ଗରୁଡପୁରାଣମ୍

ନ ଲକ୍ଷ୍ମୀଵଦ୍ଗୁଣପୂର୍ଣୋ ଵିରିଞ୍ଚୋ ନ ଵିଷ୍ଣୁଵଦ୍ଗୁଣପୂର୍ଣା ରମାପି । ନ ଵାଯୁଵଦ୍ଭାରତୀ ଚାପି ପୂର୍ଣା ନ ଶେଷଵଦ୍ଵାରୁଣୀ ଚାପି ପୂର୍ଣା ॥ ୩,୨୧.

ଲକ୍ଷ୍ମୀ ପରି ପୂର୍ଣ୍ଣ ଗୁଣ ବ୍ରହ୍ମାଙ୍କର ନାହିଁ, ଏବଂ ବିଷ୍ଣୁ ପରି ପୂର୍ଣ୍ଣ ଗୁଣ ଲକ୍ଷ୍ମୀଙ୍କର ନାହିଁ । ଭାରତୀ ଭଳି ବାୟୁ ପରି ପୂର୍ଣ୍ଣ ନୁହେଁ, ଶେଷ ପରି ବା ଭାରୁଣୀ ପରି ପୂର୍ଣ୍ଣ ନୁହେଁ ।

ନ ଵୈ ରୁଦ୍ରଵତ୍ପାର୍ଵତୀ ପୂର୍ଣରୂପା ହ୍ଯନ୍ଯେପ୍ଯେଵଂ ନୈଵ ପୂର୍ଣାଃ ସଦୈଵ । ଆଲୋଚନାମେଵମେଷା ହି କୃତ୍ଵା ତପଶ୍ଚକ୍ରେ ଯମୁନାଯାଶ୍ଚ ତୀରେ ॥ ୩,୨୧.

ଓଡ଼ିଆରେ ପୂର୍ଣ୍ଣ ରୂପ ମାତ୍ର ରୁଦ୍ରଙ୍କ ସହ ପାର୍ବତୀଙ୍କୁ ମିଳିଥାଏ, ଅନ୍ୟ କେହି ଏପରି ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ ନୁହଁନ୍ତି । ଏହି ଭାବରେ ଚିନ୍ତା କରି ସେ ଯମୁନା ତଟରେ ଉପବାସ ଓ ତପସ୍ୟା କରିଥିଲେ ।

ତଦାଚାହଂ ଯମୁନାଯାଶ୍ଚ ତୀରଂ ପାର୍ଥେନ ସାକଂ ମୃଗଯାଂ ଗତଃ ଖଗ । ଦୃଷ୍ଟ୍ଵା ଚ ତାଂ ତତ୍ର ତପଶ୍ଚରନ୍ତୀଂ ତଦାବ୍ରୁଵଂ ମତ୍ସଖାଯଂ ଚ ପାର୍ଥମ୍ ॥ ୩,୨୧.

ସେ ସମୟରେ ମୁଁ ପାର୍ଥଙ୍କ ସହିତ ଯମୁନା ତଟକୁ ଶିକାର କରିବାକୁ ଗଲି ଥିଲି । ସେଠାରେ ତାଙ୍କୁ ତପସ୍ୟା କରୁଥିବା ଦେଖି, ମୁଁ ମୋ ସାଙ୍ଗ ପାର୍ଥଙ୍କୁ କହିଲି ।

ହେ ପାର୍ଥ ଶୀଘ୍ରଂ ଵ୍ରଜ କନ୍ଯାସମୀପଂ ତ୍ଵଂ ପୃଚ୍ଛ କସ୍ମାଦତ୍ର ତପଃ କରୋଷି । ଏଵଂ ପ୍ରୋକ୍ତସ୍ତତ୍ସମୀପଂ ସ ଗତ୍ଵା ପୃଷ୍ଟ୍ଵା ଚୈତତ୍କାରଣଂ ଶୀଘ୍ରମେଵ ॥ ୩,୨୧.

