ଗରୁଡପୁରାଣମ୍

ସୋଯଂ ଶ୍ମଶାନଵସତିଂ କର୍ତୁମୈଚ୍ଛଦ୍ଯତୋ ହରଃ । ଅତଃ ସଦାଶିଵୋ ଜ୍ଞେଯୋ ନ ଚ ଭାଗଵତଃ ଶିଵଃ ॥ ୩,୧୮.

ହରା ଯେଉଁଥିରେ ଶ୍ମଶାନରେ ବାସ କରିବାକୁ ଇଚ୍ଛା କଲେ, ଏହିକାରଣରୁ ସେ ସଦାଶିବ ବୋଲି ଚିହ୍ନିତ, କିନ୍ତୁ ଭାଗବତ ଶିବ ନୁହେଁ।

ଦଶଵର୍ଷଂ ତପଃ କର୍ତୁଂ ଵିଵେଶ ଲଵଣାଂଭସି । ଅତୋ ରୁଦ୍ରସ୍ତପଃ ସଂଜ୍ଞାମଵାପ ଚ ଖଗୋତ୍ତମ ॥ ୩,୧୮.

ଦଶ ବର୍ଷ ତପସ୍ୟା କରିବା ପାଇଁ, ସେ ଲୁଣ ପାଣିରେ ପ୍ରବେଶ କଲେ; ଏହିପରି, ହେ ଶ୍ରେଷ୍ଠ ପକ୍ଷୀ, ରୁଦ୍ର 'ତପସ୍' ବୋଲି ନାମ ପାଇଲେ।

ଵ୍ଯାସପୁତ୍ରଃ ଶୁକଃ ପ୍ରୋକ୍ତୋ ଵାଯୋରାଵେଶସଂଯୁତଃ । ରୁଦ୍ରାଵତାରୋ ଵିଜ୍ଞେଯୋ ଜ୍ଞାନାର୍ଥମଭଵଦ୍ଭୁଵି ॥ ୩,୧୮.

ବ୍ୟାସଙ୍କ ପୁଅ ଶୁକ, ଯିଏ ବାୟୁଙ୍କ ଶକ୍ତିରେ ଅନୁପ୍ରବେଶିତ, ସେ ରୁଦ୍ରଙ୍କ ଅବତାର ବୋଲି ଜଣାଯାଏ; ସେ ଜ୍ଞାନ ପାଇଁ ପୃଥିବୀରେ ଅବତୀର୍ଣ୍ଣ ହେଲେ।

ଅତ୍ରିପତ୍ନ୍ଯନୁସୂଯାଯାଂ ଜଜ୍ଞେ ରୁଦ୍ରୋ ମହାତପାଃ । ଦୁର୍ଵାସାସ୍ତୁ ସ ଵିଜ୍ଞେଯୋ ମାନଭଙ୍ଗାଯ ଭୂଭୃତାମ୍ ॥ ୩,୧୮.

ଅତ୍ରିଙ୍କ ଜଣେ ପତ୍ନୀ ଅନସୂୟାଙ୍କ ଗର୍ଭରେ ମହାତପସ୍ବୀ ରୁଦ୍ର ଜନ୍ମ ନେଲେ; ସେ ଦୁର୍ବାସା ବୋଲି ଚିହ୍ନିତ, ଯିଏ ରାଜାମାନେଙ୍କ ଅହଂକାର ଭଙ୍ଗ କରିବାକୁ ଆସିଥିଲେ।

ଦ୍ରୋଣାଜ୍ଜାତୋ ଦ୍ରୌଣିସଂଜ୍ଞୋ ରୁଦ୍ର ଏଵ ପ୍ରକୀର୍ତିତଃ । ପ୍ରାରବ୍ଧଂ ଭୋକ୍ତୁକାମୋସୌ ପରପକ୍ଷପ୍ରକାଶକଃ ॥ ୩,୧୮.

