ଗରୁଡପୁରାଣମ୍

ସର୍ଵମନ୍ତ୍ରାଭିମାନିତ୍ଵାତ୍ସର୍ଵମନ୍ତ୍ରାତ୍ମିକା ସ୍ମୃତା । ମହାପ୍ରଭୋଶ୍ଚ ଵାଯୋଶ୍ଚ ଭାର୍ଯା ଵୈ ସା ପ୍ରକୀର୍ତିତା ॥ ୩,୧୬.

ସମସ୍ତ ମନ୍ତ୍ର ଦ୍ୱାରା ସମ୍ମାନିତ ହେବାରୁ, ସମସ୍ତ ମନ୍ତ୍ରର ସ୍ୱରୂପ ଭାବେ ମନାଯାନ୍ତି; ସେ ବଡ଼ ପ୍ରଭୁ ବାୟୁଙ୍କର ସାତୀ ଭାବେ ପରିଚିତ।

ଭୁଜ୍ଯନ୍ତେ ସର୍ଵଭୋଗାସ୍ତୁ ଵିଷ୍ଣୁପ୍ରୀତ୍ଯର୍ଥମେଵ ଚ । ଅତସ୍ତୁ ଭାରତୀ ଜ୍ଞେଯା ଭୁଜିନାମ୍ନା ପ୍ରକୀର୍ତିତା ॥ ୩,୧୬.

ସମସ୍ତ ଭୋଗ ବିଷ୍ଣୁଙ୍କୁ ପ୍ରସନ୍ନ କରିବା ପାଇଁ ଅନୁଭବ କରାଯାଏ; ଏହିପରି, ଭାରତୀକୁ 'ଭୁଜିନୀ' ନାମରେ ଜଣାଯାଏ।

ଚିତ୍ରରୂପସ୍ଯ ଵାଯୋସ୍ତୁ ଭାର୍ଯା ସା ପରିକୀର୍ତିତା । ରୋଚନେନ୍ଦ୍ରସ୍ଯ ଭାର୍ଯା ଚ ଶ୍ରଦ୍ଧାଖ୍ଯା ପରିକୀର୍ତିତା ॥ ୩,୧୬.

ବିଭିନ୍ନ ରୂପର ବାୟୁଙ୍କର ସାତୀ ଭାବେ ସେ ପରିଚିତ; ରୋଚନେନ୍ଦ୍ରଙ୍କର ସାତୀ ମଧ୍ୟ 'ଶ୍ରଦ୍ଧା' ଭାବେ ପରିଚିତ।

ହନୁମାଂଶ୍ଚ ତଦା ଜଜ୍ଞେ ତ୍ରେତାଯାଂ ପକ୍ଷିସତ୍ତମ । ତଦା ଶିଵାଖ୍ଯଵିପ୍ରାଚ୍ଚ ଜଜ୍ଞେ ସା ଭାରତୀ ସ୍ମୃତା ॥ ୩,୧୬.

ତ୍ରେତାଯୁଗରେ ହନୁମାନ୍ ଜନ୍ମ ନେଲେ, ହେ ପକ୍ଷୀମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରୁ ଶ୍ରେଷ୍ଠ। ସେ ସମୟରେ 'ଶିବ' ନାମକ ବ୍ରାହ୍ମଣଙ୍କଠାରୁ ଭାରତୀ ଭି ଜନ୍ମ ନେଲେ ବୋଲି ମନେ କରାଯାଏ।

ନ କେଵଲଂ ଭାରତୀ ସା ଶଚ୍ଯାଦ୍ଯୈଶ୍ଚୈଵ ସଂଯୁତା । ତସ୍ମିନ୍ସଂଜନିତାଃ ସର୍ଵାଃ ପ୍ରାପୁର୍ଯୋଗଂ ସ୍ଵଭର୍ତୃଭିଃ ॥ ୩,୧୬.