ମୁଁ କହିଲି, 'ହେ ପାର୍ଥ, ଶୀଘ୍ର ଯାଇ ଏହି ଝିଅଙ୍କ ନିକଟକୁ ପଚାର, ସେ କାହିଁକି ଏଠି ତପସ୍ୟା କରୁଛନ୍ତି?' ଏହିପରି ଆଦେଶ ମିଳିବା ସହିତ, ସେ ତାଙ୍କ ନିକଟକୁ ଗଲେ ଏବଂ ଶୀଘ୍ର କାରଣ ପଚାରିଲେ ।

ଆଗତ୍ଯ ମାମଵଦତ୍ଫାଲ୍ଗୁନୋଯଂ ସର୍ଵଂ ଵୃତ୍ତାଂନ୍ତଂ ତ୍ଵସୌ ମତ୍ସମୀପେ । ତତସ୍ତ୍ଵହଂ ସୁମୁହୂର୍ତେ ଚ ତସ୍ଯାଃ ପାଣିଗ୍ରହଂ କୃତଵାଂସ୍ତତ୍ର ସମ୍ଯକ୍ ॥ ୩,୨୧.

ଫାଲ୍‌ଗୁନୀ ଫେରି ଆସି, ସମସ୍ତ କଥା ମୋ ପାଖରେ ବସି କହିଲେ । ତାପରେ କିଛି ସମୟ ପରେ, ମୁଁ ସେଠାରେ ତାଙ୍କ ସହ ବିବାହ କରି, ତାଙ୍କ ହାତ ଧରିଲି ।

ତସ୍ଯାଶ୍ଚ ତାପାତ୍ସଂତତଂ ମଦ୍ଵିଚାରାତ୍ପ୍ରସନ୍ନୋହଂ ସତତଂ ସୁପ୍ରସନ୍ନଃ । ପୂର୍ଣାନନ୍ଦେ ରମମାଣାସ୍ଯ ନିତ୍ଯଂ ତଯା ଚ ମେ କିଂ ସୁଖଂସ୍ଯାତ୍ଖଗେନ୍ଦ୍ର ॥ ୩,୨୧.

ତାଙ୍କ ଅବିରତ ତପସ୍ୟା ଓ ମୋ ପ୍ରତି ଭକ୍ତି ଦ୍ୱାରା, ମୁଁ ସଦା ତାଙ୍କୁ ଖୁସି ରହେ । ତାଙ୍କ ସହ ପୂର୍ଣ୍ଣ ଆନନ୍ଦରେ ବସିବା ସହ, ମୋ ପାଇଁ ଏଠାରୁ ବଡ଼ ସୁଖ କ'ଣ ହେବ, ହେ ପକ୍ଷୀରାଜ?

ମଯା ଵିଵାହୋନୁଗ୍ରହାର୍ଥଂ ହି ତସ୍ଯା ଅଙ୍ଗୀକୃତୋ ନ ତୁ ସୌଖ୍ଯାଯ ଵୀନ୍ଦ୍ର । ତଥା ଵକ୍ଷ୍ଯେ ଲକ୍ଷ୍ମଣାଯାଶ୍ଚ ରୂପଂ ପାଣିଗ୍ରାହେ କାରଣଂ ଚାପି ଵୀନ୍ଦ୍ରା ॥ ୩,୨୧.

ମୁଁ ତାଙ୍କୁ କେବଳ ଦୟାବଶତଃ ବିବାହ କରିଥିଲି, ସୁଖ ପାଇଁ ନୁହେଁ, ହେ ବୀରମାନ୍ୟ । ଏହିପରି ଲକ୍ଷ୍ମଣାଙ୍କ ରୂପ ଓ ବିବାହର କାରଣ ମଧ୍ୟ ତୁମକୁ କହିବି, ହେ ପକ୍ଷୀମାନ୍ୟ ।

ଶୃଣୁଷ୍ଵ ତତ୍ତଵ ଵକ୍ଷ୍ଯାମି ଗୋପ୍ଯଂ ସଚ୍ଛିଷ୍ଯକେ ନାସ୍ତି ଗୋପ୍ଯଂ ଗୁରୋଶ୍ଚ ॥ ୩,୨୧.

