ଗରୁଡପୁରାଣମ୍

ତୀର୍ଥାଟନାର୍ଥଂ ତୁ ଜଗାମ ପିତ୍ରା ସାକଂ ହରେଃ ପ୍ରୀଣନାଦ୍ଯର୍ଥମେଵ । ଆରାଧଯିତ୍ଵା ବ୍ରାହ୍ମଣାନ୍ଵିଷ୍ଣୁଭକ୍ତାନାଦୌ ଗୃହେ ଵସ୍ତ୍ରସଂଭୂଷଣାଦ୍ଯୈଃ ॥ ୩,୨୩.

ତାପରେ, ତୀର୍ଥଯାତ୍ରା ପାଇଁ ସେ ନିଜ ବାପାଙ୍କ ସହିତ ହରିଙ୍କୁ ପ୍ରସନ୍ନ କରିବା ଉଦ୍ଦେଶ୍ୟରେ ଯାଇଥିଲେ। ପ୍ରଥମେ, ଘରେ ଥିବା ବିଷ୍ଣୁଭକ୍ତ ବ୍ରାହ୍ମଣମାନେଙ୍କୁ ବସ୍ତ୍ର ଓ ଆଭୂଷଣ ଇତ୍ୟାଦି ଦେଇ ପୂଜା କରିଥିଲେ।

ପଶ୍ଚାତ୍କଲ୍ପଂ କାରଯାମାସ ଦେଵୀ ଵିଷ୍ଣୋରଗ୍ରେ ତୀର୍ଥଯାତ୍ରାର୍ଥମେଵ । ଯାଵତ୍କାଲଂ ତୀର୍ଥଯାତ୍ରା ମୁକୁନ୍ଦ ତାଵତ୍କାଲଂ ତୂର୍ଧ୍ଵରେତା ଭଵାମି ॥ ୩,୨୩.

ତାପରେ, ଦେବୀ ତୀର୍ଥଯାତ୍ରା ପାଇଁ ବିଷ୍ଣୁଙ୍କ ଆଗରେ ବିଶେଷ କ୍ରିୟା କଲେ। 'ମୁଁ ଯେପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ତୀର୍ଥଯାତ୍ରା କରିବି, ମୁଁ ସେପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ନିର୍ମଳ ରହିବି, ମୁକୁନ୍ଦ।'

ଯାଵତ୍କାଲଂ ତୀର୍ଥଯାତ୍ରାଂ କରିଷ୍ଯେ ତାଵଦ୍ଦତ୍ତାଦ୍ଵୈଷ୍ଣଵାନାଂ ଚ ସଂଗମ୍ । ହରେଃ କଥାଶ୍ରଵଣଂ ସ୍ଯାନ୍ମୁକୁନ୍ଦ ନାଵୈଷ୍ଣଵାନାଂ ସଂଗିନାମଙ୍ଗସଂଗମ୍ ॥ ୩,୨୩.

'ମୁଁ ଯେପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ତୀର୍ଥଯାତ୍ରା କରିବି, ସେପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ମୁଁ କେବଳ ଦାନପ୍ରାପ୍ତ ବୈଷ୍ଣବମାନେ ସହିତ ମିଶିବି। ହରିଙ୍କ କଥା ଶୁଣିବି, ମୁକୁନ୍ଦ, ଓ ଅବୈଷ୍ଣବମାନେ ସହିତ କେବେ ମିଶିବି ନାହିଁ।'

ସୁହୃଜ୍ଜନୈଃ ପୁତ୍ରମିତ୍ରାଦିକୈଶ୍ଚ ଦୀର୍ଥାଟନଂ ନୈଵ କୁର୍ଯାଂ ମୁକୁନ୍ଦ । କୁର୍ଵନ୍ତି ଯେ କାମ୍ଯଯା ତୀର୍ଥଯାତ୍ରାଂ ତେଷାଂ ସଂଗଂ କୁରୁ ଦୂରେ ମୁକୁନ୍ଦ ॥ ୩,୨୩.