ଦ୍ରୋଣଙ୍କ ଗର୍ଭରୁ ଜନ୍ମ ନେଇଥିବା ଦ୍ରୌଣି ନାମକ, ସେ ରୁଦ୍ର ବୋଲି ମଧ୍ୟ ପରିଚିତ; ନିଜର ଭାଗ୍ୟ ଭୋଗ କରିବାକୁ ଚାହିଁ, ସେ ଶତ୍ରୁପକ୍ଷର ଗୁପ୍ତ ତଥ୍ୟ ଖୋଲାସା କଲେ।

ଈଶାନକୋଣେ ସଂସ୍ଥିତୋ ଯସ୍ତୁ ରୁଦ୍ରୋ ହ୍ଯଵାପ ଵୈ ଵାମଦେଵେତି ସଂଜ୍ଞାମ୍ । ସ୍ଵଵାମଭାଗେ ସଂସ୍ଥିତଂ ଚୈଵ ଵାଯୁସ୍ତଂ ଯୋଗ୍ଯଭକ୍ତଂ ସେଵତେ ସର୍ଵଦୈଵ ॥ ୩,୧୮.

ଯିଏ ଇଶାନ କୋଣରେ ବସିଛନ୍ତି, ସେ ରୁଦ୍ର 'ବାମଦେବ' ବୋଲି ଚିହ୍ନିତ; ବାୟୁ ନିଜ ବାମ ପାର୍ଶ୍ୱରେ ଥିବା ସେଉଁଠି ସଦା ଯୋଗ୍ୟ ଭକ୍ତ ଭାବେ ସେଙ୍କୁ ସେବନ୍ତି।

ଅତୋ ରୁଦ୍ରୋ ଵାମଦେଵେତି ସଂଜ୍ଞା ମଵାପ ଶିଷ୍ଟତ୍ଵମଥୋତ୍ତମତ୍ଵମ୍ । କାଲାତ୍ମକତ୍ଵଂ ଚ ବଲାତ୍ମକତ୍ଵମଵାପ ରୁଦ୍ରୋ ନ ତୁ ସୁଂଦରତ୍ଵତଃ ॥ ୩,୧୮.

ଏହିପରି, ରୁଦ୍ର 'ବାମଦେବ' ନାମ ଅର୍ଜନ କଲେ, ଶ୍ରେଷ୍ଠତା ଓ ଉତ୍ତମତା ଲାଭ କଲେ; ସେ କାଳ ଓ ବଳର ମୂର୍ତ୍ତି ହେଲେ, କିନ୍ତୁ ସୌନ୍ଦର୍ୟର ନୁହେଁ।

ସଦା ରୁଦ୍ରୋ ତ୍ରିପୁରସ୍ଥାଂଶ୍ଚ ଦୈତ୍ଯାନ୍ଵିଷ୍ଣୁଦୁହୋ ହନ୍ତୁ କାମୋ ମହାତ୍ମା । ଅଘୋରରୂପଂ ଧୃପଵାନ୍ରୁଦ୍ର ଏଵ ତତସ୍ତ୍ଵଘୋରେତି ସ ଆପ ସଂଜ୍ଞାମ୍ ॥ ୩,୧୮.

ରୁଦ୍ର ସଦା ବିଷ୍ଣୁଙ୍କ ପାଇଁ ତ୍ରିପୁରାରେ ଥିବା ଦାନବମାନେଙ୍କୁ ସଂହାର କରିବାକୁ ଇଚ୍ଛା କଲେ; ଏହିପରି, ଭୟଙ୍କର ରୂପ ଧାରଣ କରି, ସେ 'ଅଘୋର' ବୋଲି ଚିହ୍ନିତ ହେଲେ।

ସେଵାଂ କର୍ତୁଂ ତ୍ଵିଚ୍ଛତୋ ଦୈତ୍ଯସଂଘାନ୍କିଞ୍ଚିତ୍କାଲଂ ତପସା କ୍ଲିଶ୍ଯମାନାନ୍ । ଵରାନ୍ଦାତୁଂ ସଦ୍ଯ ଏଵାଭିଜାତଃ ସଦ୍ଯୋଜାତେତ୍ଯେଵ ସଂଜ୍ଞାମଵାପ ॥ ୩,୧୮.

