ଗରୁଡପୁରାଣମ୍

ସର୍ଵଂ ଵ୍ଯର୍ଥଂ ଵୈଷ୍ଣଵାନାଂ ଚ ଦୀକ୍ଷା କଥାଂ ଵିନା ସମ୍ଯଗନୁଷ୍ଠିତାଂ ଵୈ । ଯୈର୍ନ ଶ୍ରୁତଂ ଭାଗଵତଂ ପୁରାଣଂ ସସଂପ୍ରଦାଯୈର୍ଗୁରୁଭିଃ ସଂଯୁତୈଶ୍ଚ ॥ ୩,୨୦.

ଯେମାନେ ବିଷ୍ଣୁଙ୍କର ପଥରେ ଦୀକ୍ଷିତ ହେଲେ ମଧ୍ୟ, ଯଦି ସଠିକ୍ ଭାବରେ କଥା ଶୁଣନ୍ତି ନାହିଁ, ତେବେ ସେମାନଙ୍କର ସମସ୍ତ କାର୍ଯ୍ୟ ବ୍ୟର୍ଥ। ଯେମାନେ ଗୁରୁ ଓ ପରମ୍ପରା ସହିତ ଭାଗବତ ପୁରାଣ ଶୁଣିନାହାନ୍ତି, ସେମାନେ ବଞ୍ଚିତ।

ଯୈର୍ନ ଶ୍ରୁତଂ ଭାଗଵତଂ ପୁରାଣଂ ଯୈର୍ନ ଶ୍ରୁତଂ ବ୍ରହ୍ମକାଣ୍ଡଂ ପୁରାଣମ୍ । ତେଷାଂ ଜନ୍ମ ଵ୍ଯର୍ଥମାହୁର୍ମମହାନ୍ତସ୍ତସ୍ମାଚ୍ଛ୍ରାଵ୍ଯା ହରିଵାର୍ତା ସଦୈଵ ॥ ୩,୨୦.

ଯେମାନେ ଭାଗବତ ପୁରାଣ କିମ୍ବା ବ୍ରହ୍ମଖଣ୍ଡ ପୁରାଣ ଶୁଣିନାହାନ୍ତି, ସେମାନଙ୍କର ଜନ୍ମ ବଡ଼ମାନେ ବ୍ୟର୍ଥ ବୋଲି କହନ୍ତି। ତେଣୁ, ହରିଙ୍କର କଥା ସଦା ଶୁଣିବା ଉଚିତ୍।

ନ ଯତ୍ର ଗୋଵିନ୍ଦକଥାମହାନଦୀ ନ ଯତ୍ର ନାରାଯଣପାଦସଂଶ୍ରଯଃ । ନ ଯତ୍ର ଵିଷ୍ଣୋଃ ସତତଂ ଵଚୋସ୍ତି ନ ସଂଵସେତ୍ତତ୍କ୍ଷଣମାତ୍ରଂ କଥଞ୍ଚିତ୍ ॥ ୩,୨୦.

ଯେଉଁଠି ଗୋବିନ୍ଦଙ୍କର କଥାର ମହାନଦୀ ବହେ ନାହିଁ, ଯେଉଁଠି ନାରାୟଣଙ୍କ ପାଦରେ ଆଶ୍ରୟ ନାହିଁ, ଯେଉଁଠି ବିଷ୍ଣୁଙ୍କର ଉପଦେଶ ସବୁବେଳେ ନାହିଁ, ସେଠି ଏକ ମୁହୂର୍ତ୍ତ ମଧ୍ୟ ରହିବା ଉଚିତ୍ ନୁହେଁ।

ଯସ୍ମିନ୍ ଗ୍ରାମେ ଭାଗଵତଂ ନ ଶାସ୍ତ୍ରଂ ନ ଵର୍ତତେ ଭାଗଵତା ରସଜ୍ଞାଃ । ଯସ୍ମିନ୍ ଗୃହେ ନାସ୍ତି ଗୀତାର୍ଥସାରଃ ଯସ୍ମିନ୍ ଗ୍ରାମେ ନାମ ସହସ୍ରକଂ ଵା ॥ ୩,୨୦.

