ଗରୁଡପୁରାଣମ୍

ଅତୋ ହରଃ କ୍ରୋଧରୂପୀ ସଦୈଵ ତଯୋରଭାଵାତ୍ସତ୍ଯମୁକ୍ତଂ ତଥୈତତ୍ । ଅତୋ ଦ୍ଵଯଂ ନାସ୍ତି ରୁଦ୍ରେ ଖଗେନ୍ଦ୍ର ଶିଶ୍ନୋଦରେ କିଞ୍ଚିଦାଧିକ୍ଯମସ୍ତି

ଏହିପରି ହର ସଦା କ୍ରୋଧରୂପୀ, ଏହା ସତ୍ୟ କଥା, କାରଣ ସେଠି ଏହି ଚିହ୍ନ ନାହିଁ। ତେଣୁ, ହେ ପକ୍ଷୀରାଜ, ରୁଦ୍ରଙ୍କ ଲିଙ୍ଗ କିମ୍ବା ପେଟରେ କିଛି ଅଧିକତା ନାହିଁ।

ସପ୍ତାଧିକୈର୍ଵିଂଶତିଲକ୍ଷଣୈସ୍ତୁ ସମାଯୁତାଃ ସ୍ଵସ୍ତ୍ରିଯୋ ଲକ୍ଷ୍ମଣାଦ୍ଯାଃ । ଷଡ୍ଵିଂଶତ୍ଯା ଲକ୍ଷଣୈଶ୍ଚାପି ଯୁକ୍ତା ଵାରୁଣ୍ଯାଦ୍ଯା ପଞ୍ଚଵିଂଶୈଶ୍ଚ ଚନ୍ଦ୍ରଃ

ତାଙ୍କର ଲକ୍ଷ୍ମଣା ଆଦି ସ୍ତ୍ରୀମାନେ ସପ୍ତାଧିକ ବିଶି ଅର୍ଥାତ୍ ସତାଇଶ ଟି ଚିହ୍ନରେ ଅଛନ୍ତି। ବାରୁଣୀ ଓ ଅନ୍ୟମାନେ ଛବିଶ ଟି ଚିହ୍ନ ଥିବାବେଳେ, ଚନ୍ଦ୍ର ଏକୋଣିଶ ଟି ଚିହ୍ନରେ ଅଛନ୍ତି।

ଅର୍ଥଶ୍ଚତୁର୍ଵିଂଶତିଭିଶ୍ଚୈଵ ଯୁକ୍ତୋ ନାସାଵାଯୋର୍ଦ୍ଵ୍ଯଧିକା ଵିଂଶତିଶ୍ଚ ଲକ୍ଷଣୈଶ୍ଚୈକଵିଂଶତ୍ଯା ଶଚୀ ଯୁକ୍ତା ନ ସଂଶଯଃ

ଅର୍ଥ ଚବିଶ ଟି ଚିହ୍ନରେ ଅଛନ୍ତି। ବାୟୁଙ୍କର ନାକ ଏକୋଇଶ ଟି ଚିହ୍ନ ଓ ଶଚୀ ଏକୋଣବିଶ ଟି ଚିହ୍ନରେ ଅଛନ୍ତି, ଏଥିରେ କିଛି ସନ୍ଦେହ ନାହିଁ।

ପ୍ରଵାହା ଵିଂଶକୈର୍ଯୁକ୍ତା ଯମ ଏକୋନଵିଂଶକୈଃ । ପାଶ୍ଯଷ୍ଟାଦଶଭିର୍ଯୁକ୍ତୋ ଦଶସପ୍ତଯୁତୋଽନଲଃ

ନଦୀମାନେ ବିଶି ଟି ଚିହ୍ନରେ ଅଛନ୍ତି। ଯମ ଏକୋଣବିଶ ଟି ଚିହ୍ନରେ, ପାଶ୍ୟ ଅଠାର ଟି ଚିହ୍ନରେ, ଅଗ୍ନି ସତର ଓ ଦଶ ଟି ଚିହ୍ନରେ ଅଛନ୍ତି।

