ଉତ୍ତମେନ ଚ ସଂଗେନ ଦୈଵେନାପ୍ଯର୍ଥଦୋ ଭଵେତ୍ । ଦେଵାନାମୁତ୍ତମୋ ଵାଯୁସ୍ତଦର୍ଥଂ ସଂଗମାଚରେତ୍ ॥ ୩,୧୭.
ଶ୍ରେଷ୍ଠଙ୍କ ସହ ସଂଗତି ମଧ୍ୟ ଭାଗ୍ୟବଶତ ଉପକାର ଆଣେ; ତେଣୁ ଦେବତାମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରୁ ଶ୍ରେଷ୍ଠ ବାୟୁଙ୍କ ସହ ସଂଗତି କରିବା ଉଚିତ୍ ।
ଵିଚାର୍ଯୈଵମୁମାଦ୍ଯା ଭାରତ୍ଯାଃ ସେଵାଂ ତୁ ଚକ୍ରିରେ । ସହସ୍ରଵତ୍ସରାନ୍ତେ ସା ଭାରତୀ ତୋଷିତାବ୍ରଵୀତ୍ ॥ ୩,୧୭.
ଏଭଳି ଆଲୋଚନା କରି, ସେମାନେ ଭାରତୀଙ୍କ ସେବା କରିବାକୁ ଆରମ୍ଭ କଲେ । ହଜାର ବର୍ଷ ପରେ, ଭାରତୀ ପ୍ରସନ୍ନ ହୋଇ କହିଲେ ।
ମତ୍ସେଵାଂ ଚ କିମର୍ଥଂ ଵୈ ହ୍ଯାଚରିଷ୍ଯନ୍ତି ସୁଵ୍ରତାଃ । ତସ୍ଯାଂ ରକ୍ତାଶ୍ଚ ତା ଦେଵ୍ଯସ୍ତ୍ଵବ୍ରୁଵନ୍ସ୍ଵଚିକୀର୍ଷିତମ୍ ॥ ୩,୧୭.
"ତୁମେମାନେ, ଏତେ ନିଷ୍ଠାବାନ୍ ଥିଲେ ମଧ୍ୟ, କାହିଁକି ମୋର ସେବା କରୁଛ?" ତାଙ୍କ ପ୍ରତି, ସେମାନେ ଭକ୍ତିଭାବରେ ନିଜ ଇଚ୍ଛା ଅନୁଯାୟୀ ଉତ୍ତର ଦେଲେ ।
ପୁରା ଵଯଂ ତୁ ଶପ୍ତାଃ ସ୍ମ ବ୍ରହ୍ମଣା କ୍ରୋଧରୂପିଣା । ଏକଦେହାନ୍ମାନୁଷତ୍ଵମଵାପ୍ସ୍ଯଥ ଵରାଙ୍ଗନାଃ ॥ ୩,୧୭.
"ପୂର୍ବେ, ଆମେ ବ୍ରହ୍ମାଙ୍କ କ୍ରୋଧରେ ଶାପିତ ହୋଇଥିଲୁ; ଆମେ, ଶ୍ରେଷ୍ଠାଙ୍ଗନାମାନେ, ଗୋଟିଏ ଦେହରେ ମଣିଷ ଭାବେ ଜନ୍ମ ନେବାକୁ ଥିଲୁ ।"
ଚତୁର୍ଥଜନ୍ମନ୍ଯପ୍ଯେଵଂ ଦ୍ଵିତୀଯେ ଜନ୍ମନି ପ୍ରଭୋ । ସମାପ୍ସ୍ଯଥାନ୍ଯଗାତ୍ଵଂ ଚେତ୍ଯେଵଂ ଶପ୍ତା ହ ଭାମିନି ॥ ୩,୧୭.