ଯେଉଁ ଗାଁରେ ଭାଗବତ ଶାସ୍ତ୍ର ନାହିଁ, ଯେଉଁଠି ଭାଗବତର ରସଜ୍ଞ ଲୋକ ନାହାନ୍ତି, ଯେଉଁ ଘରେ ଗୀତାର ତତ୍ତ୍ୱସାର ନାହିଁ, କିମ୍ବା ଯେଉଁ ଗାଁରେ ବିଷ୍ଣୁଙ୍କର ସହସ୍ରନାମ ନାହିଁ,

ତଯୋ ରସଜ୍ଞା ଯତ୍ର ନ ସନ୍ତି ତତ୍ର ନ ସଂଵସେତ୍କ୍ଷଣମାତ୍ରଂ କଥଞ୍ଚିତ୍ । ଯସ୍ମିନ୍ ଦିନେ ଦିଵ୍ଯକଥା ଚ ଵିଷ୍ଣୋର୍ନ ଵାସ୍ତି ଜନ୍ତୋସ୍ତସ୍ଯ ଚାଯୁର୍ଵୃଥୈଵ ॥ ୩,୨୦.

ଯେଉଁଠି ଏମିତି ରସଜ୍ଞ ଲୋକ ନାହାନ୍ତି, ସେଠି ଏକ ମୁହୂର୍ତ୍ତ ମଧ୍ୟ ରହିବା ଉଚିତ୍ ନୁହେଁ। ଯେ ଦିନ ବିଷ୍ଣୁଙ୍କର ଦିବ୍ୟ କଥା ନାହିଁ, ସେ ଦିନ ସେ ଜୀବର ଆୟୁ ନିଷ୍ଫଳ।

ଗର୍ଭେ ଗତେ ନାତ୍ର ଵିଚାର୍ଯମସ୍ତି ତନ୍ମନ୍ଯତେ ଦୁର୍ଲଭଂ ମର୍ତ୍ଯଲୋକେ । କର୍ଣଂ କଲ୍ପୈର୍ଭୂଷିତଂ ସୁଂଦରଂ ଚ ନ ସୁଂଦରଂ ଚାହୁରାର୍ଯା ରସଜ୍ଞାଃ ॥ ୩,୨୦.

ଗର୍ଭରେ ପହଞ୍ଚିଗଲା ପରେ ଆଉ କିଛି ଚିନ୍ତା କରିବା ନାହିଁ; ମନୁଷ୍ୟ ଜନ୍ମ ଦୁର୍ଲଭ। ଶୁଭ୍ର ଆଳଙ୍କାର ପିନ୍ଧିଥିବା କାନ ତାହାକୁ ଶୋଭା ଦେଉନାହିଁ, ଏହିପରି ମହାନ ରସଜ୍ଞମାନେ କହନ୍ତି।

ଵିଷ୍ଣୋଃ କଥାଖ୍ଯାଭରଣୈଶ୍ଚ ଯୁକ୍ତଂ ତଦେଵ କର୍ଣଂ ସୁଂଦରଂ ଚାହୁରାର୍ଯାଃ । ତସ୍ମାତ୍ସଦା ଭାଗଵତାର୍ଥସାରଂ ଶୃଣ୍ଵନ୍ତି ଯେ ସତତଂ ଵାଚଯନ୍ତି ॥ ୩,୨୦.

ବିଷ୍ଣୁଙ୍କର କଥାର ଆଳଙ୍କାର ଯେଉଁ କାନରେ ଅଛି, ସେଇ କାନକୁ ମହାନମାନେ ସୁନ୍ଦର ବୋଲି କହନ୍ତି। ତେଣୁ, ଯେମାନେ ସଦା ଭାଗବତର ତତ୍ତ୍ୱସାର ଶୁଣନ୍ତି ଓ ପଢ଼ନ୍ତି, ସେମାନେ ଧନ୍ୟ।

ତେଷାଂ ଜନ୍ମ ସ୍ଵସ୍ଥମାହୁର୍ମହାନ୍ତୋ ମହତ୍ଫଲଂ ଚାସ୍ତି ତଥୈଵ ତେଷାମ୍ । ସୋଷ୍ଣୀଷକଞ୍ଚୁକଯୁତାଶ୍ଚ ହରେଃ କଥାଂ ଵୈ ଶୃଣ୍ଵନ୍ତି ଯେପି ଚ ପଠନ୍ତି ସଦୈଵ ମର୍ତ୍ଯାଃ ॥ ୩,୨୦.

