପାର କୃପା କର।

ବ୍ରହ୍ମାଣମାହୁଶ୍ଚ ପୁରାଣମାହୁଃ କଶବ୍ଦଵାଚ୍ଯଂ ସର୍ଵଲୋକେଶମାହୁଃ । ଈଶଂ ଚାର୍ହଂ ରୁଦ୍ରମିତ୍ଯେଵ ଚାହୁସ୍ତତ୍ପ୍ରେରକଂ ସୃଷ୍ଟିସଂହାରକାର୍ଯେ ॥ ୩,୨୪.

ସେମାନେ ତାଙ୍କୁ ବ୍ରହ୍ମା, ପୁରାତନ, ସମସ୍ତ ଲୋକଙ୍କ ନାଥ ବୋଲି କୁହନ୍ତି, 'କ' ଶବ୍ଦ ଦ୍ୱାରା ଉଲ୍ଲେଖ କରନ୍ତି। ତାଙ୍କୁ ଈଶ୍ୱର, ରୁଦ୍ର ବୋଲି ମଧ୍ୟ କୁହନ୍ତି, ଯିଏ ସୃଷ୍ଟି ଓ ପ୍ରଳୟର ନିୟନ୍ତ୍ରଣ କରନ୍ତି।

ଅତୋ ହରିଃ କେଶଵନାମଧେଯୋ ଭୋଃ କେଶଵେତି ଚ ନର୍ତଯନ୍ତଃ । ଆନନ୍ଦଵାପୀଂ ସଂସ୍ତ୍ରଵନ୍ତୋଭି ଜଗ୍ମୁର୍ନାରାଯଣେତି ପ୍ରଵଦନ୍ତୋ ହି ଜଗ୍ମୁଃ ॥ ୩,୨୪.

ଏହି କାରଣରୁ ହରିଙ୍କୁ କେଶବ ନାମରେ ଜଣାଯାଏ। ସେମାନେ 'ହେ କେଶବ' ବୋଲି ନୃତ୍ୟ କରୁଥିଲେ, ଆନନ୍ଦ ସରୋବରକୁ ଗଲେ, 'ନାରାୟଣ' ବୋଲି ଉଚ୍ଚାରଣ କରି ଆଗକୁ ବଢ଼ିଲେ।

ଅତୋ ଦୋଷାସ୍ତଦ୍ଵିରୁଦ୍ଧା ଗୁଣାଶ୍ଚ ନାରାଶ୍ଚ ତେଷାମାଶ୍ରଯତ୍ଵାନ୍ମୁରାରିଃ । ନାରାଯଣେତି ପ୍ରଵଦନ୍ତୀହ ଲୋକେ ନାରାନୁବନ୍ଧାତ୍ସର୍ଵମୁକ୍ତାଃ ଖଗେନ୍ଦ୍ର ॥ ୩,୨୪.

ଏହିପରି, ଖଗରାଜ, ତାଙ୍କ ବିପରୀତ ଦୋଷ ଓ ଗୁଣ, ଏବଂ ଯେଉଁମାନେ ତାଙ୍କ ଆଶ୍ରୟ ନେଇଛନ୍ତି, ସମସ୍ତେ ମୁରାରିଙ୍କ ସହିତ ଜଡିତ। ଏହି କାରଣରୁ ଲୋକେ 'ନାରାୟଣ' ବୋଲନ୍ତି, ଏବଂ ସମସ୍ତେ ମୁକ୍ତି ପାଆନ୍ତି।

ନାରାଃ ପ୍ରୋକ୍ତା ଆଶ୍ରଯତ୍ଵାଚ୍ଚ ତେଷାମତୋପି ନାରାଯଣ ଏଵ ଵୀନ୍ଦ୍ର । ମୁକ୍ତାଶ୍ଚ ଯେ ତୁ ପ୍ରପଦଂନୁ ଜଗ୍ମୁରଣ୍ଡୋଦକଂ ଯସ୍ଯ କଟାକ୍ଷମାତ୍ରାତ୍ ॥ ୩,୨୪.