ଅଳ୍ପ ସମୟ ତପସ୍ୟା କରୁଥିବା ଦାନବମାନେଙ୍କୁ ସେବା କରିବାକୁ ଇଚ୍ଛା କରି, ସେ ତୁରନ୍ତ ଜନ୍ମ ନେଲେ ଓ ତାଙ୍କୁ ବର ଦେଲେ; ଏହିପରି, ସେ 'ସଦ୍ୟୋଜାତ' ବୋଲି ନାମ ପାଇଲେ।

ଉରୋଃ ପୁତ୍ରସ୍ତୁ ଔର୍ଵଶ୍ଚ ରୁଦ୍ର ଏଵ ପ୍ରକୀର୍ତିତଃ । ଇତ୍ଯକୃଷ୍ଟଵାଚିତ୍ଵାଦ୍ରୁସ୍ତୁରୋଦନଵାଚକଃ ॥ ୩,୧୮.

ଉରୁରୁ ଜନ୍ମିଥିବା ପୁଅ ଔର୍ବ, ସେ ମଧ୍ୟ ରୁଦ୍ର ବୋଲି ପରିଚିତ; କାରଣ ସେ କଦାପି କାନ୍ଦିଲେ ନାହିଁ, ଏହିକାରଣରୁ ସେ 'ରୁସ୍ତୁ' ବୋଲି ଚିହ୍ନିତ, ଯାହାର ଅର୍ଥ 'ଯିଏ କାନ୍ଦେ ନାହିଁ'।

ଉରୂ ରୁଦ୍ରୋ ହ୍ଯତଃ ପ୍ରୋକ୍ତସ୍ତତ୍ପୁତ୍ରଶ୍ଚୌର୍ଵସଂଜ୍ଞକଃ । ରୁଦମୁର୍ଵରିତଂ କର୍ତୁମୌର୍ଵୋଭୂଦ୍ରୁଦ୍ର ଏଵ ସଃ ॥ ୩,୧୮.

ଏହିପରି, ରୁଦ୍ରଙ୍କୁ 'ଉରୁ' ବୋଲି କୁହାଯାଏ, ତାଙ୍କର ପୁଅ 'ଔର୍ବ' ନାମକ; ରୁଦ୍ର ଉର୍ବ ହେଲେ ଯେଉଁଥିରେ ଭୟଙ୍କର କାନ୍ଦନ ହୁଏ।

ଗରୁଡ ଉଵାଚ । ରୋଦନଂ କୁରୁତେ କସ୍ମାଦୁରୁସଂଜ୍ଞୋ ହରେ ହରଃ । ରୁଦମୁର୍ଵରିତଂ କସ୍ମାତ୍କୁରୁତେ ଔର୍ଵାକାରକଃ ॥ ୩,୧୮.

ଗରୁଡ଼ ପଚାରିଲେ: ହେ ହରି, ହରାଙ୍କୁ କାହିଁକି 'ଉରୁ' ବୋଲାଯାଏ, ଏବଂ ସେ କାହିଁକି କାନ୍ଦନ କରନ୍ତି? ଔର୍ବ କାହିଁକି ଏପରି ଦୁଃଖ ଦେଇଥାଏ?

ଏତଦ୍ଵିସ୍ତାର୍ଯ ମେବ୍ରୂହି ପୌତ୍ରାଯ ତଵ ସୁଵ୍ରତ । ଇତ୍ଯୁକ୍ତସ୍ତେନ ସ ହରିରୁଵାଚ କରୁଣାନିଧିଃ ॥ ୩,୧୮.