ଏମିତି ଲୋକମାନଙ୍କର ଜନ୍ମକୁ ମହାନମାନେ ଶୁଭ୍ର ବୋଲି କହନ୍ତି, ଏବଂ ସେମାନେ ବଡ଼ ଫଳ ପାଆନ୍ତି। ମୁଣ୍ଡାସା ଓ କଞ୍ଚୁକ ପିନ୍ଧିଥିବା ମଣିଷମାନେ ମଧ୍ୟ ଯଦି ହରିଙ୍କର କଥା ଶୁଣନ୍ତି କିମ୍ବା ପଢ଼ନ୍ତି, ସେମାନେ ସଦା ଧନ୍ୟ।

ସର୍ଵେପି ତେ ପୂଜନୀଯା ହି ଲୋକେ ନ ଵୈ ଶିଶ୍ରେ ଚୋଦରେ ଚୈଵ ସକ୍ତାଃ । ଯେ ଦାକ୍ଷିଣ୍ଯାଦର୍ଥଲୋଭାଦ୍ଵଦନ୍ତି ସଦା ପୁରାଣଂ ଭଗଵତ୍ତତ୍ତ୍ଵସାରମ୍ ॥ ୩,୨୦.

ଏମିତି ସମସ୍ତେ ଏହି ଜଗତରେ ପୂଜ୍ୟ, କିନ୍ତୁ ଯେମାନେ ପିଲା କିମ୍ବା ଉଦର ଲାଗି ଆସକ୍ତ, ସେମାନେ ନୁହେଁ। ଦାନଶୀଳତା କିମ୍ବା ଧନଲୋଭରେ ଯେମାନେ ସଦା ପୁରାଣର ଭଗବତ୍ତତ୍ତ୍ୱ ସାର କହନ୍ତି, ସେମାନେ ପୂଜ୍ୟ।

ପ୍ରଚ୍ଛାଦଯନ୍ତେ ତତ୍ତ୍ଵଗୋପ୍ଯାନି ଯେ ତୁ ତେଷାଂ ଗତିଃ ସୂର୍ଯସୂନୁଃ ସଦୈଵ । ଯେ ଧର୍ମକାଣ୍ଡେ କର୍ମକାଣ୍ଡେ ସଦୈଵ ଉତ୍ପାଦଯନ୍ତେ ସୁରୁଚିଂ ତତ୍ର ନିତ୍ଯମ୍ ॥ ୩,୨୦.

ଯେମାନେ ତତ୍ତ୍ୱ ଲୁଚାଇ ରଖନ୍ତି, ସେମାନଙ୍କର ଗତି ସୂର୍ଯ୍ୟପୁତ୍ରଙ୍କ ପାଖକୁ। ଯେମାନେ ଧର୍ମ ଓ କର୍ମ ଖଣ୍ଡରେ ସଦା ଆନନ୍ଦ ଦେଇଥାନ୍ତି, ସେମାନେ ସଦା ପ୍ରଶଂସାଯୋଗ୍ୟ।

ମୌଲ୍ଯେନ ଯେ କଥଯେଯୁଃ ପୁରାଣଂ ତେଷାଂ ଗତିଃ ସୂର୍ଯ ସୁନଃ ସଦୈଵ । ମୌଲ୍ଯେନ ଯେ ଭାଗଵତଂ ପୁରାଣଂ ଶୃଣ୍ଵନ୍ତି ଵୈ ହରିଶାସ୍ତ୍ରାର୍ଥତତ୍ତ୍ଵମ୍ ॥ ୩,୨୦.

ଯେମାନେ ଦାମ ନେଇ ପୁରାଣ କହନ୍ତି, ସେମାନଙ୍କର ଗତି ସୂର୍ଯ୍ୟପୁତ୍ରଙ୍କ ପାଖକୁ। ଯେମାନେ ଦାମ ଦେଇ ଭାଗବତ ପୁରାଣ ଶୁଣନ୍ତି, ସେମାନେ ହରିଙ୍କର ଶାସ୍ତ୍ରର ତତ୍ତ୍ୱକୁ ଅନୁଭବ କରନ୍ତି।

ମୌଲ୍ଯେନ ଵେଦାଧ୍ଯଯନଂ ପ୍ରକୁର୍ଵତେ ତେଷାଂ ଗତିଃ ସୂର୍ଯସୂନୁଃ ସଦୈଵ । ଯଦୃଚ୍ଛଯା ପ୍ରାପ୍ତଧନେନ ଯେ ତୁ ସଂତୁଷ୍ଟାସ୍ତେ ହ୍ଯତ୍ର ଯୋଗ୍ଯାଃ ସଦୈଵ ॥ ୩,୨୦.

