ଗରୁଡପୁରାଣମ୍

ନାରଙ୍ଗସାରଂ କ୍ରମୁକସ୍ଯାପି ସାରଂ ଖର୍ଜୂରସାରଂ କଦଲୀଫଲସ୍ଯ । ନାରାଯଣୋ ବୀଜରୂପସ୍ଯ ସାରଂ ଗୃହ୍ଣାତି ନିତ୍ଯଂ ଭକ୍ତଵର୍ଯୋ ଦଯାଲୁଃ ॥ ୩,୧୪.

ନାରଙ୍ଗ, କର୍କଟ, ଖଜୁରୀ, କଦଳୀ ଫଳର ସାର—ନାରାୟଣ, ସଦା ଦୟାଳୁ ଓ ଭକ୍ତପ୍ରିୟ, ସେ ସବୁବେଳେ ବୀଜ ରୂପରେ ସାର ଗ୍ରହଣ କରନ୍ତି।

ତାମ୍ବୂଲସାରଂ ଖଦିରସ୍ଯ ସାରଂ ପୁଷ୍ପସ୍ଯ ସାରଂ ଚନ୍ଦନସ୍ଯାପି ସାରମ୍ । ଗୋଧୂମସାରଂ ଯଵାନାଂ ଚ ସାରଂ ମାଷସ୍ଯ ସାରଂ ହରେଣୋଶ୍ଚ ସାରମ୍ ॥ ୩,୧୪.

ପାନର ମଧୁର ରସ, ଖଦିର ଗଛର ସାର, ଫୁଲର ସାର, ଚନ୍ଦନର ସାର, ଗହୁଁର ସାର, ଯବ ଧାନର ସାର, ମାଛ ଡାଲର ସାର ଏବଂ ହରିଣ ମଲୟ ରସ—

ଶୁଦ୍ଧଂ ତଥା ଵ୍ରୀହିନୀଵାରସାରଂ ଶ୍ଯାମାକସାରଂ ଶୁଦ୍ଧଧାନ୍ଯସ୍ଯ ସାରମ୍ ॥ ୩,୧୪.

ଏଭଳି ଭଳି, ଶୁଦ୍ଧ ଚାଉଳର ସାର, ନିବାର ଧାନର ସାର, ଶ୍ୟାମାକ ଧାନର ସାର ଏବଂ ଶୁଦ୍ଧ ଧାନ୍ୟର ସାର—

ନିଷିଦ୍ଧାନ୍ସର୍ଵଶାକସ୍ଯ ସାରାଂସ୍ତଥା ନିପିଦ୍ଧାଲ୍ଲାଂଵଣସ୍ଵାପି ସାରାନ୍ । ଗୃହ୍ଣାତି ଵିଷ୍ଣୁଃ ପରମାଦରେଣ ଅନ୍ନସ୍ଯ ସାରଂ ଭକ୍ଷ୍ଯଭୋଜ୍ଯସ୍ଯ ସାରମ୍ ॥ ୩,୧୪.

ଯେଉଁ ସବୁ ଶାକ ଖାଇବାକୁ ମନା, ସେମାନଙ୍କର ସାର ଏବଂ ଯେଉଁ ଲୁଣ ମନା, ସେମାନଙ୍କର ସାର ମଧ୍ୟ ଭଗବାନ ବିଷ୍ଣୁ ସର୍ବୋଚ୍ଚ ଆଦରରେ ଗ୍ରହଣ କରନ୍ତି—ଖାଦ୍ୟର ସାର, ଭୋଜ୍ୟ ଓ ଉପଭୋଗ୍ୟ ଦ୍ରବ୍ୟର ସାର।

ସୂପସ୍ଯ ସାରଂ ପରମାନ୍ନସ୍ଯ ସାରଂ ଦୁଗ୍ଧସ୍ଯ ସାରଂ ଦଧିତକ୍ରସ୍ଯ ସାରମ୍ । ଘୃତସ୍ଯ ସାରଂ ରାମଠସ୍ଯାପି ସାରଂ ଗୃହ୍ଣାତି ଵିଷ୍ଣୁଃ ସର୍ଷପସ୍ଯାପି ସାରମ୍ ॥ ୩,୧୪.