"ଚତୁର୍ଥ ଜନ୍ମରେ ଏବଂ ଦ୍ୱିତୀୟ ଜନ୍ମରେ ମଧ୍ୟ, ହେ ସୁନ୍ଦରୀ, ଆମେ ଅନ୍ୟ ଜଣଙ୍କ ସହ ଏକତା ଅନୁଭବ କରିବା — ଏଭଳି ଆମେ ଶାପିତ ହୋଇଥିଲୁ ।"
ଅସ୍ମାକଂ ଵାଯୁନା ଦେଵେନାନ୍ଯଗାତ୍ଵଂ ନ ଦୋଷଭାକ୍ । ଅତସ୍ତ୍ଵଯୈକଦେହତ୍ଵମିଚ୍ଛାମୋ ଦେଵି ଜନ୍ମସୁ ॥ ୩,୧୭.
"ବାୟୁ ଦେବଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ଆମ ପାଇଁ ଅନ୍ୟ ଜଣଙ୍କ ସହ ଏକତା ଅପରାଧ ନୁହେଁ; ତେଣୁ, ହେ ଦେବୀ, ଆମେ ଚାହୁଁଛୁ ଯେ, ଜନ୍ମଗୁଡ଼ିକରେ ତୁମ ସହ ଗୋଟିଏ ଦେହ ହେବାକୁ ।"
ହତ୍ଯୁକ୍ତା ତାଭିରଥ ଚ ତଥୈତ୍ଯୁକ୍ତ୍ଵା ଦ୍ଵିଜୋତ୍ତମ । ସା ପାର୍ଵତ୍ଯାଦିଭିର୍ଯୁକ୍ତା ଭାରତୀତ୍ଯଭଵଦ୍ଭୁଵି ॥ ୩,୧୭.
ଏଭଳି ସେମାନେ କହିବା ପରେ, ଏବଂ ସେ ମନୋମତି ଦେଇ, ହେ ଦ୍ୱିଜଶ୍ରେଷ୍ଠ, ସେ ପାର୍ବତୀ ଓ ଅନ୍ୟମାନଙ୍କ ସହ ଏକତା ହୋଇ, ପୃଥିବୀରେ ଭାରତୀ ନାମରେ ପରିଚିତ ହେଲେ ।
ଶିଵନାମ୍ନୋ ଦ୍ଵିଜସ୍ଯୈଵ ଗୃହେ ସା ତୁ କୁମାରିକା । କର୍ମୈକ୍ଯାର୍ଥଂ ତପଶ୍ଚକ୍ରେଃ ଵିଷ୍ଣୋଶ୍ଚ ଶିଵସଂଜ୍ଞିନଃ ॥ ୩,୧୭.
ସେ, ଏକ କୁମାରୀ ଭାବେ, ଶିବ ନାମକ ବ୍ରାହ୍ମଣଙ୍କ ଘରେ ଜନ୍ମ ନେଲେ, ଏକ କାର୍ଯ୍ୟ ପାଇଁ; ଏବଂ ଶିବ ନାମଧାରୀ ବିଷ୍ଣୁଙ୍କ ପାଇଁ ତପସ୍ୟା କଲେ ।
ତପସା ତୋଷିତା ଵିଷ୍ଣୁଃ ଶିଵ ସଂଜ୍ଞୋ ମହାପ୍ରଭୁଃ । ଵରଂ ପ୍ରାଦାତ୍ତୃତୀଯେସ୍ମିନ୍କୃଷ୍ଣଜନ୍ମନି ଭୋ ସ୍ତ୍ରିଯଃ ॥ ୩,୧୭.
ସେଙ୍କର ତପସ୍ୟାରେ ପ୍ରସନ୍ନ ହୋଇ, ଶିବ ନାମଧାରୀ ମହାପ୍ରଭୁ ବିଷ୍ଣୁ ତୃତୀୟ, କୃଷ୍ଣ ଜନ୍ମରେ ତାଙ୍କୁ ଏକ ଅନୁଗ୍ରହ ଦେଲେ, ହେ ସ୍ତ୍ରୀ ।
ସମ୍ଯକ୍ତ୍ଵଭର୍ତୃସଂଯୋଗୋ ଭଵିଷ୍ଯତି ଵିନା ଭଵମ୍ । ଯତୋନଯା ଚ ପାର୍ଵତ୍ଯା ପ୍ରେରିତା ଏଵ ସର୍ଵଶଃ ॥ ୩,୧୭.
