ଗରୁଡପୁରାଣମ୍

ତମୋନ୍ଧଂ ପ୍ରଵିଶନ୍ତ୍ଯେତେ ତାରତମ୍ଯେନ ସର୍ଵଶଃ । ତମସ୍ଯନ୍ଧେପି ସଂସାରେ ନାତ୍ର କାର୍ଯା ଵିଚାରଣା ॥ ୩,୧୨.

ସେମାନେ ସମସ୍ତେ ତାରତମ୍ୟରେ ଗଭୀର ଅନ୍ଧକାରକୁ ପ୍ରବେଶ କରନ୍ତି; ସଂସାରର ଏହି ଅନ୍ଧକାରରେ ମଧ୍ୟ ଆଲୋଚନା ଦରକାର ନାହିଁ।

ସର୍ଵେଷାମୁତ୍ତମୋନ୍ତେ ଯଃ କଲିରେଵ ନ ସଂଶଯଃ । ଦୂଷକୋ ଵିଷ୍ଣୁଭକ୍ତାନାଂ ତତ୍ସମୋ ନାସ୍ତି ସର୍ଵଦା ॥ ୩,୧୨.

ସମସ୍ତଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ କଳିଯୁଗ ସବୁଠାରୁ ଶ୍ରେଷ୍ଠ, ଏହାର କିଛି ସନ୍ଦେହ ନାହିଁ। ସେ ବିଷ୍ଣୁଭକ୍ତଙ୍କୁ ଭ୍ରଷ୍ଟ କରେ, ତାଙ୍କ ସମାନ କେହି କେବେ ନାହିଁ।

ସଂସାରେ ଵାନ୍ଧତମସି ସର୍ଵତ୍ର ହରିଦୂଷକଃ । ମିଥ୍ଯାଦାନେ ଜ୍ଞାନବୁଦ୍ଧିର୍ଦୁଃ ଖେ ଚ ସୁଖବୁଦ୍ଧିମାନ୍ ॥ ୩,୧୨.

ଏହି ସଂସାରର ଅନ୍ଧକାରରେ, ସେ ସବୁଠାରେ ହରିଙ୍କୁ ନିନ୍ଦା କରେ। ଭୁଲ ଉପାୟରେ ଜ୍ଞାନ ବୁଦ୍ଧି ଥାଏ, ଦୁଃଖରେ ମଧ୍ୟ ସେ ସୁଖ ବୋଲି ଭାବେ।

ତସ୍ମାତ୍କଲିସମୋ ଲୋକେ ଶିଵଭକ୍ତୋ ନ କୁତ୍ରଚିତ୍ । ଦୁର୍ଯୋଧନଃ ସ ଏଵୋକ୍ତୋ ଦୁଃ ଖାନନ୍ତ୍ଯସ୍ଵରୂପଵାନ୍ ॥ ୩,୧୨.

ଏହିପରି, ସଂସାରରେ କଳିଯୁଗ ସମାନ ଶିବଭକ୍ତ କେବେ ନାହିଁ। ସେ ଦୁଃଖର ସ୍ୱରୂପ ଧାରଣ କରିଥିବା ଦୁର୍ୟୋଧନ ବୋଲି କୁହାଯାଏ।

ତସ୍ମାଚ୍ଛତଗୁଣାଂଶେନ କଲିଭାର୍ଯା ତୁ ସର୍ଵଦା । ଅଲକ୍ଷ୍ମୀରିତି ଵିଖ୍ଯାତା ସା ଲୋକେ ମନ୍ଥରା ସ୍ମୃତା ॥ ୩,୧୨.

ଏହିପରି, କଳିଯୁଗର ଜଣେ ଭାର୍ଯ୍ୟା ସେଠାରେ ଶତଗୁଣ ଗୁଣ ଧାରଣ କରିଥାନ୍ତି। ସେ ଅଲକ୍ଷ୍ମୀ ଭାବେ ପ୍ରସିଦ୍ଧ, ଲୋକେ ତାଙ୍କୁ ମନ୍ଥରା ବୋଲି ଜାଣନ୍ତି।

ତସ୍ମାଦ୍ଦଶଗୁଣାଂଶୋନୋ ଵିପ୍ରଚିତ୍ତିସ୍ତୁ ସର୍ଵଦା । ଜରାସଂଧଃ ସ ଏଵୋକ୍ତଃ କାଲନେମିସ୍ତତଃ ପରମ୍ ॥ ୩,୧୨.

