ଗରୁଡପୁରାଣମ୍

ଦୃଷ୍ଟ୍ଵାଦୃଷ୍ଟ୍ଵା ପାଦପୀଠଂ ହରେଶ୍ଚ ପୁନଃ ପୁନା ରୁଦ୍ଧଙ୍କଠୋ ବଭୂଵ । ରୁରୋଦ ରୁଦ୍ରୋ ଭଯକଂପିତାଙ୍ଗଃ କଥଂ ପୁନଃ ଶ୍ରଵଣଂ ସ୍ଯାତ୍କଥାଯାଃ ॥ ୩,୧୮.

ହରିଙ୍କ ପାଦପୀଠକୁ ପୁନି ପୁନି ଦେଖି ଓ ଦେଖିନଥିବା ଭାବରେ, ମୋର କଣ୍ଠ ଅଟକିଯାଉଥିଲା; ରୁଦ୍ର କାନ୍ଦିଲେ, ଭୟରେ ଶରୀର କମ୍ପିତ ହେଲା: କିପରି ମୁଁ ପୁଣି ତୁମ କଥା ଶୁଣିପାରିବି?

ତ୍ଵମୀଶ ଵୈକୁଣ୍ଠ ସୁଵାଯୁସଂଜ୍ଞସ୍ତ୍ଵଦର୍ପିତଂ ଗନ୍ଧପୁଷ୍ପାଦିକଂ ଚ । ସଦା ନ ଲିପ୍ତଂ ଚ ଭୁଜୈର୍ଵିଲିପ୍ତଂ ତନ୍ମୂତ୍ରଵିଷ୍ଠାଦିମକର୍ଦମାମ୍ବୁଭିଃ ॥ ୩,୧୮.

ହେ ଭଗବାନ, ବୈକୁଣ୍ଠ, ସୁବାୟୁ ନାମକ, ତୁମକୁ ଅର୍ପିତ ଗନ୍ଧ, ଫୁଲ ଓ ଅନ୍ୟ ଦ୍ରବ୍ୟ ସଦା ମୋର ବାହୁରେ ଲିପ୍ତ ହୁଏନାହିଁ, ବରଂ ମୁତ୍ର, ପଖାନ୍ଡି, ମାଟି ଓ ଦୁଷ୍ଟ ପାଣିରେ ଦୂଷିତ ହୋଇଯାଏ।

ସ୍ତ୍ରୀଣାଂ କୁଚୋଦୈଶ୍ଚ କଚୋଦକୈଶ୍ଚକକ୍ଷୋଦକୈର୍ଗାତ୍ରଜଲୈର୍ମୁକୁନ୍ଦ । ଅନର୍ପିତୈର୍ଵସ୍ତ୍ରଗନ୍ଧାଦିକୈଶ୍ଚ ଦୃଷ୍ଟୋ ମଯା କେନ ପୁଣ୍ଯେନ ଦେଵ ॥ ୩,୧୮.

ହେ ମୁକୁନ୍ଦ, ନାରୀମାନଙ୍କ ଛାତି, କେଶ, ବାହୁଡି ଓ ଶରୀରର ପାଣି, ଏବଂ ତୁମକୁ ଅର୍ପିତ ହୋଇନଥିବା ବସ୍ତ୍ର, ଗନ୍ଧ ଓ ଅନ୍ୟ ଦ୍ରବ୍ୟ ଦ୍ୱାରା, ମୁଁ କେଉଁ ପୁଣ୍ୟରେ ତୁମକୁ ଦେଖିପାରିଲି, ହେ ପ୍ରଭୁ?

ସ୍ପୃଷ୍ଟ୍ଵାସ୍ପୃଷ୍ଟ୍ଵା ହରିନିର୍ମାଲ୍ଯଗନ୍ଧଂ ପୁନଃ ପୁନା ରୁଦ୍ଧକଣ୍ଠୋ ବଭୂଵ । ରୁରୋଦ ରୁଦ୍ରୋ ଭଯକଂପିତାଙ୍ଗଃ କଥଂ ପୁନଃ ସ୍ପର୍ଶନଂ ସ୍ଯାତ୍ସଦା ମେ ॥ ୩,୧୮.