କେବଳ ଭାରତୀ ନୁହେଁ, ଶଚୀ ଓ ଅନ୍ୟାନ୍ୟ ଦେବୀମାନେ ମଧ୍ୟ ସେଠାରେ ଏକତ୍ରିତ ହେଲେ। ସେଠି ଜନ୍ମ ନେଇଥିବା ସମସ୍ତେ ନିଜ-ନିଜ ସ୍ୱାମୀଙ୍କ ସହିତ ଏକତ୍ୱ ପାଇଲେ।

ଅନ୍ଯଗେତି ଚ ଵିଜ୍ଞେଯା କନ୍ଯା ତନ୍ମତିସଂଜ୍ଞିକା । ତ୍ରେତାନ୍ତେ ସୈଵ ପକ୍ଷୀନ୍ଦ୍ର ଶଚ୍ଯାଦ୍ଯୈଶ୍ଚୈଵ ସଂଯୁତା ॥ ୩,୧୬.

ଅନ୍ୟ ଜଣେ କନ୍ୟା, ଯାହାଙ୍କୁ ତନ୍ମତିସଂଜ୍ଞିକା ବୋଲି ଜଣାଯାଏ, ସେ ମଧ୍ୟ ଏହିପରି। ତ୍ରେତାଯୁଗର ଶେଷରେ, ହେ ପକ୍ଷୀମାନଙ୍କ ରାଜା, ସେ ମଧ୍ୟ ଶଚୀ ଓ ଅନ୍ୟମାନଙ୍କ ସହିତ ଏକତ୍ୱ ହେଲେ।

ଦମଯନ୍ତ୍ଯନଲାଜ୍ଜାତା ଇନ୍ଦ୍ରସେନେତି ଚୋଚ୍ଯତେ । ନଲଂ ନନ୍ଦଯତେ ଯସ୍ମାତ୍ତସ୍ମାଚ୍ଚ ନଲନନ୍ଦିନୀ ॥ ୩,୧୬.

ଦମୟନ୍ତୀ ଓ ଅନଳଙ୍କ ଗର୍ଭରୁ ଯିଏ ଜନ୍ମ ନେଲେ, ସେ ଇନ୍ଦ୍ରସେନା ବୋଲି ଡାକାଯାନ୍ତି। ନଳଙ୍କୁ ଆନନ୍ଦ ଦେଇଥିଲେ ଯେହেতୁ, ସେ ନଳନନ୍ଦିନୀ ବି ନାମରେ ପରିଚିତ।

ତତ୍ର ସ୍ଵଭର୍ତୃସଂଯୋଗଂ ନୈଵ ଚାପ ଖଗେଶ୍ଵର । ତତ୍ରାନ୍ଯଗାତ୍ଵଂ ଵିଜ୍ଞେଯଂ ପୁରୁଷସ୍ଥେନ ଵାଯୁନା ॥ ୩,୧୬.

ସେଠି, ହେ ପକ୍ଷୀମାନଙ୍କ ରାଜା, ସେ ନିଜ ସ୍ୱାମୀଙ୍କ ସହିତ ଏକତ୍ୱ ପାଇଲେ ନାହିଁ। ସେଠି ତାଙ୍କର ଅନ୍ୟ ରୂପ ହେବାକୁ, ପୁରୁଷ ରୂପ ଧାରଣ କରିଥିବା ବାୟୁ ଦ୍ୱାରା ହେଇଥିଲା ବୋଲି ବୁଝିବା ଉଚିତ।

କିଞ୍ଚିତ୍କାଲଂ ତଥା ସ୍ଥିତ୍ଵା କନ୍ଯୈଵ ମୃତିମାପ ସା । ଶଚ୍ଯାଦିସଂଯୁତା ସୈଵ ଦ୍ରୁପଦସ୍ଯ ମହାତ୍ମନଃ ॥ ୩,୧୬.

କିଛି ସମୟ ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ କନ୍ୟା ଭାବେ ରହି, ସେ ମୃତ୍ୟୁ ବରଣ କଲେ। ପରେ, ଶଚୀ ଓ ଅନ୍ୟମାନଙ୍କ ସହିତ ଏକତ୍ୱ ହୋଇ, ସେ ମହାତ୍ମା ଦ୍ରୁପଦଙ୍କ କନ୍ୟା ହେଲେ।

ଵେଦିମଧ୍ଯାତ୍ସମୁଦ୍ଭୂତା ଭୀମସେନାର୍ଥମେଵ ଚ । ତତ୍ରାନ୍ଯଗାତ୍ଵଂ ନାସ୍ତ୍ଯେଵ ଯୋଗଶ୍ଚ ସହ ଭର୍ତୃଭିଃ ॥ ୩,୧୬.