ଡାଲର ସାର, ଉତ୍ତମ ଅନ୍ନର ସାର, ଦୁଧର ସାର, ଦହି ଓ ତକ୍ରର ସାର, ଘିଅର ସାର, ମାଖନର ସାର ଏବଂ ସରସପ ମସଲାର ସାର—ଏସବୁ ସାର ଭଗବାନ ବିଷ୍ଣୁ ଗ୍ରହଣ କରନ୍ତି।

ମରୀଚସାରଂ ଜୀରକସ୍ଯାପି ସାରଂ ତଥା ହଵିର୍ଘୃତପକ୍ଵସ୍ଯ ସାରମ୍ । ତୈଲେଷୁ ପକ୍ଵସ୍ଯ ଚ ଭର୍ଜିତସ୍ଯ ଗୁଡସ୍ଯ ସାରଂ ନଵନୀତସ୍ଯ ସାରମ୍ ॥ ୩,୧୪.

ଗୋଲମରିଚର ସାର, ଜିରାର ସାର, ହବିଷ୍ୟ ଘିଅରେ ପକାଯାଇଥିବା ଖାଦ୍ୟର ସାର, ତେଲରେ ପକାଯାଇଥିବା ଓ ଭଜାଯାଇଥିବା ଖାଦ୍ୟର ସାର, ଗୁଡ଼ର ସାର ଓ ନୂଆ ମାଖନର ସାର—

ଲଵଙ୍ଗସାରଂ ଶର୍କରାଯାଶ୍ଚ ସାରମିତ୍ଯାଦିସାରାନ୍ ଵାସୁଦେଵସ୍ତୁ ଭୁକ୍ତେ । ଲକ୍ଷ୍ମୀପତିଃ ସର୍ଵଜଗନ୍ନିଵା ସସ୍ତସ୍ଯାଜ୍ଞଯା ଵାସୁଦେଵୋପି ନିତ୍ଯମ୍ ॥ ୩,୧୪.

ଲବଙ୍ଗର ସାର, ଚିନିର ସାର ଏବଂ ଏଭଳି ଅନେକ ସାର—ବାସୁଦେବ ଏସବୁ ସାର ଭୋଗ କରନ୍ତି। ଲକ୍ଷ୍ମୀଙ୍କର ପତି, ସମସ୍ତ ଜଗତର ଅନ୍ତର୍ୟାମୀ, ସେ ନିଜ ଆଜ୍ଞାରେ ସଦା ଏହିପରି କରନ୍ତି।

ତଚ୍ଛେଷସାରାନପି ଚାଵନୀଶୋ ମହାତ୍ମନୋଂଶାଞ୍ଛୃଣୁ ଶିଷ୍ଯଵର୍ଯ । ଏଵଂ ଵିମୂଢା ଵାସୁଦେଵସ୍ଯ ଭକ୍ତାଃ କିଂ ଵକ୍ତଵ୍ଯଂ ଵିଷ୍ଣୁଭକ୍ତା ହି ଲୋକେ ॥ ୩,୧୪.

ଏବେ ଶୁଣ, ଶ୍ରେଷ୍ଠ ଶିଷ୍ୟ, ଅବଶିଷ୍ଟ ସାର ଓ ମହାତ୍ମା ଭୂମିପତିଙ୍କ ଅଂଶ ବିଷୟରେ। ଏଭଳି ଭାବେ ଭ୍ରମିତ ବାସୁଦେବ ଭକ୍ତମାନେ—ତେବେ ବିଷ୍ଣୁଭକ୍ତଙ୍କ ବିଷୟରେ କ'ଣ କୁହିବାକୁ ଅଛି?

କଲ୍ଯାଣାସ୍ତେ ସାରଭୋକ୍ତାର ଏଵ ନୈଷାଂ ଭଵେତ୍ତେନ ଦୁଃ ଖାଭିଵୃଦ୍ଧିଃ । ଭୁଞ୍ଜନ୍ତି ଯେ ଵୈଶ୍ଵଦେଵଂ ଵିହାଯ ଦୁଷ୍ଟାଂସ୍ତାନ୍ଵୈ ଭୁକ୍ତିଚିନ୍ତ୍ତାଂଶ୍ଚ ଵିଦ୍ଧି ॥ ୩,୧୪.

