ଗରୁଡପୁରାଣମ୍

ଅମୁଖ୍ଯଭୋଜିନୋ ଜୀଵାଃ କୁନ୍ତ୍ଯାଦ୍ଯା ମୁଖ୍ଯଭୋଜିନଃ । ଶୁଭାନି ଚ ପିବେଦ୍ଵିଷ୍ଣୁରଶୁଭଂ ନୋ ପିବେଦ୍ଵିଭୁଃ ॥ ୩,୧୪.

ଯେଉଁ ଜୀବମାନେ ପ୍ରଧାନ ଭୋଜନକାରୀ ନୁହନ୍ତି, ତାଙ୍କ ମଧ୍ୟରୁ କୁନ୍ତୀ ଓ ଅନ୍ୟମାନେ ପ୍ରଧାନ ଭୋଜନକାରୀ। ବିଷ୍ଣୁ ଶୁଭ ଦ୍ରବ୍ୟ ପାନ କରନ୍ତି, କିନ୍ତୁ ପ୍ରଭୁ ଅଶୁଭ କିଛି ପାନ କରନ୍ତି ନାହିଁ।

କୋ ଵଦେତ୍ତସ୍ଯ ଚେଷ୍ଟାଂ ତୁ ପୂର୍ଣାନନ୍ଦୋ ହରିଃ ସ୍ଵଯମ୍ । ନ ତେନ ସଦୃଶଃ କୋପି ଦେଶେ କାଲେ ଚ ଵିଦ୍ଯତେ । ତସ୍ଯାଵତାରାନ୍ଵକ୍ଷ୍ଯହଂ ଶୃଣୁ ପକ୍ଷୀନ୍ଦ୍ରସତ୍ତମ ॥ ୩,୧୪.

ତାଙ୍କର କାର୍ଯ୍ୟ ବିଷୟରେ କିଏ କହିପାରିବ? ହରି ନିଜେ ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ ଆନନ୍ଦର ମୂର୍ତ୍ତି। କେହି ମଧ୍ୟ କେବେ କୌଣସି ସ୍ଥାନରେ କିମ୍ବା ସମୟରେ ତାଙ୍କ ସମାନ ନୁହଁନ୍ତି। ଏବେ ମୁଁ ତାଙ୍କର ଅବତାରମାନେ ବିଷୟରେ କହିବି—ଶୁଣ, ପକ୍ଷୀମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ଶ୍ରେଷ୍ଠ।

ଶ୍ରୀଗରୁଡମହାପୁରାଣମ୍ ୧୫ ଶ୍ରୀକୃଷ୍ଣ ଉଵାଚ । ଅଥାଵତା ରାନ୍ପୁରୁଷାଖ୍ଯୋ ହରିଶ୍ଚ ଗତୋ ଧ୍ଯାନଂ କର୍ତୁମୀଶୋ ମହାତ୍ମା । ପ୍ରାଦୁର୍ବଭୂଵାଖିଲସଦ୍ଗୁଣାର୍ଣଵଃ ସ ଏଵ ଵିଷ୍ଣୁଃ ସ ଚ ବୀଜଭୂତଃ ॥ ୩,୧୫.

ଶ୍ରୀକୃଷ୍ଣ କହିଲେ: ଏହା ପରେ ପୁରୁଷ ନାମକ ଅବତାର ହରି ଧ୍ୟାନ କରିବାକୁ ଗଲେ। ସେ ସମସ୍ତ ଗୁଣର ସାଗର ଭାବେ ପ୍ରକଟ ହେଲେ, ସେହି ବିଷ୍ଣୁ, ସମସ୍ତ ର ମୂଳ ହେଲେ।

ଯୋ ବୀଜଭୂତଃ ପୁରୁଷାଖ୍ଯ ଵିଷ୍ଣୁଃ ସ ଏଵାଭୂଦ୍ଵାସୁଦେଵୋ ମହାତ୍ମା । ସୃଷ୍ଟିଂ କର୍ତୁଂ ପୁରୁଷାଖ୍ଯସ୍ଯ ଵାଯୋର୍ମାଯାଖ୍ଯାଯାଂ ମୂଲରୂପୋ ଯଥାଽସ ॥ ୩,୧୫.