ସେଠାରେ ତାଙ୍କର ପତି ସହ ଠିକ୍ ଭାବରେ ଏକତା ହେବ, କୌଣସି ବାଧା ଛାଡ଼ି; କାରଣ ଏହା ସବୁ ପାର୍ବତୀଙ୍କ ପ୍ରେରଣାରେ ଘଟିଥିଲା ।
ଵିଲାସଂ ଦର୍ଶଯାମାସ ବ୍ରହ୍ମଣଃ ପରମେଷ୍ଠିନଃ । ଅତଃ ସା ପାର୍ଵାତୀ ଶ୍ରେଷ୍ଠା ବ୍ରହ୍ମଦେହେ ନ ସଂଶଯଃ ॥ ୩,୧୭.
ସେ ପାର୍ବତୀ ତାଙ୍କର ଆକର୍ଷଣ ବ୍ରହ୍ମାଙ୍କୁ ଦେଖାଇଲେ; ଏହି କାରଣରୁ, ପାର୍ବତୀ ବ୍ରହ୍ମାଙ୍କ ଦେହରେ ସମସ୍ତ ଜନନୀମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ସର୍ବଶ୍ରେଷ୍ଠ, ଏଥିରେ କିଛି ସନ୍ଦେହ ନାହିଁ।
କୃଷ୍ଣଦେହେପି ତସ୍ଯାସ୍ତୁ ନ ଭଵିଷ୍ଯତି ସଂଗମଃ । ଅନ୍ଯଗାତ୍ଵଂ ଦ୍ଵିତୀଯେସ୍ମିନ୍ଭଵିଷ୍ଯତି ନ ସଂଶଯଃ ॥ ୩,୧୭.
କୃଷ୍ଣଙ୍କ ଦେହରେ ମଧ୍ୟ ସେଠାରେ ତାଙ୍କ ସହିତ ଏକତା ହେବ ନାହିଁ; ଦ୍ୱିତୀୟ ଜନ୍ମରେ ନିଶ୍ଚିତ ଭାବେ ଅନ୍ୟ ଜନ୍ମ ହେବ।
ରୁଦ୍ରାନ୍ତଃ ସ୍ଥୋ ହରିଶ୍ଚୈଵ ଵହଂ ଦତ୍ତ୍ଵା ସ୍ତ୍ରିଯାଂ ପ୍ରଭୁଃ । ଅନ୍ତର୍ଧାନଂ ଯଯୌ ଶ୍ରୀମାନ୍ସ୍ଵଲୋକଂ ଗତଵାନଭୂତ୍ ॥ ୩,୧୭.
ରୁଦ୍ରଙ୍କ ଭିତରେ ବସିଥିବା ହରି, ସେ ନାରୀଙ୍କୁ ନିଜକୁ ଦେଇ, ଅଦୃଶ୍ୟ ହୋଇ ନିଜ ଲୋକକୁ ଚାଲିଗଲେ।
ଵିସୃଜ୍ଯ ତାଶ୍ଚ ତଂ ଦେହଂ ବଭୂଵୁର୍ନଲକନ୍ଯକାଃ । ଇନ୍ଦ୍ରସେନେତି ସଂଜ୍ଞାଂ ଚ ଲବ୍ଧ୍ଵା ତାଶ୍ଚ ତପୋଵନମ୍ ॥ ୩,୧୭.
ସେମାନେ ସେ ଦେହକୁ ଛାଡ଼ି, ନଳକନ୍ୟା ଭାବେ ପରିଚିତ ହେଲେ; ଇନ୍ଦ୍ରସେନା ନାମ ପାଇଁ, ସେମାନେ ତପୋବନକୁ ଗଲେ।
ଯଯୁସ୍ତତ୍ର ଚରନ୍ତ୍ଯସ୍ତା ଦଦୃଶୁର୍ମୁଦ୍ଗଲଂ ତ୍ଵୃଷିମ୍ । ତସ୍ଯ ଦର୍ଶନମାତ୍ରେଣ ବଭୂଵୁଃ କାମମୋହିତାଃ ॥ ୩,୧୭.