ଯେମାନେ ସାର ଭୋଗ କରନ୍ତି, ସେମାନେ ଧନ୍ୟ; ସେମାନଙ୍କ ପାଇଁ କେବେ ଦୁଃଖ ବଢ଼ିବ ନାହିଁ। କିନ୍ତୁ ଯେମାନେ ବୈଶ୍ୱଦେବ ନ ଦେଇ ଅନୁଚିତ ଭୋଜନ କରନ୍ତି, ସେମାନେ ଭୋଜନ ଚିନ୍ତାରେ ପଡ଼ିଥାନ୍ତି—ଏହା ଜାଣ।

ଵକ୍ଷ୍ଯେ ଵିଶେଷଂ ଵୈଶ୍ଵଦେଵେ ଖଗେନ୍ଦ୍ର ଗୋପ୍ଯଂ ନୋ ଵଦାନ୍ଯତ୍ର ଵିଦ୍ଵାନ୍ । ସୂର୍ଯାଦୀନାଂ ଯେ ଚ ଦାନେ ଚ ଦଦ୍ଯୁର୍ଵିନା ଵାଯୋରନ୍ତରସ୍ଥଂ ହରିଂ ଚ ॥ ୩,୧୪.

ମୁଁ ବୈଶ୍ୱଦେବର ବିଶେଷତା କହିବି, ଗରୁଡ଼, ଏହା ଅନ୍ୟଠାରେ କହିବା ଯୋଗ୍ୟ ନୁହେଁ। ସୂର୍ଯ୍ୟ ଓ ଅନ୍ୟ ଦେବତାଙ୍କୁ ଦେଇ, ଯେମାନେ ବାୟୁ ମଧ୍ୟରେ ବସିଥିବା ହରିଙ୍କୁ ଦେଉନାହାନ୍ତି—

ତେ ଵୈ ସଦା ସାରଭୋକ୍ତାର ଏଵ ଜ୍ଞେଯାସ୍ତ୍ଵତୋ ଵିଷ୍ଣୁରେକୋ ମହାତ୍ମା । ସାରାଂଶଭୋକ୍ତା ନ ତୁ ସର୍ଵସ୍ଯ ଭୋକ୍ତା ଭୁନକ୍ତି ସର୍ଵଂ ତ୍ଵଵିରୁଦ୍ଧଶକ୍ତିଃ ॥ ୩,୧୪.

ସେମାନେ ସଦା ସାର ଭୋଗ କରୁଥିବା ବୋଲି ଜଣାଯିବେ; ତେଣୁ ବିଷ୍ଣୁ ଏକମାତ୍ର ମହାତ୍ମା, ସାର ଅଂଶ ଭୋଗ କରନ୍ତି, ସମସ୍ତ ଦ୍ରବ୍ୟ ଭୋଗ କରନ୍ତି ନୁହେଁ। କିନ୍ତୁ ଅବିରୋଧ ଶକ୍ତି ଥିବାରୁ ସେ ସମସ୍ତ ଉପଭୋଗ କରିପାରନ୍ତି।

ଵକ୍ଷ୍ଯେ ହ ସାରାନ୍ପୁନରନ୍ଯାନ୍ଖଗେନ୍ଦ୍ର ଶୃଣୁଷ୍ଵ ଗୁହ୍ଯଂ ପରମାଦରେଣ । ଦ୍ରାକ୍ଷାଦଯଃ ସର୍ଵ ଏଵ ତ୍ଵସାରାଃ କାଲାଦିଦୁଷ୍ଟା ଭାଵଦୁଷ୍ଟାଃ ପଦାର୍ଥାଃ ॥ ୩,୧୪.

ଏବେ ମୁଁ ଅନ୍ୟ ସାର ବିଷୟରେ କହିବି, ଗରୁଡ଼; ଏହି ଗୁପ୍ତ କଥାକୁ ସର୍ବୋଚ୍ଚ ଆଦରରେ ଶୁଣ। ଦାଖ ଓ ଏପରି ଅନ୍ୟ ଫଳ ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ ସାରଶୂନ୍ୟ; କାଳ କିମ୍ବା ସ୍ୱଭାବରେ ଦୁଷିତ ଦ୍ରବ୍ୟ ଅଶୁଦ୍ଧ ବୋଲି ଜଣା।

ଅତିପକ୍ଵାନନ୍ତରଂ ତୁ ତଥା ଦିନଚତୁଷ୍ଟଯେ । ଅସାରାଃ କଲୁଷା ଜ୍ଞେଯାସ୍ତଥା ଜଂବୂଫଲଂ ସ୍ମୃତମ୍ ॥ ୩,୧୪.