ଏହିପରି, ବିପ୍ରଚିତ୍ତି ସଦା କଳିଯୁଗର ଦଶମାଂଶ ଗୁଣ ଧାରଣ କରିଥାନ୍ତି। ସେ ଜରାସଂଧ ବୋଲି କୁହାଯାନ୍ତି, ତାପରେ କାଳନେମି।

ତସ୍ମାଚ୍ଛତଗୁଣାଂଶୋନଃ ସ ତୁ କଂସେତି ଵିଶ୍ରୁତଃ । ତସ୍ମାତ୍ପଞ୍ଚଗୁଣୈର୍ହୀନୌ ମଧୁକୈଟଭସଂଜ୍ଞକୌ ॥ ୩,୧୨.

ଏହିପରି, କଂସ ନାମକ ଜଣେ ପ୍ରସିଦ୍ଧ ଅଟେ, ସେ କଳିଯୁଗର ଶତମାଂଶ ଗୁଣ ଧାରଣ କରିଥାନ୍ତି। ତାଠାରୁ ମଧୁ ଓ କୈଟଭ ନାମକ ଦୁଇଜଣ ଅଛନ୍ତି, ସେମାନେ ପଞ୍ଚ ଗୁଣ ହୀନ।

ତାଵେଵ ହଂସହିଡଂବକୌ ଜ୍ଞେଯୌ ତୌ ଚ ଜନାର୍ଦନ । ଵିପ୍ରଚିତ୍ତିସମୋ ଜ୍ଞେଯୋ ଭୌମୋ ଵୈ ଭୂତଲେ ସ୍ମୃତଃ ॥ ୩,୧୨.

ଏହି ଦୁଇଜଣ ହଁସ ଓ ହିଡିମ୍ବକ ବୋଲି ଜଣାଯାନ୍ତି, ହେ ଜନାର୍ଦ୍ଦନ। ଭୂମିରେ ଯିଏ ଭୌମ ଭାବେ ପ୍ରସିଦ୍ଧ, ସେ ବିପ୍ରଚିତ୍ତି ସମାନ।

ତସ୍ମାଦଷ୍ଟ ଗୁଣୈରୁଚ୍ଯୋ ହରିଣ୍ଯକଶିଷୁଃ ସ୍ମୃତଃ । ତସ୍ମାଚ୍ଚ ତ୍ରିଗୁଣୈର୍ହୀନୋ ହିରଣ୍ଯାକ୍ଷୋ ମହାସୁରଃ ॥ ୩,୧୨.

ଏହିପରି, ହିରଣ୍ୟକଶିପୁ ଅଷ୍ଟ ଗୁଣ ଧାରଣ କରିଥାନ୍ତି। ତାଠାରୁ ମହାସୁର ହିରଣ୍ୟାକ୍ଷ ତିନି ଗୁଣ ହୀନ।

ମଣିମାଂସ୍ତତ୍ସମୋ ଜ୍ଞେଯଃ କିଞ୍ଚିଦୂନୋ ବକଃ ସ୍ମୃତଃ । ତସ୍ମାଦ୍ଵିଂଶଦ୍ଗୁଣୈର୍ହୀନସ୍ତାରକାଖ୍ଯୋ ମହାସୁରଃ ॥ ୩,୧୨.

ମଣିମାନ ସେଠି ସମାନ ଭାବେ ଜଣାଯାନ୍ତି। ବକା ଅଳ୍ପ ହୀନ, ତାଠାରୁ ତାରକ ନାମକ ମହାସୁର ବିଶି ଗୁଣ ହୀନ।

ତସ୍ମାତ୍ଷଡ୍ଗୁଣତୋ ହୀନଃ ଶଂବରୋ ଲୋକକଣ୍ଟକଃ । ଶଂବରସ୍ଯ ସମୋ ଜ୍ଞେଯଃ ଶାଲ୍ଵୋ ଦୈତ୍ଯେଷୁ ଚାଧମଃ ॥ ୩,୧୨.

ତାଠାରୁ ଶମ୍ବର, ଯିଏ ଲୋକର କଣ୍ଟକ, ଛଅ ଗୁଣ ହୀନ। ଦୈତ୍ୟମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ଶାଲ୍ବ ଶମ୍ବର ସମାନ ଓ ସବୁଠାରୁ ନିମ୍ନ।

ଶଂବରାତ୍ତୁ ଦ୍ଵିଗୁଣତୋ ହିଡିଂବୋ ନ୍ଯୂନ ଉଚ୍ଯତେ । ବାଣସ୍ତତୋଽଧମୋ ଜ୍ଞେଯଃ ସ ତୁ କୀଚକନାମତଃ ॥ ୩,୧୨.

