ଗରୁଡପୁରାଣମ୍

ଜଙ୍ଘାଧିକ୍ଯେ ସହୈଵାଷ୍ଟୌ ଦୋଷାଃ ଶଚ୍ଯାଃ ସଦା ସ୍ମୃତାଃ । ଏଵମେଵ ହି ଦୋଷାଶ୍ଚାପ୍ଯୂହନୀଯାଃ ଖଗେଶ୍ଵର

ଶଚୀଙ୍କ ଜଂଘାରେ ଅଧିକତା ଥିଲେ ସେଠି ସଦା ଆଠଟି ଦୋଷ ଥାଏ ବୋଲି କୁହାଯାଏ; ଏଭଳି ଭାବେ ଖଗପତି, ଦୋଷଗୁଡ଼ିକୁ ଅନ୍ୟଠି ମଧ୍ୟ ଏଭଳି ଧାରଣ କରିବା ଉଚିତ।

ଦୁର୍ଲକ୍ଷଣୈଃ ସଦା ଵୀନ୍ଦ୍ର ସଂଶ୍ରୁତୈସ୍ତତ୍ତ୍ଵଵିଦ୍ଭଵେତ୍ । ମହୋଦରୋ ଲଂବନାଭିରୀଷାମାତ୍ରୋଗ୍ରଦଂଷ୍ଟ୍ରକଃ

ଅପରିଚିତ ଲକ୍ଷଣ ଥିବା ଲୋକମାନେ, ଯେପରି ବିଦ୍ୱାନମାନେ କହିଛନ୍ତି, ସେମାନେ ସଦା ଜଣାଯିବେ—ବଡ଼ ଉଦର, ଲଟକୁଥିବା ନାଭି, ଛୋଟ ଦେହ, ଭୟଙ୍କର ଦାନ୍ତ।

ଅନ୍ଧକୂପଗଭୀରାକ୍ଷୋ ଲଂବକର୍ଣୌଷ୍ଠନାସିକଃ । ଲଂବଗୁଲ୍ଫୋ ଵକ୍ରପାଦଃ କୁନଖୀ ଶ୍ଯାଵଦନ୍ତକଃ

ଅନ୍ଧକାର କୁଆଁ ପରି ଗଭୀର ଆଖି, ଲଟକୁଥିବା କାନ, ଠୋଠ, ନାକ; ଲଟକୁଥିବା ଗୁଲ୍ଫ, ବାଙ୍କା ପାଦ, ଖରାପ ନଖ, ଶ୍ୟାମ ଦାନ୍ତ।

ଦୀର୍ଘଜଙ୍ଘୋ ଦୀର୍ଘଶିଶ୍ନସ୍ତ୍ଵେକାଣ୍ଡଶ୍ଚୈକନାସିକଃ । ରକ୍ତଶ୍ମଶ୍ରୂ ରକ୍ତରୋମା ଵକ୍ରାସ୍ଯଃ ସଂପ୍ରକୀର୍ତିତଃ

ଦୀର୍ଘ ଜଂଘା, ଦୀର୍ଘ ଲିଙ୍ଗ, ଏକ ଅଣ୍ଡ, ଏକ ନାକ; ଲାଲ ଦାଢ଼ି, ଲାଲ କେଶ, ବାଙ୍କା ମୁହଁ—ଏହିଭଳି ବର୍ଣ୍ଣନା କରାଯାଇଛି।

ଦଗ୍ଧପର୍ଵତସଂକାଶୋ ରକ୍ତପୃଷ୍ଠଃ କଲିଃ ସ୍ମୃତଃ । ଅଲୋମାଂସୋଽଲୋମଶିରା ରକ୍ତଗଣ୍ଡକପୋଲକଃ

ପୋଡ଼ା ପାହାଡ଼ ପରି ଦେଖାଯିବା, ଲାଲ ପିଠି—ଏହି କଳି ବୋଲି ଜଣାଯାଏ; କେଶ ନଥିବା ମାଂସ, ମୁଣ୍ଡରେ କେଶ ନଥିବା, ଲାଲ ଗାଲ।