ସେଠାରେ ଘୁରୁଥିବାବେଳେ, ସେମାନେ ମୁଦ୍ଗଳ ଋଷିଙ୍କୁ ଦେଖିଲେ; ମାତ୍ର ଦେଖିବାରେ, ସେମାନେ କାମରେ ମୁଗ୍ଧ ହେଲେ।
ମୁଦ୍ଗଲସ୍ଯାଭିମାନଂ ହି ନାଶଯିତ୍ଵା ଚ ମାରୁତଃ । ରମଯାମାସ ତତ୍ରସ୍ଥା ଭାରତ୍ଯାଦିଵରାଙ୍ଗନାଃ ॥ ୩,୧୭.
ମାରୁତ ମୁଦ୍ଗଳଙ୍କ ଅହଂକାରକୁ ନଷ୍ଟ କଲେ ଏବଂ ସେଠାରେ ଥିବା ଭାରତୀ ଓ ଅନ୍ୟ ଶ୍ରେଷ୍ଠ ନାରୀମାନଙ୍କୁ ଆନନ୍ଦିତ କଲେ।
ତଦ୍ଦେହେନ ଵିସୃଷ୍ଟା ସା ବଭୂଵ ଦ୍ରୌପଦୀତି ଚ । ଯସ୍ମାତ୍ସା ଦ୍ରୁପଦାଜ୍ଜାତା ତସ୍ମାତ୍ସା ଦ୍ରୌପଦୀ ସ୍ମୃତା ॥ ୩,୧୭.
ସେ ଦେହକୁ ଛାଡ଼ି, ସେ ଦ୍ରୌପଦୀ ଭାବେ ପରିଚିତ ହେଲେ; ଡ୍ରୁପଦଙ୍କୁ ଜନ୍ମ ନେଇଥିବାରୁ, ସେ ଡ୍ରୌପଦୀ ଭାବେ ସ୍ମୃତ।
ଵେଦିମଧ୍ଯାତ୍ସମୁଦ୍ଭୂତା ତସ୍ମାତ୍ସାଯୋନିଜା ସ୍ମୃତା । କୃଷ୍ଣଵର୍ଣା ଯତସ୍ତସ୍ମାତ୍ସା କୃଷ୍ଣା ଭୂତଲେ ସ୍ମୃତା ॥ ୩,୧୭.
ଯଜ୍ଞବେଦିର ମଧ୍ୟରୁ ଉଦ୍ଭବ ହେବାରୁ, ସେ ବେଦିଜନ୍ମା ଭାବେ ସ୍ମୃତ; ତାଙ୍କର ଗାଢ଼ କଳା ରଙ୍ଗ ଥିବାରୁ, ସେ ପୃଥିବୀରେ କୃଷ୍ଣା ଭାବେ ଚିହ୍ନିତ।
କୃଷ୍ଣାଦେହପି ଭାରତ୍ଯା ଅଭିମାନଃ ସଦା ସ୍ମୃତଃ । ଶଚ୍ଯାଦେରଭିମାନସ୍ତୁ ତସ୍ମିନ୍ଦେହେ କଦାଚନ ॥ ୩,୧୭.
କୃଷ୍ଣାଙ୍କ ଦେହରେ ମଧ୍ୟ ଭାରତୀଙ୍କ ଅସ୍ତିତ୍ୱ ସଦା ସ୍ମୃତିରେ ରହେ; କିନ୍ତୁ ଶଚୀ ଓ ଅନ୍ୟମାନଙ୍କ ଅସ୍ତିତ୍ୱ ସେ ଦେହରେ କେବେ କେବେ ମାତ୍ର ଥାଏ।
ଯସ୍ଯାଃ ସ୍ଵଭର୍ତୃସଂଯୋଗକାଲେ ଚ ଖଗସତ୍ତମ । ଅଭିମାନସ୍ତଦୈଵ ସ୍ଯାତ୍ତସ୍ଯା ଏଵ ନ ଚାନ୍ଯଥା ॥ ୩,୧୭.
