ତ୍ରଯୋଵିଂଶତିରୂପାଣାଂ ଵାଯୋଶ୍ଚୈଵ ଖଗେଶ୍ଵର । ରୂପୈର୍ଋଜୁସ୍ଵରୂପୈଶ୍ଚ ବ୍ରହ୍ମଣଃ ପରମେଷ୍ଠିନଃ ॥ ୩,୧୬.
ବାୟୁଙ୍କର ଏକୋଣିଶତି ତିନିଟି ରୂପ ଅଛି, ଓ ପକ୍ଷୀରାଜ; ସେମାନଙ୍କର ରୂପ ସିଧା ଓ ସତ୍ୟ, ଏହା ସର୍ବୋଚ୍ଚ ସୃଷ୍ଟିକର୍ତ୍ତା ବ୍ରହ୍ମାଙ୍କ ସହିତ ସମ୍ପୃକ୍ତ।
ସତ୍ଯମେଵ ନ ସଂଦେହୋ ନିତ୍ଯାନନ୍ଦସୁଖାଦିଷୁ । ଏଵମେଵ ଵିଜାନୀଯାନ୍ନାନ୍ଯଥା ତୁ କଥଞ୍ଚନ ॥ ୩,୧୬.
ଏହା ସତ୍ୟ, ଏଥିରେ କୌଣସି ସନ୍ଦେହ ନାହିଁ—ନିତ୍ୟ ଆନନ୍ଦ ଓ ସୁଖ ଆଦି ନେଇ; ଏହିପରି ଜାଣ, ଅନ୍ୟ କୌଣସି ଭାବରେ କେବେ ମଧ୍ୟ ଭାବିବା ଉଚିତ୍ ନୁହେଁ।
ଏତସ୍ଯ ଶ୍ରଵଣାଦେଵ ମୋକ୍ଷଂ ଯାନ୍ତି ନ ସଂଶଯଃ । ତଦନନ୍ତରଜାନ୍ଵକ୍ଷ୍ଯେ ଶୃଣୁ ପକ୍ଷୀନ୍ଦ୍ରସତ୍ତମ ॥ ୩,୧୬.
ଏହାକୁ କେବଳ ଶୁଣିଲେ ମୁକ୍ତି ମିଳେ—ଏଥିରେ କୌଣସି ସନ୍ଦେହ ନାହିଁ; ଏବେ ପରେ କ'ଣ ଆସୁଛି, ତାହା କହିବି, ଶୁଣ, ଓ ପକ୍ଷୀମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ସ୍ରେଷ୍ଠ।
କୃତୌ ପ୍ରଦ୍ଯୁମ୍ନତଶ୍ଚୈଵ ସମୁତ୍ପନ୍ନେ ଖଗେଶ୍ଵର । ସ୍ତ୍ରିଯୌ ଦ୍ଵେ ଯମଲେ ଚୈଵ ତଯୋର୍ମଧ୍ଯେ ତୁ ଯଦ୍ଯିକା ॥ ୩,୧୬.
କୃତଯୁଗରେ, ଓ ପକ୍ଷୀରାଜ, ପ୍ରଦ୍ୟୁମ୍ନଙ୍କ ଉତ୍ପତ୍ତି ସମୟରେ ଦୁଇ ଯମଜ ଜଣେ ଝିଅ ଥିଲେ; ସେମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରୁ ଯଦି ଗୋଟିଏ—
ଵାଣୀତିସଂଜ୍ଞକାଂ ଵୀନ୍ଦ୍ର ବ୍ରହ୍ମାଣୀସଂଜ୍ଞକାଂ ଵିଦୁଃ । ପୁରୁଷାଖ୍ଯଵିରିଞ୍ଚସ୍ଯ ଭାର୍ଯା ସାଵିତ୍ରିକା ମତା । ଚତୁର୍ମୁଖସ୍ଯ ଭାର୍ଯା ତୁ କୀର୍ତିତା ସା ସରସ୍ଵତୀ ॥ ୩,୧୬.