ହରିଙ୍କ ନିର୍ମାଲ୍ୟର ଗନ୍ଧକୁ ପୁନି ପୁନି ଛୁଇଁ ଓ ଛୁଇନଥିବା ଭାବରେ, ମୋର କଣ୍ଠ ଅଟକିଯାଉଥିଲା; ରୁଦ୍ର କାନ୍ଦିଲେ, ଭୟରେ ଶରୀର କମ୍ପିତ ହେଲା: କିପରି ମୁଁ ସଦା ତୁମକୁ ଛୁଇପାରିବି?

ନୃସିଂହ ନାସାସ୍ଥିତ ନାସିକେଶ ମନ୍ନାସଯା କ୍ଵାପି ସୁପଦ୍ମସୌରଭମ୍ । ନାଘ୍ରାତମିତ୍ଥଂ ପୁନରାଘ୍ରାତମେଵ ହ୍ଯନର୍ପିତଂ ଗନ୍ଧପୁଷ୍ପାଦିକଂ ଚ ॥ ୩,୧୮.

ହେ ନୃସିଂହ, ନାସାର ନାଥ, ମୋର ନାକ କେବେ ଉତ୍ତମ ପଦ୍ମର ସୁଗନ୍ଧ ଘ୍ରାଣ କରିନାହିଁ; ଏଭଳି, ତୁମକୁ ଅର୍ପିତ ହୋଇନଥିବା ଗନ୍ଧ, ଫୁଲ ଓ ଅନ୍ୟ ଦ୍ରବ୍ୟକୁ ପୁନି ଘ୍ରାଣ କରାଯାଇଛି।

ସୁନାସିକଂ ସୁଷ୍ଠୁଦନ୍ତଂ ମୁରାରେ ଦୃଷ୍ଟଂ ମୁଖଂ କେନ ପୁଣ୍ଯେନ ଦେଵ । ଘ୍ରାତ୍ଵା ଘ୍ରାତ୍ଵା ଵିଷ୍ଣୁନିର୍ମାଲ୍ଯଗନ୍ଧଂ ପୁନଃ ପୁନା ରୁଦ୍ଧକଣ୍ଠୋ ବଭୂଵ ॥ ୩,୧୮.

ହେ ମୁରାରି, ସୁନ୍ଦର ନାକ ଓ ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ ଦାନ୍ତ ଥିବା, ମୁଁ କେଉଁ ପୁଣ୍ୟରେ ତୁମ ମୁହଁ ଦେଖିପାରିଲି, ହେ ପ୍ରଭୁ? ବିଷ୍ଣୁଙ୍କ ନିର୍ମାଲ୍ୟର ଗନ୍ଧକୁ ପୁନି ପୁନି ଘ୍ରାଣ କରି, ମୋର କଣ୍ଠ ଅଟକିଯାଉଥିଲା।

ରୁରୋଦ ରୁଦ୍ରୋ ଭଯକଂପିତାଙ୍ଗୋ ଜିଘ୍ରାମି ନିର୍ମାଲ୍ଯମିଦଂ କଥଂ ତେ । ଜିହ୍ଵାସ୍ଥିତୋ ଜିହ୍ଵ ସଂଜ୍ଞୋ ମୁରାରେ ଜିହ୍ଵେନ୍ଦ୍ରିଯେଣାପି ତଥାର୍ପିତଂ ଚ ॥ ୩,୧୮.

ରୁଦ୍ର କାନ୍ଦିଲେ, ଭୟରେ ଶରୀର କମ୍ପିତ ହେଲା: କିପରି ମୁଁ ତୁମ ନିର୍ମାଲ୍ୟ ଘ୍ରାଣ କରିପାରିବି? ହେ ମୁରାରି, ମୋର ଜିଭ, ଜିଭ ନାମରେ ଥିବା, ଜିଭ ଇନ୍ଦ୍ରିୟ ଦ୍ୱାରା ମଧ୍ୟ ତୁମକୁ ଅର୍ପିତ।

ନୈଵେଦ୍ଯଶେଷଂ ତୁଲସୀଵିମିଶ୍ରିତଂ ଵିଶେଷତଃ ପାଦଜଲେନ ସିକ୍ତମ୍ । ଯୋ ସ୍ନାତି ନିତ୍ଯଂ ପୁରତୋ ମୁରାରେଃ ପ୍ରାପ୍ନୋତି ଯଜ୍ଞାଯୁତକୋଟିପୁଣ୍ଯମ୍ ॥ ୩,୧୮.

