ଗରୁଡପୁରାଣମ୍

ତେ ଵୈ ସଦା ସାରଭୋକ୍ତାର ଏଵ ଜ୍ଞେଯାସ୍ତ୍ଵତୋ ଵିଷ୍ଣୁରେକୋ ମହାତ୍ମା । ସାରାଂଶଭୋକ୍ତା ନ ତୁ ସର୍ଵସ୍ଯ ଭୋକ୍ତା ଭୁନକ୍ତି ସର୍ଵଂ ତ୍ଵଵିରୁଦ୍ଧଶକ୍ତିଃ ॥ ୩,୧୪.

ସେମାନେ ସଦା ସାର ଭୋଗ କରୁଥିବା ବୋଲି ଜଣାଯିବେ; ତେଣୁ ବିଷ୍ଣୁ ଏକମାତ୍ର ମହାତ୍ମା, ସାର ଅଂଶ ଭୋଗ କରନ୍ତି, ସମସ୍ତ ଦ୍ରବ୍ୟ ଭୋଗ କରନ୍ତି ନୁହେଁ। କିନ୍ତୁ ଅବିରୋଧ ଶକ୍ତି ଥିବାରୁ ସେ ସମସ୍ତ ଉପଭୋଗ କରିପାରନ୍ତି।

ଵକ୍ଷ୍ଯେ ହ ସାରାନ୍ପୁନରନ୍ଯାନ୍ଖଗେନ୍ଦ୍ର ଶୃଣୁଷ୍ଵ ଗୁହ୍ଯଂ ପରମାଦରେଣ । ଦ୍ରାକ୍ଷାଦଯଃ ସର୍ଵ ଏଵ ତ୍ଵସାରାଃ କାଲାଦିଦୁଷ୍ଟା ଭାଵଦୁଷ୍ଟାଃ ପଦାର୍ଥାଃ ॥ ୩,୧୪.

ଏବେ ମୁଁ ଅନ୍ୟ ସାର ବିଷୟରେ କହିବି, ଗରୁଡ଼; ଏହି ଗୁପ୍ତ କଥାକୁ ସର୍ବୋଚ୍ଚ ଆଦରରେ ଶୁଣ। ଦାଖ ଓ ଏପରି ଅନ୍ୟ ଫଳ ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ ସାରଶୂନ୍ୟ; କାଳ କିମ୍ବା ସ୍ୱଭାବରେ ଦୁଷିତ ଦ୍ରବ୍ୟ ଅଶୁଦ୍ଧ ବୋଲି ଜଣା।

ଅତିପକ୍ଵାନନ୍ତରଂ ତୁ ତଥା ଦିନଚତୁଷ୍ଟଯେ । ଅସାରାଃ କଲୁଷା ଜ୍ଞେଯାସ୍ତଥା ଜଂବୂଫଲଂ ସ୍ମୃତମ୍ ॥ ୩,୧୪.

ଅତିପକ୍ୱ ହେବା ପରେ, କିମ୍ବା ଚାରି ଦିନ ପରେ, କିମ୍ବା ଜାମୁ ଫଳ—ଏହାମାନେ ସାର ନଥିବା ଏବଂ ଅଶୁଦ୍ଧ ବୋଲି ଗଣାଯାଏ।

ମାସସ୍ଯାନନ୍ତରଂ ଵୀନ୍ଦ୍ର ତ୍ଵସାରଂ ପନସଂ ସ୍ମୃତମ୍ । ଷଣ୍ମାସାନନ୍ତରଂ ଵୀନ୍ଦ୍ର ଖର୍ଜୂରଂ ତିକ୍ତଵତ୍ସ୍ମୃତମ୍ ॥ ୩,୧୪.