ଓ ପକ୍ଷୀରାଜ, ଗୋଟିଏଙ୍କୁ ବାଣୀ ଭାବେ ଓ ଅନ୍ୟଜଣକୁ ବ୍ରହ୍ମାଣୀ ଭାବେ ଜଣାଯାଏ; ପୁରୁଷ ଭାବରେ ପରିଚିତ ବିରିଞ୍ଚିଙ୍କର ଜଣେ ସାତୀ ସାବିତ୍ରୀ ଭାବେ ମନାଯାନ୍ତି, ଚତୁର୍ମୁଖ ବ୍ରହ୍ମାଙ୍କର ଜଣେ ସାତୀ ସରସ୍ୱତୀ ଭାବେ ପରିଚିତ।
ଏଵଂ ତ୍ରିରୂପଂ ଵିଜ୍ଞେଯଂ ଵାଣ୍ଯାଶ୍ଚ ଖଗସତ୍ତମ । ଵକ୍ଷ୍ଯେଽଵତାରାନ୍ ଭାରତ୍ଯାଃ ସମାହିତମନାଃ ଶୃଣୁ ॥ ୩,୧୬.
ଏଭଳି ବାଣୀଙ୍କୁ ତିନିଟି ରୂପରେ ବୁଝିବା ଉଚିତ୍, ଓ ପକ୍ଷୀମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ସ୍ରେଷ୍ଠ; ଏବେ ଭାରତୀଙ୍କ ଅବତାର ବିଷୟରେ କହିବି—ମନ ଏକାଗ୍ର କରି ଶୁଣ।
ସର୍ଵଵେଦାଭିମାନିତ୍ଵାତ୍ସର୍ଵଵେଦାତ୍ମିକା ସ୍ମୃତା । ମହାଧ୍ଯାତୁଶ୍ଚ ଵାଯୋସ୍ତୁ ଭାର୍ଯା ସା ପରିକୀର୍ତିତା ॥ ୩,୧୬.
ସେ ସମସ୍ତ ବେଦଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ସମ୍ମାନିତ ହେବାରୁ, ସମସ୍ତ ବେଦର ସ୍ୱରୂପ ଭାବେ ମନାଯାନ୍ତି; ସେ ବଡ଼ ଧ୍ୟାନୀ ବାୟୁଙ୍କର ସାତୀ ଭାବେ ମଧ୍ୟ ପରିଚିତ।
ଜ୍ଞାନରୂପସ୍ଯ ଵାଯୋସ୍ତୁ ଭାର୍ଯା ସା ପରିକୀର୍ତିତା । ସଦା ସୁଖସ୍ଵରୂପତ୍ଵାଦ୍ଭାରତୀ ତୁ ସୁଖାତ୍ମିକା ॥ ୩,୧୬.
ଜ୍ଞାନର ସ୍ୱରୂପ ବାୟୁଙ୍କର ସାତୀ ଭାବେ ସେ ପରିଚିତ; ଏବଂ ସେ ସଦା ସୁଖର ସ୍ୱରୂପ ଥିବାରୁ, ଭାରତୀ ସୁଖର ମୂଳ ଭାବେ ମନାଯାନ୍ତି।
ସୁଖସ୍ଵରୂପ ଵାଯୋସ୍ତୁ ଭାର୍ଯା ସା ପରିକୀର୍ତିତା । ଗୁରୁସ୍ତୁ ଵାଯୁରେଵୋକ୍ତସ୍ତସ୍ମିନ୍ ଭକ୍ତିଯୁତା ସତୀ ॥ ୩,୧୬.
ସୁଖର ସ୍ୱରୂପ ବାୟୁଙ୍କର ସାତୀ ଭାବେ ସେ ପରିଚିତ; ଗୁରୁ ବାୟୁ ହେବାକୁ କୁହାଯାଇଛନ୍ତି, ଏବଂ ସେ ତାଙ୍କ ସହ ସଦା ଭକ୍ତିରେ ଏକତ୍ରିତ।
ତତସ୍ତୁ ଭାରତୀ ନିତ୍ଯା ଗୁରୁଭକ୍ତିରିତି ସ୍ମୃତା । ମହାଗୁରୋର୍ହି ଵାଯୋଶ୍ଚ ଭାର୍ଯା ଵୈ ପରିକୀର୍ତିତା ॥ ୩,୧୬.
ଏହିପରି, ଭାରତୀକୁ ନିତ୍ୟ ଗୁରୁଭକ୍ତି ଭାବେ ମନାଯାଏ; ସେ ବଡ଼ ଗୁରୁ ବାୟୁଙ୍କର ସାତୀ ଭାବେ ପରିଚିତ।
ହରୌ ସ୍ନେହଯୁତତ୍ଵାଚ୍ଚ ହରିପ୍ରୀତିରିତି ସ୍ମୃତା । ଧୃତିରୂପସ୍ଯ ଵାଯୋଶ୍ଚ ଭାର୍ଯା ସା ପରିକୀର୍ତିତା ॥ ୩,୧୬.