ତୁଳସୀ ମିଶିତ ନୈବେଦ୍ୟ ଅବଶିଷ୍ଟ, ବିଶେଷକରି ପାଦଜଳ ଦ୍ୱାରା ସିଞ୍ଚିତ, ଯେଉଁଠି ମୁରାରିଙ୍କ ସାମ୍ନାରେ ପ୍ରତିଦିନ ସ୍ନାନ କରେ, ସେ ଦଶ ଲକ୍ଷ ଯଜ୍ଞର ପୁଣ୍ୟ ଲାଭ କରେ।

ଏତାଦୃଶଂ ତଵ ନୈଵେଦ୍ଯଶେଷଂ ନ ଭୁକ୍ତଂ ଵୈ ସର୍ଵଦାଦିତ୍ଯରୂପମ୍ । ଅନର୍ପିତଂ ତଵ ଦେଵସ୍ଯ ଵିଷ୍ଣୋର୍ଭୁକ୍ତଂ ମଯା ବହୁଵାରଂ ମୁକୁନ୍ଦ ॥ ୩,୧୮.

ଏପରି ତୁମ ନୈବେଦ୍ୟ ଅବଶିଷ୍ଟ କେବେ ଭୋଜନ କରିନାହିଁ, ଯାହା ସଦା ସୂର୍ଯ୍ୟ ପରି ଉଜ୍ଜ୍ୱଳ; ତୁମକୁ ଅର୍ପିତ ହୋଇନଥିବା ଯାହାକୁ, ହେ ଦେବ, ମୁଁ ବହୁବାର ଭୋଜନ କରିଛି, ହେ ମୁକୁନ୍ଦ।

ପାଦାରଵିନ୍ଦେ ନାର୍ପିତଂ ଭକ୍ଷ୍ଯଭୋଜ୍ଯଂ ଦୃଷ୍ଟୋ ମଯା କେନ ପୁଣ୍ଯେନ ଦେଵ । ଭୁକ୍ତ୍ଵାଭୁକ୍ତ୍ଵା ହରିନୈରଵେଦ୍ଯଜାତଂ ସୁଖଂ ତ୍ଵଦୀଯଂ ରମଯା ଲାଲିତଂ ଚ ॥ ୩,୧୮.

ପଦପଦ୍ମରେ ଅର୍ପିତ ହୋଇନଥିବା ଭକ୍ଷ୍ୟ ଓ ଭୋଜ୍ୟ, ମୁଁ କେଉଁ ପୁଣ୍ୟରେ ଦେଖିପାରିଲି, ହେ ପ୍ରଭୁ? ହରିଙ୍କୁ ଅର୍ପିତ ହୋଇନଥିବା ଭୋଜନ ଖାଇ ଓ ନ ଖାଇ, ମୁଁ ତୁମ ଆନନ୍ଦ ଉପଭୋଗ କରିଛି, ଯାହା ରାମାଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ଲାଡ଼ିଆଯାଇଛି।

ଦ୍ଯୁଭ୍ଵାଶ୍ରଯଂ ତଵ ମୂର୍ଧାନମାହୁଃ କିରୀଟଯୁକ୍ତଂ କୁଟିଲୈଃ କୁନ୍ତଲୈଶ୍ଚ । ଅନେକଜନ୍ମାର୍ଜିତପୁଣ୍ଯସଂଚଯୈର୍ଦୃଷ୍ଟଂ ମଯା ସଜ୍ଜନସଂଗମାଚ୍ଚ ॥ ୩,୧୮.