ଶମ୍ବରଠାରୁ ହିଡିମ୍ବ ଦୁଇଗୁଣ ହୀନ ବୋଲି କୁହାଯାଏ। ତାପରେ ବାଣ, ଯିଏ କୀଚକ ନାମରେ ପ୍ରସିଦ୍ଧ, ସବୁଠାରୁ ନିମ୍ନ।

ଦ୍ଵାପାରଖ୍ଯୋ ମହାହାସୋ ବାଣାସୁରସମଃ ସ୍ମୃତଃ । ତସ୍ମାଦ୍ଦଶଗୁଣୈର୍ହୀନୋ ନମୁଚିର୍ଦୈତ୍ଯସତ୍ତମଃ ॥ ୩,୧୨.

ଦ୍ୱାପର ନାମକ ମହାହାସ୍ୟ ସେ ବାଣାସୁର ସମାନ। ତାଠାରୁ ଦଶ ଗୁଣ ହୀନ ନମୁଚି, ଯିଏ ଦୈତ୍ୟମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ଶ୍ରେଷ୍ଠ।

ନମୁଚେସ୍ତୁ ସମୌ ଜ୍ଞେଯୌ ପାକ ଇଲ୍ଵଲ ଇତ୍ଯୁଭୌ । ତସ୍ମାଚ୍ଚତୁର୍ଗୁଣୈର୍ହୀନୋ ଵାତାପିର୍ଦାନଵାଧମଃ ॥ ୩,୧୨.

ନମୁଚି ସମାନ ପାକ ଓ ଇଲ୍ବଳ, ଏହି ଦୁଇଜଣ। ତାଠାରୁ ଚାରି ଗୁଣ ହୀନ ଭାବେ ଭାତାପି, ଯିଏ ଦାନବମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ସବୁଠାରୁ ନିମ୍ନ।

ତସ୍ମାତ୍ସାର୍ଧଗୁଣୈର୍ହୀନୋ ଧେନୁକୋ ନାମ ଦୈତ୍ଯରାଟ୍ । ଧେନୁକାଦର୍ଧଗୁଣତଃ କେଶୀ ଦୈତ୍ଯସ୍ତୁ ଚାଵରଃ ॥ ୩,୧୨.

ତାଠାରୁ ସାଢ଼େ ଗୁଣ ହୀନ ଦେନୁକ, ଦୈତ୍ୟମାନଙ୍କ ରାଜା। ଦେନୁକଠାରୁ ଅର୍ଧ ଗୁଣ ହୀନ କେଶୀ, ଯିଏ ଦୈତ୍ୟମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ସବୁଠାରୁ ନିମ୍ନ।

କେଶୀଦୈତ୍ଯସମୋ ଜ୍ଞେଯସ୍ତୃଣାଵର୍ତୋ ମହାସୁରଃ । ତସ୍ମାଦ୍ଦଶଗୁଣୈର୍ହୀନୋ ହଂସୋ ନାମରମାପତେ ॥ ୩,୧୨.

କେଶୀ ଦୈତ୍ୟ ସମାନ ତୃଣାବର୍ତ୍ତ ମହାସୁର। ତାଠାରୁ ଦଶ ଗୁଣ ହୀନ ହଁସ, ଯିଏ ଦେବତାମାନଙ୍କ ଶତ୍ରୁମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ପ୍ରସିଦ୍ଧ।

ତ୍ରିରିକସ୍ତୁ ସମୋ ଜ୍ଞେଯସ୍ତତ୍ସମଃ ପୌରୁକସ୍ମୃତଃ । ଵେତଃ ସ ଏଵ ଵିଜ୍ଞେଯଃ ପୂର୍ଵଜନ୍ମନି ସତ୍ତମ ॥ ୩,୧୨.

ତ୍ରିରିକ ସମାନ, ତାଙ୍କ ସମାନ ପୌରୁକ ମନେ ରଖାଯାଏ। ହେ ଶ୍ରେଷ୍ଠ, ପୂର୍ବଜନ୍ମରେ ସେ ଭେଟା ଭାବେ ଚିହ୍ନଟ।

ତସ୍ମାଦେକଗୁଣୈର୍ହୀନୌ କୁଂଭାଣ୍ଡକକୁପର୍ଣକୌ । ଦୁଃ ଶାସନସ୍ତୁ ଵିଜ୍ଞେଯୋ ଜରାସଂଧସମଃ ପ୍ରଭୋ ॥ ୩,୧୨.