ଅତିପକ୍ୱ ହେବା ପରେ, କିମ୍ବା ଚାରି ଦିନ ପରେ, କିମ୍ବା ଜାମୁ ଫଳ—ଏହାମାନେ ସାର ନଥିବା ଏବଂ ଅଶୁଦ୍ଧ ବୋଲି ଗଣାଯାଏ।

ମାସସ୍ଯାନନ୍ତରଂ ଵୀନ୍ଦ୍ର ତ୍ଵସାରଂ ପନସଂ ସ୍ମୃତମ୍ । ଷଣ୍ମାସାନନ୍ତରଂ ଵୀନ୍ଦ୍ର ଖର୍ଜୂରଂ ତିକ୍ତଵତ୍ସ୍ମୃତମ୍ ॥ ୩,୧୪.

ଏକ ମାସ ପରେ, ଗରୁଡ଼, ପନସ ଫଳ ସାରଶୂନ୍ୟ ହୋଇଯାଏ; ଛଅ ମାସ ପରେ, ଗରୁଡ଼, ଖଜୁରୀ ଫଳ ତିତିକ୍ତ ଏବଂ ସାର ନଥିବା ହୋଇଯାଏ।

ଆର୍ଦ୍ରଂ ପୂତଂ ନାରିକେଲଂ ସ୍ଫୋଟନାନନ୍ତରଂ ପ୍ରଭୋ । ଅହୋରାତ୍ରାନନ୍ତରଂ ତୁ ଅସାରଂ ପରିକୀର୍ତିତମ୍ ॥ ୩,୧୪.

ତାଜା ଶୁଦ୍ଧ ନାଡ଼ିଆ, ପ୍ରଭୁ, ଫାଟିଯିବା ପରେ ଏବଂ ଏକ ଦିନ ଏକ ରାତି ପରେ, ସାର ନଥିବା ବୋଲି କୁହାଯାଏ।

ଶୁଷ୍କଭୂତଂ ନାରିକେଲଂ ଖଜୂରଂ ତୁ ଯଥା ତଥା । ପକ୍ଷସ୍ଯାନନ୍ତରଂ ଚୂତମସାରଂ ପରିକୀର୍ତିତମ୍ ॥ ୩,୧୪.

ଶୁଖିଗଲା ନାଡ଼ିଆ, ଏବଂ ଏହିପରି ଖଜୁରୀ, ପକ୍ଷ ପରେ, ଆମ୍ବ ଫଳ ମଧ୍ୟ ପକ୍ଷ ପରେ ସାର ନଥିବା ବୋଲି କୁହାଯାଏ।

ଵର୍ଷସ୍ଯାନନ୍ତରଂ ଵୀନ୍ଦ୍ର ପୂଗୀଫଲମୁଦାହୃତମ୍ । ଘଟିକାନନ୍ତରଂ ଵୀନ୍ଦ୍ର ତାଂବୂଲଂ ପରିକୀର୍ତିତମ୍ ॥ ୩,୧୪.

ଏକ ବର୍ଷ ପରେ, ଗରୁଡ଼, ଗୁଆ ଫଳ ସାର ନଥିବା ବୋଲି ଗଣାଯାଏ; ଏକ ଘଟିକା (ପ୍ରାୟ ୨୪ ମିନିଟ୍) ପରେ, ଗରୁଡ଼, ପାନପତ୍ର ସାର ନଥିବା ବୋଲି କୁହାଯାଏ।

ଯାମସ୍ଯାନନ୍ତରଂ ଚାନ୍ନଂ ସୂପାନ୍ନଂ ପାଯସଂ ତଥା । ଭକ୍ଷ୍ଯଂ ଚ କ୍ଵଥିତଂ ଵୀନ୍ଦ୍ର ଅସାରଂ ପରିକୀର୍ତିତମ୍ ॥ ୩,୧୪.

ଏକ ଯାମ (ତିନି ଘଣ୍ଟା) ପରେ ଚାଉଳ, ଡାଲ, ଖିର, ଭୋଜ୍ୟ ଓ ଉପସ୍ୱାଦିତ ଖାଦ୍ୟ, ଗରୁଡ଼, ସାର ନଥିବା ବୋଲି ଗଣାଯାଏ।

ତ୍ରିପକ୍ଷାନନ୍ତରଂ ଵୀନ୍ଦ୍ର ତୈଲପକ୍ଵଂ ତଥା ସ୍ମୃତମ୍ । ଚତୁର୍ଯାମାନନ୍ତରଂ ଚ ତ୍ଵସାରଂ ଘୃତପକ୍ଵକମ୍ ॥ ୩,୧୪.