ହରିଙ୍କୁ ସ୍ନେହ ଥିବାରୁ, ସେ ହରିପ୍ରୀତି ଭାବେ ମନାଯାନ୍ତି; ଧୃତିର ସ୍ୱରୂପ ବାୟୁଙ୍କର ସାତୀ ଭାବେ ସେ ପରିଚିତ।
ସର୍ଵମନ୍ତ୍ରାଭିମାନିତ୍ଵାତ୍ସର୍ଵମନ୍ତ୍ରାତ୍ମିକା ସ୍ମୃତା । ମହାପ୍ରଭୋଶ୍ଚ ଵାଯୋଶ୍ଚ ଭାର୍ଯା ଵୈ ସା ପ୍ରକୀର୍ତିତା ॥ ୩,୧୬.
ସମସ୍ତ ମନ୍ତ୍ର ଦ୍ୱାରା ସମ୍ମାନିତ ହେବାରୁ, ସମସ୍ତ ମନ୍ତ୍ରର ସ୍ୱରୂପ ଭାବେ ମନାଯାନ୍ତି; ସେ ବଡ଼ ପ୍ରଭୁ ବାୟୁଙ୍କର ସାତୀ ଭାବେ ପରିଚିତ।
ଭୁଜ୍ଯନ୍ତେ ସର୍ଵଭୋଗାସ୍ତୁ ଵିଷ୍ଣୁପ୍ରୀତ୍ଯର୍ଥମେଵ ଚ । ଅତସ୍ତୁ ଭାରତୀ ଜ୍ଞେଯା ଭୁଜିନାମ୍ନା ପ୍ରକୀର୍ତିତା ॥ ୩,୧୬.
ସମସ୍ତ ଭୋଗ ବିଷ୍ଣୁଙ୍କୁ ପ୍ରସନ୍ନ କରିବା ପାଇଁ ଅନୁଭବ କରାଯାଏ; ଏହିପରି, ଭାରତୀକୁ 'ଭୁଜିନୀ' ନାମରେ ଜଣାଯାଏ।
ଚିତ୍ରରୂପସ୍ଯ ଵାଯୋସ୍ତୁ ଭାର୍ଯା ସା ପରିକୀର୍ତିତା । ରୋଚନେନ୍ଦ୍ରସ୍ଯ ଭାର୍ଯା ଚ ଶ୍ରଦ୍ଧାଖ୍ଯା ପରିକୀର୍ତିତା ॥ ୩,୧୬.
ବିଭିନ୍ନ ରୂପର ବାୟୁଙ୍କର ସାତୀ ଭାବେ ସେ ପରିଚିତ; ରୋଚନେନ୍ଦ୍ରଙ୍କର ସାତୀ ମଧ୍ୟ 'ଶ୍ରଦ୍ଧା' ଭାବେ ପରିଚିତ।
ହନୁମାଂଶ୍ଚ ତଦା ଜଜ୍ଞେ ତ୍ରେତାଯାଂ ପକ୍ଷିସତ୍ତମ । ତଦା ଶିଵାଖ୍ଯଵିପ୍ରାଚ୍ଚ ଜଜ୍ଞେ ସା ଭାରତୀ ସ୍ମୃତା ॥ ୩,୧୬.
ତ୍ରେତାଯୁଗରେ ହନୁମାନ୍ ଜନ୍ମ ନେଲେ, ହେ ପକ୍ଷୀମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରୁ ଶ୍ରେଷ୍ଠ। ସେ ସମୟରେ 'ଶିବ' ନାମକ ବ୍ରାହ୍ମଣଙ୍କଠାରୁ ଭାରତୀ ଭି ଜନ୍ମ ନେଲେ ବୋଲି ମନେ କରାଯାଏ।
ନ କେଵଲଂ ଭାରତୀ ସା ଶଚ୍ଯାଦ୍ଯୈଶ୍ଚୈଵ ସଂଯୁତା । ତସ୍ମିନ୍ସଂଜନିତାଃ ସର୍ଵାଃ ପ୍ରାପୁର୍ଯୋଗଂ ସ୍ଵଭର୍ତୃଭିଃ ॥ ୩,୧୬.