ଯେଉଁମାନେ ସଦା ତାଙ୍କ ଆଶ୍ରୟ ନେଇଛନ୍ତି, ସେହିପାଇଁ ତାଙ୍କୁ ନାରାୟଣ ବୋଲି କୁହାଯାଏ, ଖଗରାଜ। ଯେଉଁମାନେ ମୁକ୍ତି ପାଇଛନ୍ତି, ସେମାନେ ତାଙ୍କର ଦୃଷ୍ଟି ମାତ୍ରରେ ସର୍ବୋଚ୍ଚ ଅବସ୍ଥା, ଅଣ୍ଡ ଜଳକୁ ପ୍ରାପ୍ତ ହୋଇଛନ୍ତି।

ଯଦୁତ୍ପନ୍ନଂ ତେନ ନାରାଃ ଖଗେନ୍ଦ୍ର ତେଷାଂ ସଦାପ୍ଯାଶ୍ରଯତ୍ଵାଚ୍ଚ ଵୀନ୍ଦ୍ର । ନାରାଯଣେତି ପ୍ରଵଦନ୍ତୀହ ଲୋକେ ହ୍ଯନନ୍ତବ୍ରହ୍ମାଣ୍ଡଵିସର୍ଜକତ୍ଵାତ୍ ॥ ୩,୨୪.

ଯେଉଁମାନେ ତାଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ସୃଷ୍ଟି ହୋଇଛନ୍ତି, ସେମାନେ ସଦା ତାଙ୍କ ଆଶ୍ରୟରେ ଅଛନ୍ତି, ଖଗରାଜ। ଏହି କାରଣରୁ ଲୋକେ ତାଙ୍କୁ ନାରାୟଣ ବୋଲନ୍ତି, କାରଣ ସେ ଅନେକ ବ୍ରହ୍ମାଣ୍ଡ ସୃଷ୍ଟି କରନ୍ତି।

ଏଵଂ ନନୃତୁଃ ପରିଶଂସଯନ୍ତୋ ଗୋଵିନ୍ଦ ନାନ୍ଯୋ ହି ନ ଚୈଵ ଦର୍ଶନମ୍ । ଗୋଶବ୍ଦଵାଚ୍ଯାସ୍ତୁ ସମସ୍ତଵାଚୋ ଗୋଭିଶ୍ଚ ସର୍ଵୈଃ ପ୍ରତିପାଦ୍ଯତେ ଯତଃ ॥ ୩,୨୪.

ଏଭଳି ତାଙ୍କୁ ସ୍ତୁତି କରି ନୃତ୍ୟ କରୁଥିଲେ—'ଗୋବିନ୍ଦଙ୍କ ଭଳି ଅନ୍ୟ କେହି ନାହାନ୍ତି, ଏବଂ ଏହି ଦର୍ଶନ ଅନ୍ୟ କୌଣସିଠି ମିଳେନି।' ସମସ୍ତ ଶବ୍ଦ 'ଗୋ' ଦ୍ୱାରା ଉଲ୍ଲେଖିତ, ଏବଂ ସମସ୍ତ କଥା ଗାଈ ଦ୍ୱାରା ସ୍ଥିର ହୁଏ।

ଅତୋ ହି ଗୋଵିନ୍ଦ ଇତି ସ୍ମୃତଃ ସଦା ଭୋ ଵେଦଵେଦ୍ଯେତି ତଥା ନ ନନୃତୁଃ । ଆନନ୍ଦବାଷ୍ପୈଶ୍ଚ ସମନ୍ଵିତା ହି ହରେ ମୁରାରେ ତଵ ଦର୍ଶନଂ ହି ॥ ୩,୨୪.