ଯେମାନେ ଦାମ ନେଇ ବେଦ ପଢ଼ନ୍ତି, ସେମାନଙ୍କର ଗତି ସୂର୍ଯ୍ୟପୁତ୍ରଙ୍କ ପାଖକୁ। ଯେମାନେ ଯେପରି ଧନ ମିଳେ, ତାହାରେ ସନ୍ତୁଷ୍ଟ ରହନ୍ତି, ସେମାନେ ସଦା ଯୋଗ୍ୟ।

ଧନାର୍ଜନେ ଯେ ତ୍ଵତିତୃଷ୍ଣାଭିଯୁକ୍ତାସ୍ତେଷାଂ ନ ଵୈ ଭାଗଵତେଧିକାରଃ । ମତ୍ଵା ଲୋକେ ହରିରେଵତି ନିତ୍ଯମନ୍ତର୍ଯାମୀ ନାସ୍ତି ତଦନ୍ଯ ଈଶଃ ॥ ୩,୨୦.

ଯେମାନେ ଧନ ଆର୍ଜନରେ ଅତି ଲୋଭୀ, ସେମାନଙ୍କର ଭାଗବତରେ ଅଧିକାର ନାହିଁ। ଏହି ଜଗତରେ ହରି ସଦା ଅନ୍ତର୍ଯାମୀ ବୋଲି ଜାଣି, ଅନ୍ୟ କୌଣସି ଈଶ୍ୱର ନାହିଁ।

ଏଵଂ ସଦା ଯେ ପ୍ରଵିଚିନ୍ତଯନ୍ତି ଯୋଗକ୍ଷେମଂ ବିଭୃଯାଦ୍ଵିଷ୍ଣୁରେଷାମ୍ । ସଦ୍ଵୈଷ୍ଣଵାନାମଶୁଭଂ ନାସ୍ତି ନାସ୍ତି ପ୍ରଦୃଶ୍ଯତେ ସଂଶଯଜ୍ଞାନରୂପାତ୍ ॥ ୩,୨୦.

ଯେମାନେ ଏପରି ଭାବରେ ସଦା ଚିନ୍ତା କରନ୍ତି, ସେମାନଙ୍କର ଯୋଗକ୍ଷେମ ବିଷ୍ଣୁ ଦେଖନ୍ତି। ସତ୍ୟ ବୈଷ୍ଣବମାନଙ୍କ ପାଇଁ କୌଣସି ଅଶୁଭ ନାହିଁ, ଅଜ୍ଞାନରୁ ସନ୍ଦେହ ମଧ୍ୟ ନାହିଁ।

କର୍ମାନୁସାରେଣ ହରିର୍ଦଦାତି ଫଲଂ ଶୁଭାନାମଶୁଭସ୍ଯ ଚୈଵ । ଅତସ୍ତଦର୍ଥଂ ନୈଵ ଯତ୍ନଂ ଚ କୁର୍ଯାଦ୍ଧନାର୍ଥଂ ଵୈ ହରିତତ୍ତ୍ଵେ ଚ କୁର୍ଯାତ୍ ॥ ୩,୨୦.

କାର୍ଯ୍ୟ ଅନୁଯାୟୀ ହରି ଶୁଭ କିମ୍ବା ଅଶୁଭ ଫଳ ଦେଇଥାନ୍ତି। ତେଣୁ, ଧନ ପାଇଁ ଚେଷ୍ଟା କରିବା ଉଚିତ୍ ନୁହେଁ, କିନ୍ତୁ ହରିଙ୍କର ତତ୍ତ୍ୱ ପାଇଁ କାମ କରିବା ଉଚିତ୍।

ଅତଃ ସ୍ନାତ୍ଵା ଦିଵ୍ଯମନ୍ତ୍ରଂ ଜପିତ୍ଵା ଵିସର୍ଜଯିତ୍ଵା ଵିଷ୍ଣୁନିର୍ମାଲ୍ଯଗନ୍ଧମ୍ । ଶୁଚିର୍ଭୂତ୍ଵା ଭାଗଵତଂ ପୁରାଣଂ ସଂଶ୍ରାଵଯେତ୍ସର୍ଵଵେତ୍ତାପି ନିତ୍ଯମ୍ ॥ ୩,୨୦.