ଯିଏ ପୁରୁଷ ନାମକ ବିଷ୍ଣୁ ଏବଂ ସମସ୍ତ ର ମୂଳ ତାହା ସେହି ବସୁଦେବ ରୂପେ ଉପସ୍ଥିତ ହେଲେ, ସୃଷ୍ଟି କରିବା ପାଇଁ। ପୁରୁଷ ନାମକ ମାୟାରେ ମୂଳ ରୂପ ହୋଇ କାର୍ଯ୍ୟ କଲେ।

ଯୋ ଵାସୁଦେଵସ୍ତୁ ସ ଏଵ ଜାତଃ ସଂକର୍ଷଣାଖ୍ଯୋ ଖିଲସଦ୍ଗୁଣାତ୍ମା । ସୃଷ୍ଟିଂ କର୍ତୁଂ ସୂତ୍ରଭୂତସ୍ଯ ଵାଯୋର୍ଜଯାଖ୍ଯାଯଂ ପୂର୍ଣସଂଵିତ୍ପରାତ୍ମା ॥ ୩,୧୫.

ସେହି ବସୁଦେବ ନିଜେ ସଂକର୍ଷଣ ନାମକ ଅବତାର ହେଲେ, ସମସ୍ତ ଗୁଣର ଧାମ। ସୃଷ୍ଟି କରିବା ପାଇଁ, ସୂତ୍ର ଭାବେ ଜୟ ନାମକ ବାୟୁରେ ପୂର୍ଣ୍ଣ ଜ୍ଞାନ ଓ ପରମ ଆତ୍ମା ଭାବେ ରହିଲେ।

ସ ଏଵଂ ସଂକର୍ଷଣନାମଧେଯଃ ପ୍ରଦ୍ଯୁମ୍ନନାମା ଚ ସ ଏଵ ଵିଶ୍ରୁତଃ । ସରସ୍ଵତୀଭାରତୀସର୍ଜନାର୍ଥଂ ସ ଏଵ ଦେଵ୍ଯା ମୂଲରୂପୋ ବଭୂଵ ॥ ୩,୧୫.

ସେହି ସଂକର୍ଷଣ ନାମ ଧାରଣ କରିଥିବା ଜଣେ, ପ୍ରଦ୍ୟୁମ୍ନ ନାମରେ ମଧ୍ୟ ପରିଚିତ। ସରସ୍ୱତୀ ଓ ଭାରତୀଙ୍କ ସୃଷ୍ଟି ପାଇଁ, ସେ ଦେବୀଙ୍କର ମୂଳ ରୂପ ହେଲେ।

ସୃଷ୍ଟ୍ଵା ଯୁକ୍ତଂ ଷୋଡଶଭିଃ କଲାଭିର୍ମହତ୍ତତ୍ତ୍ଵଂ ସୂକ୍ଷ୍ମରୂପଂ ସ ଏଵ । ସାହଙ୍କାରଂ କ୍ରୀଡଯାମାସ ଦେଵଃ ଶୃଣୁ ତ୍ଵଂ ଵୈ ଷୋଡଶାଖ୍ଯାଃ କଲାଶ୍ଚ ॥ ୩,୧୫.

ସେ ଦେବତା ଛଅଟି ଦଶା ଯୁକ୍ତ ସୂକ୍ଷ୍ମ ମହତ୍ତତ୍ତ୍ୱ ସୃଷ୍ଟି କରି, ଆହଂକାର ସହ ଖେଳ କଲେ। ଏବେ ତୁମେ ଏହି ଛଅଟି ଦଶା ବିଷୟରେ ଶୁଣ।

ଭୂତାନି କର୍ମେନ୍ଦ୍ରିଯପଞ୍ଚକାନି ଜ୍ଞାନେନ୍ଦ୍ରିଯାଣୀହ ତଥା ମନଶ୍ଚ । ତତୋ ବଭୂଵ ହ୍ଯନିରୁଦ୍ଧସଂଜ୍ଞକୋ ଜୀଵାଂଶ୍ଚ ସଂଗୃହ୍ଯ ସୁପୂର୍ଣଶକ୍ତିଃ ॥ ୩,୧୫.