ଲୋକେ କହନ୍ତି ତୁମ ମୁଣ୍ଡ ଦିବ୍ୟଲୋକର ଆଶ୍ରୟ, ମୁକୁଟ ଓ ବାକୁଡ଼ା କେଶରେ ଶୋଭିତ; ଅନେକ ଜନ୍ମରେ ସଞ୍ଚିତ ପୁଣ୍ୟ ଓ ସଜ୍ଜନଙ୍କ ସଙ୍ଗରେ, ମୁଁ ଏହାକୁ ଦେଖିପାରିଲି।

ଅନେକଜନ୍ମାର୍ଜିତପାପସଂଚଯୈରଦର୍ଶନଂ ଯାସ୍ଯତି ଦେଵଦେଵ । ଏଵଂ ସୁଭକ୍ତ୍ଯା ଚ ରୁରୋଦ ରୁଦ୍ରୋ ଦୃଷ୍ଟ୍ଵା ହରିଂ ସୁର୍ଵଗୁଣୈଃ ସଂପୂର୍ଣମ୍ ॥ ୩,୧୮.

ଅନେକ ଜନ୍ମରେ ସଞ୍ଚିତ ପାପର ଫଳରେ, ଦେବତାଙ୍କର ଦେବତାଙ୍କୁ ଦେଖିବାର ଅଅବସର ହରାଇଯିବ। ଏଭଳି ଗଭୀର ଭକ୍ତି ସହିତ ରୁଦ୍ର ହରିଙ୍କୁ, ସମସ୍ତ ଦିବ୍ୟ ଗୁଣରେ ପୂର୍ଣ୍ଣ ଥିବା ଦେଖି, କାନ୍ଦିଲେ।

ପାଦାରଵିନ୍ଦଂ ତଵ ଵିଶ୍ଵମୂର୍ତେ ଯୋଗୀଶ୍ଵରୈର୍ହୃଦଯେ ସଂଗୃହୀତମ୍ । ଦୃଷ୍ଟଂ ମଯା ଦଯଯା ଵାସୁଦେଵ ଦ୍ରକ୍ଷ୍ଯେ କଥଂ ପୁନରିତ୍ଥଂ ରୁରୋଦ ॥ ୩,୧୮.

ହେ ବିଶ୍ୱରୂପ, ଯେଉଁ ତୁମର ପଦପଦ୍ମ ଯୋଗୀଶ୍ୱରମାନେ ହୃଦୟରେ ଧାରଣ କରନ୍ତି, ସେହି ଚରଣ ମୁଁ ତୁମର କୃପାରେ ଦେଖିପାରିଛି, ହେ ବାସୁଦେବ। ଏମିତି ଦେଖିବାକୁ ପୁଣି କେମିତି ପାଇବି? ଏଭଳି କହି ରୁଦ୍ର କାନ୍ଦିଲେ।

ଦୃଷ୍ଟଂ ମଯା ତ୍ଵରିଵଲେ ଭଵିନାଶିଶଙ୍ଖଚକ୍ରାଦିକୈସ୍ତ୍ରିଜଗତାପି ଚ ଦେଵ ପୂର୍ଣମ୍ । ଏତାଦୃଶଂ ତ୍ଵଦୁଦରଂ ଚ କଥଂ ରମେଶ ଦ୍ରକ୍ଷ୍ଯେ ପୁନଃ ପୁନରହଂ ତ୍ଵିତି ସଂରୁରୋଦ ॥ ୩,୧୮.

ହେ ମୁର ଶତ୍ରୁ, ମୁଁ ତୁମକୁ ଶଂଖ, ଚକ୍ର ଓ ଅନ୍ୟ ଚିହ୍ନ ସହିତ, ତିନି ଲୋକରେ ବ୍ୟାପ୍ତ ଦେଖିଛି। ଏମିତି ରୂପକୁ ମୁଁ ପୁଣିପୁଣି କେମିତି ଦେଖିପାରିବି, ହେ ଲକ୍ଷ୍ମୀଙ୍କ ନାଥ? ଏଭଳି କହି ସେ ପୁଣିପୁଣି କାନ୍ଦିଲେ।

ଆନନ୍ଦପୂର୍ଣ ନଖପୂର୍ଣ ସୁକେଶପୂର୍ଣ ଲୋମାଦିପୂର୍ଣ ଗୁଣପୂର୍ଣ ସୁଘୋଣପୂର୍ଣ । ଵକ୍ଷଃ ସ୍ଥଲଂ ତଵ ଵିଭୋସ୍ତୁ ଵିଶାଲଭୂତଂ ସଦ୍ଭୂଷଣଂ ଵିମଲକୌସ୍ତୁଭଶୋଭି ଲକ୍ଷ୍ମ୍ଯା ॥ ୩,୧୮.