ଏକ ମାସ ପରେ, ଗରୁଡ଼, ପନସ ଫଳ ସାରଶୂନ୍ୟ ହୋଇଯାଏ; ଛଅ ମାସ ପରେ, ଗରୁଡ଼, ଖଜୁରୀ ଫଳ ତିତିକ୍ତ ଏବଂ ସାର ନଥିବା ହୋଇଯାଏ।

ଆର୍ଦ୍ରଂ ପୂତଂ ନାରିକେଲଂ ସ୍ଫୋଟନାନନ୍ତରଂ ପ୍ରଭୋ । ଅହୋରାତ୍ରାନନ୍ତରଂ ତୁ ଅସାରଂ ପରିକୀର୍ତିତମ୍ ॥ ୩,୧୪.

ତାଜା ଶୁଦ୍ଧ ନାଡ଼ିଆ, ପ୍ରଭୁ, ଫାଟିଯିବା ପରେ ଏବଂ ଏକ ଦିନ ଏକ ରାତି ପରେ, ସାର ନଥିବା ବୋଲି କୁହାଯାଏ।

ଶୁଷ୍କଭୂତଂ ନାରିକେଲଂ ଖଜୂରଂ ତୁ ଯଥା ତଥା । ପକ୍ଷସ୍ଯାନନ୍ତରଂ ଚୂତମସାରଂ ପରିକୀର୍ତିତମ୍ ॥ ୩,୧୪.

ଶୁଖିଗଲା ନାଡ଼ିଆ, ଏବଂ ଏହିପରି ଖଜୁରୀ, ପକ୍ଷ ପରେ, ଆମ୍ବ ଫଳ ମଧ୍ୟ ପକ୍ଷ ପରେ ସାର ନଥିବା ବୋଲି କୁହାଯାଏ।

ଵର୍ଷସ୍ଯାନନ୍ତରଂ ଵୀନ୍ଦ୍ର ପୂଗୀଫଲମୁଦାହୃତମ୍ । ଘଟିକାନନ୍ତରଂ ଵୀନ୍ଦ୍ର ତାଂବୂଲଂ ପରିକୀର୍ତିତମ୍ ॥ ୩,୧୪.

ଏକ ବର୍ଷ ପରେ, ଗରୁଡ଼, ଗୁଆ ଫଳ ସାର ନଥିବା ବୋଲି ଗଣାଯାଏ; ଏକ ଘଟିକା (ପ୍ରାୟ ୨୪ ମିନିଟ୍) ପରେ, ଗରୁଡ଼, ପାନପତ୍ର ସାର ନଥିବା ବୋଲି କୁହାଯାଏ।

ଯାମସ୍ଯାନନ୍ତରଂ ଚାନ୍ନଂ ସୂପାନ୍ନଂ ପାଯସଂ ତଥା । ଭକ୍ଷ୍ଯଂ ଚ କ୍ଵଥିତଂ ଵୀନ୍ଦ୍ର ଅସାରଂ ପରିକୀର୍ତିତମ୍ ॥ ୩,୧୪.

ଏକ ଯାମ (ତିନି ଘଣ୍ଟା) ପରେ ଚାଉଳ, ଡାଲ, ଖିର, ଭୋଜ୍ୟ ଓ ଉପସ୍ୱାଦିତ ଖାଦ୍ୟ, ଗରୁଡ଼, ସାର ନଥିବା ବୋଲି ଗଣାଯାଏ।

ତ୍ରିପକ୍ଷାନନ୍ତରଂ ଵୀନ୍ଦ୍ର ତୈଲପକ୍ଵଂ ତଥା ସ୍ମୃତମ୍ । ଚତୁର୍ଯାମାନନ୍ତରଂ ଚ ତ୍ଵସାରଂ ଘୃତପକ୍ଵକମ୍ ॥ ୩,୧୪.

ତିନି ପକ୍ଷ ପରେ, ଗରୁଡ଼, ତେଲରେ ପକାଯାଇଥିବା ଖାଦ୍ୟ ସାର ନଥିବା ବୋଲି ଗଣାଯାଏ; ଚାରି ଯାମ ପରେ ଘିଅରେ ପକାଯାଇଥିବା ଖାଦ୍ୟ ସାର ନଥିବା ବୋଲି କୁହାଯାଏ।

ତ୍ରିଯାମାନନ୍ତରଂ ଶାକା ନିଃ ସାରାଃ ପରିକୀର୍ତିତାଃ । ଜଂବୀରଂ ଶୃଙ୍ଗବେରେ ଧାତ୍ରୀ କର୍ପୂରଂ ଚ ଚୂତକମ୍ ॥ ୩,୧୪.