ପଞ୍ଚ ଭୂତ, ପଞ୍ଚ କର୍ମେନ୍ଦ୍ରିୟ, ପଞ୍ଚ ଜ୍ଞାନେନ୍ଦ୍ରିୟ ଓ ମନ—ଏହା ପରେ ଅନିରୁଦ୍ଧ ନାମକ ଶକ୍ତିଶାଳୀ ଜଣେ ଉପସ୍ଥିତ ହେଲେ, ସମସ୍ତ ଜୀବମାନେ ଏକତ୍ର କଲେ।

ସୋଯଂ ଵିରିଞ୍ଚ୍ଯାଦିସମସ୍ତଦେଵାନ୍ ସ୍ଥୂଲେନ ଦେହେନ ସସର୍ଜ ନାଥଃ । ତଥା ସ ଵିଷ୍ଣୁଃ ପୁରୁଷାଭିଧସ୍ତୁ ସନତ୍କୁମାରତ୍ଵମଵାପ ଵୀନ୍ଦ୍ର ॥ ୩,୧୫.

ସେ ନାଥ ସ୍ଥୂଳ ଦେହ ଧାରଣ କରି ବିରିଞ୍ଚି ଆଦି ସମସ୍ତ ଦେବତାଙ୍କୁ ସୃଷ୍ଟି କଲେ। ଏଭଳି ବିଷ୍ଣୁ, ପୁରୁଷ ନାମରେ, ସନତ୍କୁମାର ରୂପ ଧାରଣ କଲେ, ହେ ପକ୍ଷୀନାଥ।

ଅନନ୍ଯସାଧ୍ଯଂ ବ୍ରହ୍ମଚର୍ଯଂ ଚ କର୍ତୁଂ ଦଶେନ୍ଦ୍ରିଯାଣାଂ ଶୋଷଣାର୍ଥଂ ସଦୈଵ । ସନନ୍ଦନାଦୌ ପଠିତଃ କୁମାରସ୍ତସ୍ମାନ୍ନାନ୍ଯୋ ନାତ୍ର ଵିଚାର୍ଯମସ୍ତି ॥ ୩,୧୫.

ଯେଉଁ କାମ୍ୟ ନୁହଁ, ଏହି ବ୍ରହ୍ମଚର୍ଯ୍ୟ ପାଳନ କରିବା, ଦଶେନ୍ଦ୍ରିୟକୁ ଶୋଷିବା ପାଇଁ, ସନନ୍ଦନ ଓ ଅନ୍ୟମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ କୁମାର ପଢାଯାଉଛନ୍ତି; ଏଠାରେ ଅନ୍ୟ କେହି ଚିନ୍ତା କରିବା ଦରକାର ନାହିଁ।

ସ ଏଵ ଵିଷ୍ଣୁଃ ସୂକରତ୍ଵଂ ହ୍ଯଵାପ କ୍ଷୋପଣୀମୁଦ୍ଧର୍ତୁଂ ଦୈତ୍ଯଵପୁର୍ନିହନ୍ତୁମ୍ । ହିରଣ୍ଯାକ୍ଷଂ ସଜ୍ଜନାନାଂ ଖଗେନ୍ଦ୍ର ତଥା ଭୂମେଃ ସ୍ଥାପନାର୍ଥଂ ଚ ଦେଵଃ ॥ ୩,୧୫.

ସେହି ବିଷ୍ଣୁ ବରାହ ରୂପ ଧାରଣ କରି, ଭୂମିକୁ ଉଦ୍ଧାର କଲେ, ଦେତ୍ୟ ହିରଣ୍ୟାକ୍ଷକୁ ବଧ କଲେ, ଓ ସଜ୍ଜନମାନଙ୍କ ପାଇଁ ଭୂମିକୁ ସ୍ଥିର କଲେ, ହେ ପକ୍ଷୀନାଥ।

ତତୋ ହରିର୍ମଦ୍ଵିଦାସତ୍ଵମାପାନୃଷେର୍ଭାର୍ଯାଯାଂ ଯାମିନ୍ଯାଂ ଯୋ ମହାତ୍ମା । ତତ୍ରାଵତାରେ ପଞ୍ଚରାତ୍ରଂ ସମଗ୍ରମୁପାଦେଷ୍ଟୁଂ ନାପ ଦାନଂ ସ୍ଵତନ୍ତ୍ରଃ ॥ ୩,୧୫.