ଏହି ଗୁପ୍ତ କଥା ମୁଁ ଏବେ କହିବି, ଭଲଭାବେ ଶୁଣ । ନିଷ୍ଠାବାନ୍ ଶିଷ୍ୟ ଓ ଗୁରୁଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ କିଛି ଲୁଚାଇବା ନାହିଁ ।

ଶ୍ରୀଗରୁଡମହାପୁରାଣମ୍ ୨୨ ଶ୍ରୀକୃଷ୍ଣ ଉଵାଚ । ଯା ଲକ୍ଷ୍ମଣା ପୂର୍ଵସର୍ଗେ ଖଗେନ୍ଦ୍ର ପୁତ୍ରୀ ହ୍ଯଭୂଦ୍ଵହ୍ନିଵେଦସ୍ଯ ଵେତ୍ତୁଃ । ସୁଲକ୍ଷଣୈଃ ସଂଯୁତତ୍ଵାଦ୍ଯତଃ ସା ସୁଲକ୍ଷ୍ମଣେତି ପ୍ରଥିତା ଖଗେନ୍ଦ୍ର

ଶ୍ରୀକୃଷ୍ଣ କହିଲେ: ହେ ପକ୍ଷୀରାଜ, ପୂର୍ବ ଜନ୍ମରେ ଯିଏ ଅଗ୍ନିବେଦଙ୍କର କନ୍ୟା ଥିଲେ, ସେଇ ଲକ୍ଷ୍ମଣା ସୁ-ଲକ୍ଷ୍ମଣା ନାମରେ ପ୍ରସିଦ୍ଧ, କାରଣ ସେ ଶୁଭ ଚିହ୍ନରେ ଶୋଭିତ ।

ଯଥା ଲକ୍ଷ୍ମୀର୍ଲକ୍ଷଣୈଃ ସା ସୁପୂର୍ଣା ଯଥା ହରିର୍ଲକ୍ଷଣୈର୍ଵୈ ସୁପୂର୍ଣଃ । ଯଥା ଵାଯୁର୍ଲକ୍ଷଣୈଃ ପୂର୍ଣ ଏଵ ଯଥା ଗାଯତ୍ରୀ ଲକ୍ଷଣୈଃ ସା ସୁପୂର୍ଣା

ଯେପରି ଲକ୍ଷ୍ମୀ ଶୁଭ ଲକ୍ଷଣରେ ପୂର୍ଣ୍ଣ, ଯେପରି ହରି ଶୁଭ ଲକ୍ଷଣରେ ପୂର୍ଣ୍ଣ, ଯେପରି ବାୟୁ ଶୁଭ ଲକ୍ଷଣରେ ପୂର୍ଣ୍ଣ, ଏବଂ ଯେପରି ଗାୟତ୍ରୀ ମଧ୍ୟ ଶୁଭ ଲକ୍ଷଣରେ ପୂର୍ଣ୍ଣ ।

ଯଥା ରୁଦ୍ରାଦ୍ଯା ଲକ୍ଷଣୈର୍ଵୈ ପ୍ରପୂର୍ଣା ରୁଦ୍ରାଦିଲ୍ଲକ୍ଷ୍ମଣା ଚୈଵ ପୂର୍ଣା । ଗୁଣେନୈଵଂ ଧର୍ମତଃ କିଞ୍ଚିଦେଵ ତଥାନୁସଂଧାନାଦ୍ଵ୍ରିଯତେ ନାମ ଚାପି

ଯେପରି ରୁଦ୍ର ଓ ଅନ୍ୟମାନେ ମଧ୍ୟ ଶୁଭ ଲକ୍ଷଣରେ ପୂର୍ଣ୍ଣ, ସେପରି ଲକ୍ଷ୍ମଣା ମଧ୍ୟ ପୂର୍ଣ୍ଣ । କିନ୍ତୁ ଗୁଣ ଓ ଧର୍ମରେ କିଛି ତଫାତ ଅଛି, ଏହିପରି ଭାବି ତାଙ୍କୁ ଏହି ନାମ ଦିଆଯାଇଛି ।