'ମୁଁ ବନ୍ଧୁ, ପୁଅ, ମିତ୍ର ଓ ଅନ୍ୟ ସହ ତୀର୍ଥଯାତ୍ରା କରିବି ନାହିଁ, ମୁକୁନ୍ଦ। ଯେମାନେ ଆସା ନେଇ ତୀର୍ଥଯାତ୍ରା କରନ୍ତି, ସେମାନେ ସହିତ ଦୂରେ ରୁହ, ମୁକୁନ୍ଦ।'

ଶାଲଗ୍ରାମଂ ଯେ ଵିହାଯୈଵ ଯାତ୍ରାଂ କୁର୍ଵନ୍ତି ତେଷାଂ କିଂ ଫଲଂ ପ୍ରାହୁରାର୍ଯାଃ । ଯଦା ତୀର୍ଥାନାଂ ଦର୍ଶନଂ ସ୍ଯାତ୍ତଦୈଵ ଶାଲଗ୍ରାମଂ ପୁରତଃ ସ୍ଥାପଯିତ୍ଵା ॥ ୩,୨୩.

'ଯେମାନେ ଶାଳଗ୍ରାମକୁ ଛାଡ଼ି ତୀର୍ଥଯାତ୍ରା କରନ୍ତି, ସେମାନେ ପାଇଁ କ'ଣ ଫଳ ମିଳେ ବୋଲି ପଣ୍ଡିତମାନେ କହିଛନ୍ତି? ଯେତେବେଳେ ତୀର୍ଥ ଦର୍ଶନ ହୁଏ, ସେତେବେଳେ ଶାଳଗ୍ରାମକୁ ଆଗରେ ରଖିବା ଉଚିତ।'

ତୀର୍ଥାଟନଂ ପାଦଚୈରୈଃ କୃତଂ ଚେତ୍ପୂର୍ଣଂ ଫଲଂ ପ୍ରାହୁରାର୍ଯାଃ ଖଗେନ୍ଦ୍ର । ପାଦତ୍ରାଣଂ ପାଦରକ୍ଷାଂ ଚ କୃତ୍ଵା ତୀର୍ଥାଟନଂ ପାଦହୀନଂ ତଦାହୁଃ ॥ ୩,୨୩.

'ଯଦି ପଦେ ଚାଲି ତୀର୍ଥଯାତ୍ରା କରାଯାଏ, ପଣ୍ଡିତମାନେ କହନ୍ତି ଫଳ ପୂର୍ଣ୍ଣ ମିଳେ, ଖଗେଶ୍ୱର। ଯଦି ଜୁତା କିମ୍ବା ପାଦରକ୍ଷା ପିନ୍ଧି ଯାତ୍ରା କରାଯାଏ, ସେଠି ତୀର୍ଥଯାତ୍ରା ଅପୂର୍ଣ୍ଣ ହୁଏ।'

ଯୋ ଵାହନେ ତୁରଗେ ଚୋପଵିଷ୍ଟସ୍ତୀର୍ଥାଟନଂ କୁରୁତେ ଚାର୍ଧହୀନମ୍ । ଵୃଷାଦୀନାଂ ଵାହନେ ପାଦମାହୁଃ ପରାନ୍ନାନାଂ ଭୋଜନେ ଵ୍ଯର୍ଥମାହୁଃ ॥ ୩,୨୩.

'ଯେମାନେ ଘୋଡ଼ା କିମ୍ବା ଅନ୍ୟ ଯାନରେ ବସି ତୀର୍ଥଯାତ୍ରା କରନ୍ତି, ସେମାନେ ଅର୍ଦ୍ଧ ଫଳ ପାଆନ୍ତି। ବୃଷ ଓ ଏପରି ଯାନରେ ଯିବାକୁ ପଦେ ଚାଲିବା ଭାବି ହୁଏ; ଅନ୍ୟର ଖାଦ୍ୟ ଖାଇଲେ ଫଳ ମିଳେ ନାହିଁ।'

ମହାତ୍ମନାଂ ଵେଦଵିଦାଂ ଯତୀନାଂ ପରାନ୍ନାନାଂ ଭୋଜନେ ନୈଵ ଦୋଷଃ । ସଂକଲ୍ପଯିତ୍ଵା ପରମାଦରେଣ ଜଗାମ ସା ତୀର୍ଥଯାତ୍ରାର୍ଥମେଵ ॥ ୩,୨୩.