ଏହି ବିଷୟଟି ମୋ ପଉତ୍ର ପାଇଁ ବିସ୍ତାରରେ କୁହନ୍ତୁ, ହେ ସୁବ୍ରତ; ଏପରି ଗରୁଡ଼ଙ୍କ କଥାରେ, କରୁଣାର ସାଗର ହରି କହିଲେ।

ଶ୍ରୀକୃଷ୍ଣ ଉଵାଚ । ଦୃଷ୍ଟ୍ଵା ସ୍ଵବିଂବଂ ସୁଗୁଣୈସ୍ତୁ ପୂର୍ଣଂ ସଂକର୍ଷଣାଖ୍ଯଂ ନତପାଦପଦ୍ମ୍ । ଶ୍ରୀବ୍ରହ୍ମଶେଷୈର୍ଜିଷ୍ଣୁକାମୈସ୍ତଥାନ୍ଯୈର୍ଭାରତ୍ଯା ଵୈ ସ୍ଵସ୍ତି ପୈଶ୍ଚାପି ନିତ୍ଯମ୍ ॥ ୩,୧୮.

ଶ୍ରୀକୃଷ୍ଣ କହିଲେ: ସୁନ୍ଦର ଗୁଣରେ ପୂର୍ଣ୍ଣ, ସଂକର୍ଷଣ ନାମକ ନିଜ ପ୍ରତିବିମ୍ବକୁ ଦେଖି, ଶ୍ରୀବ୍ରହ୍ମା, ଶେଷ, ଜିଷ୍ଣୁ, କାମ ଓ ଅନ୍ୟମାନେ, ଏବଂ ଭାରତୀ ସହିତ, ପଶ୍ଚିମ ଦିଗକୁ ସଦା ଶୁଭକାମନା ଦେଇ, ପଦପଦ୍ମକୁ ନମସ୍କାର କରିଥିଲେ।

ଦୃଷ୍ଟ୍ଵା ହରିଂ ପୁଲକାଙ୍ଗସ୍ତୁ ରୁଦ୍ରଃ ସଭାଷ୍ପଚକ୍ଷୂ ରୁଦ୍ଧକଣ୍ଠଶ୍ଚ ହୃଷ୍ଟଃ । ଅନାଦ୍ଯନନ୍ତବ୍ରହ୍ମକଲ୍ପେଷୁ ନୈଵ କୃତଂ ଯଯା ସ୍ମରଣଂ ସର୍ଵଦୈଵ ॥ ୩,୧୮.

ହରିଙ୍କୁ ଦେଖି, ରୁଦ୍ରଙ୍କ ଶରୀରରେ ରୋମାଞ୍ଚ ହେଲା, ଆଖିରେ ଲୁହ, କଣ୍ଠ ଅଟକିଗଲା, ଏବଂ ସେ ଅତି ଖୁସି ହେଲେ; ବ୍ରହ୍ମାଙ୍କ ଅନେକ ସୃଷ୍ଟିରେ ଏମିତି ସ୍ମୃତି କେବେ ହୋଇନଥିଲା।

ପାଦାରଵିନ୍ଦେ ସୁନଖୈର୍ଵିଭୂଷିତେ ଦୃଷ୍ଟେ ମଯା କେନ ପୁଣ୍ଯେନ ଦେଵ । ଦୃଷ୍ଟ୍ଵାଦୃଷ୍ଟ୍ଵା ପାଦପଦ୍ମଂ ମୁରାରେଃ ପୁନଃ ପୁନା ରୁଦ୍ଧକଣ୍ଠୋ ବଭୂଵ ॥ ୩,୧୮.