ତିନି ପକ୍ଷ ପରେ, ଗରୁଡ଼, ତେଲରେ ପକାଯାଇଥିବା ଖାଦ୍ୟ ସାର ନଥିବା ବୋଲି ଗଣାଯାଏ; ଚାରି ଯାମ ପରେ ଘିଅରେ ପକାଯାଇଥିବା ଖାଦ୍ୟ ସାର ନଥିବା ବୋଲି କୁହାଯାଏ।

ତ୍ରିଯାମାନନ୍ତରଂ ଶାକା ନିଃ ସାରାଃ ପରିକୀର୍ତିତାଃ । ଜଂବୀରଂ ଶୃଙ୍ଗବେରେ ଧାତ୍ରୀ କର୍ପୂରଂ ଚ ଚୂତକମ୍ ॥ ୩,୧୪.

ତିନି ଯାମ ପରେ ଜମ୍ବିର, ଶୃଙ୍ଗବେର, ଧାତ୍ରୀ, କର୍ପୂର ଓ ଚୂତକ ଫଳର ଗୁଣ ହାରାଇଯାଏ ବୋଲି କୁହାଯାଇଛି।

ଵତ୍ସରାନନ୍ତରଂ ଵୀନ୍ଦ୍ର ନିଃ ସାରଂ ପରିକୀର୍ତିତମ୍ । ପର୍ପଟଃ ପକ୍ଷମାତ୍ରେଣ ନିଃ ସାରଃ ପରିକୀର୍ତିତଃ ॥ ୩,୧୪.

ଏକ ବର୍ଷ ପରେ ବୀନ୍ଦ୍ର ଫଳର ଗୁଣ ନଷ୍ଟ ହୁଏ ବୋଲି କୁହାଯାଏ; ପର୍ପଟ ମାତ୍ର ଦୁଇ ସପ୍ତାହରେ ଗୁଣ ହାରାଇଯାଏ।

ତୁଲସୀ ସର୍ଵଦା ସାରା ଏକାଦଶ୍ଯାମପି ଦ୍ଵିଜ । ଆର୍ଦ୍ରା ଵାପ୍ଯଥଵା ଶୁଷ୍କା ସାର୍ଦ୍ରା ସାରଵତୀ ସ୍ମୃତା ॥ ୩,୧୪.

ତୁଳସୀ ସଦା ଗୁଣବତୀ ବୋଲି ମନାଯାଏ, ଦ୍ୱିଜ, ଏକାଦଶୀ ଦିନରେ ମଧ୍ୟ। ତା ତରଳ କିମ୍ବା ଶୁଷ୍କ ଯେପରି ହେଉ, ତରଳ ତୁଳସୀ ଅଧିକ ଗୁଣବତୀ ବୋଲି ଗଣାଯାଏ।

ଏକାଦଶ୍ଯାଂ ତୁ ତୁଲସୀ ସାରା ଗ୍ରାହ୍ଯା ମନୀଷିଭିଃ । ତ୍ଵଚା ନାସେଂଦ୍ରିଯେଣାପି ନ ତୁ ଜିହ୍ଵେନ୍ଦ୍ରିଯେଣ ଚ ॥ ୩,୧୪.

ଏକାଦଶୀ ଦିନରେ ଗୁଣବତୀ ତୁଳସୀ ବୁଦ୍ଧିମାନ ଲୋକେ ଗ୍ରହଣ କରିବା ଉଚିତ, କିନ୍ତୁ ମାତ୍ର ଛୁଅଇବା କିମ୍ବା ଘ୍ରାଣ କରିବା ଦ୍ୱାରା, ଚଖିବା ଦ୍ୱାରା ନୁହେଁ।

ଏକାଦଶ୍ଯାଂ ହରେରନ୍ନଂ ନିଃ ସାରଂ ପରିକୀର୍ତିତମ୍ । ଏକାଦଶ୍ଯାଂ ହରେସ୍ତୀର୍ଥଂ ମନୁଷ୍ଯାଣାଂ ଖଗେଶ୍ଵର ॥ ୩,୧୪.