ଏହିପରି, ସେ ସଦା 'ଗୋବିନ୍ଦ' ବୋଲି ସ୍ମରଣ କରାଯାନ୍ତି, ହେ ପ୍ରଭୁ, ଏବଂ ବେଦ ଦ୍ୱାରା ଜଣାଯାନ୍ତି। ସେମାନେ ଏପରି ନୃତ୍ୟ କରୁଥିଲେ, ଆନନ୍ଦ ଲୁହାରେ ଭିଜିଥିଲେ, ହେ ମୁରାରି, ତୁମର ଦର୍ଶନରେ।

ଦେହି ପ୍ରଭୋ ଵୈ ତଵଦାସଦାସାଶ୍ଚତୁର୍ଦଶେ ଭୁଵନେ ସର୍ଵଦାପି । ଯତସ୍ତ୍ଵମେଵଂ ଵସତୀତି ଵାସୁଶ୍ଚାତ୍ରୈଵ ନିତ୍ଯଂ କ୍ରୀଡତେ ସର୍ଵଦୈଵ ॥ ୩,୨୪.

ହେ ପ୍ରଭୁ, ଚୌଦ ଭୂବନରେ ତୁମର ଦାସମାନେ ସଦା ରହନ୍ତୁ। କାରଣ, ତୁମେ ଏଠି ବାସୁ ଭାବେ ବସିଛ, ଏଠି ସଦା ଲୀଳା କରୁଛ।

ଯତୋ ଦେଵେତ୍ଯେଵମାହୁର୍ମହାନ୍ତସ୍ତ୍ଵତୋ ହରିଂ ଵାସୁଦେଵେତି ଚାହୁଃ । ଭୋ ଵାସୁଦେଵେତି ନନୃତୁଃ ସର୍ଵଦୈଵ ଭୋ ମାଧଵେତି ନନୃତୁଶ୍ଚୈଵ ସର୍ଵେ ॥ ୩,୨୪.

ଏହିପରି ମହାନ୍‌ମାନେ କହନ୍ତି — ସେହି ଦେବତା, ଏବଂ ହରିଙ୍କୁ 'ବାସୁଦେବ' ବୋଲି ଡାକନ୍ତି । ସେମାନେ ସଦା 'ହେ ବାସୁଦେବ!' ବୋଲି ନୃତ୍ୟ କରୁଥିଲେ, ଏବଂ 'ହେ ମାଧବ!' ବୋଲି ସମସ୍ତେ ନୃତ୍ୟ କରୁଥିଲେ ।

ଲକ୍ଷ୍ମୀପତେ ଚେତି ଵଦନ୍ତି ସର୍ଵେ ଧନୀତି ଶବ୍ଦଃ ସ୍ଵାଭିଵାଚୀ ଯତୋ ହି । ଅତୋପ୍ଯାର୍ଯା ମାଧଵେତି ବ୍ରୁଵନ୍ତି ଲକ୍ଷ୍ମୀପତେ ପାହି ତଥୈଵ ଭକ୍ତାନ୍ ॥ ୩,୨୪.

'ଲକ୍ଷ୍ମୀପତି' ବୋଲି ସମସ୍ତେ ଡାକନ୍ତି, କାରଣ 'ଧନ' ଶବ୍ଦଟି ତାଙ୍କୁ ଇଂଗିତ କରେ । ଏହିକାରଣରୁ ଆଦରିଆ ଲୋକେ ତାଙ୍କୁ 'ମାଧବ' ବୋଲି କହନ୍ତି । ହେ ଲକ୍ଷ୍ମୀପତି, ଏଭଳି ଭାବେ ତୁମେ ଭକ୍ତମାନଙ୍କୁ ରକ୍ଷା କର ।

ତେ ଵୈ ବ୍ରୁଵନ୍ତୋ ନନୃତୁଶ୍ଚ ଜଗ୍ମୁର୍ଵିଷ୍ଣୋ ସଦାସ୍ମାନ୍ପରିପାହି ନିତ୍ଯମ୍ । ସର୍ଵତ୍ର ଯସ୍ମାଦ୍ଵିତତୋସି ତସ୍ମାଦିତ୍ଯାଦିନାମାନି ଗୃଣନ୍ତ ଏଵ । ଜଗ୍ମୁଶ୍ଚ ସର୍ଵେ ଦଦୃଶୁଶ୍ଚ ତୀର୍ଥଂ ଭକ୍ତ୍ଯୋପେତାଃ ଶ୍ରୀନିଵାସଂ ସ୍ମରନ୍ତଃ ॥ ୩,୨୪.