କେବଳ ଭାରତୀ ନୁହେଁ, ଶଚୀ ଓ ଅନ୍ୟାନ୍ୟ ଦେବୀମାନେ ମଧ୍ୟ ସେଠାରେ ଏକତ୍ରିତ ହେଲେ। ସେଠି ଜନ୍ମ ନେଇଥିବା ସମସ୍ତେ ନିଜ-ନିଜ ସ୍ୱାମୀଙ୍କ ସହିତ ଏକତ୍ୱ ପାଇଲେ।
ଅନ୍ଯଗେତି ଚ ଵିଜ୍ଞେଯା କନ୍ଯା ତନ୍ମତିସଂଜ୍ଞିକା । ତ୍ରେତାନ୍ତେ ସୈଵ ପକ୍ଷୀନ୍ଦ୍ର ଶଚ୍ଯାଦ୍ଯୈଶ୍ଚୈଵ ସଂଯୁତା ॥ ୩,୧୬.
ଅନ୍ୟ ଜଣେ କନ୍ୟା, ଯାହାଙ୍କୁ ତନ୍ମତିସଂଜ୍ଞିକା ବୋଲି ଜଣାଯାଏ, ସେ ମଧ୍ୟ ଏହିପରି। ତ୍ରେତାଯୁଗର ଶେଷରେ, ହେ ପକ୍ଷୀମାନଙ୍କ ରାଜା, ସେ ମଧ୍ୟ ଶଚୀ ଓ ଅନ୍ୟମାନଙ୍କ ସହିତ ଏକତ୍ୱ ହେଲେ।
ଦମଯନ୍ତ୍ଯନଲାଜ୍ଜାତା ଇନ୍ଦ୍ରସେନେତି ଚୋଚ୍ଯତେ । ନଲଂ ନନ୍ଦଯତେ ଯସ୍ମାତ୍ତସ୍ମାଚ୍ଚ ନଲନନ୍ଦିନୀ ॥ ୩,୧୬.
ଦମୟନ୍ତୀ ଓ ଅନଳଙ୍କ ଗର୍ଭରୁ ଯିଏ ଜନ୍ମ ନେଲେ, ସେ ଇନ୍ଦ୍ରସେନା ବୋଲି ଡାକାଯାନ୍ତି। ନଳଙ୍କୁ ଆନନ୍ଦ ଦେଇଥିଲେ ଯେହেতୁ, ସେ ନଳନନ୍ଦିନୀ ବି ନାମରେ ପରିଚିତ।
ତତ୍ର ସ୍ଵଭର୍ତୃସଂଯୋଗଂ ନୈଵ ଚାପ ଖଗେଶ୍ଵର । ତତ୍ରାନ୍ଯଗାତ୍ଵଂ ଵିଜ୍ଞେଯଂ ପୁରୁଷସ୍ଥେନ ଵାଯୁନା ॥ ୩,୧୬.
ସେଠି, ହେ ପକ୍ଷୀମାନଙ୍କ ରାଜା, ସେ ନିଜ ସ୍ୱାମୀଙ୍କ ସହିତ ଏକତ୍ୱ ପାଇଲେ ନାହିଁ। ସେଠି ତାଙ୍କର ଅନ୍ୟ ରୂପ ହେବାକୁ, ପୁରୁଷ ରୂପ ଧାରଣ କରିଥିବା ବାୟୁ ଦ୍ୱାରା ହେଇଥିଲା ବୋଲି ବୁଝିବା ଉଚିତ।
କିଞ୍ଚିତ୍କାଲଂ ତଥା ସ୍ଥିତ୍ଵା କନ୍ଯୈଵ ମୃତିମାପ ସା । ଶଚ୍ଯାଦିସଂଯୁତା ସୈଵ ଦ୍ରୁପଦସ୍ଯ ମହାତ୍ମନଃ ॥ ୩,୧୬.
କିଛି ସମୟ ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ କନ୍ୟା ଭାବେ ରହି, ସେ ମୃତ୍ୟୁ ବରଣ କଲେ। ପରେ, ଶଚୀ ଓ ଅନ୍ୟମାନଙ୍କ ସହିତ ଏକତ୍ୱ ହୋଇ, ସେ ମହାତ୍ମା ଦ୍ରୁପଦଙ୍କ କନ୍ୟା ହେଲେ।
ଵେଦିମଧ୍ଯାତ୍ସମୁଦ୍ଭୂତା ଭୀମସେନାର୍ଥମେଵ ଚ । ତତ୍ରାନ୍ଯଗାତ୍ଵଂ ନାସ୍ତ୍ଯେଵ ଯୋଗଶ୍ଚ ସହ ଭର୍ତୃଭିଃ ॥ ୩,୧୬.