ଲଲାଟେ ପାଣ୍ଡୁତା ନିତ୍ଯଂ ଵାମସ୍କନ୍ଧେ କରେ ଖଗ । କ୍ରୂରଦୃଷ୍ଟିର୍ଦୃଷ୍ଟିପାଦସ୍ତଥା ଵୈ ଘର୍ଘରସ୍ଵରଃ

ଲଳାଟରେ ସଦା ହଳଦିଆ ପଡ଼ିଥାଏ, ବାମ କନ୍ଧ ଓ ହାତରେ ମଧ୍ୟ; ଭୟଙ୍କର ଦୃଷ୍ଟି, ପାଦ ଦ୍ୱାରା ଦେଖିବା, ଏବଂ ଦାଢ଼ିଆ ସ୍ୱର।

ଅତ୍ଯାଶୀ ଚାତିପାନଶ୍ଚ ସ୍ତନୌ ଶୁଷ୍କଫଲୋପମୌ । ଊରୌ ନଵାଞ୍ଜିକାରୋମଃ ତଥା ପୃଷ୍ଠେ ଚ ମସ୍ତକେ

ଅତିରିକ୍ତ ଖାଇବା ଓ ପିଇବା, ଷୁଷ୍କ ଫଳ ପରି ଛାତି; ଉରୁରେ ନୂତନ କେଶ, ଏଭଳି ପିଠି ଓ ମୁଣ୍ଡରେ ମଧ୍ୟ।

ଲଲାଟେ ତ୍ରୀଣି ଦୀର୍ଘେ ତୁ ସମେ ଦ୍ଵୌ ସଂପ୍ରକୀର୍ତିତୌ । ସର୍ପାକାରସ୍ତୁ ଯୋ ମତ୍ସ୍ଯସ୍ତସ୍ଯ ଶିଶ୍ନେ ପ୍ରକୀର୍ତିତଃ

ଲଳାଟରେ ତିନିଟି ଲମ୍ବା ଚିହ୍ନ ଥାଏ, ସମାନ ହେଲେ ଦୁଇଟି କୁହାଯାଏ; ସର୍ପ ଆକୃତି ମାଛ ଲିଙ୍ଗରେ ଥିବା କୁହାଯାଏ।

ପାଦତ୍ରାଣୋପମୋ ମତ୍ସ୍ଯୋ ରସନାଗ୍ରେ ପ୍ରକୀର୍ତିତଃ । ଶିଶ୍ନାକାରଶ୍ଚ ଯୋ ମତ୍ସ୍ଯୋ ଗୁଦେ ତସ୍ଯ ପ୍ରଶସ୍ଯତେ

ପାଦତଳ ଚପ୍ପଲ ପରି ମାଛ ଜିଭର ଟିପରେ ଥାଏ; ଲିଙ୍ଗ ଆକୃତି ମାଛ ଗୁଦରେ ଥିଲେ ଶ୍ରେଷ୍ଠ ବୋଲି କୁହାଯାଏ।

ଵୃଶ୍ଚିକାକାରମତ୍ସ୍ଯସ୍ତୁ ପଦୋସ୍ତସ୍ଯ ପ୍ରଶସ୍ଯତେ । ଶ୍ଵାକାରଶ୍ଚାପି ମତ୍ସ୍ଯୋ ଵୈ ମୁଖେ ତସ୍ଯ ପ୍ରକୀର୍ତିତଃ

ବିଛି ଆକୃତି ମାଛ ପାଦରେ ଥିଲେ ଶ୍ରେଷ୍ଠ; କୁକୁର ଆକୃତି ମାଛ ମୁହଁରେ ଥିବା କୁହାଯାଏ।

ହସ୍ତେ ତୁ ବହୁରେଖାଃ ସ୍ଯୁର୍ଲୋମ ନାସାପୁଟେ ସ୍ମୃତମ୍ । ଅତିଦୀର୍ଘଂ ତୁ ଚାଙ୍ଗୁଷ୍ଠଂ କନିଷ୍ଠଂ ଚାତିଦୀର୍ଘକମ୍