ତିନି ଯାମ ପରେ ଜମ୍ବିର, ଶୃଙ୍ଗବେର, ଧାତ୍ରୀ, କର୍ପୂର ଓ ଚୂତକ ଫଳର ଗୁଣ ହାରାଇଯାଏ ବୋଲି କୁହାଯାଇଛି।

ଵତ୍ସରାନନ୍ତରଂ ଵୀନ୍ଦ୍ର ନିଃ ସାରଂ ପରିକୀର୍ତିତମ୍ । ପର୍ପଟଃ ପକ୍ଷମାତ୍ରେଣ ନିଃ ସାରଃ ପରିକୀର୍ତିତଃ ॥ ୩,୧୪.

ଏକ ବର୍ଷ ପରେ ବୀନ୍ଦ୍ର ଫଳର ଗୁଣ ନଷ୍ଟ ହୁଏ ବୋଲି କୁହାଯାଏ; ପର୍ପଟ ମାତ୍ର ଦୁଇ ସପ୍ତାହରେ ଗୁଣ ହାରାଇଯାଏ।

ତୁଲସୀ ସର୍ଵଦା ସାରା ଏକାଦଶ୍ଯାମପି ଦ୍ଵିଜ । ଆର୍ଦ୍ରା ଵାପ୍ଯଥଵା ଶୁଷ୍କା ସାର୍ଦ୍ରା ସାରଵତୀ ସ୍ମୃତା ॥ ୩,୧୪.

ତୁଳସୀ ସଦା ଗୁଣବତୀ ବୋଲି ମନାଯାଏ, ଦ୍ୱିଜ, ଏକାଦଶୀ ଦିନରେ ମଧ୍ୟ। ତା ତରଳ କିମ୍ବା ଶୁଷ୍କ ଯେପରି ହେଉ, ତରଳ ତୁଳସୀ ଅଧିକ ଗୁଣବତୀ ବୋଲି ଗଣାଯାଏ।

ଏକାଦଶ୍ଯାଂ ତୁ ତୁଲସୀ ସାରା ଗ୍ରାହ୍ଯା ମନୀଷିଭିଃ । ତ୍ଵଚା ନାସେଂଦ୍ରିଯେଣାପି ନ ତୁ ଜିହ୍ଵେନ୍ଦ୍ରିଯେଣ ଚ ॥ ୩,୧୪.

ଏକାଦଶୀ ଦିନରେ ଗୁଣବତୀ ତୁଳସୀ ବୁଦ୍ଧିମାନ ଲୋକେ ଗ୍ରହଣ କରିବା ଉଚିତ, କିନ୍ତୁ ମାତ୍ର ଛୁଅଇବା କିମ୍ବା ଘ୍ରାଣ କରିବା ଦ୍ୱାରା, ଚଖିବା ଦ୍ୱାରା ନୁହେଁ।

ଏକାଦଶ୍ଯାଂ ହରେରନ୍ନଂ ନିଃ ସାରଂ ପରିକୀର୍ତିତମ୍ । ଏକାଦଶ୍ଯାଂ ହରେସ୍ତୀର୍ଥଂ ମନୁଷ୍ଯାଣାଂ ଖଗେଶ୍ଵର ॥ ୩,୧୪.