ଯଜ୍ଞବେଦିର ମଧ୍ୟରୁ ସେ ଭୀମସେନଙ୍କ ପାଇଁ ଉତ୍ପନ୍ନ ହେଲେ। ସେଠି ଅନ୍ୟ କୌଣସି ରୂପ ନଥିଲା, ଏବଂ ସେ ନିଜ ସ୍ୱାମୀମାନଙ୍କ ସହିତ ଏକତ୍ୱ ପାଇଲେ।
କେଵଲା ଭାରତୀ ଜ୍ଞେଯା କାଶିରାଜସ୍ଯ କନ୍ଯକା । କାଲୀ ନାମ୍ନା ତୁ ସା ଜ୍ଞେଯା ଭୀମସେନପ୍ରିଯା ସଦା ॥ ୩,୧୬.
ଭାରତୀ କେବଳ କାଶୀରାଜଙ୍କ କନ୍ୟା ବୋଲି ଜଣାଯାଏ। ସେ ସଦା 'କାଳୀ' ନାମରେ ପରିଚିତ, ଭୀମସେନଙ୍କ ପ୍ରିୟା।
ଵାଚ୍ଯାଦିଭିଃ ସଂଯୁତୈଵ ଦ୍ରୌପଦୀ ଦ୍ରୁପଦାତ୍ମଜା । ଦେହଂ ତ୍ଯକ୍ତ୍ଵାଵିଶିଷ୍ଟୈଵ କାରଟୀଗ୍ରାମସଂଜ୍ଞକୈ ॥ ୩,୧୬.
ବାକ୍ ଓ ଅନ୍ୟମାନଙ୍କ ସହିତ ଯୁକ୍ତ ଥିବା ଦ୍ରୌପଦୀ, ଦ୍ରୁପଦଙ୍କ କନ୍ୟା, ଦେହ ଛାଡ଼ି ଏକ ବିଶେଷ ସ୍ଥାନ, କାରଟୀ ଗ୍ରାମକୁ ପ୍ରବେଶ କଲେ।
ସଂକରସ୍ଯ ଗୃହେ ଵୀନ୍ଦ୍ର ଭଵିଷ୍ଯତି କଲୌ ଯୁଗେ । ଵାଯୋସ୍ତୃତୀଯରୂପାର୍ଥଂ ସା କନ୍ଯୈଵ ମୃତିଂ ଗତା ॥ ୩,୧୬.
ହେ ପକ୍ଷୀମାନଙ୍କ ଇନ୍ଦ୍ର, କଳିଯୁଗରେ ସେ ଶଙ୍କରଙ୍କ ଘରେ ଜନ୍ମ ନେବେ। ବାୟୁଙ୍କ ତୃତୀୟ ରୂପ ପାଇଁ, ସେ କନ୍ୟା ମୃତ୍ୟୁ ବରଣ କରିଥିଲେ।
ଇତ୍ଯାଦ୍ଯା ଵାଯୁଭାର୍ଯାଶ୍ଚ ବ୍ରହ୍ମଭାର୍ଯାଶ୍ଚ ସତ୍ତମ । ସ୍ଵଭର୍ତୃଭ୍ଯାଂ ଚ ପକ୍ଷୀନ୍ଦ୍ର ଗୁଣୈଶ୍ଚୈଵ ଶତାଧମାଃ ॥ ୩,୧୬.
ଏଭଳି, ହେ ସର୍ବୋତ୍ତମ, ବାୟୁଙ୍କ ଭାର୍ଯ୍ୟାମାନେ ଓ ବ୍ରହ୍ମାଙ୍କ ଭାର୍ଯ୍ୟାମାନେ, ନିଜ-ନିଜ ସ୍ୱାମୀଙ୍କ ସହିତ, ହେ ପକ୍ଷୀମାନଙ୍କ ରାଜା, ବିଭିନ୍ନ ଗୁଣରେ, କେହି ଉଚ୍ଚ, କେହି ନିମ୍ନ।
ଶ୍ରୀଗରୁଡମହାପୁରାଣମ୍ ୧୭ ଗରୁଡ ଉଵାଚ । ଚତୁର୍ଜନ୍ମସୁ ଵୈ କୃଷ୍ଣ ଶଚ୍ଯାଦ୍ଯୈଃ ସହ ଭାରତୀ । ଏକଦେହ ଵିଶିଷ୍ଟୈଵ ଭୁଵି ଜାତେତି ଚୋକ୍ତଵାନ୍ ॥ ୩,୧୭.