ସୁନ୍ଦର ନଖରେ ଶୋଭିତ ତୁମ ପଦପଦ୍ମକୁ ମୁଁ କେଉଁ ପୁଣ୍ୟରେ ଦେଖିପାରିଲି, ହେ ପ୍ରଭୁ? ମୁଁ ମୁରାରିଙ୍କ ପଦପଦ୍ମକୁ ପୁନି ପୁନି ଦେଖି ଓ ଦେଖିନଥିବା ଭାବରେ, ମୋର କଣ୍ଠ ଅଟକିଯାଉଥିଲା।

ରୁରୋଦ ରୁଦ୍ରୋ ଭଯକଂପିତାଙ୍ଗଃ କଥଂ ପୁନର୍ଦର୍ଶନଂ ମେ ପ୍ରଭୋଃ ସ୍ଯାତ୍ । ମୁକୁନ୍ଦ ନାରାଯଣ ଵିଶ୍ଵମୂର୍ତେ ଵାଗିନ୍ଦ୍ରିଯେଣ ସ୍ତଵନଂ ମେ କଥଂ ସ୍ଯାତ୍ ॥ ୩,୧୮.

ଭୟରେ ଶରୀର କମ୍ପିତ ହୋଇ, ରୁଦ୍ର କାନ୍ଦିଲେ: କିପରି ମୁଁ ପୁଣି ପ୍ରଭୁଙ୍କ ଦର୍ଶନ ପାଇବି? ମୁକୁନ୍ଦ, ନାରାୟଣ, ସମସ୍ତ ବିଶ୍ୱର ଆକାର, ମୋର ଭାଷା ଓ ଇନ୍ଦ୍ରିୟ ଦ୍ୱାରା କିପରି ମୁଁ ତୁମେଠାରେ ସ୍ତୁତି କରିପାରିବି?

ମଦ୍ଦର୍ଶନଂ ସର୍ଵଦା ପାପୁଯୁକ୍ତଂ ତଥା ମଦ୍ଵାକ୍ସର୍ଵଦା ପାପଯୁକ୍ତା । ମଦ୍ଦର୍ଶନଂ ସର୍ଵଦା ସ୍ତ୍ରୀଷୁ ସକ୍ତମଭୂଚ୍ଚ ତେ ଦର୍ଶନଂ ମେ ହ୍ଯସକ୍ତମ୍ ॥ ୩,୧୮.

ମୋର ଦୃଷ୍ଟି ସଦା ପାପରେ ଲିପ୍ତ, ଏହିପରି ମୋର ଭାଷା ମଧ୍ୟ ସଦା ପାପରେ ଲିପ୍ତ; ମୋର ଦୃଷ୍ଟି ସଦା ନାରୀମାନେ ପ୍ରତି ଆସକ୍ତ ରହିଛି, କିନ୍ତୁ ତୁମେ ଯେମିତି ମୋତେ ଦେଖିଛ, ସେଠାରେ କୌଣସି ଆସକ୍ତି ନାହିଁ।

ଆସକ୍ତତା ପୁତ୍ରଦାରାଦିକାନାଂ ସମ୍ଯକ୍ଶକ୍ତିସ୍ତଵନେ ନାସ୍ତି ଵିଷ୍ଣୋଃ । ଵିଷ୍ଣୁସ୍ତୁତୌ ନାଵକାଶୋସ୍ତି ଵାଚୋ ଦୃଷ୍ଟୋହଂ ତ୍ଵଂ କେନ ପୁଣ୍ଯେନ ଦେଵ ॥ ୩,୧୮.

ପୁଅ, ଜଣାଣୀ ଓ ଅନ୍ୟ ଆସକ୍ତି ଦ୍ୱାରା ବିଷ୍ଣୁଙ୍କ ସ୍ତୁତିରେ ସଠିକ୍ ଶକ୍ତି ହୁଏନାହିଁ; ବିଷ୍ଣୁଙ୍କ ସ୍ତୁତିରେ ମୋର ଭାଷାକୁ ସୁଯୋଗ ମିଳେନାହିଁ; ମୁଁ କେଉଁ ପୁଣ୍ୟରେ ତୁମକୁ ଦେଖିପାରିଲି, ହେ ପ୍ରଭୁ?