ତସ୍ମାଦାହୁର୍ଲକ୍ଷ୍ମଣେତ୍ଯେଵ ସର୍ଵେ ତଲ୍ଲକ୍ଷଣଂ ଶୃଣୁ ଚାଦୌ ଖଗେନ୍ଦ୍ର । ନାରାଯଣେ ପୂର୍ଣଗୁଣେ ରମେଶେ ଦ୍ଵାତ୍ରିଂଶତ୍ସଂଖ୍ଯାନି ସୁଲକ୍ଷଣାନି

ଏହିକାରଣରୁ ସମସ୍ତେ ତାଙ୍କୁ 'ଲକ୍ଷ୍ମଣା' ବୋଲି କହନ୍ତି । ଏବେ ଆରମ୍ଭରୁ ସେଇ ଲକ୍ଷଣ ଶୁଣ, ହେ ପକ୍ଷୀରାଜ । ଶ୍ରୀନାରାୟଣ, ଯିଏ ସମସ୍ତ ଗୁଣରେ ପୂର୍ଣ୍ଣ, ତାଙ୍କର ବତ୍ତିସଟି ଶୁଭ ଲକ୍ଷଣ ଅଛି ।

ସଂତ୍ଯେଵ ପକ୍ଷୀନ୍ଦ୍ର ଵଦାମ୍ଯନୁକ୍ରମାନ୍ମତ୍ତଃ ଶ୍ରୁତ୍ଵା ମୋକ୍ଷମାପ୍ନୋତି ନିତ୍ଯମ୍ । ଯଃ ସପ୍ତପାଦଃ ଷଣ୍ଣଵତ୍ଯଙ୍ଗୁଲୋଙ୍ଗଶ୍ଚତୁର୍ହସ୍ତଃ ପୁରୁଷସ୍ତୀକ୍ଷ୍ଣଦନ୍ତଃ

ସେଗୁଡ଼ିକ ନିଶ୍ଚୟ ଅଛି, ହେ ପକ୍ଷୀରାଜ । ମୁଁ ଏହାକୁ କ୍ରମରେ କହିବି — ଯିଏ ଏହା ଶୁଣିଥାଏ, ସେ ସଦା ମୋକ୍ଷ ପାଏ । ସେଇ ପୁରୁଷ ସାତ ହାତ ଉଚ୍ଚ, ଶରୀର ଶୋଳ ଅଂଶୁଳ ଲମ୍ବା, ଚାରିଟି ହାତ ଓ ତୀକ୍ଷ୍ଣ ଦାନ୍ତ ଥାଏ ।

ଯ ଏତତ୍ସର୍ଵଂ ମିଲିତଂ ଚୈକମେଵ ହରେର୍ଵିଷ୍ଣୋର୍ଲକ୍ଷଣଂ ଚାହୁରାର୍ଯାଃ । ମୁଖଂ ସ୍ତ୍ରିଗ୍ଧଂ ଵର୍ତୁଲଂ ପୁଷ୍ଟିରୂପଂ ଦ୍ଵିତୀଯଂ ତଲ୍ଲକ୍ଷଣଂ ଚାହୁରାର୍ଯାଃ

ଏହି ସମସ୍ତ ଲକ୍ଷଣ ଏକାଠି ଥିଲେ, ମହାନ୍ ଲୋକମାନେ ଏହାକୁ ହରି ବା ବିଷ୍ଣୁଙ୍କ ଲକ୍ଷଣ ବୋଲି କହନ୍ତି । ମୃଦୁ, ଗୋଲା ଓ ପୁଷ୍ଟ ମୁହଁ ଦ୍ୱିତୀୟ ଲକ୍ଷଣ ବୋଲି କହାଯାଏ ।