ଯଜ୍ଞବେଦିର ମଧ୍ୟରୁ ସେ ଭୀମସେନଙ୍କ ପାଇଁ ଉତ୍ପନ୍ନ ହେଲେ। ସେଠି ଅନ୍ୟ କୌଣସି ରୂପ ନଥିଲା, ଏବଂ ସେ ନିଜ ସ୍ୱାମୀମାନଙ୍କ ସହିତ ଏକତ୍ୱ ପାଇଲେ।

କେଵଲା ଭାରତୀ ଜ୍ଞେଯା କାଶିରାଜସ୍ଯ କନ୍ଯକା । କାଲୀ ନାମ୍ନା ତୁ ସା ଜ୍ଞେଯା ଭୀମସେନପ୍ରିଯା ସଦା ॥ ୩,୧୬.

ଭାରତୀ କେବଳ କାଶୀରାଜଙ୍କ କନ୍ୟା ବୋଲି ଜଣାଯାଏ। ସେ ସଦା 'କାଳୀ' ନାମରେ ପରିଚିତ, ଭୀମସେନଙ୍କ ପ୍ରିୟା।

ଵାଚ୍ଯାଦିଭିଃ ସଂଯୁତୈଵ ଦ୍ରୌପଦୀ ଦ୍ରୁପଦାତ୍ମଜା । ଦେହଂ ତ୍ଯକ୍ତ୍ଵାଵିଶିଷ୍ଟୈଵ କାରଟୀଗ୍ରାମସଂଜ୍ଞକୈ ॥ ୩,୧୬.

ବାକ୍ ଓ ଅନ୍ୟମାନଙ୍କ ସହିତ ଯୁକ୍ତ ଥିବା ଦ୍ରୌପଦୀ, ଦ୍ରୁପଦଙ୍କ କନ୍ୟା, ଦେହ ଛାଡ଼ି ଏକ ବିଶେଷ ସ୍ଥାନ, କାରଟୀ ଗ୍ରାମକୁ ପ୍ରବେଶ କଲେ।

ସଂକରସ୍ଯ ଗୃହେ ଵୀନ୍ଦ୍ର ଭଵିଷ୍ଯତି କଲୌ ଯୁଗେ । ଵାଯୋସ୍ତୃତୀଯରୂପାର୍ଥଂ ସା କନ୍ଯୈଵ ମୃତିଂ ଗତା ॥ ୩,୧୬.

ହେ ପକ୍ଷୀମାନଙ୍କ ଇନ୍ଦ୍ର, କଳିଯୁଗରେ ସେ ଶଙ୍କରଙ୍କ ଘରେ ଜନ୍ମ ନେବେ। ବାୟୁଙ୍କ ତୃତୀୟ ରୂପ ପାଇଁ, ସେ କନ୍ୟା ମୃତ୍ୟୁ ବରଣ କରିଥିଲେ।

ଇତ୍ଯାଦ୍ଯା ଵାଯୁଭାର୍ଯାଶ୍ଚ ବ୍ରହ୍ମଭାର୍ଯାଶ୍ଚ ସତ୍ତମ । ସ୍ଵଭର୍ତୃଭ୍ଯାଂ ଚ ପକ୍ଷୀନ୍ଦ୍ର ଗୁଣୈଶ୍ଚୈଵ ଶତାଧମାଃ ॥ ୩,୧୬.

ଏଭଳି, ହେ ସର୍ବୋତ୍ତମ, ବାୟୁଙ୍କ ଭାର୍ଯ୍ୟାମାନେ ଓ ବ୍ରହ୍ମାଙ୍କ ଭାର୍ଯ୍ୟାମାନେ, ନିଜ-ନିଜ ସ୍ୱାମୀଙ୍କ ସହିତ, ହେ ପକ୍ଷୀମାନଙ୍କ ରାଜା, ବିଭିନ୍ନ ଗୁଣରେ, କେହି ଉଚ୍ଚ, କେହି ନିମ୍ନ।

ଶ୍ରୀଗରୁଡମହାପୁରାଣମ୍ ୧୭ ଗରୁଡ ଉଵାଚ । ଚତୁର୍ଜନ୍ମସୁ ଵୈ କୃଷ୍ଣ ଶଚ୍ଯାଦ୍ଯୈଃ ସହ ଭାରତୀ । ଏକଦେହ ଵିଶିଷ୍ଟୈଵ ଭୁଵି ଜାତେତି ଚୋକ୍ତଵାନ୍ ॥ ୩,୧୭.