ଅନନ୍ତକର୍ଣେଶ ସୁଚନ୍ଦ୍ରସଂଜ୍ଞ ଶ୍ରୋତ୍ରେଣ ନିତ୍ଯଂ ନ କଥା ଶ୍ରୁତା ତେ । ଶ୍ରୁତା ମଯା ବହୁଧା ଲୋକଵାର୍ତା ଦୃଷ୍ଟୋ ମଯା ତ୍ଵଂ କେନ ପୁଣ୍ଯେନ ଦେଵ ॥ ୩,୧୮.

ଅନନ୍ତ କାନ୍ ଥିବା, ସୁଚନ୍ଦ୍ର ନାମକ ପ୍ରଭୁ, ମୋର କାନରେ କେବେ ତୁମ କଥା ପହଞ୍ଚିନାହିଁ; ମୁଁ ବହୁ ପ୍ରକାର ଲୋକକଥା ଶୁଣିଛି, କିନ୍ତୁ କେଉଁ ପୁଣ୍ୟରେ ମୁଁ ତୁମକୁ ଦେଖିପାରିଲି, ହେ ପ୍ରଭୁ?

ଦୃଷ୍ଟ୍ଵାଦୃଷ୍ଟ୍ଵା ପାଦପୀଠଂ ହରେଶ୍ଚ ପୁନଃ ପୁନା ରୁଦ୍ଧଙ୍କଠୋ ବଭୂଵ । ରୁରୋଦ ରୁଦ୍ରୋ ଭଯକଂପିତାଙ୍ଗଃ କଥଂ ପୁନଃ ଶ୍ରଵଣଂ ସ୍ଯାତ୍କଥାଯାଃ ॥ ୩,୧୮.

ହରିଙ୍କ ପାଦପୀଠକୁ ପୁନି ପୁନି ଦେଖି ଓ ଦେଖିନଥିବା ଭାବରେ, ମୋର କଣ୍ଠ ଅଟକିଯାଉଥିଲା; ରୁଦ୍ର କାନ୍ଦିଲେ, ଭୟରେ ଶରୀର କମ୍ପିତ ହେଲା: କିପରି ମୁଁ ପୁଣି ତୁମ କଥା ଶୁଣିପାରିବି?

ତ୍ଵମୀଶ ଵୈକୁଣ୍ଠ ସୁଵାଯୁସଂଜ୍ଞସ୍ତ୍ଵଦର୍ପିତଂ ଗନ୍ଧପୁଷ୍ପାଦିକଂ ଚ । ସଦା ନ ଲିପ୍ତଂ ଚ ଭୁଜୈର୍ଵିଲିପ୍ତଂ ତନ୍ମୂତ୍ରଵିଷ୍ଠାଦିମକର୍ଦମାମ୍ବୁଭିଃ ॥ ୩,୧୮.

ହେ ଭଗବାନ, ବୈକୁଣ୍ଠ, ସୁବାୟୁ ନାମକ, ତୁମକୁ ଅର୍ପିତ ଗନ୍ଧ, ଫୁଲ ଓ ଅନ୍ୟ ଦ୍ରବ୍ୟ ସଦା ମୋର ବାହୁରେ ଲିପ୍ତ ହୁଏନାହିଁ, ବରଂ ମୁତ୍ର, ପଖାନ୍ଡି, ମାଟି ଓ ଦୁଷ୍ଟ ପାଣିରେ ଦୂଷିତ ହୋଇଯାଏ।

ସ୍ତ୍ରୀଣାଂ କୁଚୋଦୈଶ୍ଚ କଚୋଦକୈଶ୍ଚକକ୍ଷୋଦକୈର୍ଗାତ୍ରଜଲୈର୍ମୁକୁନ୍ଦ । ଅନର୍ପିତୈର୍ଵସ୍ତ୍ରଗନ୍ଧାଦିକୈଶ୍ଚ ଦୃଷ୍ଟୋ ମଯା କେନ ପୁଣ୍ଯେନ ଦେଵ ॥ ୩,୧୮.