ଗରୁଡ଼ କହିଲେ: ଚାରି ଜନ୍ମରେ, ହେ କୃଷ୍ଣ, ଭାରତୀ ଶଚୀ ଓ ଅନ୍ୟମାନଙ୍କ ସହିତ ଏକ ଦେହରେ ବିଶେଷ ଭାବରେ ପୃଥିବୀରେ ଜନ୍ମ ନେଇଥିଲେ ବୋଲି କୁହାଯାଏ।
କାରଣଂ ବ୍ରୂହି ମେ ବ୍ରହ୍ମନ୍ ଶିଷ୍ଯାଯ ତଵ ସୁଵ୍ରତ । ଗରୁଡେନୈଵମୁକ୍ତସ୍ତମୁଵାଚ ମଧୁସୂଦନଃ ॥ ୩,୧୭.
ଏହାର କାରଣ କହ, ହେ ବ୍ରାହ୍ମଣ, ତୁମ ଶିଷ୍ୟ ପାଇଁ, ହେ ସୁବ୍ରତ। ଗରୁଡ଼ ଏପରି ପଚାରିଲେ, ମଧୁସୂଦନ ତାଙ୍କୁ ଉତ୍ତର ଦେଲେ।
ଶ୍ରୀକୃଷ୍ଣ ଉଵାଚ । ଵିଶିଷ୍ଟଦେହସଂ ପ୍ରାପ୍ତୌ ଭାରତ୍ଯାଃ ପକ୍ଷିସତ୍ତମ । ଵକ୍ଷ୍ଯାମି କାରଣଂ ଵୀନ୍ଦ୍ର ସାଵଧାନମନାଃ ଶୃଣୁ ॥ ୩,୧୭.
ଶ୍ରୀକୃଷ୍ଣ କହିଲେ: ଭାରତୀଙ୍କୁ ଏହି ବିଶେଷ ଦେହ ମିଳିଥିବାର କାରଣ କହିବି, ହେ ପକ୍ଷୀମାନଙ୍କ ଶ୍ରେଷ୍ଠ। ମନ ଲଗାଇ ଶୁଣ, ହେ ପକ୍ଷୀମାନଙ୍କ ଇନ୍ଦ୍ର।
ପୁରା କୃତଯୁଗେ ଵୀନ୍ଦ୍ର ରୁଦ୍ରଭାର୍ଯା ଚ ପାର୍ଵତୀ । ଇନ୍ଦ୍ରଭାର୍ଯା ଶଚୀ ଦେଵୀ ଯମ ଭାର୍ଯାଚ ଶାମଲା ॥ ୩,୧୭.
ପୁରୁଣା କଥା, କୃତଯୁଗରେ, ହେ ପକ୍ଷୀମାନଙ୍କ ଇନ୍ଦ୍ର, ରୁଦ୍ରଙ୍କ ଭାର୍ଯ୍ୟା ପାର୍ବତୀ, ଇନ୍ଦ୍ରଙ୍କ ଭାର୍ଯ୍ୟା ଶଚୀ ଓ ଯମଙ୍କ ଭାର୍ଯ୍ୟା ଶ୍ୟାମଳା ଥିଲେ।
ଅଶ୍ଵିଭାର୍ଯା ଉଷା ଦେଵୀ ଭର୍ତୃଭିଃ ସହିତା ଖଗ । ବ୍ରହ୍ମଲୋକଂ ଯଯୁସ୍ତତ୍ର ବ୍ରହ୍ମାଣଂ ଦଦୃଶୁସ୍ତଦା ॥ ୩,୧୭.
ଅଶ୍ୱିନୀଦେବତାଙ୍କ ଭାର୍ଯ୍ୟା ଉଷା ମଧ୍ୟ, ନିଜ-ନିଜ ସ୍ୱାମୀଙ୍କ ସହିତ, ହେ ପକ୍ଷୀ, ବ୍ରହ୍ମଲୋକକୁ ଗଲେ। ସେଠି ସେମାନେ ବ୍ରହ୍ମାଙ୍କୁ ଦେଖିଲେ।