ଏହିପରି, ସ୍ନାନ କରିବା ପରେ ଦିବ୍ୟ ମନ୍ତ୍ର ଜପି, ବିଷ୍ଣୁଙ୍କ ଉପରେ ପିନ୍ଧା ମାଳା ଓ ଚନ୍ଦନ ଦେଇ, ଶୁଚି ହୋଇ, ଭାଗବତ ପୁରାଣ ପଠିବାକୁ ଦେବା ଉଚିତ। ଏହି କାମ ଜଣେ ଜ୍ଞାନୀ ମଧ୍ୟ ସଦା କରିବା ଦରକାର।

କର୍ମାନୁସାରେଣ ଧନାର୍ଜନଂ ଚ ଵେଦାର୍ଜନଂ ଶାସ୍ତ୍ରସମାର୍ଜନଂ ଚ । ଭଵିଷ୍ଯତି ଶ୍ରଵଣଂ ଚାପି ଵିଷ୍ଣୋରତ୍ଯାଦରାଚ୍ଛ୍ରଵଣଂ ଦୁର୍ଘଟଂ ଚ ॥ ୩,୨୦.

ଜଣେ ଲୋକ ତାଙ୍କ କର୍ମ ଅନୁଯାୟୀ ଧନ, ବେଦ ଓ ଶାସ୍ତ୍ର ଜ୍ଞାନ ଲାଭ କରିପାରିବେ; କିନ୍ତୁ ବିଷ୍ଣୁଙ୍କୁ ଅତି ଭକ୍ତିରେ ଶୁଣିବା ଅତ୍ୟନ୍ତ ଦୁର୍ଲଭ ଓ କଷ୍ଟସାଧ୍ୟ।

ଅତ୍ଯାଦରାଦ୍ଭାଗଵତସ୍ଯ ସାରମାସ୍ଵାଦଯେଦ୍ଦୁର୍ଘଟଂ ମର୍ତ୍ଯଲୋକେ । ଆସ୍ଵାଦ୍ଯ ତଦ୍ଭାଗଵତଂ ପୁରାଣମାନନ୍ଦବାଷ୍ପୈର୍ଯୁକ୍ତତା ଦୁର୍ଘଟା ଚ ॥ ୩,୨୦.

ଅତି ଭକ୍ତିରେ ଭାଗବତର ମଧ୍ୟରୁ ମূল ରସ ଉପଭୋଗ କରିବା ଏହି ମର୍ତ୍ୟ ଜଗତରେ ଅତ୍ୟନ୍ତ ଦୁର୍ଲଭ। ଏହି ଭାଗବତ ପୁରାଣର ରସ ଉପଭୋଗ କରି, ଆନନ୍ଦର ଲୁହାରେ ଭରିଯିବା ମଧ୍ୟ ଦୁର୍ଲଭ।

ଶ୍ରୁତ୍ଵା ତତ୍ତ୍ଵା ନାଂ ନିର୍ଣଯଂ ଧାରଣଂ ଚ ସୁଦୁର୍ଘଟଂ ଚାହୁରାର୍ଯାଃ ସମସ୍ତମ୍ । ଶ୍ରୁତ୍ଵା ତତ୍ତ୍ଵାନାଂ ଧାରଣାନନ୍ତରଂ ଚ କାମକ୍ରୁଧୋର୍ଜାରଣଂ ଦୁର୍ଘଟଂ ଚ ॥ ୩,୨୦.

ତତ୍ତ୍ୱର ନିଶ୍ଚୟ ଶୁଣି ଏହାକୁ ମନେ ରଖିବା ଅତ୍ୟନ୍ତ କଷ୍ଟସାଧ୍ୟ ବୋଲି ଆର୍ଯ୍ୟମାନେ କହିଛନ୍ତି। ଏହି ତତ୍ତ୍ୱ ଶୁଣି ଧାରଣ କରିବା ପରେ ଅଭିଲାଷ ଓ କ୍ରୋଧକୁ ଜୟ କରିବା ମଧ୍ୟ ଦୁର୍ଲଭ।

ଶ୍ରୁତ୍ଵା ତତ୍ତ୍ଵାନାଂ ଧାରଣାନଂ ତରଂ ତ ତଥା ଯୋଗେ ଦୁର୍ଘଟଂ ସଂଗତଂ ଚ ॥ ୩,୨୦.