ଗରୁଡ଼ କହିଲେ: ଚାରି ଜନ୍ମରେ, ହେ କୃଷ୍ଣ, ଭାରତୀ ଶଚୀ ଓ ଅନ୍ୟମାନଙ୍କ ସହିତ ଏକ ଦେହରେ ବିଶେଷ ଭାବରେ ପୃଥିବୀରେ ଜନ୍ମ ନେଇଥିଲେ ବୋଲି କୁହାଯାଏ।

କାରଣଂ ବ୍ରୂହି ମେ ବ୍ରହ୍ମନ୍ ଶିଷ୍ଯାଯ ତଵ ସୁଵ୍ରତ । ଗରୁଡେନୈଵମୁକ୍ତସ୍ତମୁଵାଚ ମଧୁସୂଦନଃ ॥ ୩,୧୭.

ଏହାର କାରଣ କହ, ହେ ବ୍ରାହ୍ମଣ, ତୁମ ଶିଷ୍ୟ ପାଇଁ, ହେ ସୁବ୍ରତ। ଗରୁଡ଼ ଏପରି ପଚାରିଲେ, ମଧୁସୂଦନ ତାଙ୍କୁ ଉତ୍ତର ଦେଲେ।

ଶ୍ରୀକୃଷ୍ଣ ଉଵାଚ । ଵିଶିଷ୍ଟଦେହସଂ ପ୍ରାପ୍ତୌ ଭାରତ୍ଯାଃ ପକ୍ଷିସତ୍ତମ । ଵକ୍ଷ୍ଯାମି କାରଣଂ ଵୀନ୍ଦ୍ର ସାଵଧାନମନାଃ ଶୃଣୁ ॥ ୩,୧୭.

ଶ୍ରୀକୃଷ୍ଣ କହିଲେ: ଭାରତୀଙ୍କୁ ଏହି ବିଶେଷ ଦେହ ମିଳିଥିବାର କାରଣ କହିବି, ହେ ପକ୍ଷୀମାନଙ୍କ ଶ୍ରେଷ୍ଠ। ମନ ଲଗାଇ ଶୁଣ, ହେ ପକ୍ଷୀମାନଙ୍କ ଇନ୍ଦ୍ର।

ପୁରା କୃତଯୁଗେ ଵୀନ୍ଦ୍ର ରୁଦ୍ରଭାର୍ଯା ଚ ପାର୍ଵତୀ । ଇନ୍ଦ୍ରଭାର୍ଯା ଶଚୀ ଦେଵୀ ଯମ ଭାର୍ଯାଚ ଶାମଲା ॥ ୩,୧୭.

ପୁରୁଣା କଥା, କୃତଯୁଗରେ, ହେ ପକ୍ଷୀମାନଙ୍କ ଇନ୍ଦ୍ର, ରୁଦ୍ରଙ୍କ ଭାର୍ଯ୍ୟା ପାର୍ବତୀ, ଇନ୍ଦ୍ରଙ୍କ ଭାର୍ଯ୍ୟା ଶଚୀ ଓ ଯମଙ୍କ ଭାର୍ଯ୍ୟା ଶ୍ୟାମଳା ଥିଲେ।

ଅଶ୍ଵିଭାର୍ଯା ଉଷା ଦେଵୀ ଭର୍ତୃଭିଃ ସହିତା ଖଗ । ବ୍ରହ୍ମଲୋକଂ ଯଯୁସ୍ତତ୍ର ବ୍ରହ୍ମାଣଂ ଦଦୃଶୁସ୍ତଦା ॥ ୩,୧୭.