ହେ ମୁକୁନ୍ଦ, ନାରୀମାନଙ୍କ ଛାତି, କେଶ, ବାହୁଡି ଓ ଶରୀରର ପାଣି, ଏବଂ ତୁମକୁ ଅର୍ପିତ ହୋଇନଥିବା ବସ୍ତ୍ର, ଗନ୍ଧ ଓ ଅନ୍ୟ ଦ୍ରବ୍ୟ ଦ୍ୱାରା, ମୁଁ କେଉଁ ପୁଣ୍ୟରେ ତୁମକୁ ଦେଖିପାରିଲି, ହେ ପ୍ରଭୁ?

ସ୍ପୃଷ୍ଟ୍ଵାସ୍ପୃଷ୍ଟ୍ଵା ହରିନିର୍ମାଲ୍ଯଗନ୍ଧଂ ପୁନଃ ପୁନା ରୁଦ୍ଧକଣ୍ଠୋ ବଭୂଵ । ରୁରୋଦ ରୁଦ୍ରୋ ଭଯକଂପିତାଙ୍ଗଃ କଥଂ ପୁନଃ ସ୍ପର୍ଶନଂ ସ୍ଯାତ୍ସଦା ମେ ॥ ୩,୧୮.

ହରିଙ୍କ ନିର୍ମାଲ୍ୟର ଗନ୍ଧକୁ ପୁନି ପୁନି ଛୁଇଁ ଓ ଛୁଇନଥିବା ଭାବରେ, ମୋର କଣ୍ଠ ଅଟକିଯାଉଥିଲା; ରୁଦ୍ର କାନ୍ଦିଲେ, ଭୟରେ ଶରୀର କମ୍ପିତ ହେଲା: କିପରି ମୁଁ ସଦା ତୁମକୁ ଛୁଇପାରିବି?

ନୃସିଂହ ନାସାସ୍ଥିତ ନାସିକେଶ ମନ୍ନାସଯା କ୍ଵାପି ସୁପଦ୍ମସୌରଭମ୍ । ନାଘ୍ରାତମିତ୍ଥଂ ପୁନରାଘ୍ରାତମେଵ ହ୍ଯନର୍ପିତଂ ଗନ୍ଧପୁଷ୍ପାଦିକଂ ଚ ॥ ୩,୧୮.

ହେ ନୃସିଂହ, ନାସାର ନାଥ, ମୋର ନାକ କେବେ ଉତ୍ତମ ପଦ୍ମର ସୁଗନ୍ଧ ଘ୍ରାଣ କରିନାହିଁ; ଏଭଳି, ତୁମକୁ ଅର୍ପିତ ହୋଇନଥିବା ଗନ୍ଧ, ଫୁଲ ଓ ଅନ୍ୟ ଦ୍ରବ୍ୟକୁ ପୁନି ଘ୍ରାଣ କରାଯାଇଛି।

ସୁନାସିକଂ ସୁଷ୍ଠୁଦନ୍ତଂ ମୁରାରେ ଦୃଷ୍ଟଂ ମୁଖଂ କେନ ପୁଣ୍ଯେନ ଦେଵ । ଘ୍ରାତ୍ଵା ଘ୍ରାତ୍ଵା ଵିଷ୍ଣୁନିର୍ମାଲ୍ଯଗନ୍ଧଂ ପୁନଃ ପୁନା ରୁଦ୍ଧକଣ୍ଠୋ ବଭୂଵ ॥ ୩,୧୮.