ଵୈଵସ୍ଵତଃ ଷୋଡଶଭିମିତ୍ରଃ ପଞ୍ଚଦଶୈର୍ଯୁତଃ । ଚତୁର୍ଦଶୈସ୍ତୁ(ଚତୁର୍ଵିଂଶୈସ୍ତୁ?) ଧନପଃ ପାଵକସ୍ତୁ ତ୍ରଯୋଦଶୈଃ

ବୈବସ୍ବତ ଷୋଳ ଟି ଚିହ୍ନରେ ଅଛନ୍ତି। ମିତ୍ର ପନ୍ଦର ଟି ଚିହ୍ନରେ, ଧନଦ ଚଉଦ ଟି ଚିହ୍ନରେ, ଓ ପାବକ ତେର ଟି ଚିହ୍ନରେ ଅଛନ୍ତି।

ଗଙ୍ଗା ଦ୍ଵାଦଶଭିର୍ଯୁକ୍ତା ବୁଧ ଏକାଦଶୈର୍ଯୁତଃ । ଶନିସ୍ତୁ ଦଶସଂଖ୍ଯାକୈଃ ପୁଷ୍କରୋ ନଵଭିର୍ଯୁତଃ

ଗଙ୍ଗା ଦ୍ୱାଦଶ ଟି ଚିହ୍ନରେ ଅଛନ୍ତି। ବୁଧ ଏଗାର ଟି ଚିହ୍ନରେ, ଶନି ଦଶ ଟି ଚିହ୍ନରେ, ଓ ପୁଷ୍କର ନଅ ଟି ଚିହ୍ନରେ ଅଛନ୍ତି।

ଅଥ ଷୋଡଶସାହସ୍ରଂ ଭାର୍ଯାସ୍ତୁ ମମ ଵଲ୍ଲଭାଃ । ଅଷ୍ଟଭିଶ୍ଚୈଵ ସଂଯୁକ୍ତାଃ ସପ୍ତଭିଃ ପିତରସ୍ତଥା

ଏବେ, ମୋର ପ୍ରିୟା ସ୍ତ୍ରୀମାନେ ଷୋଳ ହଜାର ଅଟେ। ପିତୃମାନେ ଅଠ ଓ ସାତ ଟି ଚିହ୍ନରେ ଅଛନ୍ତି।

ଷଡ୍ଭିଶ୍ଚ ଦେଵଗନ୍ଧର୍ଵାଃ ପଞ୍ଚଭିସ୍ତଦନନ୍ତରାଃ । ଚତୁର୍ଭିଃ କ୍ଷିତିପାଃ ପ୍ରୋକ୍ତାସ୍ତ୍ରିଭିରନ୍ଯେ ଚ ସଂଯୁତାଃ

ଦେବତା ଓ ଗନ୍ଧର୍ବମାନେ ଛଅଟି ସହିତ ଯୋଗ ଥାନ୍ତି; ତାପରେ ପାଞ୍ଚଟି; ରାଜାମାନେ ଚାରିଟି ସହିତ କହାଯାନ୍ତି; ଅନ୍ୟମାନେ ତିନୋଟି ସହିତ ଯୁକ୍ତ ଥାନ୍ତି।

ଉଦରେ କିଞ୍ଚିଦାଧିକ୍ଯେ ହ୍ରସ୍ଵେ ପାଦେ ଚ କର୍ଣଯୋଃ । ଶିଖାଧିକ୍ଯଂ ଵିନା ଵିପ୍ର ଭାର୍ଯାଯାଂ ଚ ଶିଵସ୍ଯ ଚ

ଉଦରରେ କିଛି ଅଧିକତା, ପାଦ କିମ୍ବା କାନ ଛୋଟ ଥିବା, କିମ୍ବା ଶିର ଉପରେ ଅଧିକତା—ଏହା ବ୍ରାହ୍ମଣ, ଶିବ ଓ ତାଙ୍କର ଭାର୍ଯ୍ୟା ବ୍ୟତୀତ ଅନ୍ୟେଠି ଦୋଷ ହୁଏ।