ହନୁର୍ଯସ୍ଯାନୁନ୍ନତଂ ଚାସ୍ତି ଵୀନ୍ଦ୍ର ତଲ୍ଲକ୍ଷଣଂ ପ୍ରାହୁରାର୍ଯାସ୍ତୃତୀଯମ୍ । ଯଦ୍ଦନ୍ତା ଵୈ ତୀକ୍ଷ୍ଣସୂକ୍ଷ୍ମାଶ୍ଚ ସଂତି ତଲ୍ଲକ୍ଷଣଂ ଚାହୁରାର୍ଯାଶ୍ଚତୁର୍ଥମ୍

ଯାହାଙ୍କ ଠାଉରେ ଠୋଡ଼ ଉଚ୍ଚ ନୁହଁଁ, ହେ ପକ୍ଷୀମାନ୍ୟ, ଏହା ତୃତୀୟ ଲକ୍ଷଣ । ଯାହାଙ୍କ ଦାନ୍ତ ତୀକ୍ଷ୍ଣ ଓ ସୂକ୍ଷ୍ମ, ଏହା ଚତୁର୍ଥ ଲକ୍ଷଣ ।

ଯସ୍ଯାଧରେ ରକ୍ତିମା ତ୍ଵସ୍ତି ଵୀନ୍ଦ୍ର ତଲ୍ଲକ୍ଷଣଂ ପଞ୍ଚମଂ ଚାହୁରାର୍ଯାଃ । ଯସ୍ଯ ହସ୍ତା ଅତିରକ୍ତାଃ ଖଗେନ୍ଦ୍ର ତଲ୍ଲକ୍ଷଣଂ ପ୍ରାହୁରାର୍ଯାଶ୍ଚ ଷଷ୍ଠମ୍

ଯାହାଙ୍କ ତଳ ଓଠ ଲାଲ ରଙ୍ଗର, ଏହା ପଞ୍ଚମ ଲକ୍ଷଣ । ଯାହାଙ୍କ ହାତ ଅତି ଲାଲ, ହେ ପକ୍ଷୀରାଜ, ଏହା ଛଠ ଲକ୍ଷଣ ।

ଯସ୍ମିନ୍ନଖାଃ ସଂତି ରକ୍ତାଃ ସୁଶୋଭାସ୍ତଲ୍ଲକ୍ଷଣଂ ସପ୍ତମଂ ଚାହୁରାର୍ଯାଃ । ଯସ୍ମିନ୍କପୋଲେ ରକ୍ତିମା ତ୍ଵସ୍ତି ଵୀନ୍ଦ୍ର ତଲ୍ଲକ୍ଷଣଂ ହ୍ଯଷ୍ଟମଂ ପ୍ରାହୁରାର୍ଯା

ଯାହାଙ୍କ ନଖ ଲାଲ ଓ ଶୋଭାମୟ, ଏହା ସପ୍ତମ ଲକ୍ଷଣ । ଯାହାଙ୍କ ଗାଳ ଲାଲ ରଙ୍ଗର, ହେ ପକ୍ଷୀମାନ୍ୟ, ଏହା ଅଷ୍ଟମ ଲକ୍ଷଣ ।

ଯସ୍ମିନ୍କରେ ଶଙ୍ଖଚକ୍ରାଦିରେଖା ଵର୍ତନ୍ତେ ତନ୍ନଵମଂ ପ୍ରାହୁରାର୍ଯାଃ । ଯସ୍ଯୋଦରଂ ତନ୍ତୁରୂପଂ ସୁପୁଷ୍ଟଂ ଵଲିତ୍ରଯୈରଙ୍କିତଂ ସୁଂଦରଂ ଚ

ଯାହାଙ୍କ ହାତରେ ଶଂଖ, ଚକ୍ର ଓ ଅନ୍ୟ ଚିହ୍ନ ରେଖା ଅଛି, ଏହା ନବମ ଲକ୍ଷଣ । ଯାହାଙ୍କ ପେଟ ସୁନ୍ଦର, ସୁପୁଷ୍ଟ ଓ ତିନିଟି ଭା ଚିହ୍ନ ଥିବା, ଏହା ଦଶମ ଲକ୍ଷଣ ।