ତତ୍ତ୍ୱ ଶୁଣି ମନେ ରଖିବା ପରେ ଯୋଗରେ ଦୃଢ ରହିବା ମଧ୍ୟ ଏହିପରି ଦୁର୍ଲଭ ଓ କଷ୍ଟସାଧ୍ୟ।

ଶ୍ରୁତ୍ଵା ତତ୍ତ୍ଵାନାଂ ଧାରଣାନନ୍ତରଂ ଚ କାମକ୍ରୁଧୋର୍ଜାରଣଂ ଦୁର୍ଘଟଂ ଚ । ଏତେ ଦୋଷା ଜ୍ଞାନପୂତାନପୀହ କୁର୍ଵନ୍ତି ସଂଦେହଯୁତାନ୍ସଦୈଵ ॥ ୩,୨୦.

ତତ୍ତ୍ୱ ଶୁଣି ଧାରଣ କରିବା ପରେ ଅଭିଲାଷ ଓ କ୍ରୋଧକୁ ଜୟ କରିବା ଦୁର୍ଲଭ। ଏହି ଦୋଷଗୁଡିକ ଜ୍ଞାନରେ ପବିତ୍ର ହେଲେ ମଧ୍ୟ ଲୋକମାନେ ସଦା ସନ୍ଦେହରେ ରହନ୍ତି।

ଅତୋ ହ୍ଯହଂ ଶ୍ରଵଣଂ ସତ୍କଥାଯାଃ ସଦା କରିଷ୍ଯେ ନାତ୍ର ଵିଚାର୍ଯମସ୍ତି । ତେନାପ୍ଯହଂ ହରିନାମାଭିଵାଞ୍ଛା ନିଶ୍ଚିତ୍ଯ ଚିତ୍ତଂ ଶ୍ରଵଣେ ଵୈ ଚକାର । ଆଦେହମେଵଂ ଶ୍ରଵଣଂ ଚ କୃତ୍ଵା ତ୍ଯକ୍ତ୍ଵା ଦେହଂ ଭୂତଲେ ସଂପ୍ରଜାତା ॥ ୩,୨୦.

ଏହିପରି, ମୁଁ ସଦା ପବିତ୍ର କଥା ଶୁଣିବାରେ ଲାଗି ରହିବି; ଏଥିରେ କୌଣସି ସନ୍ଦେହ ନାହିଁ। ଏଭଳି ହରିନାମ ଚାହିଁ ମନକୁ ଶୁଣିବାରେ ଲଗାଇଲି। ଏପରି ଶୁଣି, ଦେହକୁ ଛାଡି ଭୂମିରେ ନବଜନ୍ମ ନେଲି।

ନିଵସ୍ତୁଂ ଵସୁଦେଵସ୍ଯ ଭଗିନ୍ଯା ଉଦରେ ଖଗ । ସୁମିତ୍ରା ସଂଜ୍ଞକାଯାଂ ଚ ଜାତା ଵୈ ମିତ୍ରଵିନ୍ଦିକା ॥ ୩,୨୦.

ଖଗ, ବସୁଦେବଙ୍କ ଭଗିନୀର ଗର୍ଭରେ, ସୁମିତ୍ରା ନାମକ ଦେହରେ, ମିତ୍ରବିନ୍ଦା ଜନ୍ମ ନେଲେ।

ଶ୍ରଵଣେନ ହରିଂ ମିତ୍ରଂ ପ୍ରାପ୍ତା ସା ମିତ୍ରଵିନ୍ଦିକା । ଅତଃ ସା ମିତ୍ରଵିନ୍ଦେତି ସଂଜ୍ଞଯା ସଂବଭୂଵ ହ ॥ ୩,୨୦.

ଶୁଣିବା ଦ୍ୱାରା, ମିତ୍ରବିନ୍ଦା ହରିଙ୍କୁ ମିତ୍ର ଭାବେ ପାଇଲେ; ଏହିପରି, ସେ 'ମିତ୍ରବିନ୍ଦା' ନାମରେ ପରିଚିତ ହେଲେ।

ସ୍ଵଯଂଵରେ ମିତ୍ରଵିନ୍ଦା ରାଜ୍ଞାଂ ମଧ୍ଯେ ତୁ ଭାମିନୀ । ମମାଂସେ ଵ୍ଯସୃଜନ୍ମାଲାଂ ତାଂ ଗୃହୀତ୍ଵା ଖଗେଶ୍ଵର । ଵିଧୂଯ ନୃପତୀନ୍ସର୍ଵାନ୍ପୁରୀଂ ପ୍ରାପ୍ତାଃ ଖଗେଶ୍ଵର ॥ ୩,୨୦.