ଲକ୍ଷ୍ମଣାଯାଂ ପଞ୍ଚ ଦୋଷାଃ ଶିରୋଗୁଲ୍ଫାଦିକଂ ଵିନା । ନାଭ୍ଯାଧିକ୍ଯେ ସହୈଵାଷ୍ଟୌ ଦୋଷାଃ ସଂତ୍ଯତିଵାହିକେ

ଲକ୍ଷ୍ମଣାଙ୍କରେ ପାଞ୍ଚଟି ଦୋଷ ରହିଛି, ଶିର କିମ୍ବା ଗୁଲ୍ଫରେ ଅଧିକତା ବ୍ୟତୀତ; ନାଭିରେ ଅଧିକତା ସହିତ ଯେଉଁଠି ଭାର ବୋହନ୍ତି, ସେଠି ଆଠଟି ଦୋଷ ରହିଥାଏ।

ଜଙ୍ଘାଧିକ୍ଯେ ସହୈଵାଷ୍ଟୌ ଦୋଷାଃ ଶଚ୍ଯାଃ ସଦା ସ୍ମୃତାଃ । ଏଵମେଵ ହି ଦୋଷାଶ୍ଚାପ୍ଯୂହନୀଯାଃ ଖଗେଶ୍ଵର

ଶଚୀଙ୍କ ଜଂଘାରେ ଅଧିକତା ଥିଲେ ସେଠି ସଦା ଆଠଟି ଦୋଷ ଥାଏ ବୋଲି କୁହାଯାଏ; ଏଭଳି ଭାବେ ଖଗପତି, ଦୋଷଗୁଡ଼ିକୁ ଅନ୍ୟଠି ମଧ୍ୟ ଏଭଳି ଧାରଣ କରିବା ଉଚିତ।

ଦୁର୍ଲକ୍ଷଣୈଃ ସଦା ଵୀନ୍ଦ୍ର ସଂଶ୍ରୁତୈସ୍ତତ୍ତ୍ଵଵିଦ୍ଭଵେତ୍ । ମହୋଦରୋ ଲଂବନାଭିରୀଷାମାତ୍ରୋଗ୍ରଦଂଷ୍ଟ୍ରକଃ

ଅପରିଚିତ ଲକ୍ଷଣ ଥିବା ଲୋକମାନେ, ଯେପରି ବିଦ୍ୱାନମାନେ କହିଛନ୍ତି, ସେମାନେ ସଦା ଜଣାଯିବେ—ବଡ଼ ଉଦର, ଲଟକୁଥିବା ନାଭି, ଛୋଟ ଦେହ, ଭୟଙ୍କର ଦାନ୍ତ।

ଅନ୍ଧକୂପଗଭୀରାକ୍ଷୋ ଲଂବକର୍ଣୌଷ୍ଠନାସିକଃ । ଲଂବଗୁଲ୍ଫୋ ଵକ୍ରପାଦଃ କୁନଖୀ ଶ୍ଯାଵଦନ୍ତକଃ

ଅନ୍ଧକାର କୁଆଁ ପରି ଗଭୀର ଆଖି, ଲଟକୁଥିବା କାନ, ଠୋଠ, ନାକ; ଲଟକୁଥିବା ଗୁଲ୍ଫ, ବାଙ୍କା ପାଦ, ଖରାପ ନଖ, ଶ୍ୟାମ ଦାନ୍ତ।

ଦୀର୍ଘଜଙ୍ଘୋ ଦୀର୍ଘଶିଶ୍ନସ୍ତ୍ଵେକାଣ୍ଡଶ୍ଚୈକନାସିକଃ । ରକ୍ତଶ୍ମଶ୍ରୂ ରକ୍ତରୋମା ଵକ୍ରାସ୍ଯଃ ସଂପ୍ରକୀର୍ତିତଃ