ହେ ସର୍ବବ୍ୟାପୀ ପ୍ରଭୁ, ତୁମର ବିସ୍ତୃତ ବକ୍ଷସ୍ଥଳ ଆନନ୍ଦରେ ପୂର୍ଣ୍ଣ, ଚମକୁଥିବା ନଖ, ସୁନ୍ଦର କେଶ, ମୂଳାଦିରେ ଭରିଥିବା, ଗୁଣରେ ପୂର୍ଣ୍ଣ, ଦୀପ୍ତିମାନ କଣ୍ଠରେ ଶୋଭିତ। ଏହା ଶୁଭ୍ର କୌସ୍ତୁଭ ମଣି ଓ ଲକ୍ଷ୍ମୀଙ୍କ ସହିତ ଅଲଙ୍କୃତ।

ସୁକୋମଲଂ ଶ୍ରୀତୁଲସ୍ଯାସ୍ତଥୈଵ ସୁପୁଷ୍ପିତଂ ଚନ୍ଦ ନୈଶ୍ଚର୍ଚିତଂ ଚ । ଏତାଦୃଶଂ ତଵ ଵକ୍ଷଃ ସ୍ଥଲଂ ଚ ଦୃଷ୍ଟଂ ମଯା ତଵ କାରୁଣ୍ଯଦୃଷ୍ଟ୍ଯା ॥ ୩,୧୮.

ଶ୍ରୀ ତୁଳସୀର ସ୍ପର୍ଶରେ ତୁମର ବକ୍ଷସ୍ଥଳ ସୁକୋମଳ, ଶୁଭ୍ର ଫୁଲରେ ଶୋଭିତ, ଚନ୍ଦ୍ରମାଙ୍କର ପୂଜିତ। ଏମିତି ବକ୍ଷସ୍ଥଳ ମୁଁ ତୁମର କୃପା ଦୃଷ୍ଟିରେ ଦେଖିପାରିଛି।

ପୁନଃ ପୁନର୍ଦର୍ଶନଂ ମେ କଥଂ ସ୍ଯାଦେଵଂ ରୁଦ୍ରଃ ସ ଚ ଭକ୍ତ୍ଯା ରୁରୋଦ । ଅତସ୍ତୂରୁର୍ନାମ ସଂପ୍ରାପ୍ଯ ରୁଦ୍ରସ୍ତତ୍ପୁତ୍ରୋଭୂଦ୍ଦୌର୍ଵସଂଜ୍ଞଃ ସ ଏଵ ॥ ୩,୧୮.

ମୁଁ ପୁଣିପୁଣି କେମିତି ତୁମକୁ ଦେଖିପାରିବି? ଏଭଳି ଭକ୍ତି ସହିତ ରୁଦ୍ର କାନ୍ଦିଲେ। ପରେ, ତୂର୍ଣ୍ଣ ନାମ ପାଇଁ, ରୁଦ୍ର ତାଙ୍କର ପୁଅ ହେଲେ, ଯିଏ ଦୌର୍ବସ ନାମରେ ପରିଚିତ।

ଯସ୍ମାଦ୍ରୁଦଂ ଚୋର୍ଵରିତଂ ଵୈ ଚକାର ତସ୍ମାତ୍ସ ରୁଦ୍ରସ୍ତ୍ଵୌର୍ଵସଂଜ୍ଞୋ ବଭୂଵ । ଔର୍ଵସ୍ତୁ ଲୋକାନ୍ମୋକ୍ଷଯୋଗ୍ଯାଂଶ୍ଚ ଦୃଷ୍ଟ୍ଵା ହ୍ଯତ୍ଯନ୍ତଂ ଵୈ ଵିଷଯେଷ୍ଵେଵ ନିଷ୍ଠାନ୍ ॥ ୩,୧୮.