ସେମାନେ ଏହି ନାମଗୁଡ଼ିକୁ ଉଚ୍ଚାରଣ କରି ନୃତ୍ୟ କରୁଥିଲେ, ଏବଂ ସଦା 'ହେ ବିଷ୍ଣୁ, ଆମକୁ ସଦା ରକ୍ଷା କର' ବୋଲି ପ୍ରାର୍ଥନା କରୁଥିଲେ । ତୁମେ ସମସ୍ତଠାରେ ବ୍ୟାପିତ ଅଟୁଅଛ, ଏହିପରି ନାମଗୁଡ଼ିକୁ ଉଚ୍ଚାରଣ କରୁଥିଲେ । ସମସ୍ତେ ଯାଇ, ସେ ପବିତ୍ର ସ୍ଥାନକୁ ଦେଖିଲେ, ଏବଂ ଭକ୍ତିଭାବରେ ଶ୍ରୀନିବାସଙ୍କୁ ସ୍ମରଣ କଲେ ।

କନ୍ଯୋଵାଚ । କିଂ ନାମକଂ ତୀର୍ଥମିଦଂ ମୁନୀନ୍ଦ୍ର କିଂ କାର୍ଯମତ୍ର ପ୍ରଵଦାସ୍ମାନ୍କୃତୀଶ । କସ୍ମୈ ପ୍ରସନ୍ନୋ ଭଗଵାଞ୍ଛ୍ରୀନିଵାସସ୍ତ୍ଵସ୍ମିନ୍ସୁତୀର୍ଥଂ ଵଦ ଵିସ୍ତରେଣ ॥ ୩,୨୪.

କନ୍ୟା କହିଲେ: ହେ ମହାମୁନି, ଏହି ପବିତ୍ର ସ୍ଥାନର ନାମ କ'ଣ? ଏଠାରେ କ'ଣ କରିବା ଉଚିତ? ଆମକୁ କୁହନ୍ତୁ, ହେ ଜ୍ଞାନୀମାନଙ୍କର ନାଥ । ଏହି ପବିତ୍ର ସ୍ଥାନରେ କାହା ପାଇଁ ଶ୍ରୀନିବାସ ପ୍ରସନ୍ନ ହେଲେ? ଦୟାକରି ଏହିକଥା ବିସ୍ତାରରେ କହନ୍ତୁ ।

ଜୈଗୀଷଵ୍ଯ ଉଵାଚ । କନ୍ଯେ ଶୃଣୁ ତ୍ଵଂ ହ୍ଯଭଵତ୍ସୁବୁଦ୍ଧିମାନ୍ପ୍ରହ୍ରାଦସଂଜ୍ଞୋ ହରିଭକ୍ତଵର୍ଯଃ । ନିଷ୍କାମବୁଦ୍ଧ୍ଯା ତୁ ଯଦା ଜଗାମ ଶେଷାଚଲସ୍ଥଂ ଶ୍ରୀନିଵାସଂ ଚ ଦ୍ରଷ୍ଟୁମ୍ ॥ ୩,୨୪.

ଜୈଗୀଷବ୍ୟ କହିଲେ: ହେ କନ୍ୟା, ଶୁଣ । ଏଠାରେ ପ୍ରହ୍ଲାଦ ନାମକ ଏକ ବୁଦ୍ଧିମାନ ହରିଭକ୍ତ ଥିଲେ । ସେ ନିଷ୍କାମ ଭାବରେ ଶେଷାଚଳରେ ବସିଥିବା ଶ୍ରୀନିବାସଙ୍କୁ ଦେଖିବାକୁ ଗଲେ ।

ଅସ୍ମିଂସ୍ଥଲେ ଦୈତ୍ଯକୁମାରକାନ୍ପ୍ରତି ହରେଶ୍ଚ ତତ୍ତ୍ଵଂ ପରିପୃଷ୍ଟଵାନ୍ପ୍ରଭୁଃ । ନୃସିଂହରୂପଂ ଶ୍ରୀନିଵାସଂ ଭଜସ୍ଵ ସୁଦୁର୍ଲଭଂ ମାନୁଷଂ ଜନ୍ମ କନ୍ଯେ ॥ ୩,୨୪.