ହାତରେ ବହୁତ ରେଖା ଥାଏ; ନାକର ଛିଦ୍ରରେ କେଶ ଥିବା ଜଣାଯାଏ; ଅଙ୍ଗୁଠି ଅତି ଲମ୍ବା, କନିଷ୍ଠା ମଧ୍ୟ ଅତି ଲମ୍ବା।

ଦୁର୍ଲକ୍ଷଣଂ ତ୍ଵେଵମାଦି କଲାଵସ୍ତି ହ୍ଯନେକଶଃ । ସୁଲକ୍ଷଣାନ୍ଯନେକାନି ମଯି ସଂତି ଖଗେଶ୍ଵର

ଏଭଳି ଦୁର୍ଲଭ ଲକ୍ଷଣ କଳିଯୁଗରେ ବହୁତ ପ୍ରକାର ରହିଛି; ମୋରେ ମଧ୍ୟ ଖଗପତି, ଅନେକ ଶୁଭ ଲକ୍ଷଣ ଅଛି।

ଦ୍ଵାତ୍ରିଂଶଲ୍ଲକ୍ଷଣଂ ଵିଷ୍ଣୋର୍ବ୍ରହ୍ମାଦ୍ଯାପେକ୍ଷଯୈଵ ତତ୍ । ସହାଭିପ୍ରାଯ ଗର୍ଭେଣ ବ୍ରହ୍ମଣୋକ୍ତଂ ତଵ ପ୍ରଭୋ

ବିଷ୍ଣୁଙ୍କର ବତିଶି ଲକ୍ଷଣ, ବ୍ରହ୍ମା ଓ ଅନ୍ୟମାନେ ସହିତ ଯେପରି କୁହାଯାଇଛି, ଏହି ଭାବନା ଓ ଗର୍ଭ ସହିତ ବ୍ରହ୍ମା ତୁମକୁ କହିଥିଲେ।

ବ୍ରହ୍ମୋକ୍ତସ୍ଯ ମଯୋକ୍ତସ୍ଯ ଵିରୋଧୋ ନାସ୍ତି ସତ୍ତମ । ମଯୋକ୍ତସ୍ଯୈଵ ସ ଵ୍ଯାସଃ କଂବୁଗ୍ରୀଵଃ ପ୍ରଦର୍ଶ୍ଯତେ

ବ୍ରହ୍ମାଙ୍କ କହିଥିବା ଓ ମୁଁ କହିଥିବା ମଧ୍ୟରେ କୌଣସି ବିରୋଧ ନାହିଁ, ଶ୍ରେଷ୍ଠ; ମୁଁ କହିଥିବା ବ୍ୟାସ ହେଉଛନ୍ତି ଶଂଖ ଗଳା ଥିବା।

ରକ୍ତାଧରଂ ରକ୍ତ ତାଲୁ ଚୈକୀକୃତ୍ଯ ମଯୋଦିତମ୍ । ଅତୋ ଵିରୋଧୋ ନାସ୍ତ୍ଯେଵ ତଥା ଜ୍ଞାନାତ୍ପ୍ରତୀଯତେ

ଲାଲ ଠୋଠ ଓ ଲାଲ ତାଳୁ, ଯେପରି ମୁଁ କହିଛି, ଏହି ଦୁଇଟି ଏକାତ୍ମ ହୋଇଛି; ତେଣୁ, ଏଠାରେ କୌଣସି ବିରୋଧ ନାହିଁ, ଜ୍ଞାନ ଦ୍ୱାରା ଏହା ବୁଝାଯାଏ।

