ଗରୁଡପୁରାଣମ୍

ଯୋଗିନାଂ ହୃଦଯେ ସ୍ଥିତ୍ଵା ସଧ୍ଯାଯତି ହରିଂ ପରମ୍ । ପାର୍ଥକ୍ଯେନାପି ତଂ ଧ୍ଯାଯନ୍ମହାଧ୍ଯାତେତି ସ ସ୍ମୃତଃ ॥ ୩,୧୬.

ଯୋଗୀମାନଙ୍କ ହୃଦୟରେ ବସି, ସେ ପରମ ହରିଙ୍କୁ ଧ୍ୟାନ କରେ; ଅଲଗା ଭାବେ ଧ୍ୟାନ କଲେ ମଧ୍ୟ, ସେ ମହାଧ୍ୟାତା ବୋଲି ସ୍ମରଣ କରାଯାଏ।

ଯଦ୍ଯୋଗ୍ଯତାନୁସାରେଣ ଵିଜାନାତି ପରଂ ହରିମ୍ । ରୁଦ୍ରାଦୌ ଵିଦ୍ଯମାନାଂଶ୍ଚ ଗୁଣାଞ୍ଜାନାତି ସର୍ଵଦା ॥ ୩,୧୬.

ଯଦି ଯୋଗ୍ୟତା ଅନୁସାରେ କେହି ପରମ ହରିଙ୍କୁ ଜାଣିପାରେ, ସେ ସଦା ରୁଦ୍ର ଓ ଅନ୍ୟମାନଙ୍କ ଗୁଣ ମଧ୍ୟ ଜାଣିପାରେ।

ଅତୋ ଵୈ ଵିଜ୍ଞନାମାସୌ ପ୍ରୋକ୍ତୋ ହି ଖଗସତ୍ତମ । କାମ୍ଯାନାଂ କର୍ମଣାଂ ତ୍ଯାଗାଦ୍ଵିରାଗ ଇତି ସ ସ୍ମୃତଃ ॥ ୩,୧୬.

ତେଣୁ, ହେ ପକ୍ଷୀମଧ୍ୟରେ ଶ୍ରେଷ୍ଠ, ସେ ବିବେକ ବୋଲି ପରିଚିତ; ଇଚ୍ଛା ଦ୍ୱାରା କରାଯାଇଥିବା କର୍ମକୁ ତ୍ୟାଗ କରି, ସେ ବିରାଗ ବୋଲି ସ୍ମରଣ କରାଯାଏ।

ଅଥଵାଯୋଗିନାଂ ନିତ୍ଯଂ ହୃଦି ସ୍ଥିତ୍ଵା ସ ମାରୁତଃ । ଵୈରାଗ୍ଯଂ ସଂଜନଯତି ଵିରାଗ ଇତି ସ ସ୍ମୃତଃ ॥ ୩,୧୬.

କିମ୍ବା ସେ ବାୟୁ ସଦା ଯୋଗୀମାନଙ୍କ ହୃଦୟରେ ବସି, ବିରାଗ ଉତ୍ପନ୍ନ କରେ; ଏହିପରି ସେ ବିରାଗ ବୋଲି ସ୍ମରଣ କରାଯାଏ।

ଦେଵାନାଂ ପୁଣ୍ଯପାପାଭ୍ଯାଂ ସୁଖମେଵୋତ୍ତରୋତ୍ତରମ୍ । ତତ୍ସୁଖଂ ତୂତ୍ତରେଷାଂ ଚ ଵାଯୁପର୍ଯନ୍ତମେଵ ଚ ॥ ୩,୧୬.