'ମହାତ୍ମା, ବେଦବିଦ୍ ଓ ଯତୀମାନେ ପାଇଁ ଅନ୍ୟର ଖାଦ୍ୟ ଭୋଜନ କରିଲେ ଦୋଷ ନାହିଁ। ସେ ଅତ୍ୟନ୍ତ ଭକ୍ତି ସହିତ ନିଶ୍ଚୟ କରି, କେବଳ ତୀର୍ଥଯାତ୍ରା ପାଇଁ ଚାଲିଗଲେ।'

ଆଦୌ ସ୍ନାତ୍ଵା ହରିନିର୍ମାତ୍ଯଗନ୍ଧଂ ଵିସର୍ଜଯିତ୍ଵା ଶ୍ରଵଣଂ ଵୈ ଚକାର । ପିତ୍ରା ସାକଂ ଭୋଜନଂ ଚାପି କୃତ୍ଵା ଅଗ୍ରେ ଦିନେ କ୍ରୋଶମେକଂ ଜଗାମ ॥ ୩,୨୩.

ପ୍ରଥମେ ସ୍ନାନ କରି, ହରିଙ୍କ ଚନ୍ଦନର ସୁଗନ୍ଧ ହଟାଇ, ଶ୍ରବଣ କଲେ। ବାପାଙ୍କ ସହିତ ଭୋଜନ କରି, ପ୍ରଥମ ଦିନ ଗୋଟିଏ କ୍ରୋଶ ଯାତ୍ରା କଲେ।

ତତ୍ର ଦ୍ଵିଜାନ୍ପୂଜଯିତ୍ଵାନ୍ନପାନ ରାତ୍ରୌ ତତ୍ତ୍ଵଂ ଶ୍ରାଵଯାମାସ ଦେଵୀ । ଏଵଂ ଯାତ୍ରାଂ ଯେ ପ୍ରକୁର୍ଵନ୍ତି ନିତ୍ଯଂ ତେଷାଂ ଯାତ୍ରାଂ ସଫଲାଂ ପ୍ରାହୁରାର୍ଯାଃ ॥ ୩,୨୩.

ସେଠାରେ, ବ୍ରାହ୍ମଣମାନେଙ୍କୁ ଅନ୍ନପାନ ଦେଇ ସମ୍ମାନ କରି, ରାତିରେ ଦେବୀ ସେମାନେଙ୍କୁ ତତ୍ତ୍ୱ ଶୁଣାଇଲେ। ଏଭଳି ଯେମାନେ ସବୁବେଳେ ତୀର୍ଥଯାତ୍ରା କରନ୍ତି, ପଣ୍ଡିତମାନେ କହନ୍ତି ସେମାନଙ୍କ ଯାତ୍ରା ସଫଳ।

ଵିନା ଦଯାଂ ତୀର୍ଥଯାତ୍ରା ଖଗେନ୍ଦ୍ରଵ୍ଯର୍ଥେତ୍ଯେଵଂ ଵୀନ୍ଦ୍ର ଚାହୁର୍ମହାନ୍ତଃ । ଦିଵା ରାତ୍ରୌ ଯେ ନ ଶୃଣ୍ଵନ୍ତି ଦିଵ୍ଯାଂ ହରେଃ କଥାଂ ତୀର୍ଥମାର୍ଗେ ଖଗେନ୍ଦ୍ର ॥ ୩,୨୩.