ଖଗଶ୍ରେଷ୍ଠ, ନିଜ ପତି ସହିତ ଯୋଗ ସମୟରେ ମାତ୍ର ତାଙ୍କର ଅସ୍ତିତ୍ୱ ଥାଏ, ଅନ୍ୟ କେବେ ନୁହେଁ।
ଏତାସାଂ ରମଣେ କାଲେ ଉମାଯାଃ ପକ୍ଷିସତ୍ତମ । ଅଭିମାନଶ୍ଚ ନାସ୍ତ୍ଯେଵ ସ୍ଵାପ ଏଵ ରତାଃ ସଦା ॥ ୩,୧୭.
ଖଗଶ୍ରେଷ୍ଠ, ଉମାଙ୍କ ସହିତ ଭୋଗ ସମୟରେ କୌଣସି ଅସ୍ତିତ୍ୱ ନାହିଁ; ସେଠାରେ ସଦା ଶୟନ ମାତ୍ର ରହେ।
ପାର୍ଥସ୍ଯ ରମଣେ କାଲେ ଦ୍ରୌପଦ୍ଯାଶ୍ଚ କଲେଵରେ । ଭାରତ୍ଯାଶ୍ଚ ତଥା ଶଚ୍ଯା ଅଭିମାନଦ୍ଵଯଂ ସ୍ମୃତମ୍ ॥ ୩,୧୭.
ପାର୍ଥଙ୍କ ସହିତ ଭୋଗ ସମୟରେ, ଡ୍ରୌପଦୀଙ୍କ ଦେହରେ, ଭାରତୀ ଓ ଶଚୀଙ୍କ ଦୁଇଁଜଣଙ୍କ ଅସ୍ତିତ୍ୱ ସ୍ମୃତିରେ ରହେ।
ଉମାଦେଃ ଶ୍ଯାମ ଲାଦେଶ୍ଚ ଅଭିମାନକ୍ଷତିସ୍ତଦା । ସର୍ଵାସାଂ ସ୍ଵାପ ଏଵ ସ୍ଯାନ୍ନାତ୍ର କାର୍ଯା ଵିଚାରଣା ॥ ୩,୧୭.
ଉମା ଓ ଶ୍ୟାମଳା ଥିଲେ ସେମାନଙ୍କର ଅସ୍ତିତ୍ୱ କମିଯାଏ; ସମସ୍ତଙ୍କ ପାଇଁ ଶୟନ ମାତ୍ର ରହେ, ଏଠାରେ ଅଧିକ ଚିନ୍ତା ଦରକାର ନାହିଁ।
ଅର୍ଜୁନଂ ଵୀରରୂପେଣ ପ୍ରଵିଷ୍ଟୋ ଵାଯୁରେଵ ଚ । ଭାରତୀଂ ରମତେ ନିତ୍ଯଂ ଶାମଲାଂ ଚ ଯୁଧିଷ୍ଠିରଃ ॥ ୩,୧୭.
ବାୟୁଦେବ ଅର୍ଜୁନଙ୍କୁ ବୀର ରୂପେ ପ୍ରବେଶ କଲେ; ସେ ସଦା ଭାରତୀଙ୍କୁ ଭୋଗ କରନ୍ତି, ଏବଂ ଶ୍ୟାମଳାଙ୍କୁ ଯୁଧିଷ୍ଠିର ଭୋଗ କରନ୍ତି।
ସୁଂଦରେଣ ଚ ରୂପେଣ ପ୍ରଵିଷ୍ଟୋ ନକୁଲେ ମରୁତ୍ । ରମତେ ଭାରତୀଂ ନିତ୍ଯଂ ନକୁଲଶ୍ଚାପ୍ଯୁଷାଂ ଖଗ ॥ ୩,୧୭.