ଦେବମାନେ ପୁଣ୍ୟ ଓ ପାପ ଦ୍ୱାରା ସୁଖ ଉପରେ ଉପରେ ବଢ଼େ; ସେ ସୁଖ ସବୁଠାରୁ ଶ୍ରେଷ୍ଠମାନେ ବାୟୁ ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ମିଳେ।

ଦେଵାନାଂ ଚ ଋଷୀଣାଂ ଚ ଉତ୍ତମାନାଂ ନୃଣାଂ ତଥା । ସୁଖାଂଶଂ ଜନଯେଦ୍ଵାଯୁର୍ଯତୋତଃ ସୁଖସଂଜ୍ଞକଃ ॥ ୩,୧୬.

ଦେବ, ଋଷି ଓ ଶ୍ରେଷ୍ଠ ମଣିଷମାନେ ପାଇଁ ବାୟୁ ସୁଖର ଅଂଶ ଦେଇଥାଏ; ତେଣୁ ସେ ସୁଖ ବୋଲି ପରିଚିତ।

ଭୁନକ୍ତି ସର୍ଵଦା ଵୀଦ୍ରଂ ତତ୍ର ମୁଖ୍ଯସ୍ତୁ ମାରୁତଃ । ଦୁଃ ଖଶୋକାଦିକଂ କିଞ୍ଚିଦ୍ଦେଵାନାଂ ଭଵତି ପ୍ରଭୋ ॥ ୩,୧୬.

ସେ ସଦା ଭୋଗ କରେ, ହେ ବୀନ୍ଦ୍ର, ଏମାନେ ମଧ୍ୟରେ ବାୟୁ ପ୍ରଧାନ; ଦେବମାନେ କିଛି ଦୁଃଖ, ଶୋକ ଓ ଏମିତି ଅନୁଭବ କରନ୍ତି, ହେ ପ୍ରଭୁ।

ତଚ୍ଚାସୁରାଵେଶଵଶାଦିତ୍ଯଵେହି ନ ସଂଶଯଃ । ତଜ୍ଜୀଵସ୍ଯ ଭଵେତ୍କିଞ୍ଚିଦ୍ଦୈତ୍ଯାନାଂ କ୍ରମଶୋ ଭଵେତ୍ ॥ ୩,୧୬.

ଏହା ନିଶ୍ଚିତ ଭାବେ ଅସୁର ଭୂତ ପ୍ରଭାବରେ ଘଟେ । ଏପରି ପ୍ରାଣୀର ଆତ୍ମାରେ ଦୈତ୍ୟଙ୍କର ଗୁଣ କିଛି କିଛି ଦେଖାଯାଏ, ଏହା ଦେଖିବାକୁ ଦୀରେ ଦୀରେ ଆସେ ।

ଯତଃ କଲିଶ୍ଚାଧିକଃ ସ୍ଯାଦତୋ ଦୁଃ ଖୀତି ସ ସ୍ମୃତଃ । ଦୈତ୍ଯାନାଂ ପୁଣ୍ଯପାପାଭ୍ଯାଂ ଦୁଃଖମେଵୋତ୍ତରୋତ୍ତରମ୍ ॥ ୩,୧୬.

ଯେହেতୁ କଳିଯୁଗର ପ୍ରଭାବ ଅଧିକ, ତେଣୁ ସେ ଦୁଃଖିତ ଭାବେ ଚିହ୍ନଟ । ଦୈତ୍ୟମାନେ ପୁଣ୍ୟ ଓ ପାପ ଦ୍ୱାରା ଅଧିକ ଦୁଃଖରେ ପଡନ୍ତି ।

ତଦ୍ଦୁଃଖମୁତ୍ତରେଷାଂ ଚ କଲିପର୍ଯନ୍ତମେଵ ଚ । ଭୁନକ୍ତି ସର୍ଵଦା ଵୀନ୍ଦ୍ର ତତଃ କଲିରିତି ସ୍ମୃତଃ ॥ ୩,୧୬.