ଦୟା ଛାଡ଼ି ତୀର୍ଥଯାତ୍ରା କଲେ, ଖଗେଶ୍ୱର, ସେଠି ଫଳ ମିଳେ ନାହିଁ ବୋଲି ମହାତ୍ମାମାନେ କହିଛନ୍ତି, ବୀନ୍ଦ୍ର। ଦିନ କିମ୍ବା ରାତିରେ ଯେମାନେ ତୀର୍ଥ ମାର୍ଗରେ ହରିଙ୍କ ଦିବ୍ୟ କଥା ଶୁଣନ୍ତି ନାହିଁ, ଖଗେଶ୍ୱର—

ଵ୍ଯର୍ଥଂଵ୍ଯର୍ଥଂ ତସ୍ଯ ଚାହୁର୍ଗତଂ ଵୈ ଅଶ୍ଵାଦୀନାଂ ଵାହନାନାଂ ଚ ଵିଦ୍ଧି । ଅଶ୍ଵାଦୀନାମପରାଧଂ ଵଦସ୍ଵ ଗଙ୍ଗାଦୀନାଂ ଦର୍ଶନାତ୍ପାପନାଶଃ ॥ ୩,୨୩.

ସେମାନଙ୍କ ପାଇଁ ଯାତ୍ରାକୁ ପୁଣିପୁଣି ବ୍ୟର୍ଥ କୁହାଯାଏ; ଘୋଡ଼ା ଓ ଅନ୍ୟ ଯାନ ବ୍ୟବହାର କରୁଥିବାମାନେ ପାଇଁ ଏହି କଥା ଜାଣ। ଘୋଡ଼ା ଓ ଅନ୍ୟ ଯାନର ଦୋଷ କହ; ଗଙ୍ଗା ଓ ଅନ୍ୟ ପବିତ୍ର ନଦୀ ଦର୍ଶନରେ ପାପ ନଶ୍ୟ ହୁଏ।

କ୍ଷେତ୍ରସ୍ଥଵିଷ୍ଣୋର୍ଦର୍ଶନାତ୍ପାପନାଶୋ ମାର୍ଜାରସ୍ଯାପ୍ଯପରାଧଂ ଵଦସ୍ଵ । କ୍ଷେତ୍ରସ୍ଥଵିଷ୍ଣୋଃ ପୂଜନାତ୍ପାପନାଶଃ ପୂଜାଵତାମପରାଧଂ ଵଦସ୍ଵ ॥ ୩,୨୩.

କ୍ଷେତ୍ରରେ ବିଷ୍ଣୁଙ୍କ ଦର୍ଶନରେ ପାପ ନଶ୍ୟ ହୁଏ; ବିଲେଇର ଦୋଷ ବି କହ। କ୍ଷେତ୍ରରେ ବିଷ୍ଣୁଙ୍କ ପୂଜା କଲେ ପାପ ନଶ୍ୟ ହୁଏ; ପୂଜା କରୁଥିବାମାନେର ଦୋଷ ବି କହ।

ଜପାଦୀନାଂ କୁର୍ଵତାଂ ପାପନାଶୋ ଵିଷ୍ଣୋର୍ଧ୍ଯାନାତ୍ସଦ୍ଯ ଏଵାଘନାଶଃ । ଅନୁସଂଧାନାଦ୍ରହିତଂ ସର୍ଵମେଵ କୃତଂ ଵ୍ଯର୍ଥମେଵେତି ଚାହୁଃ ॥ ୩,୨୩.

ଜପ ଓ ଅନ୍ୟ କ୍ରିୟା କରୁଥିବାମାନେ ପାଇଁ ପାପ ନଶ୍ୟ ହୁଏ; ବିଷ୍ଣୁଙ୍କ ଧ୍ୟାନ କଲେ ସତ୍ୟ ସତ୍ୟ ପାପ ଦୂର ହୁଏ। ଯଦି ଭାବନା ଛାଡ଼ି କିଛି କରାଯାଏ, ସେ ସବୁ ବ୍ୟର୍ଥ ବୋଲି କୁହାଯାଏ।

ଅତୋ ହରେଃ ପାପଵିନାଶିନୀଂ କଥାଂ ଶ୍ରୁତ୍ଵା ଵିଷ୍ଣୋର୍ଭକ୍ତିମାନ୍ସ୍ଯାତ୍ଖଗେନ୍ଦ୍ର । ଦୃଷ୍ଟ୍ଵାଦୃଷ୍ଟ୍ଵା ହରିପାଦାଙ୍କିତଂ ଚ ସ୍ମୃତ୍ଵାସ୍ମୃତ୍ଵା ଭକ୍ତିମାନ୍ସ୍ଯାତ୍ଖଗେନ୍ଦ୍ର ॥ ୩,୨୩.