ମାରୁତ ନକୁଳଙ୍କୁ ସୁନ୍ଦର ରୂପେ ପ୍ରବେଶ କଲେ; ନକୁଳ ସଦା ଭାରତୀଙ୍କୁ ଏବଂ ଉଷାଙ୍କୁ ଭୋଗ କରନ୍ତି, ଖଗ।
ନୀତିରୂପେଣ ଚାଵିଷ୍ଟୋ ସହଦେଵେ ଚ ମାରୁତଃ । ଦ୍ରୌପଦୀଂ ରମତେ ନିତ୍ଯଂ ସହଦେଵୋପ୍ଯୁଷାଂ ଖଗ ॥ ୩,୧୭.
ମାରୁତ ସହଦେବଙ୍କୁ ନୀତି ରୂପେ ପ୍ରବେଶ କଲେ; ସହଦେବ ସଦା ଡ୍ରୌପଦୀଙ୍କୁ ଏବଂ ଉଷାଙ୍କୁ ଭୋଗ କରନ୍ତି, ଖଗ।
ଶଚ୍ଯାଦ୍ଯା ଦ୍ରୌପଦୀଦେହେ ନାପୁଃ ସଂଗଂ ଚ ମାରୁତଃ । ତାସାମତୋନ୍ଯଗାମିତ୍ଵଂ କୃଷ୍ଣାଦେହେ ନ ଚିନ୍ତଯେତ୍ ॥ ୩,୧୭.
ଶଚୀ ଓ ଅନ୍ୟମାନେ ଡ୍ରୌପଦୀଙ୍କ ଦେହରେ ବାୟୁଦେବ ସହିତ ଏକତା ପାଇନାହାନ୍ତି; କୃଷ୍ଣାଙ୍କ ଦେହରେ ସେମାନଙ୍କ ଏକତାକୁ ଅନ୍ୟ ଜନ୍ମ ଭାବିବା ଉଚିତ ନୁହେଁ।
ଧର୍ମାଦିଦେହସଂଗଂ ଚ ଭାରତ୍ଯା ନୈଵ ଚିନ୍ତଯେତ୍ । ମନୁଜସ୍ଯ ଚ ଦେହସ୍ଯ ତାସାଂ ସଂଗଂ ଚିନ୍ତଯେତ୍ ॥ ୩,୧୭.
ଧର୍ମାଦିଙ୍କ ଦେହ ସହିତ ଭାରତୀଙ୍କ ଏକତାକୁ ଭାବିବା ଉଚିତ ନୁହେଁ; କିନ୍ତୁ ସେମାନେ ମାନବ ଦେହ ସହିତ ଏକତା ପାଇଛନ୍ତି ବୋଲି ଭାବିବା ଉଚିତ।
ଅପରୋକ୍ଷଵତୀନାଂ ତୁ ତାସାଂ ଲେପୋ ନ ସର୍ଵଥା । ଅଥଵା ମୁଦ୍ଗଲସ୍ଯେଵ ରତିକାଲେ ଖଗେଶ୍ଵର ॥ ୩,୧୭.
ଯେଉଁମାନେ ସିଧାସଳଖ ଦୃଷ୍ଟି ରଖନ୍ତି, ସେମାନଙ୍କ ପାଇଁ କେବେ ମଧ୍ୟ କୌଣସି ଦୋଷ ନାହିଁ; କିମ୍ବା, ଖଗପତି, ମୁଦ୍ଗଳଙ୍କ ଯୌନସମୟରେ ଯେପରି ଦୋଷ ନାହିଁ, ସେପରି।
ରମଣଂ ଚକ୍ରୁରେଵଂ ତା ଅତୋ ଦୋଷୋ ନ ଵିଦ୍ଯତେ । ଏକସ୍ମିନ୍ଦିଵସେ ଵୀନ୍ଦ୍ର ଧର୍ମୋ ଵାଯୁଶ୍ଚ ତାଵୁଭୌ ॥ ୩,୧୭.
ସେମାନେ ଏଭଳି ମିଳନ କରିଥିଲେ, ତେଣୁ କୌଣସି ଦୋଷ ନାହିଁ; ଏକ ଦିନ, ଖଗଶ୍ରେଷ୍ଠ, ଧର୍ମ ଓ ବାୟୁ ମଧ୍ୟ ଏଭଳି କରିଥିଲେ।