ସପ୍ତାଧିକୈର୍ଵିଂଶତିଲକ୍ଷଣୈସ୍ତୁ ସମାଯୁତା ଯାଃ ସ୍ତ୍ରିଯୋ ଲକ୍ଷ୍ମଣାଦ୍ଯାଃ

ଲକ୍ଷ୍ମଣା ଓ ଅନ୍ୟାନ୍ୟ ମହିଳାମାନେ ସତାଇଟି ବିଶେଷ ଚିହ୍ନ ନେଇ ଅଲଙ୍କୃତ।

ଭଗେ ନେତ୍ରେ ଚ ହସ୍ତେ ଚ ସ୍ତନେ କୁକ୍ଷୌ ତଥୈଵ ଚ । ଭାରତ୍ଯପେକ୍ଷଯା ପଞ୍ଚଭିର୍ନ୍ଯୂନା ତ୍ଵସ୍ତି ଲକ୍ଷଣୈଃ

ଯୋନି, ଆଖି, ହାତ, ଛାତି ଓ ପେଟରେ—ଭାରତୀଙ୍କ ସହିତ ତୁଳନା କଲେ ପାଞ୍ଚଟି ଚିହ୍ନ କମି ଥାଏ।

ନ ରୁଦ୍ରଵନ୍ନ ଚାନ୍ଯାନି ଲକ୍ଷଣାନି ଖଗେଶ୍ଵର । ଷଡ୍ଵିଂଶତ୍ଯା ଲକ୍ଷଣୈଶ୍ଚାପି ଯୁକ୍ତା ଵାରୁଣ୍ଯାଃ ଷଡ୍ଲକ୍ଷଣୈଶ୍ଚୈଵ ହୀନା

ଖଗପତି, ରୁଦ୍ରଙ୍କ ପରି କୌଣସି ଚିହ୍ନ ନାହିଁ, ଅନ୍ୟ କୌଣସି ମଧ୍ୟ ନାହିଁ। ବାରୁଣୀ ଛବିଶଟି ଚିହ୍ନ ନେଇ ଅଛନ୍ତି, କିନ୍ତୁ ଛଅଟି ଅଭାବ ଅଛି।

କର୍ଣେ କୁକ୍ଷୌ ନାସିକାକେଶପାଶେ ଗୁଲ୍ଫେ ଭଗେ କିଞ୍ଚିଦାଧିକ୍ଯମସ୍ତି । ଇନ୍ଦ୍ରୋ ଯୁକ୍ତଃ ପଞ୍ଚଵିଂଶତ୍ଯା ଖଗେନ୍ଦ୍ର ସଦା ହୀନୋ ଲକ୍ଷଣୈଃ ସପ୍ତସଂଖ୍ଯୈଃ

କାନ, ପେଟ, ନାକ, କେଶ, ଗୋଡ଼ ଗିଠି, ଯୋନିରେ ଅଲ୍ପ ଅଧିକତା ଦେଖାଯାଏ। ଇନ୍ଦ୍ର ପଚିଶଟି ଚିହ୍ନ ନେଇ ଅଛନ୍ତି, ଖଗେଶ୍ୱର, ସେ ସଦା ସାତଟି ଅଭାବରେ ଅଛନ୍ତି।

ହସ୍ତେ ପାଦେ ଉଦରେ କର୍ଣଯୋଶ୍ଚ ଶିଶ୍ନେ ଗୁଲ୍ଫେ ତ୍ଵଧରୋଷ୍ଠେଧିକଂ ଚ । ଚତୁର୍ଵିଂଶତ୍ଯା ଲକ୍ଷଣୈଶ୍ଚାପି ଯୁକ୍ତୋ ନାସ୍ତିକ୍ଯଵାଯୁସ୍ତଦ୍ଵଦେଵାଷ୍ଟଭିଶ୍ଚ

ହାତ, ପାଉ, ପେଟ, କାନ, ଲିଙ୍ଗ, ଗୋଡ଼ ଗିଠି ଓ ତଳ ଓଠରେ ଅଧିକତା ଦେଖାଯାଏ। ନାସ୍ତିକ ବାୟୁ ଚବିଶଟି ଚିହ୍ନ ନେଇ ଅଛି, ଏବଂ ଏହିପରି ଆଠଟି ଅଭାବ ଅଛି।