ତାପରେ ହରି, ମହାତ୍ମା, ଋଷିଙ୍କର ଭାର୍ଯ୍ୟା ଯାମିର ଗର୍ଭରେ ମଦ୍ବିଦାସ ରୂପ ଧାରଣ କଲେ, ସେଠି ସ୍ୱାଧୀନ ଭାବେ ପଞ୍ଚରାତ୍ର ଶାସ୍ତ୍ର ପୂର୍ଣ୍ଣ ଭାବେ ଶିଖାଇଲେ।

ସ ଏଵ ଵିଷ୍ଣୁଃ ସମଭୂଦ୍ବ୍ରଦର୍ଯାଂ ନାରାଯଣାଖ୍ଯଃ ଶମଲାପହଶ୍ଚ । ତପସ୍ତପ୍ତୁଂ ଶିକ୍ଷଯିତୁଂ ତ୍ଵୃଷୀଣାଂ ତିରସ୍କର୍ତୁଂ ହ୍ଯପ୍ସରସାଂ ସହସ୍ରମ୍ ॥ ୩,୧୫.

ସେହି ବିଷ୍ଣୁ ବଦରୀରେ ନାରାୟଣ ରୂପେ ପ୍ରକଟ ହେଲେ, ଅପବିତ୍ରତା ଦୂର କଲେ, ତପସ୍ୟା କଲେ, ଋଷିମାନେକୁ ଶିଖାଇଲେ ଓ ହଜାର ଅପ୍ସରାକୁ ଦୂର କଲେ।

ତତୋ ହରିଃ କପିଲତ୍ଵଂ ହ୍ଯଵାପ୍ଯ ତିରୋହିତାନ୍କାଲବଲେନ ତତ୍ତ୍ଵାନ୍ । ଚତୁର୍ଵିଶତିଂ ସଂଶଯଂ ଚୋଦ୍ଧରିଷ୍ଯନ୍ନୁପାଦିଶଚ୍ଚାସୁରଯେ ମହାତ୍ମା ॥ ୩,୧୫.

ତାପରେ ହରି କପିଲ ରୂପ ଧାରଣ କଲେ, କାଳର ଶକ୍ତିରେ ତତ୍ତ୍ୱଗୁଡିକୁ ଲୁଚାଇଲେ, ଚବିଶଟି ତତ୍ତ୍ୱ ବିଷୟରେ ସନ୍ଦେହ ଦୂର କରି, ମହାତ୍ମା ଅସୁରିଙ୍କୁ ଶିଖାଇଲେ।

ସ ଏଵ ଦତଃ ସମଭୂଦ୍ରମେଶୋନସୂଯାଯାମତ୍ରିରୂପଃ ପରାତ୍ମା । ଆନ୍ଵୀକ୍ଷିକିଂ ନାମ ସୁତର୍କଵିଦ୍ଯାମଲର୍କନାମ୍ନେ ପ୍ରଦଦାତ୍ତାଂ ମହାତ୍ମା ॥ ୩,୧୫.

ସେହି ଦତ୍ତାତ୍ରେୟ ଅନସୂୟାଙ୍କ ପୁତ୍ର ଅତ୍ରି ରୂପେ ରାମେଶ ଭାବେ ପ୍ରକଟ ହେଲେ, ପରମାତ୍ମା ଭାବେ। ସେ ଅନ୍ୱୀକ୍ଷିକୀ ନାମକ ତର୍କଶାସ୍ତ୍ର ଅଲର୍କ ନାମକ ଜଣେ ମହାତ୍ମାଙ୍କୁ ଦାନ କଲେ।

ସ ଏଵ ଵଂଶେପ୍ଯଭଵଦ୍ରଵେଶ୍ଚ ଆକୂତ୍ଯାଂ ଯଃ ସଚ୍ଚିଦାନନ୍ଦରୂପଃ । ସ୍ଵାଯଂଭୁଵଂ ଯତ୍ତୁ ମନ୍ଵନ୍ତରଂ ଚ ଦେଵୈଃ ସାକଂ ପାଲଯାମାସ ଵୀନ୍ଦ୍ର ॥ ୩,୧୫.