ଏହି ସ୍ଥାନରେ ଦେବତା ଦୈତ୍ୟପୁତ୍ରମାନଙ୍କୁ ହରିଙ୍କ ସତ୍ୟ ସ୍ୱରୂପ ବିଷୟରେ ପଚାରିଥିଲେ । ହେ କନ୍ୟା, ତୁମେ ନୃସିଂହ ରୂପ ଶ୍ରୀନିବାସଙ୍କୁ ଭଜ; ମାନବ ଜନ୍ମ ବହୁତ ଦୁର୍ଲଭ ।

ତତ୍ରାପି ଵିଷ୍ଣୋର୍ନୃହରେ ସୁତତ୍ତ୍ଵଂ ସୁଦୁର୍ଲଭଂ ସୁଷ୍ଠୁ ଯାତ୍ରା ତଥୈଵ । ଯସ୍ଯାଂ ଯାତ୍ରାଯାଂ ଯତ୍ର କୁତ୍ରାପି ଦେଶେ ହରେଃ କଥା ଵର୍ତତେ ଦୈତ୍ଯଵର୍ଯାଃ ॥ ୩,୨୪.

ସେଠାରେ ବି ନୃସିଂହ ରୂପରେ ବିଷ୍ଣୁଙ୍କର ସତ୍ୟ ସ୍ୱରୂପ ବହୁତ ଦୁର୍ଲଭ, ଯେପରି ଏହି ଯାତ୍ରା ବି ଅତ୍ୟନ୍ତ କଠିନ । ଯେଉଁ ଦେଶରେ ଏହି ଯାତ୍ରା ହୁଏ, ହେ ଶ୍ରେଷ୍ଠ ଦୈତ୍ୟ, ସେଠାରେ ହରିଙ୍କ କଥା ହୁଏ ।

ତତ୍ର ସ୍ଥଲେ ହରିରାସ୍ତେ ସଦୈଵ ଯତୋ ଵ୍ଯାପ୍ତଃ ସର୍ଵତୋ ଵୈ ନୃସିଂହଃ । ଏତଚ୍ଛ୍ରୁତ୍ଵା ଦୈତ୍ଯକୁମାରକାସ୍ତେ ପ୍ରହ୍ଲାଦମୂଚୁର୍ଭକ୍ତଵର୍ଯଂ ହରେଶ୍ଚ ॥ ୩,୨୪.

ସେଠାରେ ହରି ସଦା ବସିଛନ୍ତି, କାରଣ ନୃସିଂହ ସମସ୍ତଠାରେ ବ୍ୟାପିତ । ଏହିକଥା ଶୁଣି ଦୈତ୍ୟପୁତ୍ରମାନେ ହରିଙ୍କ ଶ୍ରେଷ୍ଠ ଭକ୍ତ ପ୍ରହ୍ଲାଦଙ୍କୁ କହିଲେ ।

ଵ୍ଯାପ୍ତୋ ହରିଶ୍ଚେତ୍କଥମତ୍ର ଵୈ ସଖେ ନ ଦୃଶ୍ଯତେ ଜଲରୂପୀ ନୃସିଂହଃ । ସ ଏଵମୁକ୍ତୋ ଦାନଵାନାଂ ସୁତୈଶ୍ଚ ତୁଷ୍ଟାଵ ଵିଷ୍ଣୁଂ ପରମାଦରେଣ ॥ ୩,୨୪.