ନାଭ୍ଯାଂ ଗୁଲ୍ଫେ ହନୁରର୍ଙ୍ଘ୍ଯୋଶ୍ଚ ସ୍କନ୍ଧେ ଦ୍ଵିଜେ ନେତ୍ରେ ତ୍ଵଧରୋଷ୍ଠେଧିକଂ ଚ । ତ୍ରଯୋଵିଂଶତ୍ଯା ଲକ୍ଷଣୈଶ୍ଚାପି ଯୁକ୍ତା ଶଚୀ ତଥା ନଵଦୋଷୈଶ୍ଚ ଯୁକ୍ତା

ନାଭି, ଗୋଡ଼ ଗିଠି, ଠୋଡ଼, ଉରୁ, କାନ୍ଧ, ଦାନ୍ତ, ଆଖି ଓ ତଳ ଓଠରେ ଅଧିକତା ଦେଖାଯାଏ। ଶଚୀ ତେଇଶଟି ଚିହ୍ନ ନେଇ ଅଛନ୍ତି ଏବଂ ନଅଟି ଦୋଷ ମଧ୍ୟ ଅଛି।

ଭଗେ କେଶେ ହ୍ଯଧରୋଷ୍ଠେ ଚ କର୍ଣେ ଜଙ୍ଘେ ଗଣ୍ଡେ ଵକ୍ଷସି ଗୁଲ୍ଫଯୋଶ୍ଚ । ତଥୋତ୍ତରୋଷ୍ଠେ କିଞ୍ଚିଦାଧିକ୍ଯମସ୍ତି ଏଵଂ ଵିଜାନୀହି ଖଗେନ୍ଦ୍ରସତ୍ତମ

ଯୋନି, କେଶ, ତଳ ଓଠ, କାନ, ପିଣ୍ଡି, ଗଣ୍ଡ, ଛାତି, ଗୋଡ଼ ଗିଠି ଓ ଉପର ଓଠରେ ଅଲ୍ପ ଅଧିକତା ଦେଖାଯାଏ। ଏହିପରି ଜାଣ, ଖଗେଶ୍ୱର।

ଦ୍ଵାଵିଂଶତ୍ଯା ଲକ୍ଷଣୈଃ ସଂଯୁତସ୍ତୁ ଦଶଭିର୍ଦେଷୈଃ ପ୍ରଵହୋ ନାମ ଵାଯୁଃ । ତଥାଙ୍ଗୁଷ୍ଠେ କିଞ୍ଚିଦାଧିକ୍ଯମସ୍ତି ଵିଂଶତ୍ଯେକାଦଶଭିର୍ଦେଷତୋର୍କଃ

ପ୍ରବାହ ନାମକ ବାୟୁ ବାଇଶଟି ଚିହ୍ନ ଓ ଦଶଟି ଦୋଷ ନେଇ ଅଛି। ଅଙ୍ଗୁଠିରେ ଅଲ୍ପ ଅଧିକତା ଅଛି। ସୂର୍ଯ୍ୟ ଏକତିସଟି ଦୋଷ ନେଇ ଅଛି।

ତଦ୍ଵିଂଶତ୍ଯା ଲକ୍ଷଣୈଃ ସଂଯୁତସ୍ତୁ ତଦା ଦୋଷେର୍ଦ୍ଵାଦଶଭିଶ୍ଚ ଯୁକ୍ତଃ । ଏକୋନଵିଂଶତ୍ଯା ଲକ୍ଷଣୈଶ୍ଚାପି ଯୁକ୍ତସ୍ତ୍ରଯୋଦଶଭିସ୍ତଦଭାଵୈର୍ଯୁତୋଗ୍ନିଃ