ତଲ୍ଲକ୍ଷଣଂ ଦଶମଂ ପ୍ରାହୁରାର୍ଯା ଏକାଦଶଂ ନିମ୍ନନାଭିଂ ତଦାହୁଃ । ଊରୁଦ୍ଵଯଂ ଯସ୍ଯ ଚ ମାଂସଲଂ ଵୈ ତଲ୍ଲକ୍ଷଣଂ ଦ୍ଵାଦଶଂ ପ୍ରାହୁରାର୍ଯାଃ

ଏହା ଦଶମ ଲକ୍ଷଣ, ଏକାଦଶ ଲକ୍ଷଣ ହେଉଛି ଗଭୀର ନାଭି । ଯାହାଙ୍କ ଦୁଇ ଉରୁ ମାଂସଳ, ଏହା ଦ୍ୱାଦଶ ଲକ୍ଷଣ ।

କଟିର୍ହି ଦୀର୍ଘା ପୃଥୁଲାସ୍ତି ଯସ୍ଯ ତ୍ରଯୋଦଶଂ ଲକ୍ଷ୍ମ ତଦାହୁରାର୍ଯାଃ । ଯସ୍ଯାସ୍ତି ମୁଷ୍କୋ ସୁପରିଷ୍ଠିତୋ ଵୈ ଚତୁର୍ଦଶଂ ଲକ୍ଷ୍ମ ତଦାହୁରାର୍ଯାଃ

ଯେଉଁଠାରେ କମର ଦୀର୍ଘ ଓ ପୁଷ୍ଟ ଥାଏ, ସେଠି ତେର ଟି ଚିହ୍ନ ବୋଲି ବୁଦ୍ଧିମାନମାନେ କହନ୍ତି। ଯାହାଙ୍କର ଶିଶ୍ନର ଉପରେ ମୁଷ୍କ ଭଲଭାବେ ଦେଖାଯାଏ, ସେଠି ଚଉଦ ଟି ଚିହ୍ନ ବୋଲି କହାଯାଏ।

ସମୁନ୍ନତଂ ଶିଶ୍ନମଥୋ ହି ଲକ୍ଷ୍ମ ଯସ୍ଯାସ୍ତି ତତ୍ପଞ୍ଚଦଶଂ ଵଦନ୍ତି । ସୁତାମ୍ରକଂ ପାଦତଲଂ ଖଗେନ୍ଦ୍ର ତଲ୍ଲକ୍ଷଣଂ ଷୋଡଶଂ ପ୍ରାହୁରାର୍ଯାଃ

ଯାହାଙ୍କର ଲିଙ୍ଗ ଉପରକୁ ଉଠିଥାଏ, ସେଠି ପନ୍ଦର ଟି ଚିହ୍ନ ବୋଲି କହନ୍ତି। ଏବଂ, ହେ ପକ୍ଷୀରାଜ, ଯାହାଙ୍କର ପାଦତଳ ଲାଲ ରଙ୍ଗର, ସେଠି ଛଉଳିଶ ଟି ଚିହ୍ନ ବୋଲି ବୁଦ୍ଧିମାନମାନେ କହନ୍ତି।

ନିମ୍ନୌ ଚ ଗୁଲ୍ଫୌ ସପ୍ତଦଶଂ ତଦାହୁର୍ଗ୍ରୀଵାରୂପଂ ପ୍ରାହୁରଷ୍ଟାଦଶଂ ଚ । ଏକୋନଵିଂଶଂ ତ୍ଵକ୍ଷିପଦ୍ମଂ ସୁରକ୍ତଂ ପ୍ରାହୁର୍ବାହୁଂ ଜାନୁ ଵିଂଶଂ ତଥୈଵ