ସ୍ୱୟଂବରରେ, ରାଜାମାନେ ମଧ୍ୟରେ ମିତ୍ରବିନ୍ଦା, ସୁନ୍ଦରୀ, ମୋ ଉପରେ ମାଳା ଫେଙ୍ଗିଲେ, ଖଗେଶ୍ବର। ସମସ୍ତ ରାଜାଙ୍କୁ ଛାଡି, ଆମେ ସହରକୁ ପହଞ୍ଚିଲୁ, ଖଗେଶ୍ବର।

ଶ୍ରୀଗରୁଡମହାପୁରାଣମ୍ ୨୧ ଶ୍ରୀକୃଷ୍ଣ ଉଵାଚ । କାଲିନ୍ଦ୍ଯା ଅପି ଚୋତ୍ପତ୍ତିଂ ପ୍ରଵକ୍ଷ୍ଯାମି ଖଗେଶ୍ଵର । ଵିଵସ୍ଵାନ୍ନାମ ସୂର୍ଯୋଭତ୍ତସ୍ଯ ପୁତ୍ରୀ ଵ୍ଯଜାଯତ ॥ ୩,୨୧.

ଶ୍ରୀକୃଷ୍ଣ କହିଲେ: ଖଗେଶ୍ବର, କାଳିନ୍ଦୀଙ୍କ ଜନ୍ମ ବିଷୟରେ ମଧ୍ୟ କହିବି। ବିବସ୍ୱାନ୍ ନାମକ ସୂର୍ଯ୍ୟଙ୍କ ଏକ କନ୍ୟା ଥିଲେ, ତାଙ୍କ ନାମ କାଳିନ୍ଦୀ।

କାଲିନ୍ଦୀସଂଜ୍ଞକା ଵୀନ୍ଦ୍ର ଯମୁନା ଯାନୁଜା ସ୍ମୃତା । କୃଷ୍ଣପତ୍ନୀତ୍ଵକାମେନ ଚଚାର ତପ ଉତ୍ତମମ୍ ॥ ୩,୨୧.

ଖଗମାନେ, ସେ କାଳିନ୍ଦୀ ନାମରେ ପରିଚିତ, ଯମୁନାଙ୍କ ଛୋଟ ଭଉଣୀ ଭାବେ ସ୍ମୃତିରେ ଅଛନ୍ତି। କୃଷ୍ଣଙ୍କ ପତ୍ନୀ ହେବା ଇଚ୍ଛାରେ ସେ ଉତ୍ତମ ତପ କରିଥିଲେ।

ତପ ଆଲୋଚନଂ ପ୍ରୋକ୍ତଂ ତତ୍ତ୍ଵାନାଂ ଚ ଵିନିର୍ଣଯଃ । ପୂର୍ଵାର୍ଜିତାନାଂ ପାପାନାମନୁତାପସ୍ତପଃ ସ୍ମୃତମ୍ ॥ ୩,୨୧.

ତପସ୍ୟା ମାନେ ତତ୍ତ୍ୱ ଉପରେ ଚିନ୍ତା ଓ ବିଚାର। ପୂର୍ବରୁ କରାଯାଇଥିବା ପାପ ପାଇଁ ପଶ୍ଚାତାପ ମଧ୍ୟ ତପସ୍ୟା ଭାବେ ଗଣାଯାଏ।

ପ୍ରାଯୋ ନାମ ତପଃ ପ୍ରୋକ୍ତଂ ଚିତ୍ତନିଗ୍ରହ ଉଚ୍ଯତେ । ପ୍ରାଯଶ୍ଚିତ୍ତମିତି ପ୍ରୋକ୍ତଂ ନ ତୁ କ୍ଷୌରଂ ଖଗେଶ୍ଵର ॥ ୩,୨୧.

ପ୍ରାୟ ନାମକ ତପସ୍ୟା ମାନେ ମନକୁ ନିୟନ୍ତ୍ରଣ କରିବା। ଏହାକୁ ପ୍ରାୟଶ୍ଚିତ୍ତ ବୋଲି କୁହାଯାଏ, ଖଗେଶ୍ବର, କିନ୍ତୁ ମୁଣ୍ଡ ମୁଣ୍ଡାଇବା ନୁହେଁ।