ଏକାଦଶୀ ଦିନରେ ହରିଙ୍କର ଖାଦ୍ୟ ଗୁଣହୀନ ବୋଲି କୁହାଯାଏ; ଏହି ଦିନରେ ହରିଙ୍କର ତୀର୍ଥ ଜଳ ମାନବମାନେ ପାଇଁ ଉପଯୋଗୀ।

ଏକଵାରେ ଚ ସାରଂ ସ୍ଯାଦ୍ଦ୍ଵିଵାରେ ଚ ତତୋଧିକମ୍ । ଏକାଦଶ୍ଯାଂ ମହାଭାଗ ତୀର୍ଥଂ ଗନ୍ଧାଦିମିଶ୍ରିତମ୍ ॥ ୩,୧୪.

ଏକଥର ଦେଇଲେ ତାହା ଗୁଣବତୀ, ଦୁଇଥର ଦେଇଲେ ତାହା ଅଧିକ ଗୁଣବତୀ ହୁଏ; ଏକାଦଶୀ ଦିନରେ ମହାଭାଗ, ଗନ୍ଧ ଓ ଅନ୍ୟାନ୍ୟ ଦ୍ରବ୍ୟ ମିଶାଇଥିବା ତୀର୍ଥ—

ଅସାରମିତି ସଂପ୍ରୋକ୍ତଂ ତଥା ସ୍ଵାଦୂଦମିଶ୍ରିତମ୍ । ଏକାଦଶ୍ଯାଂ ହରେଃ ସାରଂ କ୍ଷୀରଂ ସର୍ପିର୍ମଧୂଦକମ୍ ॥ ୩,୧୪.

—ଗୁଣହୀନ ବୋଲି କୁହାଯାଏ, ମିଠା ଦ୍ରବ୍ୟ ମିଶାଇଥିଲେ ମଧ୍ୟ ଏହିପରି। ଏକାଦଶୀ ଦିନରେ ହରିଙ୍କର ଗୁଣବତୀ ଦ୍ରବ୍ୟ ହେଉଛି ଦୁଧ, ଘିଅ, ମଧୁ ଓ ଜଳ।

ନିଃ ସାରଂ ମନୁଜେନ୍ଦ୍ରାଣାମିତି ଵେଦଵିଦାଂ ମତମ୍ । ଆଷାଢମାସେ ଗରୁଡ ଶାକୋ ନିଃ ସାର ଉଚ୍ଯତେ ॥ ୩,୧୪.

ବେଦଜ୍ଞମାନଙ୍କ ମତାନୁସାରେ ଏହି ସବୁ ମନୁଷ୍ୟମାନେ ପାଇଁ ଗୁଣହୀନ; ଆଷାଢ଼ ମାସରେ, ଗରୁଡ଼, ଶାକ ଗୁଣହୀନ ବୋଲି କୁହାଯାଏ।

ମାସି ଭାଦ୍ରପଦେ ଵୀନ୍ଦ୍ର ହ୍ଯସାରଂ ଦଧି ଚୋଚ୍ଯତେ । କ୍ଷୀରଂ ତୁ ହ୍ଯାଶ୍ଵିନେ ମାସେ ନିଃ ସାରଂ ପରିକୀର୍ତିତମ୍ ॥ ୩,୧୪.

ଭାଦ୍ରପଦ ମାସରେ, ମନୁଷ୍ୟମାନେ ମଧ୍ୟରେ ଶ୍ରେଷ୍ଠ, ବୀନ୍ଦ୍ର, ଦହି ଗୁଣହୀନ ବୋଲି କୁହାଯାଏ; ଆଶ୍ୱିନ ମାସରେ ଦୁଧ ଗୁଣହୀନ ବୋଲି କୁହାଯାଏ।

ଊର୍ଧ୍ଵପୁଣ୍ଡ୍ରଗଦାହୀନା ନାର୍ଯସାରେତି ଗୀଯତେ । ହରିଭକ୍ତିଵିହୀନା ଯେ ହ୍ଯସୁରାଃ ପରିକୀର୍ତିତାଃ ॥ ୩,୧୪.