ଯେହେତୁ ସେ କାନ୍ଦିଲେ ଓ ଦୁଃଖରେ ଚିତ୍କାର କଲେ, ତେଣୁ ସେ ରୁଦ୍ର ଓ ଦୌର୍ବସ ନାମରେ ପରିଚିତ ହେଲେ। ଦୌର୍ବସ ଲୋକମାନେ ମୁକ୍ତିଯୋଗ୍ୟ କିନ୍ତୁ ସେମାନେ ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ ଭାବେ ଇନ୍ଦ୍ରିୟ ସୁଖରେ ଲଗ୍ନ ଦେଖିଲେ।

ସ୍ତୁଵଦ୍ଦୈଵ ଚୌର୍ଵୋ ଵିଷ୍ଣୁପାଦାରଵିଦଂ ସ୍ମୃତ୍ଵାସ୍ମୃତ୍ଵା ରୁଦ୍ଧକଣ୍ଠୋ ବଭୂଵ । ତେ ପାପିଷ୍ଠାଃ ପାପରୂପାନ୍ଭଜନ୍ତୋ ଦିନେଦିନେ ଦୁର୍ଵିଷଯାନ୍କଦିନ୍ଦ୍ରିଯୈଃ ॥ ୩,୧୮.

ଦୌର୍ବସ ବିଷ୍ଣୁଙ୍କର ପଦପଦ୍ମର ସ୍ତୁତି କରି, ସ୍ମରଣ କରି ଓ ଭୁଲି, କଣ୍ଠ ଅଟକିଗଲା। ସେହି ଅତିପାପୀ, ପାପ ରୂପ ଧାରଣ କରି, ଦୁଷ୍ଟ ଇନ୍ଦ୍ରିୟ ଦ୍ୱାରା ପ୍ରତିଦିନ ଦୁର୍ଲଭ ଭୋଗବସ୍ତୁକୁ ଉପାସନା କରନ୍ତି।

କଦା ଚୈତାନ୍ହେଯବୁଦ୍ଧ୍ଯା ଵିମୁଞ୍ଚେ ନ ଜାନେହଂ ଚେତି ସମ୍ଯଗ୍ରୁରୋଦ । ଏତେ ହି ମୂର୍ଖା ଵିଷଯାନର୍ଥଲବ୍ଧ୍ଯୈ କୁର୍ଵନ୍ତି ଯତ୍ନଂ ପରମାଦରେଣ ॥ ୩,୧୮.

କେବେ ଏମାନେ ବିରାଗ ମନ ଦ୍ୱାରା ଏହି ଜିନିଷଗୁଡ଼ିକୁ ଛାଡିବେ? ମୁଁ ଜାଣେନି—ଏଭଳି ଦୌର୍ବସ ଗଭୀର ଦୁଃଖରେ କାନ୍ଦିଲେ। ଏମାନେ ମୂର୍ଖ, ଭୋଗବସ୍ତୁ ପାଇଁ ଅତ୍ୟଧିକ ଚେଷ୍ଟା କରନ୍ତି।

କଦିନ୍ଦ୍ରିଯାର୍ଥଂ ହି ଧନାଦିକଂ ଚ ତ୍ଯଜନ୍ତି ଚ ସର୍ଵେ ଵିଷଯେଷୁ ନିଷ୍ଠାଃ । ତ୍ଵନ୍ମାଯଯା ମୋହିତାନ୍ନଷ୍ଟବୁଦ୍ଧୀନ୍କଦା ଚୈତାନ୍ମୁଞ୍ଚସେ ଵିଶ୍ଵମୂର୍ତେ ॥ ୩,୧୮.

ଇନ୍ଦ୍ରିୟ ସୁଖ ପାଇଁ ସମସ୍ତେ ଧନ ଓ ଅନ୍ୟ ସମ୍ପତ୍ତି ଛାଡିଦିଅନ୍ତି, ଭୋଗବସ୍ତୁରେ ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ ଲଗ୍ନ। ତୁମର ମାୟାରେ ମୋହିତ, ବୁଦ୍ଧି ନଷ୍ଟ, ହେ ବିଶ୍ୱରୂପ, କେବେ ତୁମେ ଏମାନେକୁ ମୁକ୍ତ କରିବେ?

ସ୍ମୃତ୍ଵାସ୍ମୃତ୍ଵା ଵାସୁଦେଵସ୍ଯ ମାଯାଂ ରୁରୋଦ ଚୌର୍ଵୋ ଭଯକଂପିତାଙ୍ଗଃ । ଅତୀଵ କଷ୍ଟେନ ଚ ଲୋକଵୃତ୍ତ୍ଯା ଶ୍ରିତା ଦୈନ୍ଯଂ ସ୍ଵୀଯକାର୍ଯଂ ଵିହାଯ ॥ ୩,୧୮.