ତେଣୁ, ହରିଙ୍କ ପାପନାଶିନୀ କଥା ଶୁଣିଲେ ବିଷ୍ଣୁଭକ୍ତି ଜନ୍ମେ, ଖଗେଶ୍ୱର। ହରିଙ୍କ ପାଦଚିହ୍ନ ଦେଖିଲେ କି ନାଦେଖିଲେ, ସ୍ମରଣ କଲେ କି ନାକଲେ, ଭକ୍ତି ହୁଏ, ଖଗେଶ୍ୱର।

ପିତ୍ରା ସାକଂ କନ୍ଯକା ସାପି ଵୀନ୍ଦ୍ର ଶେଷାଚଲସ୍ଥଂ ଶ୍ରୀନିଵାସଂ ଚ ଦ୍ରଷ୍ଟୁମ୍ । ଜଗାମ ସା ମାର୍ଗମଧ୍ଯେ ହରିଂ ଚ ସା ଚିନ୍ତଯାମାସ ରମାପତିଂ ଚ ॥ ୩,୨୩.

ବୀନ୍ଦ୍ର, ସେ କନ୍ୟା ନିଜ ବାପାଙ୍କ ସହିତ ଶେଷାଚଳରେ ବସିଥିବା ଶ୍ରୀନିବାସଙ୍କୁ ଦେଖିବାକୁ ଚାଲିଗଲେ। ମାର୍ଗ ମଧ୍ୟରେ ସେ ହରି ଓ ଲକ୍ଷ୍ମୀପତିଙ୍କୁ ଚିନ୍ତା କରୁଥିଲେ।

କଦା ଦ୍ରକ୍ଷ୍ଯେ ଶ୍ରୀନିଵାସସ୍ଯ ଵକ୍ଷଃ ଶ୍ରୀଵତ୍ସରତ୍ନୈର୍ଭୂଷିତଂ ଵିସ୍ତୃତଂ ଚ । କଦା ଦ୍ରକ୍ଷ୍ଯେ ଶ୍ରୀନିଵାସସ୍ଯ ତୁନ୍ଦଂ ଵଲିତ୍ରଯେଣାଙ୍କିତଂ ସୁଂଦରଂ ଚ ॥ ୩,୨୩.

'କେବେ ମୁଁ ଶ୍ରୀନିବାସଙ୍କ ବିସ୍ତୃତ ବକ୍ଷସ୍ଥଳ ଉପରେ ଶ୍ରୀବତ୍ସ ଓ ରତ୍ନ ଶୋଭିତ ଦେଖିବି? କେବେ ମୁଁ ଶ୍ରୀନିବାସଙ୍କ ସୁନ୍ଦର ତିନି ଭା ଥିବା ତୁନ୍ଦ ଦେଖିବି?'

କଦା ଦ୍ରକ୍ଷ୍ଯେ ଶ୍ରୀନିଵାସସ୍ଯ କଣ୍ଠଂ ମହର୍ଲୋକସ୍ଯାଶ୍ରଯଂ କଂବୁତୁଲ୍ଯମ୍ । କଦା ଦ୍ରକ୍ଷ୍ଯେ ଶ୍ରୀନିଵାସସ୍ଯ ନାଭିଂ ସଦାନ୍ତରିକ୍ଷସ୍ଯାଶ୍ରଯଂ ଵୈ ସୁପୂର୍ଣମ୍ ॥ ୩,୨୩.