ଉର୍ଦ୍ଧ୍ୱପୁଣ୍ଡ୍ର ଓ ଗଦା ଚିହ୍ନ ନଥିବା ନାରୀମାନେ ଗୁଣହୀନ ବୋଲି କୁହାଯାଏ; ଯେମାନେ ହରିଭକ୍ତି ରହିଛନ୍ତି ନାହିଁ, ସେମାନେ ଅସୁର ଭାବେ ଗଣାଯାନ୍ତି।

ହରିନାମଵିହୀନଂ ତୁ ମୁଖଂ ନିଃ ସାରମୁଚ୍ଯତେ । ହରିନୈଵେଦ୍ଯହୀନସ୍ତୁ ପାକୋ ନିଃ ସାର ଉଚ୍ଯତେ ॥ ୩,୧୪.

ହରିଙ୍କର ନାମ ନଥିବା ମୁଁହ ଗୁଣହୀନ ବୋଲି କୁହାଯାଏ; ହରିଙ୍କୁ ନ ଦିଆଯାଇଥିବା ଖାଦ୍ୟ ମଧ୍ୟ ଗୁଣହୀନ।

ତ୍ରିଦିନୈଶ୍ଚାତସୀପୁଷ୍ପଂ ନିଃ ସାରଂ ପରିକୀର୍ତିତମ୍ । ପ୍ରହରଂ ମଲ୍ଲିକା ସାରଂ ଜାତୀ ତୁ ପ୍ରହରାର୍ଧକମ୍ ॥ ୩,୧୪.

ତିନି ଦିନ ପରେ ଆତସୀ ଫୁଲ ଗୁଣହୀନ ବୋଲି କୁହାଯାଏ; ଏକ ପ୍ରହର ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ମଲ୍ଲିକା ଗୁଣବତୀ, ଜାତୀ ଅର୍ଧ ପ୍ରହର ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ।

ତ୍ରିଯାମଂ ଶତପତ୍ରଂ ସ୍ଯାତ୍କରଵୀରମହର୍ନିଶମ୍ । ଘଟିକାଵଧି ସାରଂ ସ୍ଯାତ୍ପାରିଜାତଂ ଖଗେଶ୍ଵର ॥ ୩,୧୪.

ତିନି ଯାମ ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ଶତପତ୍ର ଫୁଲ ରହେ; କରବୀର ଦିନ ଓ ରାତି ଦୁଇଁବେଳେ ଗୁଣବତୀ; ପାରିଜାତ, ଖଗେଶ୍ୱର, ଏକ ଘଟିକା ସମୟ ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ଗୁଣବତୀ।

ତ୍ରିଵର୍ଷଂ କେସରଂ ଫଲ୍ଗ ସାରମିତ୍ଯୁଚ୍ଯତେ ବୁଧୈଃ । କସ୍ତୂରୀ ଦଶଵର୍ଷଂ ତୁ କର୍ପୂରଂ ଵର୍ଷମାତ୍ରକମ୍ ॥ ୩,୧୪.

କେଶର ତିନି ବର୍ଷ ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ଗୁଣବତୀ ବୋଲି ପଣ୍ଡିତମାନେ କହନ୍ତି; କସ୍ତୂରୀ ଦଶ ବର୍ଷ, କର୍ପୂର ଏକ ବର୍ଷ ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ।

ସସାରମିତି ସଂପ୍ରୋକ୍ତଂ ଚନ୍ଦନଂ ସର୍ଵଦା ସ୍ମୃତମ୍ । ଶୁଦ୍ଧନ୍ନିଃ ସାରଭୂତାଂଶ୍ଚ ଵକ୍ଷ୍ଯେ ଶୃଣୁ ଖଗେଶ୍ଵର ॥ ୩,୧୪.

ଚନ୍ଦନ ସଦା ଗୁଣବତୀ ବୋଲି ମନାଯାଏ; ଏବେ, ଖଗେଶ୍ୱର, ଶୁଦ୍ଧ ଖାଦ୍ୟ ମଧ୍ୟରୁ କେଉଁଠି ଗୁଣ ନାହିଁ, ସେସବୁ ବିଷୟରେ କହିବି।

ତୁଷା ମେଧ୍ଯା ଆରନାଲଂ ପୁଣ୍ଯକଂ ଭିଃ ସଟା ତଥା । ଉପୋଦ୍ଵ୍ରଜୀ ଅଲାବୂଶ୍ଚ ବୃହତ୍କୋଶାତକୀ ତଥା ॥ ୩,୧୪.