ସେଇ ଭଗବାନ୍, ଯିଏ ସତ୍ତା, ଚେତନା ଓ ଆନନ୍ଦର ମୂର୍ତ୍ତି, ଆକୂତିଙ୍କ ଗର୍ଭରେ ଜନ୍ମ ନେଇଥିଲେ । ଏହି ଭାବରେ, ହେ ମନୁଷ୍ୟମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ଇନ୍ଦ୍ର, ସ୍ୱାୟମ୍ଭୁବ ମନ୍ବନ୍ତରରେ ଦେବତାମାନଙ୍କ ସହିତ ସମସ୍ତ ଜଗତକୁ ରକ୍ଷା କରିଥିଲେ ।

ସ ଏଵ ଵିଷ୍ଣୁଃ ସ ଉରୁକ୍ରମୋଭୂଦାଗ୍ନୀଧ୍ରପୁତ୍ର୍ଯାଂ ମେରୁଦେଵ୍ଯାଂ ଚ ନାଭେଃ । ଵିଦ୍ଯାରତାନାଂ ମାନିନାଂ ସର୍ଵଦୈଵମତ୍ଯାଶ୍ଚର୍ଯଂ ଦର୍ଶଯିତୁଂ ଚ ଵୀନ୍ଦ୍ର ॥ ୩,୧୫.

ସେଇ ବିଷ୍ଣୁ, ଯିଏ ବଡ଼ କାର୍ଯ୍ୟରେ ପ୍ରସିଦ୍ଧ, ଅଗ୍ନୀଧ୍ରଙ୍କ କନ୍ୟା ମେରୁଦେବୀଙ୍କ ଗର୍ଭରେ ନାଭିଙ୍କୁ ଜନ୍ମ ଦେଇଥିଲେ । ହେ ମନୁଷ୍ୟମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ଇନ୍ଦ୍ର, ଅଭିମାନୀ ଓ ଶିକ୍ଷାରେ ଗର୍ବିତ ଲୋକମାନେ ଓ ସମସ୍ତ ଦେବତାଙ୍କୁ ଅଦ୍ଭୁତ କାର୍ଯ୍ୟ ଦେଖାଇବା ପାଇଁ ଏହି ଅବତାର ନେଇଥିଲେ ।

ତତୋ ହରିର୍ଜଗୃହେ କୂର୍ମରୂପଂ ସୁରାସୁରାଣାମୁଦଧିଂ ଵିମଥ୍ନତାମ୍ । ପୃଷ୍ଠେ ଧର୍ତୁଂ ମନ୍ଦରଂ ପର୍ଵତଂ ଚ ବ୍ରହ୍ମାଣ୍ଡଂ ଵା ଧର୍ତୁମୀଶୋ ମହାତ୍ମା ॥ ୩,୧୫.

ତାପରେ ହରି, ଦେବତା ଓ ଦାନବମାନେ ସମୁଦ୍ର ମଥନ କରୁଥିବାବେଳେ, ମନ୍ଦରାଚଳ ପାହାଡ଼କୁ ପିଠି ଉପରେ ଧରିବା ପାଇଁ କୂର୍ମ ରୂପ ଧାରଣ କଲେ । ସେ ମହାପୁରୁଷ ଏମିତି ଶକ୍ତିଶାଳୀ ଥିଲେ, ଯେ ସମସ୍ତ ବ୍ରହ୍ମାଣ୍ଡକୁ ମଧ୍ୟ ଧରିପାରିଲେ ।

ତତୋ ହରିଃ ପ୍ରାଦୁରଭୂନ୍ମହାତ୍ମା ଧନ୍ଵନ୍ତରିର୍ନାମ ହରିନ୍ମଣିଦ୍ଯୁତିଃ । ଅପଥ୍ଯଦୋଷାନ୍ପରିହର୍ତୁମେଵ ହସ୍ତେ ଗୃହୀତ୍ଵା ପୂର୍ଣକୁଭଂ ସୁଧାଭିଃ ॥ ୩,୧୫.