ଦୀର୍ଘ ଜଂଘା, ଦୀର୍ଘ ଲିଙ୍ଗ, ଏକ ଅଣ୍ଡ, ଏକ ନାକ; ଲାଲ ଦାଢ଼ି, ଲାଲ କେଶ, ବାଙ୍କା ମୁହଁ—ଏହିଭଳି ବର୍ଣ୍ଣନା କରାଯାଇଛି।

ଦଗ୍ଧପର୍ଵତସଂକାଶୋ ରକ୍ତପୃଷ୍ଠଃ କଲିଃ ସ୍ମୃତଃ । ଅଲୋମାଂସୋଽଲୋମଶିରା ରକ୍ତଗଣ୍ଡକପୋଲକଃ

ପୋଡ଼ା ପାହାଡ଼ ପରି ଦେଖାଯିବା, ଲାଲ ପିଠି—ଏହି କଳି ବୋଲି ଜଣାଯାଏ; କେଶ ନଥିବା ମାଂସ, ମୁଣ୍ଡରେ କେଶ ନଥିବା, ଲାଲ ଗାଲ।

ଲଲାଟେ ପାଣ୍ଡୁତା ନିତ୍ଯଂ ଵାମସ୍କନ୍ଧେ କରେ ଖଗ । କ୍ରୂରଦୃଷ୍ଟିର୍ଦୃଷ୍ଟିପାଦସ୍ତଥା ଵୈ ଘର୍ଘରସ୍ଵରଃ

ଲଳାଟରେ ସଦା ହଳଦିଆ ପଡ଼ିଥାଏ, ବାମ କନ୍ଧ ଓ ହାତରେ ମଧ୍ୟ; ଭୟଙ୍କର ଦୃଷ୍ଟି, ପାଦ ଦ୍ୱାରା ଦେଖିବା, ଏବଂ ଦାଢ଼ିଆ ସ୍ୱର।

ଅତ୍ଯାଶୀ ଚାତିପାନଶ୍ଚ ସ୍ତନୌ ଶୁଷ୍କଫଲୋପମୌ । ଊରୌ ନଵାଞ୍ଜିକାରୋମଃ ତଥା ପୃଷ୍ଠେ ଚ ମସ୍ତକେ

ଅତିରିକ୍ତ ଖାଇବା ଓ ପିଇବା, ଷୁଷ୍କ ଫଳ ପରି ଛାତି; ଉରୁରେ ନୂତନ କେଶ, ଏଭଳି ପିଠି ଓ ମୁଣ୍ଡରେ ମଧ୍ୟ।

ଲଲାଟେ ତ୍ରୀଣି ଦୀର୍ଘେ ତୁ ସମେ ଦ୍ଵୌ ସଂପ୍ରକୀର୍ତିତୌ । ସର୍ପାକାରସ୍ତୁ ଯୋ ମତ୍ସ୍ଯସ୍ତସ୍ଯ ଶିଶ୍ନେ ପ୍ରକୀର୍ତିତଃ

ଲଳାଟରେ ତିନିଟି ଲମ୍ବା ଚିହ୍ନ ଥାଏ, ସମାନ ହେଲେ ଦୁଇଟି କୁହାଯାଏ; ସର୍ପ ଆକୃତି ମାଛ ଲିଙ୍ଗରେ ଥିବା କୁହାଯାଏ।

ପାଦତ୍ରାଣୋପମୋ ମତ୍ସ୍ଯୋ ରସନାଗ୍ରେ ପ୍ରକୀର୍ତିତଃ । ଶିଶ୍ନାକାରଶ୍ଚ ଯୋ ମତ୍ସ୍ଯୋ ଗୁଦେ ତସ୍ଯ ପ୍ରଶସ୍ଯତେ

ପାଦତଳ ଚପ୍ପଲ ପରି ମାଛ ଜିଭର ଟିପରେ ଥାଏ; ଲିଙ୍ଗ ଆକୃତି ମାଛ ଗୁଦରେ ଥିଲେ ଶ୍ରେଷ୍ଠ ବୋଲି କୁହାଯାଏ।