ଏହି ଦୁଃଖ କଳିଯୁଗ ଶେଷ ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ଚାଲିଥାଏ । ସେ ସବୁବେଳେ ଏହି ଦୁଃଖକୁ ଅନୁଭବ କରେ, ଏହି କାରଣରୁ ସେ କଳି ବୋଲି ଉଚ୍ଚାରଣ ହୁଏ ।

ସୁଖହର୍ଷାଦିକଂ କିଂଚିଦ୍ଦୈତ୍ଯାନାଂ ଭଵତି ପ୍ରଭୋ । ଦେଵାଵେଶୋ ଭଵେତ୍ତସ୍ଯ ନାତ୍ର କାର୍ଯା ଵିଚାରଣା ॥ ୩,୧୬.

ହେ ପ୍ରଭୁ, ଦୈତ୍ୟମାନେ କେବେ କେବେ କିଛି ସୁଖ, ଆନନ୍ଦ ଓ ଏମିତି ଅନ୍ୟ ଅନୁଭବ କରିପାରନ୍ତି । ସେଠାରେ ଦେବତାଙ୍କର ପ୍ରଭାବ ହୁଏ, ଏଥିରେ କୌଣସି ସନ୍ଦେହ ନାହିଁ ।

ଦେଵାନାଂ ନିରଯୋ ନାସ୍ତି ଦୈତ୍ଯାନାଂ ଵିନତାସୁତ । ସୁଖସ୍ଵରୂପଂ ତନ୍ନାସ୍ତି ଵିଷଯୋତ୍ଥମପି ଦ୍ଵିଜ ॥ ୩,୧୬.

ହେ ବିନତାପୁତ୍ର, ଦେବତାମାନେ ପାଇଁ କୌଣସି ନରକ ନାହିଁ; ଦୈତ୍ୟମାନେ ପାଇଁ କୌଣସି ପ୍ରକାରର ସୁଖ ନାହିଁ, ସେଥିରେ ଇନ୍ଦ୍ରିୟ ଜନିତ ସୁଖ ମଧ୍ୟ ନାହିଁ, ହେ ଦ୍ୱିଜ ।

ଵିଷଯୋତ୍ଥଂ କିଞ୍ଚିଦପି ଦେଵାଵେଶାଦୁଦୀରିତମ୍ । ତମୋ ନାସ୍ତ୍ଯେଵ ଦେଵାନାଂ ଦୁଃଖଂ ନାସ୍ତି ସ୍ଵରୂପତଃ ॥ ୩,୧୬.

ଦେବତାଙ୍କ ପ୍ରଭାବରେ ଇନ୍ଦ୍ରିୟ ଜନିତ କିଛି ଅନୁଭବ ଥିଲେ ମଧ୍ୟ, ଦେବତାମାନେ ପାଇଁ କୌଣସି ଅନ୍ଧକାର ନାହିଁ, ସେମାନେ ପ୍ରକୃତିରୁ କେବେ ଦୁଃଖ ଅନୁଭବ କରନ୍ତି ନାହିଁ ।

ଵିଷଯୋତ୍ଥଂ ମହାଦୁଃଖଂ ଦେଵାନାଂ ନାସ୍ତି ସର୍ଵଦା । ଦୁଃଖଶୋକାଦିକଂ କିଂ ଚିଦସୁରାଵେଶତୋ ଭଵେତ୍ ॥ ୩,୧୬.

ଦେବତାମାନେ ପାଇଁ ଇନ୍ଦ୍ରିୟ ଜନିତ ବଡ଼ ଦୁଃଖ କେବେ ନାହିଁ; ଅସୁର ଭୂତ ପ୍ରଭାବରେ କେବେ କେବେ କିଛି ଦୁଃଖ, ଶୋକ ଓ ଏମିତି ଅନ୍ୟ ଘଟିପାରେ ।

ଅତଃ କଲିଃ ସଦା ଦୁଃଖୀ ସୁଖୀ ଵାଯୁସ୍ତୁ ସର୍ଵଦା । ମନୁଷ୍ଯାଣାମୃଷୀଣାଂ ଚ ସୁଖଂ ଦୁଃଖଂ ଖଗେଶ୍ଵର ॥ ୩,୧୬.