ଏକାଦଶୀ ଦିନରେ ହରିଙ୍କର ଖାଦ୍ୟ ଗୁଣହୀନ ବୋଲି କୁହାଯାଏ; ଏହି ଦିନରେ ହରିଙ୍କର ତୀର୍ଥ ଜଳ ମାନବମାନେ ପାଇଁ ଉପଯୋଗୀ।

ଏକଵାରେ ଚ ସାରଂ ସ୍ଯାଦ୍ଦ୍ଵିଵାରେ ଚ ତତୋଧିକମ୍ । ଏକାଦଶ୍ଯାଂ ମହାଭାଗ ତୀର୍ଥଂ ଗନ୍ଧାଦିମିଶ୍ରିତମ୍ ॥ ୩,୧୪.

ଏକଥର ଦେଇଲେ ତାହା ଗୁଣବତୀ, ଦୁଇଥର ଦେଇଲେ ତାହା ଅଧିକ ଗୁଣବତୀ ହୁଏ; ଏକାଦଶୀ ଦିନରେ ମହାଭାଗ, ଗନ୍ଧ ଓ ଅନ୍ୟାନ୍ୟ ଦ୍ରବ୍ୟ ମିଶାଇଥିବା ତୀର୍ଥ—

ଅସାରମିତି ସଂପ୍ରୋକ୍ତଂ ତଥା ସ୍ଵାଦୂଦମିଶ୍ରିତମ୍ । ଏକାଦଶ୍ଯାଂ ହରେଃ ସାରଂ କ୍ଷୀରଂ ସର୍ପିର୍ମଧୂଦକମ୍ ॥ ୩,୧୪.

—ଗୁଣହୀନ ବୋଲି କୁହାଯାଏ, ମିଠା ଦ୍ରବ୍ୟ ମିଶାଇଥିଲେ ମଧ୍ୟ ଏହିପରି। ଏକାଦଶୀ ଦିନରେ ହରିଙ୍କର ଗୁଣବତୀ ଦ୍ରବ୍ୟ ହେଉଛି ଦୁଧ, ଘିଅ, ମଧୁ ଓ ଜଳ।

ନିଃ ସାରଂ ମନୁଜେନ୍ଦ୍ରାଣାମିତି ଵେଦଵିଦାଂ ମତମ୍ । ଆଷାଢମାସେ ଗରୁଡ ଶାକୋ ନିଃ ସାର ଉଚ୍ଯତେ ॥ ୩,୧୪.

ବେଦଜ୍ଞମାନଙ୍କ ମତାନୁସାରେ ଏହି ସବୁ ମନୁଷ୍ୟମାନେ ପାଇଁ ଗୁଣହୀନ; ଆଷାଢ଼ ମାସରେ, ଗରୁଡ଼, ଶାକ ଗୁଣହୀନ ବୋଲି କୁହାଯାଏ।

ମାସି ଭାଦ୍ରପଦେ ଵୀନ୍ଦ୍ର ହ୍ଯସାରଂ ଦଧି ଚୋଚ୍ଯତେ । କ୍ଷୀରଂ ତୁ ହ୍ଯାଶ୍ଵିନେ ମାସେ ନିଃ ସାରଂ ପରିକୀର୍ତିତମ୍ ॥ ୩,୧୪.

ଭାଦ୍ରପଦ ମାସରେ, ମନୁଷ୍ୟମାନେ ମଧ୍ୟରେ ଶ୍ରେଷ୍ଠ, ବୀନ୍ଦ୍ର, ଦହି ଗୁଣହୀନ ବୋଲି କୁହାଯାଏ; ଆଶ୍ୱିନ ମାସରେ ଦୁଧ ଗୁଣହୀନ ବୋଲି କୁହାଯାଏ।

ଊର୍ଧ୍ଵପୁଣ୍ଡ୍ରଗଦାହୀନା ନାର୍ଯସାରେତି ଗୀଯତେ । ହରିଭକ୍ତିଵିହୀନା ଯେ ହ୍ଯସୁରାଃ ପରିକୀର୍ତିତାଃ ॥ ୩,୧୪.

ଉର୍ଦ୍ଧ୍ୱପୁଣ୍ଡ୍ର ଓ ଗଦା ଚିହ୍ନ ନଥିବା ନାରୀମାନେ ଗୁଣହୀନ ବୋଲି କୁହାଯାଏ; ଯେମାନେ ହରିଭକ୍ତି ରହିଛନ୍ତି ନାହିଁ, ସେମାନେ ଅସୁର ଭାବେ ଗଣାଯାନ୍ତି।