ଯଦି ହରି ସମସ୍ତଠାରେ ବ୍ୟାପିତ, ହେ ବନ୍ଧୁ, ତେବେ ଏଠାରେ ଜଳରେ ଥିବା ନୃସିଂହ କାହିଁକି ଦେଖାଯାଉନାହିଁ? ଦାନବପୁତ୍ରମାନଙ୍କ ଏପରି ପ୍ରଶ୍ନରେ ପ୍ରହ୍ଲାଦ ଅତି ଆଦରରେ ବିଷ୍ଣୁଙ୍କୁ ସ୍ତୁତି କଲେ ।

ତଵ ସ୍ଵରୂପଂ ମମ ଦର୍ଶଯସ୍ଵ ସ୍ଵଯୋଗ୍ଯରୂପଂ ଦାନଵାନାଂ ସୁତାନାମ୍ । ଇତି ସ୍ତୁତଃ ଶ୍ରୀନିଵାସୋ ହରିସ୍ତୁ ତସ୍ମିନ୍ନନ୍ତର୍ଜଲରୂପଂ ସମାଯାତ୍ ॥ ୩,୨୪.

'ତୁମର ସ୍ୱରୂପ ଆମକୁ ଦେଖାଅ, ଯାହା ଦାନବପୁତ୍ରମାନଙ୍କ ପାଇଁ ଉପଯୁକ୍ତ' — ଏଭଳି ସ୍ତୁତି ପାଇଁ ଶ୍ରୀନିବାସ, ହରି, ସେଠାରେ ଜଳମଧ୍ୟରେ ରୂପ ଧାରଣ କଲେ ।

ଅସ୍ମିନ୍ସ୍ନାନଂ ଯେ ପ୍ରକୁର୍ଵନ୍ତି ତୀର୍ଥେ ତେଷାଂ ଜ୍ଞାନଂ ପରମଂ ଦୃଢଂ ସ୍ଯାତ୍ । ଅତ୍ର ସ୍ନାନେ ମାନୁଷାଣାଂ ଚ ତାତ ବୁଦ୍ଧିର୍ନ ହି ସ୍ଯାତ୍କଲିକାଲେ ଵିଶେଷାତ୍ ॥ ୩,୨୪.

ଏହି ପବିତ୍ର ସ୍ଥାନରେ ଯେମାନେ ସ୍ନାନ କରନ୍ତି, ସେମାନଙ୍କର ଜ୍ଞାନ ଦୃଢ଼ ଓ ଉତ୍ତମ ହୁଏ । କିନ୍ତୁ, ହେ ପ୍ରିୟ, କଳିଯୁଗରେ ଏଠାରେ ସ୍ନାନ କଲେ ମାନବମାନେ ଏପରି ବୁଦ୍ଧି ପାଇନଥାନ୍ତି ।

ଦତ୍ତ୍ଵାଂ ଵରଂ ଦୈତ୍ଯଵରାଯ ଵିଷ୍ଣୁରନ୍ତର୍ଦଧେ ଜଲପୂର୍ଣେ ସୁକୁଣ୍ଡେ । ଅଦ୍ଯାପ୍ଯାସ୍ତେ ଜଲମଧ୍ଯେ ନୃସିଂହଃ ପ୍ରହ୍ଲାଦୋପି ଦୈତ୍ଯକୁମାରକୈଃ ସହ ॥ ୩,୨୪.

ଦୈତ୍ୟମଧ୍ୟରେ ଶ୍ରେଷ୍ଠ ପ୍ରହ୍ଲାଦଙ୍କୁ ବର ଦେଇ ବିଷ୍ଣୁ ଜଳରେ ପୂର୍ଣ୍ଣ ଏହି ପବିତ୍ର କୁଣ୍ଡରେ ଅଦୃଶ୍ୟ ହେଲେ । ଆଜି ବି ନୃସିଂହ ଜଳମଧ୍ୟରେ ପ୍ରହ୍ଲାଦ ଓ ଦୈତ୍ୟପୁତ୍ରମାନଙ୍କ ସହ ଅଛନ୍ତି ।

ତସ୍ମିନ୍ ସୁତୀର୍ଥେ ପରିତସ୍ତତ୍ରତତ୍ର ଜଯେତି ଶବ୍ଦଃ ଶ୍ରୂଯତେ ଚାପରାହ୍ନେ । ଇଦଂ ତୀର୍ଥଂ ନାରସିଂହାଭିଧଂ ଚ କନ୍ଯେସ୍ନାନଂ ହ୍ଯତ୍ର କାର୍ଯଂ ମନୁଷ୍ଯୈଃ ॥ ୩,୨୪.