ଏହି କାରଣରୁ କଳି ସବୁବେଳେ ଦୁଃଖିତ ଓ ବାୟୁ ସବୁବେଳେ ସୁଖୀ । ମଣିଷ ଓ ଋଷିମାନେ ପାଇଁ, ହେ ପକ୍ଷୀରାଜ, ସୁଖ ଓ ଦୁଃଖ ଦୁହେଁ ଅଛି ।

ଭଵେତ୍ତତ୍ପୁଣ୍ଯପାପାଭ୍ଯାଂ ପୁଣ୍ଯଭୋଗୀ ଚ ମାରୁତଃ । କଷ୍ଟଭଙ୍ଗଃ କଲିଲଯୋ ନାତ୍ର କାର୍ଯା ଵିଚାରଣା ॥ ୩,୧୬.

ଏହା ପୁଣ୍ୟ ଓ ପାପ ଦ୍ୱାରା ହୁଏ; ବାୟୁ ପୁଣ୍ୟର ଭୋଗ କରନ୍ତି । କଷ୍ଟ ଭଙ୍ଗ କଳିଙ୍କର, ଏଠାରେ କୌଣସି ଚିନ୍ତା କରିବା ଦରକାର ନାହିଁ ।

ପ୍ରାଣାଦିସୁଖପର୍ଯନ୍ତା ଅଂଶା ଏକୋନଵିଂଶତିଃ । ପ୍ରଵିଷ୍ଟାଃ ସଂତି ଲୋକେଷୁ ପୃଥକ୍ସଂତି ଖଗେଶ୍ଵର ॥ ୩,୧୬.

ଶ୍ୱାସ ଆଦି ସୁଖ ଠାରୁ ଆରମ୍ଭ କରି ଏକୋଣିଶ୍ୱ ଅଂଶ ଅଛି । ସେମାନେ ସମସ୍ତ ଲୋକରେ ପ୍ରବେଶ କରିଛନ୍ତି ଓ ପୃଥକ୍ ପୃଥକ୍ ଅଛନ୍ତି, ହେ ପକ୍ଷୀରାଜ ।

ମାରୁତରେଵତାରାଂଶ୍ଚ ଶୃଣୁ ପକ୍ଷୀନ୍ଦ୍ରସତ୍ତମ । ଚତୁର୍ଦଶସୁ ଚନ୍ଦ୍ରେଷୁ ଦ୍ଵିତୀଯୌ ଯୋ ଵିରୋଚନଃ ॥ ୩,୧୬.

ମାରୁତ ଓ ରେବତଙ୍କ ଅଂଶ ବିଷୟରେ ଶୁଣ, ହେ ପକ୍ଷୀମଧ୍ୟରେ ଶ୍ରେଷ୍ଠ । ଚଉଦ ଚନ୍ଦ୍ରମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ଦ୍ୱିତୀୟଟି ହେଉଛନ୍ତି ବିରୋଚନ ।

ସ ଵାଯୁରିତି ସଂପ୍ରୋକ୍ତ ଇନ୍ଦ୍ରାଦୀନାଂ ଖଗେଶ୍ଵର । ହରିତତ୍ତ୍ଵେଷୁ ସର୍ଵେଷୁ ସ ଵିଷ୍ଵଗ୍ଯାଵ୍ଯତେକ୍ଷଣଃ ॥ ୩,୧୬.