କେବେ ମୁଁ ଶ୍ରୀନିବାସଙ୍କର ଗଳା, ଯାହା ମହର୍ଲୋକର ଆଶ୍ରୟ ଏବଂ ମେଘ ଭଳି କଳା, ଦେଖିପାରିବି? କେବେ ମୁଁ ଶ୍ରୀନିବାସଙ୍କର ନାଭି, ଯାହା ସଦା ଆକାଶ ଲୋକର ଆଶ୍ରୟ ଏବଂ ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ ଭରିଥିବା, ଦେଖିପାରିବି?

କଦା ଦ୍ରକ୍ଷ୍ଯେ ଵଦନଂ ଵୈ ମୁରାରେର୍ଜନଲୋକସ୍ଯାଶ୍ରଯଂ ସର୍ଵଦୈଵ ॥ ୩,୨୩.

କେବେ ମୁଁ ମୁରାରିଙ୍କର ମୁହଁ, ଯେଉଁଥିରେ ସବୁବେଳେ ଜନଲୋକ ଆଶ୍ରୟ ମିଳେ, ଦେଖିପାରିବି?

ଶିରଃ କଦା ଶ୍ରୀନିଵାସସ୍ଯ ଦ୍ରକ୍ଷ୍ଯେ ସତ୍ଯସ୍ଯ ଲୋକସ୍ଯାଶ୍ରଯଂ ସର୍ଵଦୈଵ । କଟିଂ କଦା ଶ୍ରୀନିଵାସସ୍ଯ ଦ୍ରକ୍ଷ୍ଯେ ଭୂର୍ଲୋକସ୍ଯାଶ୍ରଯଂ ସର୍ଵଦୈଵ ॥ ୩,୨୩.

କେବେ ମୁଁ ଶ୍ରୀନିବାସଙ୍କର ମୁଣ୍ଡ, ଯାହା ସତ୍ୟଲୋକର ସଦା ଆଶ୍ରୟ, ଦେଖିପାରିବି? କେବେ ମୁଁ ଶ୍ରୀନିବାସଙ୍କର କମର, ଯାହା ସଦା ଭୂଲୋକର ଆଶ୍ରୟ, ଦେଖିପାରିବି?

କଦା ଦ୍ରକ୍ଷ୍ଯେ ଶ୍ରୀନିଵାସସ୍ଯ ଚୋରୁ ତଲାତଲସ୍ଯାଶ୍ରଯଂ ସର୍ଵଦୈଵ । କଦା ଦ୍ରକ୍ଷ୍ଯେ ଶ୍ରୀନିଵାସସ୍ଯ ଜାନୁ ସୁକୋମଲଂ ସୁତଲସ୍ଯାଶ୍ରଯଂ ଚ ॥ ୩,୨୩.

କେବେ ମୁଁ ଶ୍ରୀନିବାସଙ୍କର ଉରୁ, ଯାହା ସଦା ତଳାତଳ ଲୋକର ଆଶ୍ରୟ, ଦେଖିପାରିବି? କେବେ ମୁଁ ଶ୍ରୀନିବାସଙ୍କର ନରମ ଗୁଡ଼ିକୁ, ଯାହା ସୁତଳ ଲୋକର ଆଶ୍ରୟ, ଦେଖିପାରିବି?

କଦା ଦ୍ରକ୍ଷ୍ଯେ ଶ୍ରୀନିଵାସସ୍ଯ ଜଙ୍ଘେ ରସାତଲସ୍ଯାଶ୍ରଯେଃ ସର୍ଵଦୈଵ । କଦା ଦ୍ରକ୍ଷ୍ଯେ ପାଦତଲଂ ହରେଶ୍ଚ ପାତାଲଲୋକସ୍ଯାଶ୍ରଯଂ ସର୍ଵଦୈଵ ॥ ୩,୨୩.

କେବେ ମୁଁ ଶ୍ରୀନିବାସଙ୍କର ଗୋଡ଼ଫୁଲ, ଯାହା ସଦା ରସାତଳ ଲୋକର ଆଶ୍ରୟ, ଦେଖିପାରିବି? କେବେ ମୁଁ ହରିଙ୍କର ପାଦତଳ, ଯାହା ସଦା ପାତାଳ ଲୋକର ଆଶ୍ରୟ, ଦେଖିପାରିବି?