ଏହି ପବିତ୍ର ସ୍ଥାନରେ ସନ୍ଧ୍ୟାବେଳେ ଚାରିପାଖରେ 'ଜୟ' ଶବ୍ଦ ଶୁଣାଯାଏ । ହେ କନ୍ୟା, ଏହି ତୀର୍ଥକୁ 'ନୃସିଂହ' ବୋଲି କୁହାଯାଏ; ଏଠାରେ ମାନବମାନେ ନିଶ୍ଚିତ ଭାବେ ସ୍ନାନ କରିବା ଉଚିତ ।

ସ୍ନାନଂ କୃତ୍ଵା ତତ୍ର ତୀର୍ଥେ ଚ ସମ୍ଯଗ୍ଦୀପଂ ଦତ୍ତ୍ଵା ଦ୍ଵିଜଵର୍ଯାଯ ମୁଖ୍ଯମ୍ । ଦ୍ରଷ୍ଟୁଂ ପୁନଃ ଶ୍ରୀନିଵାସଂ ପ୍ରଜଗ୍ମୁର୍ଗୋଵିନ୍ଦଗୋଵିନ୍ଦ ଇତି ବ୍ରୁଵନ୍ତଃ ॥ ୩,୨୪.

ସେମାନେ ଏହି ପବିତ୍ର ତୀର୍ଥରେ ଭଲଭାବେ ସ୍ନାନ କରି, ଶ୍ରେଷ୍ଠ ବ୍ରାହ୍ମଣଙ୍କୁ ଦୀପ ଦେଇ, ପୁଣି ଶ୍ରୀନିବାସଙ୍କୁ ଦେଖିବାକୁ 'ଗୋବିନ୍ଦ, ଗୋବିନ୍ଦ' ବୋଲି କହି ଯାଇଥିଲେ ।

ମୁଖ୍ଯପ୍ରାଣାଧିଷ୍ଠିତଂ ସ୍ଥାନମାପ୍ଯ ଅପାଵିଶତ୍ତତ୍ର ଦେଵୀ ହ୍ଯୁଵାଚ । ଜୈଗୀଷଵ୍ଯଃ ଶ୍ରୀନିଵାସସ୍ଯ ଵିଷ୍ଣୋଃ କଥଂ କାର୍ଯଂ ଦର୍ଶନଂ ତଦ୍ଵଦସ୍ଵ ॥ ୩,୨୪.

ମୁଖ୍ୟ ପ୍ରାଣରେ ଅବସ୍ଥିତ ସ୍ଥାନକୁ ପହଞ୍ଚି ଦେବୀ ସେଠାରେ ପ୍ରବେଶ କଲେ ଏବଂ କହିଲେ: 'ହେ ଜୈଗୀଷବ୍ୟ, ଶ୍ରୀନିବାସ ବିଷ୍ଣୁଙ୍କ ଦର୍ଶନ କିପରି ହୁଏ, ଏହିକଥା କୁହନ୍ତୁ ।'

ଜୈଗୀଷଵ୍ଯଃ ପ୍ରାହ ସଂହୃଷ୍ଟଚିତ୍ତୋ ବ୍ରଵୀମି ତନ୍ତ୍ରଂ ଶୃଣୁ କନ୍ଯକେ ତ୍ଵମ୍ । ଶ୍ରୁତ୍ଵା ମତ୍ତଃ କୁରୁ ସର୍ଵଂ ମଯୋକ୍ତମାଦ୍ଯଂ ଦ୍ଵାରଂ ଶ୍ରୀନିଵାସସ୍ଯ ଦୃଷ୍ଟ୍ଵା ॥ ୩,୨୪.