ସେ ବାୟୁ ବୋଲି ଚିହ୍ନଟ, ହେ ପକ୍ଷୀରାଜ, ଇନ୍ଦ୍ର ଓ ଅନ୍ୟମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ । ହରିଙ୍କ ସମସ୍ତ ରୂପରେ ସେ ସବୁଠାରେ ବ୍ୟାପିଥିବା ଓ ଅପରିବର୍ତ୍ତନଶୀଳ ସାକ୍ଷୀ ।

ଅତୋ ରୋଚନନାମାସୌ ମରୁଦଂଶଃ ପ୍ରକୀର୍ତିତଃ। ରାମାଵତାରେ ହନୁମାନ୍ରାମକାର୍ଯାର୍ଥସାଧକଃ । ସ ଏଵ ଭୀମସେନସ୍ତୁ ଜାତୋ ଭୂମ୍ଯାଂ ମହାବଲଃ ॥ ୩,୧୬.

ଏହି କାରଣରୁ ସେ ରୋଚନ ନାମରେ ମାରୁତଙ୍କ ଅଂଶ ବୋଲି ପରିଚିତ । ରାମ ଅବତାରରେ ହନୁମାନ ରାମଙ୍କ କାମ ସଫଳ କରିଥିଲେ । ସେଠି ସେ ଭୂମିରେ ବଡ଼ ଶକ୍ତିଶାଳୀ ଭୀମସେନ ଭାବେ ଜନ୍ମ ନେଇଥିଲେ ।

କୃଷ୍ଣାଵତାରେ ଵିଜ୍ଞେଯୋ ମରୁଦଂଶଃ ପ୍ରକୀର୍ତିତଃ ॥ ୩,୧୬.

କୃଷ୍ଣ ଅବତାରରେ ସେ ମାରୁତଙ୍କ ଅଂଶ ବୋଲି ବୁଝିବାକୁ ହେବ ।

ମଣିମାନ୍ନାମ ଦୈତ୍ଯସ୍ତୁ ସଂକରାଖ୍ଯୋ ଭଵିଷ୍ଯତି । ସର୍ଵେଷାଂ ସଂକରଂ ଯସ୍ତୁ କରିଷ୍ଯତି ନ ସଂଶଯଃ ॥ ୩,୧୬.

ମଣିମାନ୍ ନାମକ ଦୈତ୍ୟ ପରେ ସଂକର ନାମରେ ପରିଚିତ ହେବେ । ସେ ସମସ୍ତଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ଭ୍ରମ ସୃଷ୍ଟି କରିବେ, ଏଥିରେ କୌଣସି ସନ୍ଦେହ ନାହିଁ ।

ତେନ ସଂକରନାମାସୌ ଭଵିଷ୍ଯତି ଖଗେଶ୍ଵର । ଧର୍ମାନ୍ଭାଗଵତାନ୍ସର୍ଵାନ୍ଵିନାଶଯତି ସର୍ଵଥା ॥ ୩,୧୬.

ଏହି କାରଣରୁ ସେ ସଂକର ନାମରେ ଚିହ୍ନଟ ହେବେ, ହେ ପକ୍ଷୀରାଜ । ସେ ସମସ୍ତ ଭାଗବତ ଧର୍ମକୁ ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ ଭାବେ ନଶ୍ଟ କରିଦେବେ ।

ତଦା ଭୂମୌ ଵାସୁଦେଵୋ ଭଵିଷ୍ଯତି ନ ସଂଶଯଃ । ଯଜ୍ଞାର୍ଥୈଃ ସଦୃଶୋ ଯସ୍ଯ ନାସ୍ତି ଲୋକେ ଚତୁର୍ଦଶେ ॥ ୩,୧୬.

ସେ ସମୟରେ ଭୂମିରେ ବାସୁଦେବ ଅବତୀର୍ଣ୍ଣ ହେବେ, ଏଥିରେ କୌଣସି ସନ୍ଦେହ ନାହିଁ । ଚଉଦ ଲୋକରେ ଯେଉଁପରି ଯଜ୍ଞ ପାଇଁ ସେଉଁଠି ତାଙ୍କ ସମାନ କେହି ନଥିବେ ।

ଅତଃ ସ ପ୍ରଜ୍ଞଯା ପୂର୍ଣୋ ଭଵିଷ୍ଯତି ନ ସଂଶଯଃ । ଅଵତାରାସ୍ତ୍ରଯୋ ଵାଯୋର୍ମତଂ ଭାଗଵତାଭିଧମ୍ ॥ ୩,୧୬.