ହେ ମୁରାରି, ସୁନ୍ଦର ନାକ ଓ ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ ଦାନ୍ତ ଥିବା, ମୁଁ କେଉଁ ପୁଣ୍ୟରେ ତୁମ ମୁହଁ ଦେଖିପାରିଲି, ହେ ପ୍ରଭୁ? ବିଷ୍ଣୁଙ୍କ ନିର୍ମାଲ୍ୟର ଗନ୍ଧକୁ ପୁନି ପୁନି ଘ୍ରାଣ କରି, ମୋର କଣ୍ଠ ଅଟକିଯାଉଥିଲା।

ରୁରୋଦ ରୁଦ୍ରୋ ଭଯକଂପିତାଙ୍ଗୋ ଜିଘ୍ରାମି ନିର୍ମାଲ୍ଯମିଦଂ କଥଂ ତେ । ଜିହ୍ଵାସ୍ଥିତୋ ଜିହ୍ଵ ସଂଜ୍ଞୋ ମୁରାରେ ଜିହ୍ଵେନ୍ଦ୍ରିଯେଣାପି ତଥାର୍ପିତଂ ଚ ॥ ୩,୧୮.

ରୁଦ୍ର କାନ୍ଦିଲେ, ଭୟରେ ଶରୀର କମ୍ପିତ ହେଲା: କିପରି ମୁଁ ତୁମ ନିର୍ମାଲ୍ୟ ଘ୍ରାଣ କରିପାରିବି? ହେ ମୁରାରି, ମୋର ଜିଭ, ଜିଭ ନାମରେ ଥିବା, ଜିଭ ଇନ୍ଦ୍ରିୟ ଦ୍ୱାରା ମଧ୍ୟ ତୁମକୁ ଅର୍ପିତ।

ନୈଵେଦ୍ଯଶେଷଂ ତୁଲସୀଵିମିଶ୍ରିତଂ ଵିଶେଷତଃ ପାଦଜଲେନ ସିକ୍ତମ୍ । ଯୋ ସ୍ନାତି ନିତ୍ଯଂ ପୁରତୋ ମୁରାରେଃ ପ୍ରାପ୍ନୋତି ଯଜ୍ଞାଯୁତକୋଟିପୁଣ୍ଯମ୍ ॥ ୩,୧୮.

ତୁଳସୀ ମିଶିତ ନୈବେଦ୍ୟ ଅବଶିଷ୍ଟ, ବିଶେଷକରି ପାଦଜଳ ଦ୍ୱାରା ସିଞ୍ଚିତ, ଯେଉଁଠି ମୁରାରିଙ୍କ ସାମ୍ନାରେ ପ୍ରତିଦିନ ସ୍ନାନ କରେ, ସେ ଦଶ ଲକ୍ଷ ଯଜ୍ଞର ପୁଣ୍ୟ ଲାଭ କରେ।

ଏତାଦୃଶଂ ତଵ ନୈଵେଦ୍ଯଶେଷଂ ନ ଭୁକ୍ତଂ ଵୈ ସର୍ଵଦାଦିତ୍ଯରୂପମ୍ । ଅନର୍ପିତଂ ତଵ ଦେଵସ୍ଯ ଵିଷ୍ଣୋର୍ଭୁକ୍ତଂ ମଯା ବହୁଵାରଂ ମୁକୁନ୍ଦ ॥ ୩,୧୮.

ଏପରି ତୁମ ନୈବେଦ୍ୟ ଅବଶିଷ୍ଟ କେବେ ଭୋଜନ କରିନାହିଁ, ଯାହା ସଦା ସୂର୍ଯ୍ୟ ପରି ଉଜ୍ଜ୍ୱଳ; ତୁମକୁ ଅର୍ପିତ ହୋଇନଥିବା ଯାହାକୁ, ହେ ଦେବ, ମୁଁ ବହୁବାର ଭୋଜନ କରିଛି, ହେ ମୁକୁନ୍ଦ।