ଇତ୍ଥଂ ମାର୍ଗେ ଚିନ୍ତଯନ୍ତୀ ଚ ଦେଵୀ ଶେଷାଚଲେ ଶେଷଦେଵଂ ଦଦର୍ଶ । ଫଣୈଃ ସହସ୍ରୈଃ ସୁଵିରାଜମାନଂ ନାନାଦ୍ରୁମୈର୍ଵାନରୈର୍ଵାନରୀଭିଃ ॥ ୩,୨୩.

ଏଭଳି ମନେମନେ ଭାବି ଯିବାବେଳେ, ସେ ଦେବୀ ଶେଷାଚଳ ପର୍ବତରେ ଶେଷଦେବଙ୍କୁ ଦେଖିଲେ, ଯିଏ ହଜାର ଫଣାରେ ଶୋଭିତ ହେଉଛନ୍ତି, ଭିନ୍ନ ଭିନ୍ନ ଗଛ, ବାନର ଓ ବାନରୀମାନେ ଚାରିପାଖରେ ଅଛନ୍ତି।

ଅନନ୍ତ ଜନ୍ମାର୍ଜିତପୁଣ୍ଯସଂଚଯାନ୍ମଯାଦ୍ଯ ଦୃଷ୍ଟଃ ପରମାଚଲୋ ହି । ତଦ୍ଦର୍ଶନାଦ୍ଵାଷ୍ପକଲାକୁଲେକ୍ଷଣା ସଦ୍ଯଃ ସମୁତ୍ଥାଯ ନନାମ ମୂର୍ଧ୍ନା ॥ ୩,୨୩.

ଅନେକ ଜନ୍ମରେ ସଞ୍ଚିତ ପୁଣ୍ୟରେ ଆଜି ମୁଁ ଏହି ପରମ ପବିତ୍ର ପାହାଡ଼କୁ ଦେଖିପାରିଛି। ଏହି ଦୃଶ୍ୟ ଦେଖି ସେ ଦେବୀଙ୍କ ଚକୁ ଲୁହାରେ ଭରିଗଲା, ଏବଂ ସେ ସହସା ଉଠି ମୁଣ୍ଡ ନମାଇଲେ।

ମୁଖଂ ଚ ଦୃଷ୍ଟ୍ଵା ନମନଂ ଚ କାର୍ଯଂ ପୃଷ୍ଠାଦିଭାଗେ ନମନଂ ନ କାର୍ଯମ୍ । ସାପି ଦ୍ଵିଷଟ୍କଂ ନମନଂ ଚ ଚକ୍ରେ ଶାଲଗ୍ରାମଂ ସ୍ଥାପଯିତ୍ଵା ପୁରୋଽସ୍ଯ ॥ ୩,୨୩.

ମୁହଁ ଦେଖିଲେ ନମସ୍କାର କରିବା ଉଚିତ, ପଛ ଓ ଅନ୍ୟ ଅଂଶକୁ ନମସ୍କାର କରିବା ଉଚିତ୍ ନୁହେଁ। ସେ ଦେବୀ ଶାଳଗ୍ରାମ ଥାପି ସମ୍ମୁଖରେ ଦ୍ୱାଦଶ ପ୍ରଣାମ କଲେ।

ଇତ୍ଥଂ କାର୍ଯଂ ଵୈଷ୍ଣଵୈଃ ପର୍ଵତସ୍ଯ ତ୍ଵଂ ଵୈଷ୍ଣଵୈର୍ଵିପରୀତଂ ଚ କାର୍ଯମ୍ । ମଧ୍ଵାନ୍ତଃସ୍ଥଃ ପର୍ଵତାଗ୍ରେସ୍ତି ନିତ୍ଯଂ ରମାବ୍ରହ୍ମାଦ୍ଯୈଃ ପୂଜିତଃ ଶ୍ରୀନିଵାସଃ ॥ ୩,୨୩.