ଏହି କାରଣରୁ ସେ ଜ୍ଞାନରେ ପୂର୍ଣ୍ଣ ହେବେ, ଏଥିରେ କୌଣସି ସନ୍ଦେହ ନାହିଁ । ବାୟୁଙ୍କ ତିନିଟି ଅବତାରକୁ ଭାଗବତ ପରମ୍ପରାରେ ଗୁରୁତ୍ୱ ଦିଆଯାଏ ।

ସ୍ଥାପନଂ ଦୁଷ୍ଟଦମନଂ ଦ୍ଵଯମେଵ ପ୍ରଯୋଜନମ୍ । ନାନ୍ଯତ୍ପ୍ରଯୋଜନଂ ଵାଯୋସ୍ତଥା ଵୈରୋଚନାତ୍ମକେ ॥ ୩,୧୬.

ସ୍ଥାପନ ଓ ଦୁଷ୍ଟମାନେଙ୍କୁ ଦମନ କରିବା—ଏହି ଦୁଇଟି ହେଉଛି ବାୟୁ ଓ ବୈରୋଚନ ସ୍ୱଭାବର ଲୋକମାନେଙ୍କର ମୂଳ ଉଦ୍ଦେଶ୍ୟ; ଏହା ଛାଡ଼ି ଅନ୍ୟ କୌଣସି ଉଦ୍ଦେଶ୍ୟ ନାହିଁ।

ଅଵତାରତ୍ରଯେ ଵୀନ୍ଦ୍ର ଦୁଃଖଂ ଗର୍ଭାଦିସଂଭଵମ୍ । ନାସ୍ତି ନାସ୍ତ୍ଯେଵ ଵାଯୋସ୍ତୁ ତଥା ଵୈରୋଚନାଦିକେ ॥ ୩,୧୬.

ଓ ପକ୍ଷୀରାଜ, ତିନିଟି ଅବତାରରେ ବାୟୁ ଓ ବୈରୋଚନ ପ୍ରକୃତିର ଲୋକମାନେ ପାଇଁ ଗର୍ଭରୁ ଜନ୍ମ ହେବା ଭଳି କୌଣସି ଦୁଃଖ ନାହିଁ, କେବଳ ନାହିଁ।

ଶୁକ୍ରଶୋଣିତସଂବନ୍ଧୋ ହ୍ଯଵତାରଚତୁଷ୍ଟଯେ । ନାସ୍ତି ନାସ୍ତ୍ଯେଵ ପକ୍ଷୀନ୍ଦ୍ର ଯତୋ ନାସ୍ତ୍ଯଶୁଭଂ ତତଃ ॥ ୩,୧୬.

ଚାରିଟି ଅବତାରରେ, ଓ ପକ୍ଷୀରାଜ, ଶୁକ୍ର ଓ ରକ୍ତ ସହ କୌଣସି ସମ୍ପର୍କ ନାହିଁ; ତେଣୁ କୌଣସି ଅଶୁଭତା ମଧ୍ୟ ନାହିଁ।

ପୂର୍ଵଂ ଗର୍ଭଂ ସମାଶୋଷ୍ଯ ସମଯେ ପ୍ରଭଵସ୍ଯ ଚ । ପ୍ରାଦୁର୍ଭଵତି ଦେଵେଶୀ ହ୍ଯଵତାରଚତୁଷ୍ଟଯେ ॥ ୩,୧୬.

ପୂର୍ବରୁ ଜନ୍ମ ସମୟରେ ଗର୍ଭକୁ ଶୋଷି ନେଇ, ଦେବୀ ଚାରିଟି ଅବତାରରେ ପ୍ରକଟ ହୁଅନ୍ତି।