ତୁଷା, ମେଧ୍ୟା, ଆରନାଳ, ପୁଣ୍ୟକ, ଭିହି, ସଟା, ଉପୋଦ୍ବ୍ରଜୀ, ଆଲାଭୁ ଓ ବୃହତ୍କୋଶାତକୀ—

ଵୃନ୍ତାକଂ ଚୁକ୍ରଶାକଶ୍ଚ ବିଲ୍ଵମୌଦୁଂଵରଂ ତଥା । ପଲାଞ୍ଜୁର୍ଲଶୁନଂ ଵୃନ୍ତଂ କଲଞ୍ଜଂ ଚ ତଥା ଦ୍ଵିଜା ॥ ୩,୧୪.

ବୃଣ୍ଟାକ, ଚୁକ୍ରଶାକ, ବିଳ୍ବ, ଉଦୁମ୍ବର, ପଳାଞ୍ଜୁ, ଲଶୁନ, ବୃଣ୍ଟ ଓ କଳଞ୍ଜ, ଦ୍ୱିଜ—

ଏତତ୍ସର୍ଵତ୍ର କାଲେ ଚ ନିଃ ସାରମିତି କୀର୍ତିତମ୍ । ଏକାଦଶ୍ଯାଂ ଵୈଶ୍ଵଦେଵଂ ଶ୍ରାଦ୍ଧଂ ତର୍ପଣମେଵ ଚ ॥ ୩,୧୪.

ଏହି ସବୁ ସମସ୍ତ ସମୟରେ ଗୁଣହୀନ ବୋଲି କୁହାଯାଏ; ଏକାଦଶୀ ଦିନରେ ବୈଶ୍ୱଦେବ, ଶ୍ରାଦ୍ଧ ଓ ତର୍ପଣ ମଧ୍ୟ ଏହିପରି।

ମନ୍ତ୍ରେଣ ପ୍ରେତଦହନମସାରଂ ପରିକୀର୍ତିତମ୍ । ହଵିର୍ନାରାଯଣୋ ଦେଵୋ ଏତାଂଶ୍ଚ ହ୍ଯଶୁଭାନ୍ର ସାନ୍ ॥ ୩,୧୪.

ମନ୍ତ୍ର ପଢି ମୃତଦେହକୁ ଦାହ କରିବା ପ୍ରଥାକୁ ଅସାର ବୋଲି କୁହାଯାଇଛି। ଏଠାରେ ଯେଉଁ ହବି ଦିଆଯାଏ, ସେହି ନାରାୟଣଙ୍କୁ ଉପସ୍ଥାପିତ ହୁଏ, କିନ୍ତୁ ଏହି ଅଶୁଭ କାମଗୁଡିକୁ ସେ ଗ୍ରହଣ କରନ୍ତି ନାହିଁ।

ନ ଗୃହ୍ଣାତି ନ ଗୃହ୍ଣାତି ନ ଗୃହ୍ଣାତି ହରିଃ ସ୍ଵଯମ୍ । ତଥାପି ସର୍ଵଂ ଜାନାତି ଜୀଵାନାଂ ପାପକର୍ମଣାମ୍ ॥ ୩,୧୪.

ହରି ନିଜେ ଏହାକୁ ଗ୍ରହଣ କରନ୍ତି ନାହିଁ, ଗ୍ରହଣ କରନ୍ତି ନାହିଁ, ଗ୍ରହଣ କରନ୍ତି ନାହିଁ; ତଥାପି ସେ ସମସ୍ତ କିଛି ଜାଣନ୍ତି, ଜୀବମାନଙ୍କର ପାପ କାର୍ଯ୍ୟ ସହିତ।