ଅଶ୍ୱିନୀଦେବତାଙ୍କ ଭାର୍ଯ୍ୟା ଉଷା ମଧ୍ୟ, ନିଜ-ନିଜ ସ୍ୱାମୀଙ୍କ ସହିତ, ହେ ପକ୍ଷୀ, ବ୍ରହ୍ମଲୋକକୁ ଗଲେ। ସେଠି ସେମାନେ ବ୍ରହ୍ମାଙ୍କୁ ଦେଖିଲେ।

ହାଵଂ ଭାଵଂ ଵିଲାସଂ ଚ ଦର୍ଶଯାମାସୁରଞ୍ଜସା । ଦୃଷ୍ଟ୍ଵା ତା ଉଦ୍ଧତା ବ୍ରହ୍ମା ଶଶାପ ଖଗସତ୍ତମ ॥ ୩,୧୭.

ସେମାନେ ଖୋଲାମେଳା ଭାବେ ଆନନ୍ଦ, ଭାବନା ଓ ଖେଳଧଳି ପ୍ରଦର୍ଶନ କଲେ। ଏପରି ଅନିୟନ୍ତ୍ରିତ ଦେଖି, ବ୍ରହ୍ମା ସେମାନେଠାରେ ଶାପ ଦେଲେ, ହେ ପକ୍ଷୀମାନଙ୍କ ଶ୍ରେଷ୍ଠ।

ଉଦ୍ଧତାଶ୍ଚ ଯତୋ ଯୂଯଂ ମାନୁଷୀଂ ଯୋନିମାପ୍ସ୍ଯଥ । ତତ୍ର ସ୍ଵଭର୍ତୃସଂଯୋଗମଵାପ୍ସ୍ଯଥ ଖଗେଶ୍ଵର ॥ ୩,୧୭.

ତୁମେମାନେ ଅନିୟନ୍ତ୍ରିତ ଥିଲେ ବୋଲି, ମାନବ ଯୋନିରେ ଜନ୍ମ ନେବ। ସେଠି, ହେ ପକ୍ଷୀମାନଙ୍କ ରାଜା, ତୁମେମାନେ ନିଜ-ନିଜ ସ୍ୱାମୀଙ୍କ ସହିତ ଏକତ୍ୱ ପାଇବ।

ଏଵଂ ଶପ୍ତାସ୍ତୁ ତାଃ ସର୍ଵା ଆଜଗ୍ମୁର୍ମେରୁପର୍ଵତମ୍ । ତତ୍ରୋପଵିଷ୍ଟଂ ବ୍ରହ୍ମାଣଂ ଵଞ୍ଚଯାମାସୁରଞ୍ଜସା ॥ ୩,୧୭.

ଏଭଳି ଶାପ ପାଇବା ପରେ ସେମାନେ ସମସ୍ତେ ମେରୁ ପର୍ବତକୁ ଗଲେ । ସେଠାରେ ବ୍ରହ୍ମାଙ୍କୁ ବସିଥିବା ଦେଖି, ସେମାନେ ସଂପୂର୍ଣ୍ଣ ଭାବେ ତାଙ୍କୁ ଠକାଇଲେ ।

ତୂଷ୍ଣୀମେଵ ସ୍ଥିତେ ଵୀନ୍ଦ୍ର ଵଞ୍ଚଯନ୍ତ୍ଯଃ ସ୍ଥିତାଃ ପୁନଃ । ତତସ୍ତୂଷ୍ଣୀଂ ସ୍ଥିତଂ ଵୀନ୍ଦ୍ର ଵଞ୍ଚଯାମାସୁରଞ୍ଜସା ॥ ୩,୧୭.

ଇନ୍ଦ୍ର ଚୁପ୍ଚାପ୍ ରହିଥିଲେ, ସେମାନେ ପୁଣିଥରେ ଶାନ୍ତ ହୋଇ ଦାଁଡି ରହିଲେ ଏବଂ ତାଙ୍କୁ ପୁଣି ଠକାଇଲେ ।

ତ୍ରିଵାରାନନ୍ତରଂ ବ୍ରହ୍ମା ଶପ୍ତଵାଂସ୍ତା ମହାପ୍ରଭୁଃ । ତ୍ରିଵାରଂ ଵଞ୍ଚନଂ ଯସ୍ମାଦେକଵାରଂ ଚ ଦର୍ଶନମ୍ ॥ ୩,୧୭.