ଏଭଳି ଭାବେ ବୈଷ୍ଣବମାନେ ପାହାଡ଼ରେ କାର୍ଯ୍ୟ କରିଥାନ୍ତି; ବୈଷ୍ଣବମାନେ ଯେମିତି କରନ୍ତି, ତାହା ପ୍ରତିକୂଳ କରିବା ଉଚିତ୍ ନୁହେଁ। ଶ୍ରୀନିବାସ ପାହାଡ଼ର ଶିଖରରେ ସଦା ବସିଛନ୍ତି, ଯେଉଁଠାରେ ରମା, ବ୍ରହ୍ମା ଓ ଅନ୍ୟମାନେ ପୂଜା କରନ୍ତି।

ସୁସତ୍ତମଂ ପରମଂ ଶ୍ରୀନିଵାସଂ ଦ୍ରକ୍ଷ୍ଯେଽଥାହଂ ହ୍ଯାରୁରୁକ୍ଷେଽଚଲଞ୍ଚ । ଇତ୍ଯେଵମୁକ୍ତ୍ଵା କପିଲାଖ୍ଯତୀର୍ଥେ ସ୍ଥାନଂ ଚକ୍ରେ ସା ସ୍ଵପିତ୍ରା ସହୈଵ ॥ ୩,୨୩.

ମୁଁ ଏହିଁଠି ସର୍ବଶ୍ରେଷ୍ଠ ଓ ପବିତ୍ର ଶ୍ରୀନିବାସଙ୍କୁ ଦେଖିବି, ଏବଂ ଏବେ ପାହାଡ଼ ଚଢ଼ିବି। ଏଭଳି କହି, କପିଳ ନାମକ ତୀର୍ଥରେ ସେ ତାଙ୍କ ପିତାଙ୍କ ସହିତ ନିଜ ନିବାସ ସ୍ଥାପନ କଲେ।

ଅତ୍ରୈଵାସ୍ତେ ଶ୍ରୀନିଵାସୋ ହରିସ୍ତୁ ଦ୍ରଵ୍ଯେଣ ରୂପେଣ ନ ଚାନ୍ଯଥେତି । ଆଦୌ ସ୍ନାତ୍ଵା ମୁଣ୍ଡନଂ ତତ୍ର କୃତ୍ଵା ତୀର୍ଥଶ୍ରାଦ୍ଧଂ କାରଯିତ୍ଵା ସୁତୀର୍ଥେ ॥ ୩,୨୩.

ଏଠି ଶ୍ରୀନିବାସ, ହରି, ଦ୍ରବ୍ୟ ଓ ରୂପରେ ବସିଛନ୍ତି, ଅନ୍ୟ କୌଣସି ଭାବରେ ନୁହେଁ। ପ୍ରଥମେ ସେ ଏଠି ସ୍ନାନ କରି, ମୁଣ୍ଡ ମୁଣ୍ଡାଇ, ତୀର୍ଥରେ ପିତୃକର୍ମ କଲେ।

ଗୋଭୂହିରଣ୍ଯାଦିସମସ୍ତଦାନଂ ଦତ୍ତ୍ଵା ଶୈଲଂ ଚାରୁରୋହାଥ ସାଧ୍ଵୀ । ଶାଲଗ୍ରାମଂ ସ୍ଥାପଯିତ୍ଵା ସ ଚାଗ୍ରେ ପୁନଃ ପ୍ରଣାମଂ ସାପି ଚକ୍ରେ ସୁଭକ୍ତ୍ଯା ॥ ୩,୨୩.

ଗାଁ, ଜମି, ସୁନା ଓ ଅନ୍ୟ ଦାନ ଦେଇ, ସେ ସାଧ୍ବୀ ପାହାଡ଼ ଚଢ଼ିଲେ। ଶାଳଗ୍ରାମ ପ୍ରଥମେ ରଖି, ସେ ପୁନି ଭକ୍ତି ସହିତ ପ୍ରଣାମ କଲେ।