ତାପରେ ହରି, ମହାପୁରୁଷ, ଧନ୍ବନ୍ତରି ରୂପେ ପ୍ରକାଶିତ ହେଲେ । ସେ ହରିମଣି ପରି ଦୀପ୍ତିମାନ୍ ଥିଲେ, ହାତରେ ପୂର୍ଣ୍ଣ ଘଡ଼ା ଅମୃତ ଧରିଥିଲେ, ଅପଥ୍ୟ ଦୋଷ ଦୂର କରିବାକୁ ଏହି ଅବତାର ନେଇଥିଲେ ।

ତତୋ ହରିର୍ଜଗୃହେ ଶ୍ରୀଵପୁଶ୍ଚ ଯନ୍ମୋହିନୀତି ପ୍ରଵଦନ୍ତି ଲୋକେ । ଉଦ୍ଵୃତ୍ତାନାଂ ଦିତିଜାନାଂ ମହାତ୍ମା ସମ୍ଯକ୍ତେଷାଂ ଵଞ୍ଚଯିତୁଂ ହରିର୍ବଲମ୍ ॥ ୩,୧୫.

ତାପରେ ହରି, ଶ୍ରୀ ରୂପ ଧାରଣ କଲେ, ଯାହାକୁ ଲୋକେ ମୋହିନୀ ବୋଲି କହନ୍ତି । ଏହି ମହାପୁରୁଷ ଦିତିର ଅଭିମାନୀ ସନ୍ତାନମାନେଙ୍କୁ ଚତୁରତାର ସହିତ ମୋହିତ କରିବା ଓ ସେମାନଙ୍କର ଶକ୍ତି ନେଇଯିବା ପାଇଁ ଏହି ଅବତାର ନେଇଥିଲେ ।

ତତୋ ହରିଃ ପ୍ରାଦୁରଭୂନ୍ମହାତ୍ମା ନୃସିଂହନାମା ଭଗଵାନନନ୍ତଃ । ଦୈତ୍ଯୋ ହିରଣ୍ଯକଶିପୁଶ୍ଚ ତଥୋରୁଦେଶେ ସଂସ୍ଥାପିତଃ କରଜୈର୍ଦାରିତଶ୍ଚ ॥ ୩,୧୫.

ତାପରେ ହରି, ମହାପୁରୁଷ, ନୃସିଂହ ନାମକ ଅନନ୍ତ ଭଗବାନ୍ ଭାବେ ପ୍ରକାଶିତ ହେଲେ । ଦାନବ ହିରଣ୍ୟକଶିପୁଙ୍କୁ ନିଜ ଉରସ୍ଥଳୀ ଉପରେ ବସାଇ, ନଖରେ ଫାଡ଼ିଦେଲେ ।

ତତୋ ହରିର୍ଭଗଵାନ୍ଵାମନୋଭୂଦଦିତ୍ଯାଂ ଵୈ କଶ୍ଯପାଦ୍ଦଵଦେଵଃ । ଇନ୍ଦ୍ରାଯେଦଂ ଦାତୁକାମଃ ଖଗେନ୍ଦ୍ର ତଦର୍ଥଂ ଵୈ ପାଵିତୁଂ ସୋଵିତୁଂ ଚ ॥ ୩,୧୫.

ତାପରେ ହରି, ଭଗବାନ୍, କଶ୍ୟପ ଓ ଅଦିତିଙ୍କ ଗର୍ଭରେ ବାମନ ଭାବେ ଜନ୍ମ ନେଲେ । ହେ ପକ୍ଷୀମାନଙ୍କ ରାଜା, ଇନ୍ଦ୍ରଙ୍କୁ ତାଙ୍କର ଅଧିକାର ଫେରାଇଦେବା, ଶୁଦ୍ଧି ଓ ପୁନଃସ୍ଥାପନା ପାଇଁ ଏହି ଅବତାର ନେଇଥିଲେ ।

ତତୋ ହରିର୍ଜମଦଗ୍ନେଃ ସୁତୋଭୂଲ୍ଲୋକେ ସର୍ଵେ ପର୍ଶୁରାମଂ ଵଦନ୍ତି । ବ୍ରହ୍ମଦ୍ଵିଷାଂ କ୍ଷତ୍ରିଯାଣାଂ ଚ ଵୀନ୍ଦ୍ର ଭୂମିଂ ନିଃ କ୍ଷତ୍ରାଂ କର୍ତୁକାମୋ ମହେଶଃ ॥ ୩,୧୫.