ଯାହାଙ୍କର ଗୁଢ଼ି ଭିତରକୁ ହୋଇଥାଏ, ସେଠି ସତର ଟି ଚିହ୍ନ। ଗଳା ଶୁଭ୍ର ଓ ମନୋହର ଥିଲେ ଅଠାର ଟି ଚିହ୍ନ। ତିବ୍ର ଲାଲ ଓ ପଦ୍ମପ୍ରଭା ଚର୍ମ ଉପରେ ଏକୋଣିଶ ଟି ଚିହ୍ନ। ଦେଖାଯାଏ ଯେ, ବାହୁ ଓ ଗୁଡ଼ି ଦୁହିଁ ଏକାଠି ଥିଲେ, ସେଠି କୁଡ଼ି ଟି ଚିହ୍ନ।

ଵିସ୍ତୀର୍ଣୋରଶ୍ଚୈକଵିଂଶଂ ତଦାହୁଃ ସିଂହାସ୍କନ୍ଧଂ ଦ୍ଵ୍ଯୁତ୍ତରଂ ଵିଂଶମାହୁଃ । ତ୍ରଯୋଵିଂଶଂ ସୂକ୍ଷ୍ମମାସ୍ଯଂ ତଦାହୁଶ୍ଚତୁର୍ଵିଂଶଂ ସୁପ୍ରସନ୍ନେ ଚ ଦୃଷ୍ଟୀ

ଯେଉଁଠାରେ ଛାତି ଚଉଡ଼ ଥାଏ, ସେଠି ଏକୋଇଶ ଟି ଚିହ୍ନ। ସିଂହ ଭଳି କନ୍ଧ ଥିଲେ ବାଇଶ ଟି ଚିହ୍ନ। ମୁହଁ ସୂକ୍ଷ୍ମ ଓ ନମ୍ର ଥିଲେ ତେଇଶ ଟି ଚିହ୍ନ। ଚକ୍ଷୁ ଶୁଭ୍ର ଓ ସ୍ପଷ୍ଟ ଥିଲେ ଚଉବିଶ ଟି ଚିହ୍ନ।

ହ୍ରସ୍ଵଂ ଲିଙ୍ଗଂ ମାର୍ଦଵଂ ଚାପି ଵୀନ୍ଦ୍ର ତଲ୍ଲକ୍ଷଣଂ ପଞ୍ଚଵିଂଶଂ ଵଦନ୍ତି । ସମୌ ଚ ପାଦୌ କଟିଜାନୁ ଚୋରୂ ଷଡ୍ଵିଂଶମାହୁଶ୍ଚ ସମେ ଚ ଜଙ୍ଘେ

ଛୋଟ ଓ ମୃଦୁ ଲିଙ୍ଗ ପଞ୍ଚବିଶ ଟି ଚିହ୍ନ। ପାଦ, କମର, ଗୁଡ଼ି ଓ ଉରୁ ସମାନ ଥିଲେ ଛବିଶ ଟି ଚିହ୍ନ।

ସମାନହସ୍ତୌ ସମକର୍ଣୌ ମିଲିତ୍ଵା ଦ୍ଵାତ୍ରିଂଶତ୍କଂ ଲକ୍ଷଣଂ ପ୍ରାହୁରାର୍ଯାଃ । ଦ୍ଵାତ୍ରିଂଶତ୍କଂ ଲକ୍ଷଣଂ ଵୈ ମୁକୁନ୍ଦେ ଦ୍ଵାତ୍ରିଂଶତ୍କଂ ଲକ୍ଷଣଂ ଵୈ ରମାଯାମ୍

ଦୁଇଟି ହାତ ଓ କାନ ସମାନ ଥିଲେ, ବୁଦ୍ଧିମାନମାନେ ଏହାକୁ ବତ୍ତିଶ ଟି ଚିହ୍ନ ବୋଲି କହନ୍ତି। ବତ୍ତିଶ ଟି ଚିହ୍ନ ମୁକୁନ୍ଦ ଓ ରମାଙ୍କର ମଧ୍ୟ ଦେଖାଯାଏ।

ଦ୍ଵାତ୍ରିଂଶତ୍କଂ ଲକ୍ଷଣଂ ବ୍ରହ୍ମଣୋପି ତଦ୍ଭାରତ୍ଯାଃ ପ୍ରଵଦନ୍ତ୍ଯେଵ ସତ୍ଯମ୍ । ତଥା ଚ ଶଙ୍କା ସମମେଵ ଚକ୍ରିଣେତ୍ଯେଵଂ ସଦାମା କୁରୁ ନିର୍ଣଯଂ ବ୍ରୁଵେ