ବାସୁଦେବଙ୍କର ମାୟାକୁ ସ୍ମରଣ କରି ଓ ଭୁଲି, ଦୌର୍ବସ ଭୟରେ ଅଙ୍ଗ କମ୍ପିଥିଲେ ଓ କାନ୍ଦିଲେ। ଲୋକର ଜୀବନରେ ବହୁ ଦୁଃଖ ସହି, ସେମାନେ ନିଜ କାର୍ଯ୍ୟ ଛାଡି ଦୁଃଖକୁ ଅଙ୍ଗୀକାର କରନ୍ତି।

ଅତୀଵ ଦୈନ୍ଯେନ ଧନାଦିକଂ ଚ ସଂପାଦ୍ଯ ସର୍ଵେଽପି ସୁପାପଶୀଲାଃ । କଷ୍ଟାର୍ଜିତଂ ଦ୍ରଵ୍ଯଧନାଦିକଂ ଚ ତ୍ଯଜନ୍ତି ସର୍ଵେ ପଶଵୋ ଵ୍ଯର୍ଥମେଵ ॥ ୩,୧୮.

ଅତ୍ୟନ୍ତ ଦୁଃଖରେ ଧନ ଓ ସମ୍ପତ୍ତି ଅର୍ଜନ କରି, ସମସ୍ତେ ଅତିପାପୀ ହୋଇ, କଷ୍ଟରେ ଅର୍ଜିତ ଧନ ଓ ସମ୍ପତ୍ତି ଗାଈଁମାନଙ୍କ ପରି ବ୍ୟର୍ଥରେ ଛାଡିଦିଅନ୍ତି।

ସତ୍ପାତ୍ରଭୂତେ ଵିଷ୍ଣୁବୁଦ୍ଧ୍ଯା କଦାପି ତ୍ଯଜନ୍ତି ନୈତେ ମାଯଯା ଵୈ ମୁରାରେଃ । ଏଷାମାଯୁର୍ଵ୍ଯର୍ଥମାହୁର୍ମହାନ୍ତଃ କଥଂ ନଷ୍ଟା ଇତି ସମ୍ଯଗ୍ରୁରୋଦ ॥ ୩,୧୮.

ଯେତେବେଳେ ଉପଯୁକ୍ତ ଲୋକ ମିଳିଥାଏ, ତଥାପି ଏମାନେ କିଛି ଦେଉନାହାନ୍ତି, ମୁରାରିଙ୍କ ମାୟାରେ ମୋହିତ। ବୁଦ୍ଧିମାନମାନେ କହନ୍ତି ଏମାନଙ୍କ ଜୀବନ ବ୍ୟର୍ଥ। କିପରି ଏମାନେ ନଷ୍ଟ ହେଲେ? ଏଭଳି ଦୌର୍ବସ ଗଭୀର ଦୁଃଖରେ କାନ୍ଦିଲେ।

ଏଷାମାଯୁର୍ଵ୍ଯର୍ଥମେଵଂ ଗତଂ ଚ ଏଷାଂ ଦୃଷ୍ଟ୍ଵା ଯୌଵନଂ ତୁ ଧ୍ରୁଵଂ ଚ । ସ୍କନ୍ଧସ୍ଥମୃତ୍ଯୁର୍ହସତେ କୃଷ୍ଣ ଵିଷ୍ଣୋ ତଂ ଵୈ ନ ଜାନନ୍ତି ଵିମୂଢଚେତସଃ ॥ ୩,୧୮.