ଵୃଶ୍ଚିକାକାରମତ୍ସ୍ଯସ୍ତୁ ପଦୋସ୍ତସ୍ଯ ପ୍ରଶସ୍ଯତେ । ଶ୍ଵାକାରଶ୍ଚାପି ମତ୍ସ୍ଯୋ ଵୈ ମୁଖେ ତସ୍ଯ ପ୍ରକୀର୍ତିତଃ

ବିଛି ଆକୃତି ମାଛ ପାଦରେ ଥିଲେ ଶ୍ରେଷ୍ଠ; କୁକୁର ଆକୃତି ମାଛ ମୁହଁରେ ଥିବା କୁହାଯାଏ।

ହସ୍ତେ ତୁ ବହୁରେଖାଃ ସ୍ଯୁର୍ଲୋମ ନାସାପୁଟେ ସ୍ମୃତମ୍ । ଅତିଦୀର୍ଘଂ ତୁ ଚାଙ୍ଗୁଷ୍ଠଂ କନିଷ୍ଠଂ ଚାତିଦୀର୍ଘକମ୍

ହାତରେ ବହୁତ ରେଖା ଥାଏ; ନାକର ଛିଦ୍ରରେ କେଶ ଥିବା ଜଣାଯାଏ; ଅଙ୍ଗୁଠି ଅତି ଲମ୍ବା, କନିଷ୍ଠା ମଧ୍ୟ ଅତି ଲମ୍ବା।

ଦୁର୍ଲକ୍ଷଣଂ ତ୍ଵେଵମାଦି କଲାଵସ୍ତି ହ୍ଯନେକଶଃ । ସୁଲକ୍ଷଣାନ୍ଯନେକାନି ମଯି ସଂତି ଖଗେଶ୍ଵର

ଏଭଳି ଦୁର୍ଲଭ ଲକ୍ଷଣ କଳିଯୁଗରେ ବହୁତ ପ୍ରକାର ରହିଛି; ମୋରେ ମଧ୍ୟ ଖଗପତି, ଅନେକ ଶୁଭ ଲକ୍ଷଣ ଅଛି।

ଦ୍ଵାତ୍ରିଂଶଲ୍ଲକ୍ଷଣଂ ଵିଷ୍ଣୋର୍ବ୍ରହ୍ମାଦ୍ଯାପେକ୍ଷଯୈଵ ତତ୍ । ସହାଭିପ୍ରାଯ ଗର୍ଭେଣ ବ୍ରହ୍ମଣୋକ୍ତଂ ତଵ ପ୍ରଭୋ

ବିଷ୍ଣୁଙ୍କର ବତିଶି ଲକ୍ଷଣ, ବ୍ରହ୍ମା ଓ ଅନ୍ୟମାନେ ସହିତ ଯେପରି କୁହାଯାଇଛି, ଏହି ଭାବନା ଓ ଗର୍ଭ ସହିତ ବ୍ରହ୍ମା ତୁମକୁ କହିଥିଲେ।

ବ୍ରହ୍ମୋକ୍ତସ୍ଯ ମଯୋକ୍ତସ୍ଯ ଵିରୋଧୋ ନାସ୍ତି ସତ୍ତମ । ମଯୋକ୍ତସ୍ଯୈଵ ସ ଵ୍ଯାସଃ କଂବୁଗ୍ରୀଵଃ ପ୍ରଦର୍ଶ୍ଯତେ

ବ୍ରହ୍ମାଙ୍କ କହିଥିବା ଓ ମୁଁ କହିଥିବା ମଧ୍ୟରେ କୌଣସି ବିରୋଧ ନାହିଁ, ଶ୍ରେଷ୍ଠ; ମୁଁ କହିଥିବା ବ୍ୟାସ ହେଉଛନ୍ତି ଶଂଖ ଗଳା ଥିବା।