ଜୈଗୀଷବ୍ୟ ଆନନ୍ଦିତ ହୃଦୟରେ କହିଲେ: 'ମୁଁ ପଦ୍ଧତି କହିବି, ହେ କନ୍ୟା, ଶୁଣ । ମୋ ପାଖରୁ ଶୁଣି, ମୁଁ ଯାହା କହିବି, ସେସବୁ କର । ପ୍ରଥମେ ଶ୍ରୀନିବାସଙ୍କ ଦ୍ୱାରକୁ ଦେଖ ।'

ଅପରାଧସହସ୍ରାଣି କ୍ରିଯନ୍ତେଽହର୍ନିଶଂ ମଯା । ତାନି ସର୍ଵାଣି ମେ ଦେଵ କ୍ଷମସ୍ଵ ପୁରୁଷୋତ୍ତମ ॥ ୩,୨୪.

ଦିନ ରାତି ମୋର ହଜାର ହଜାର ଅପରାଧ ହୁଏ । ହେ ପୁରୁଷୋତ୍ତମ, ସେସବୁ ଅପରାଧ ମୋତେ କ୍ଷମା କର ।

ମାନସାନ୍ଵାଚିକାନ୍ଦୋଷାନ୍କାଯି କାନପି ସର୍ଵଶଃ । ଵୈଷ୍ଣଵଦ୍ଵେଷହେତୂନ୍ମେ ଭସ୍ମସାତ୍କୁରୁ ମାଧଵ ॥ ୩,୨୪.

ମନ, କଥା ଓ ଦେହର ସମସ୍ତ ଦୋଷ, ଏବଂ ବୈଷ୍ଣବମାନଙ୍କୁ ଦ୍ୱେଷ କରିବାର କାରଣ — ଏସବୁକୁ ଭସ୍ମ କର, ହେ ମାଧବ ।

ଆଦ୍ଯଦ୍ଵାରଂ ଶ୍ରୀନିଵାସସ୍ଯ ଦେଵି ସମ୍ଯକ୍ସ୍ମରେଦ୍ଵିଜଯଂ ଵୈ ଜଯଂ ଚ । ଦକ୍ଷାଧ୍ଵରେ ଶ୍ରୀନିଵାସସ୍ଯ ଦେଵି ଚଣ୍ଡଂ ପ୍ରଚଣ୍ଡଂ ସଂସ୍ମରେତ୍ସମ୍ଯଗେଵ ॥ ୩,୨୪.

ଶ୍ରୀନିବାସଙ୍କର ପ୍ରଧାନ ପ୍ରବେଶଦ୍ୱାରରେ, ହେ ଦେବୀ, ଭଲଭାବରେ ବିଜୟ ଓ ଜୟଙ୍କୁ ସ୍ମରଣ କରିବା ଉଚିତ୍। ଡକ୍ଷଙ୍କ ଯଜ୍ଞରେ ମଧ୍ୟ, ଶ୍ରୀନିବାସଙ୍କର ଚଣ୍ଡ ଓ ପ୍ରଚଣ୍ଡଙ୍କୁ ଭଲଭାବରେ ସ୍ମରଣ କରିବା ଦରକାର।

ପାଶ୍ଚାତ୍ଯଭାଗେ ଶ୍ରୀନିଵାସସ୍ଯ ଦେଵି ନନ୍ଦଂ ସୁନନ୍ଦଂ ସଂସ୍ମରେଦେଵ ଭକ୍ତ୍ଯା । ସଵ୍ଯଦ୍ଵାରେ ଶ୍ରୀନିଵାସସ୍ଯ କନ୍ଯେ ସ୍ମରେତ୍କୁମୁଦାକ୍ଷଂ କୁମୁଦନ୍ତମେଵ ॥ ୩,୨୪.

ଶ୍ରୀନିବାସଙ୍କର ପଶ୍ଚିମ ପାର୍ଶ୍ୱରେ, ହେ ଦେବୀ, ଭକ୍ତିସହିତ ନନ୍ଦ ଓ ସୁନନ୍ଦଙ୍କୁ ସ୍ମରଣ କରିବା ଉଚିତ୍। ବାମ ପ୍ରବେଶଦ୍ୱାରରେ, ହେ କନ୍ୟା, କୁମୁଦାକ୍ଷ ଓ କୁମୁଦନ୍ତଙ୍କୁ ସ୍ମରଣ କରିବା ଉଚିତ୍।