ବତ୍ତିଶ ଟି ଚିହ୍ନ ବ୍ରହ୍ମା ଓ ଭାରତୀଙ୍କର ମଧ୍ୟ ଥାଏ, ଏହା ନିଶ୍ଚିତ ସତ୍ୟ। ଏହିପରି ଚକ୍ରଧାରୀଙ୍କର ମଧ୍ୟ ସନ୍ଦେହ ନାହିଁ। ଏହିପରି ନିଷ୍ପତ୍ତି ସଦା କର।

ଏକସ୍ଯ ଵୈ ଲକ୍ଷଣସ୍ଯାପି ଵିଷ୍ଣୋର୍ଲକ୍ଷ୍ମୀରନ୍ତଂ ନୈଵ ସମ୍ଯକ୍ପ୍ରପେଦେ । ଅତୋନନ୍ତୈର୍ଲକ୍ଷଣୈଃ ସଂଯୁତଂ ଚ ହରିଂ ଚାହୁର୍ଲକ୍ଷଣଜ୍ଞାଃ ସଦୈଵ

ଏକ ଟି ଚିହ୍ନର ମଧ୍ୟ ଶେଷକୁ ଲକ୍ଷ୍ମୀ ଯିବାକୁ ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ ଭାବେ ସକ୍ଷମ ହେଉନଥିଲେ, ତେଣୁ ଚିହ୍ନ ବିଶେଷଜ୍ଞମାନେ ସଦା ହରିଙ୍କୁ ଅନନ୍ତ ଚିହ୍ନରେ ଭରପୂର ବୋଲି କହନ୍ତି।

ଜାନାତି ଲକ୍ଷ୍ମୀର୍ଲକ୍ଷଣଂ ଵାଯୁରୂପେ ସ୍ଵାପେକ୍ଷଯା ହ୍ଯତିରିକ୍ତଂ ଖଗେନ୍ଦ୍ର । ସ୍ଵଲକ୍ଷଣାପେକ୍ଷଯା ଭାରତୀ ତୁ ଶତୈର୍ଗୁଣୈରଧିକା ଵେଧସୋପି

ଲକ୍ଷ୍ମୀ ନିଜ ରୂପ ଅନୁଯାୟୀ ଚିହ୍ନକୁ ଜାଣନ୍ତି, ହେ ପକ୍ଷୀରାଜ। ଭାରତୀ ନିଜର ଚିହ୍ନ ଅନୁଯାୟୀ ଶତଗୁଣ ଗୁଣରେ ଅଧିକ ବୋଲି କୁହାଯାଏ, ବ୍ରହ୍ମାଙ୍କର ମଧ୍ୟ ଏହିପରି।

ଖଗେନ୍ଦ୍ର ତସ୍ମାଲ୍ଲକ୍ଷଣେ ସାମ୍ଯଚିତ୍ତଂ ଵିଶ୍ଵାଦୀନାଂ ସର୍ଵଦା ମା କୁରୁଷ୍ଵ । ଅଷ୍ଟାଵିଂଶତିଂ ପ୍ରାହୂ ରୁଦ୍ରାଦିକାନାଂ ଭ୍ରୂନେତ୍ରଯୋର୍ଲକ୍ଷଣେନୈଵ ହୀନାଃ

ହେ ପକ୍ଷୀରାଜ, ତେଣୁ ଦେବମାନେ ମଧ୍ୟରେ ଚିହ୍ନ ସମାନ ଭାବିବାକୁ କେବେ ଚେଷ୍ଟା କରନି। ରୁଦ୍ର ଓ ଅନ୍ୟମାନେ ଅଷ୍ଟାବିଂଶତି ଚିହ୍ନରେ ଅଛନ୍ତି, ତୃତୀୟ ଚକ୍ଷୁ ନଥିବାରୁ ସେଠି ଅଭାବ।