ରକ୍ତାଧରଂ ରକ୍ତ ତାଲୁ ଚୈକୀକୃତ୍ଯ ମଯୋଦିତମ୍ । ଅତୋ ଵିରୋଧୋ ନାସ୍ତ୍ଯେଵ ତଥା ଜ୍ଞାନାତ୍ପ୍ରତୀଯତେ

ଲାଲ ଠୋଠ ଓ ଲାଲ ତାଳୁ, ଯେପରି ମୁଁ କହିଛି, ଏହି ଦୁଇଟି ଏକାତ୍ମ ହୋଇଛି; ତେଣୁ, ଏଠାରେ କୌଣସି ବିରୋଧ ନାହିଁ, ଜ୍ଞାନ ଦ୍ୱାରା ଏହା ବୁଝାଯାଏ।

ସପ୍ତାଧିକୈର୍ଵିଂଶତିଲକ୍ଷଣୈସ୍ତୁ ସମାଯୁତା ଯାଃ ସ୍ତ୍ରିଯୋ ଲକ୍ଷ୍ମଣାଦ୍ଯାଃ

ଲକ୍ଷ୍ମଣା ଓ ଅନ୍ୟାନ୍ୟ ମହିଳାମାନେ ସତାଇଟି ବିଶେଷ ଚିହ୍ନ ନେଇ ଅଲଙ୍କୃତ।

ଭଗେ ନେତ୍ରେ ଚ ହସ୍ତେ ଚ ସ୍ତନେ କୁକ୍ଷୌ ତଥୈଵ ଚ । ଭାରତ୍ଯପେକ୍ଷଯା ପଞ୍ଚଭିର୍ନ୍ଯୂନା ତ୍ଵସ୍ତି ଲକ୍ଷଣୈଃ

ଯୋନି, ଆଖି, ହାତ, ଛାତି ଓ ପେଟରେ—ଭାରତୀଙ୍କ ସହିତ ତୁଳନା କଲେ ପାଞ୍ଚଟି ଚିହ୍ନ କମି ଥାଏ।

ନ ରୁଦ୍ରଵନ୍ନ ଚାନ୍ଯାନି ଲକ୍ଷଣାନି ଖଗେଶ୍ଵର । ଷଡ୍ଵିଂଶତ୍ଯା ଲକ୍ଷଣୈଶ୍ଚାପି ଯୁକ୍ତା ଵାରୁଣ୍ଯାଃ ଷଡ୍ଲକ୍ଷଣୈଶ୍ଚୈଵ ହୀନା

ଖଗପତି, ରୁଦ୍ରଙ୍କ ପରି କୌଣସି ଚିହ୍ନ ନାହିଁ, ଅନ୍ୟ କୌଣସି ମଧ୍ୟ ନାହିଁ। ବାରୁଣୀ ଛବିଶଟି ଚିହ୍ନ ନେଇ ଅଛନ୍ତି, କିନ୍ତୁ ଛଅଟି ଅଭାବ ଅଛି।

କର୍ଣେ କୁକ୍ଷୌ ନାସିକାକେଶପାଶେ ଗୁଲ୍ଫେ ଭଗେ କିଞ୍ଚିଦାଧିକ୍ଯମସ୍ତି । ଇନ୍ଦ୍ରୋ ଯୁକ୍ତଃ ପଞ୍ଚଵିଂଶତ୍ଯା ଖଗେନ୍ଦ୍ର ସଦା ହୀନୋ ଲକ୍ଷଣୈଃ ସପ୍ତସଂଖ୍ଯୈଃ

କାନ, ପେଟ, ନାକ, କେଶ, ଗୋଡ଼ ଗିଠି, ଯୋନିରେ ଅଲ୍ପ ଅଧିକତା ଦେଖାଯାଏ। ଇନ୍ଦ୍ର ପଚିଶଟି ଚିହ୍ନ ନେଇ ଅଛନ୍ତି, ଖଗେଶ୍ୱର, ସେ ସଦା ସାତଟି ଅଭାବରେ ଅଛନ୍ତି।