ତାପରେ ମହାପ୍ରଭୁ ବ୍ରହ୍ମା ସେମାନଙ୍କୁ ତିନିଥର ଲଗାତାର ଶାପ ଦେଲେ, କାରଣ ସେମାନେ ତିନିଥର ଠକାଇଥିଲେ ଏବଂ କେବଳ ଗୋଟିଏଥର ତାଙ୍କ ସମ୍ମୁଖରେ ଆସିଥିଲେ ।

କିଂ ଚାଶ୍ରୁତ୍ଵାତଃ ପଶ୍ଚାଚ୍ଚତୁର୍ଜନ୍ମସୁ ଭୂତଲେ । ଏକଦେହାନ୍ମାନୁଷତ୍ଵଂ ଭଵିଷ୍ଯତି ନ ସଂଶଯଃ ॥ ୩,୧୭.

ଏବଂ ସେମାନେ କିଛି ଶୁଣିଲେ ନାହିଁ ବୋଲି, ପରେ ଚାରିଟି ଜନ୍ମରେ ପୃଥିବୀରେ ସେମାନେ ଗୋଟିଏ ଦେହରେ ମଣିଷ ଭାବେ ଜନ୍ମ ନେବେ — ଏଥିରେ କିଛି ସନ୍ଦେହ ନାହିଁ ।

ଦ୍ଵିତୀଯେ ଜନ୍ମନି ତଥା ଅନ୍ଯଗାତ୍ଵମଵାପ୍ସ୍ଯଥ । ତୃତୀଯେ ଜନ୍ମନି ତଥା ଭର୍ତୃସଂଯୋଗ ମାପ୍ସ୍ଯଥ ॥ ୩,୧୭.

ଦ୍ୱିତୀୟ ଜନ୍ମରେ ସେମାନେ ଅନ୍ୟ ଜଣଙ୍କ ସହ ଏକତା ପାଇବେ; ତୃତୀୟ ଜନ୍ମରେ ସେମାନେ ପତି ସହ ଏକତା ଲାଭ କରିବେ ।

ଜନ୍ମନ୍ଯାଦ୍ଯେ ଚତୁର୍ଥେ ଚ ନାନ୍ଯଗାତ୍ଵମଵାପ୍ସ୍ଯଥ । ତଥା ସ୍ଵଭର୍ତୃସଂଯୋଗଂ ନାଵାପ୍ସ୍ଯଥ ଚ ସର୍ଵଶଃ ॥ ୩,୧୭.

ପ୍ରଥମ ଏବଂ ଚତୁର୍ଥ ଜନ୍ମରେ ସେମାନେ ଅନ୍ୟ କାହାରି ସହ ଏକତା ପାଇବେ ନାହିଁ, ଏବଂ ସେମାନେ ସ୍ୱପତି ସହ ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ ଏକତା କେବେ ପାଇବେ ନାହିଁ ।

ଏଵଂ ଶପ୍ତାସ୍ତୁ ତାଃ ସର୍ଵା ବ୍ରହ୍ମଣା ପକ୍ଷିସତ୍ତମ । ତଦା ଵିଚାରଯାମାସୁର୍ମିଲିତ୍ଵା ମେରୁମୂର୍ଧନି ॥ ୩,୧୭.

ଏଭଳି ବ୍ରହ୍ମାଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ଶାପିତ ହେବା ପରେ, ହେ ପକ୍ଷୀମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରୁ ଶ୍ରେଷ୍ଠ, ସେମାନେ ସମସ୍ତେ ମେରୁ ଶିଖରରେ ଏକଠା ହୋଇ ଆଲୋଚନା କଲେ ।

ବ୍ରହ୍ମଶାପସ୍ତ୍ଵନିର୍ଵାଯ ଉପାଯୈଃ ଶତଶୋପି ଚ । ନୀଚୈଃ ସମାଗମୋ ନିନ୍ଦ୍ଯସ୍ତଥୈଵ ଚ ଵିପତ୍ତିଦଃ ॥ ୩,୧୭.

ବ୍ରହ୍ମାଙ୍କ ଶାପ କେବେ ମିଟିପାରିବ ନାହିଁ, ଶତଶଃ ଉପାୟ କଲେ ମଧ୍ୟ । ନିମ୍ନ ଲୋକଙ୍କ ସହ ସଂଗତି ନିନ୍ଦନୀୟ ଏବଂ ଦୁର୍ଭାଗ୍ୟ ଆଣେ ।