ତାପରେ ହରି, ଜମଦଗ୍ନିଙ୍କ ପୁଅ ଭାବେ ଜନ୍ମ ନେଲେ, ଯାହାକୁ ସମସ୍ତେ ପରଶୁରାମ ବୋଲି କହନ୍ତି । ହେ ମନୁଷ୍ୟମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ଇନ୍ଦ୍ର, ବ୍ରାହ୍ମଣଦ୍ୱେଷୀ କ୍ଷତ୍ରିୟମାନେଠାରୁ ପୃଥିବୀକୁ ଶୂନ୍ୟ କରିବାକୁ ଏହି ଅବତାର ନେଇଥିଲେ ।

ତତୋଭଵଦ୍ଵ୍ଯାସରୂପୀ ସ ଵିଷ୍ଣୁଶ୍ଚତୁର୍ଵାରଂ ରାଘଵାସ୍ଯାପି ପୂର୍ଣଃ । ପରାଶରାତ୍ସତ୍ଯଵତ୍ଯାଂ ବଭୂଵ ପୈଲାଦିଭିର୍ଵେଦଭାଗାଂଶ୍ଚ କର୍ତୁମ୍ ॥ ୩,୧୫.

ତାପରେ ବିଷ୍ଣୁ, ବ୍ୟାସ ରୂପେ, ଚାରିଥର ରାଘବଙ୍କ ଘରେ ଅବତୀର୍ଣ୍ଣ ହେଲେ । ପରାଶର ଓ ସତ୍ୟବତୀଙ୍କୁ ଜନ୍ମ ଦେଇ, ପୈଲ ଓ ଅନ୍ୟମାନେ ସହିତ ବେଦକୁ ବିଭାଜନ କଲେ ।

ତତୋ ହରୀ ରଘୁଵଂଶେଵତୀର୍ଣଃ କୌସଲ୍ଯାଯାଂ ରାଘଵଃ ସୂର୍ଯଵଂଶେ । ସମୁଦ୍ରାଦୋର୍ଵିଗ୍ରହଂ କର୍ତୁମୀଶୋ ହଂ ତୁଂ ଭୂମ୍ଯାଂ ରାଵଣାଦୀଂଶ୍ଚ ଵୀନ୍ଦ୍ର ॥ ୩,୧୫.

ତାପରେ ହରି, ରଘୁବଂଶରେ ଅବତୀର୍ଣ୍ଣ ହେଲେ, କୌଶଲ୍ୟାଙ୍କ ଗର୍ଭରେ ସୂର୍ଯ୍ୟବଂଶର ରାମ ଭାବେ ଜନ୍ମ ନେଲେ । ହେ ମନୁଷ୍ୟମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ଇନ୍ଦ୍ର, ସମୁଦ୍ର ସହିତ ଯୁଦ୍ଧ କରିବା ଓ ପୃଥିବୀରେ ରାବଣ ଓ ଅନ୍ୟମାନେଙ୍କୁ ନଶ୍ଚିନ୍ନ କରିବା ପାଇଁ ଏହି ଅବତାର ନେଇଥିଲେ ।

ତତୋ ହରିର୍ଵ୍ଯାସରୂପୀ ବଭୂଵ ଅଷ୍ଟାଵିଂଶେ ଦ୍ଵପରେ ଜ୍ଞାନରୂପୀ । ପରାଶରାତ୍ସତ୍ଯଵତ୍ଯାଂ ମହାତ୍ମା ସ୍ଵଯଂ ଵେଦାନ୍ ସଂଵିଭକ୍ତୁଂ ଚ ଦେଵଃ ॥ ୩,୧୫.