ସେ କେବଳ କୁଡ଼ିଟି ଚିହ୍ନ ଓ ବାରଟି ଦୋଷ ନେଇ ଅଛି। ଅଗ୍ନି ଏକୋଣିଶଟି ଚିହ୍ନ ଓ ତେରଟି ଦୋଷ ନେଇ ଅଛି, ଏବଂ ସେ ଏହି ଦୋଷରୁ ମୁକ୍ତ।

ଅଷ୍ଟାଦଶଭିର୍ଲକ୍ଷଣୈଃ ସଂଯୁତସ୍ତୁ ଵୈଵସ୍ଵତସ୍ତଦଭାଵୈଶ୍ଚତୁର୍ଦଶଭିଃ । ମିତ୍ରସ୍ତୁ ସପ୍ତଦଶଭିର୍ଲକ୍ଷଣୈଃ ସଂଯୁତଃ ଖଗ

ୱୈୱସ୍ୱତ ଅଷ୍ଟାଦଶଟି ଚିହ୍ନ ନେଇ ଏବଂ ଚଉଦଟି ଅଭାବ ରହିଛନ୍ତି। ମିତ୍ର, ଖଗ, ସତରେ ଏକୋଣିଶଟି ଚିହ୍ନ ନେଇ ଅଛନ୍ତି।

ସଦୋଷୈଃ ପଞ୍ଚଦଶଭିଃ ସଂଯୁକ୍ତୋ ନାତ୍ର ସଂଶଯଃ । ତୈଶ୍ଚ ଷୋଡଶଭିର୍ଯୁକ୍ତୋ ଧନପୋ ନାତ୍ର ସଂଶଯଃ

ସେ ପନ୍ଦରଟି ଦୋଷ ନେଇ ଅଛନ୍ତି—ଏଥିରେ କିଛି ସନ୍ଦେହ ନାହିଁ। ଏବଂ ଷୋଳଟି ଦୋଷ ସହିତ ସେ ଧନର ମାଲିକ—ଏଥିରେ କିଛି ସନ୍ଦେହ ନାହିଁ।

ତଦଭାଵୈଃ ଷୋଡଶଭିଃ ସଂଯୁକ୍ତଃ ସଂପ୍ରକୀର୍ତିତଃ । ତୈଃ ପଞ୍ଚଦଶଭିଶ୍ଚୈଵ ଯୁକ୍ତୋଗ୍ରେଜ୍ଯେଷ୍ଠପୁତ୍ରକଃ

ଷୋଳଟି ଦୋଷ ଅଭାବ ନେଇ ସେ ପରିଚିତ। ପନ୍ଦରଟି ଦୋଷ ସହିତ ସେ ବଡ଼ ପୁଅ।

ତୈଃ ସପ୍ତଦଶଭିର୍ଦୋଷୈଃ ସଂଯୁକ୍ତୋ ନାତ୍ର ସଂଶଯଃ । ତୈଶ୍ଚତୁର୍ଦଶଭିଶ୍ଚୈଵ ଗଙ୍ଗା ସଂପରିକୀର୍ତିତା

ସେ ସତରେ ଦୋଷ ନେଇ ଅଛନ୍ତି—ଏଥିରେ କିଛି ସନ୍ଦେହ ନାହିଁ। ଚଉଦଟି ଦୋଷ ସହିତ ଗଙ୍ଗା ବର୍ଣ୍ଣିତ।

ତଥାଷ୍ଟାଦଶଭିର୍ଦୋଷୈଃ ସଂଯୁତା ନାତ୍ର ସଂଶଯଃ । ତୈସ୍ତ୍ରଯୋଦଶଭିଶ୍ଚୈଵ ସଂଯୁତୋ ବୁଧ ଏଵ ତୁ

ଅଷ୍ଟାଦଶଟି ଦୋଷ ସହିତ ସେ ଅଛନ୍ତି—ଏଥିରେ କିଛି ସନ୍ଦେହ ନାହିଁ। ତେରଟି ଦୋଷ ସହିତ ବୁଧ ଅଛନ୍ତି।