ଏମାନଙ୍କ ଆୟୁଷ୍ୟ ବ୍ୟର୍ଥ ହେଲା; ଯୁବାବସ୍ଥା ଓ ନିଶ୍ଚିତତା ଦେଖି, ମୃତ୍ୟୁ କାନ୍ଧରେ ଦାଉଡ଼ି ହସୁଛି, ହେ କୃଷ୍ଣ, ହେ ବିଷ୍ଣୁ, କିନ୍ତୁ ମୂଢ଼ ମନ ଥିବା ଏମାନେ ଏହା ଜାଣନ୍ତିନାହାନ୍ତି।

ଗୃହଂ ମଦୀଯଂ ଶତଵର୍ଷଂ ଚ ଜୀଵେତ୍ପୁତ୍ରା ମଦୀଯା ଶଵତଵର୍ଷଂ ତଥୈଵ । ଅହଂ ଚ ଜୀଵେ ଶତଵର୍ଷଂ ସୁଖେନ ମଦୀଯଭାର୍ଯାପି ସୁଲକ୍ଷଣାଽସ୍ତେ ॥ ୩,୧୮.

ମୋ ଘର ଶତବର୍ଷ ରହିବା ଉଚିତ, ମୋ ପୁଅମାନେ ମଧ୍ୟ ଶତବର୍ଷ ଜୀବନ୍ତୁ। ମୁଁ ମଧ୍ୟ ଶତବର୍ଷ ସୁଖରେ ବଞ୍ଚିବି, ଓ ମୋର ଗୁଣବତୀ ଭାର୍ଯ୍ୟା ମଧ୍ୟ ରହିବେ।

ଗାଵଶ୍ଚ ମେ ସଂତି ସଦୁଗ୍ଧପୂର୍ଣା ମିତ୍ରାଣି ମେ ସଂତି ମୁଦା ହି ଯୁକ୍ତାଃ । ଦାସ୍ଯେ ସୁତଂ ଵାରଣାର୍ଥଂ ତୁ ଵଧ୍ଵୈ ପୁତ୍ରୀଂ ଵିଵାହାର୍ଥମହଂ ଦଦାମି ॥ ୩,୧୮.

ମୋ ପାଖରେ ଦୁଧରେ ପୂର୍ଣ୍ଣ ଗାଈଁମାନେ ଅଛନ୍ତି, ମୋ ସଙ୍ଗୀମାନେ ଖୁସିରେ ଅଛନ୍ତି। ମୁଁ ପୁଅକୁ ବିବାହ ପାଇଁ ଦେବି, ଓ ଝିଅକୁ ବିବାହ ପାଇଁ ଦେବି।

ଦାସ୍ଯେ ଚାହଂ ସତ୍ସୁ ପୁତ୍ରୀଂ ଧନଂ ଵା ଦାସ୍ଯେ ଚାହଂ ଧନିକେଷ୍ଵେଵ ନିତ୍ଯମ୍ । ଅଦୃଷ୍ଟଶୂନ୍ଯାନ୍ ଭଗଵାନ୍ଵାସୁଦେଵୋ ଦୃଷ୍ଟ୍ଵାଦୃଷ୍ଟ୍ଵା ହସତେ ସର୍ଵଦୈଵ ॥ ୩,୧୮.

ମୁଁ ଯୋଗ୍ୟ ଘରେ ଝିଅକୁ ବିବାହ ଦେବି, କିମ୍ବା ଧନି ଲୋକଙ୍କୁ ଧନ ଦେବି। ଭଗବାନ ବାସୁଦେବ, ଯେଉଁମାନେ ଦୃଷ୍ଟିହୀନ ତାଙ୍କୁ ଦେଖି ଓ ନାଦେଖି, ସଦା ହସନ୍ତି।

ନାହଂ କରିଷ୍ଯେ ଶ୍ରଵଣଂ କଥାଯା ମଦ୍ଭାଗ୍ଯନା ଶଶ୍ଚ ଭଵିଷ୍ଯତୀତି । ନାହଂ ହରିଂ ପୂଜଯିଷ୍ଯେ ସଦୈଵ ପୁତ୍ରାଦିନାଶଶ୍ଚ ଭଵିଷ୍ଯତୀତି ॥ ୩,୧୮.

ମୁଁ କଥା ଶୁଣିବିନି; ମୋ ଭାଗ୍ୟ କେବେ ନଷ୍ଟ ହେବ ନାହିଁ। ମୁଁ ସଦା ହରିଙ୍କୁ ପୂଜିବିନି; ପୁଅ ଓ ଅନ୍ୟମାନଙ୍କର ନାଶ କେବେ ହେବ ନାହିଁ।