ତାପରେ ହରି, ଅଷ୍ଟାବିଂଶତିତମ ଦ୍ୱାପରରେ ବ୍ୟାସ ରୂପେ ଜନ୍ମ ନେଲେ, ଜ୍ଞାନର ମୂର୍ତ୍ତି ଭାବେ ପ୍ରକାଶିତ ହେଲେ । ପରାଶର ଓ ସତ୍ୟବତୀଙ୍କୁ ଜନ୍ମ ଦେଇ, ନିଜେ ବେଦକୁ ବିଭାଜନ କଲେ ।

ତତୋ ହରିଃ କୃଷ୍ଣରୂପୀ ବଭୂଵ ଦେଵକ୍ଯାଂ ଵୈ ଵସୁଦେଵାତ୍ସ ଵିଷ୍ଣୁଃ । କଂସାଦୀନ୍ଵୈ ନିତରାଂ ହନ୍ତୁକାମଃ ସମ୍ଯକ୍ପାତୁଂ ପାଣ୍ଡଵାଂଶ୍ଚାପି ଵୀନ୍ଦ୍ର ॥ ୩,୧୫.

ତାପରେ ହରି, କୃଷ୍ଣ ରୂପେ ଜନ୍ମ ନେଲେ, ଦେବକୀଙ୍କ ଗର୍ଭରେ ବସୁଦେବଙ୍କୁ ଜନ୍ମ ଦେଇଥିଲେ । ସେ ବିଷ୍ଣୁ, କଂସ ଓ ଅନ୍ୟମାନେଙ୍କୁ ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ ଭାବରେ ନଶ୍ଚିନ୍ନ କରିବା ଓ ପାଣ୍ଡବମାନେଙ୍କୁ ସଠିକ୍ ଭାବରେ ରକ୍ଷା କରିବାକୁ ଏହି ଅବତାର ନେଇଥିଲେ ।

ତତଃ କଲୌ ସଂପ୍ରଵୃତ୍ତେ ହରିସ୍ତୁ ସଂମୋହନାର୍ଥଂ ଚାସୁରାଣାଂ ଖଗେନ୍ଦ୍ର । ନାମ୍ନା ବୁଦ୍ଧୋ କୀକଟେଷୁ ପ୍ରଜାତୋ ଵେଦପ୍ରମାଣଂ ନିରାକର୍ତୁମେଵ ॥ ୩,୧୫.

ତାପରେ, କଳିଯୁଗ ଆରମ୍ଭ ହେବାବେଳେ, ହରି ବୁଦ୍ଧ ଭାବେ କୀକଟ ଦେଶରେ ଜନ୍ମ ନେଲେ । ହେ ପକ୍ଷୀମାନଙ୍କ ରାଜା, ଅସୁରମାନେଙ୍କୁ ମୋହିତ କରିବା ଓ ବେଦର ପ୍ରମାଣକୁ ଅସ୍ୱୀକାର କରିବା ପାଇଁ ଏହି ଅବତାର ନେଇଥିଲେ ।

ତତୋ ହରିଃ କଲ୍କିସଂଜ୍ଞଶ୍ଚ ଵୀନ୍ଦ୍ର ଉତ୍ପତ୍ସ୍ଯତେ ଯୁଗଯୋର୍ମଧ୍ଯସଂଧୌ । ଦସ୍ଯୁପ୍ରାଯାନ୍ଭୂମିପାନ୍ଵୈ ନିହନ୍ତୁଂ ନାମ୍ନା ହରିର୍ଵିଷ୍ଣୁଗୁପ୍ତସ୍ଯ ଗେହେ ॥ ୩,୧୫.

ତାପରେ ହରି, କଲ୍କି ନାମରେ, ହେ ମନୁଷ୍ୟମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ଇନ୍ଦ୍ର, ଯୁଗ ସନ୍ଧିରେ ବିଷ୍ଣୁଗୁପ୍ତଙ୍କ ଘରେ ଜନ୍ମ ନେବେ । ଭୂମିରେ ଅଧିକାଂଶ ଦସ୍ୟୁ ସଦୃଶ ରାଜାମାନେଙ୍କୁ ନଶ୍ଚିନ୍ନ କରିବେ ।