ତାଠାରୁ ଏକ ଗୁଣ ହୀନ କୁମ୍ଭାଣ୍ଡ ଓ କୁପର୍ଣ୍ଣ। ଦୁଃଶାସନ ଜରାସଂଧ ସମାନ ବୋଲି ଜଣାଯାଏ, ହେ ପ୍ରଭୁ।

କଂସେନ ତୁଲ୍ଯୋ ଵିଜ୍ଞେଯୋ ଵିକର୍ଣୋ ଦୈତ୍ଯସତ୍ତମଃ । କୁଂଭକର୍ଣାଚ୍ଛତଗୁଣୈର୍ହୀନୌ କ୍ରଧ୍ଯେତି ଵିଶ୍ରୁତଃ ॥ ୩,୧୨.

କଂସ ସମାନ ବିକର୍ଣ୍ଣ, ଯିଏ ଦୈତ୍ୟମାନଙ୍କ ଶ୍ରେଷ୍ଠ। କୁମ୍ଭକର୍ଣ୍ଣଠାରୁ ଶତ ଗୁଣ ହୀନ କ୍ରଧ, ଯିଏ ପ୍ରସିଦ୍ଧ।

ତସ୍ମାଚ୍ଛତଗୁଣୈର୍ହୀନଃ ଶତଧନ୍ଵା ମହାସୁରଃ । ସମାନସ୍ତସ୍ଯ ଵିଜ୍ଞେଯଃ କର୍ମାରିର୍ଦୈତ୍ଯସତ୍ତମଃ ॥ ୩,୧୨.

ସେହିପରି, ଶତଧନ୍ୱା ନାମକ ମହାଅସୁର ଶତଗୁଣ ଗୁଣରୁ ବଞ୍ଚିତ ଥିଲେ ମଧ୍ୟ, କାର୍ଯ୍ୟରେ ସେ ଦୈତ୍ୟମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରୁ ସର୍ବୋତ୍କୃଷ୍ଟ ଏବଂ ଦେବତାଙ୍କର ଶତ୍ରୁ ସମାନ ବୋଲି ବୁଝିବାକୁ ହେବ।

କାଲକେଯସ୍ତୁ ଵିଜ୍ଞେଯଃ ସଦା ଵେନସମୋ ମତଃ । ଅଧମାନାଂ ତୁ ଦୈତ୍ଯାନାମୁତ୍ତମୈଃ ସାମ୍ଯମୁଚ୍ଯତେ ॥ ୩,୧୨.

କାଳକେୟ ସଦା ବେନ ସମାନ ବୋଲି ମନ୍ୟ ହୁଏ; ନିମ୍ନ ଦୈତ୍ୟମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ, ସର୍ବୋତ୍କୃଷ୍ଟଙ୍କ ସହ ସମତା କୁହାଯାଏ।

ତତ୍ରାଵେଶାଚ୍ଚ ଵିଜ୍ଞେଯଂ ଦେଵାନାଂ ନାତ୍ର ସଂଶଯଃ । ତସ୍ମାଚ୍ଛତଗୁର୍ଣୈହୀନଶ୍ଚିତ୍ତମାନସୁରୋ ମହାନ୍ ॥ ୩,୧୨.

ସେଠାରେ ଅଧିକାର ହେଉଥିବାରୁ, ଏହି କଥା ନିଶ୍ଚିତ ଭାବେ ଜଣାଯାଏ ଯେ ଦେବତାମାନେ ଉପସ୍ଥିତ; ତେଣୁ ଶତଗୁଣ ଗୁଣରୁ ବଞ୍ଚିତ ମନସ୍ ଅସୁର ମହାନ।

ତଚ୍ଛରୀରାଭିମାନୀ ତୁ ତସ୍ମାଚ୍ଛତଗୁଣୈର୍ଵରଃ । ତସ୍ମାଚ୍ଛତଗୁଣୈହୀଂନୋ ହସ୍ତମାନସୁରୋ ମହାନ୍ ॥ ୩,୧୨.

ଯିଏ ଦେହକୁ ଅତିରିକ୍ତ ମନେ କରେ, ସେ ଶତଗୁଣ ଗୁଣରେ ଉତ୍ତମ; ଏହିପରି ଶତଗୁଣ ଗୁଣରୁ ବଞ୍ଚିତ ହସ୍ତ ମନସ୍ ଅସୁର ମହାନ।

ତସ୍ମାଚ୍ଛତଗୁଣୈର୍ହୀନଃ ପାଦମାନସୁରୋ ମହାନ୍ । ନେତ୍ରେନ୍ଦ୍ରିଯାଭିମାନୀ ତୁ ତସ୍ମାଚ୍ଛତଗୁଣୋ ଵରଃ ॥ ୩,୧୨.

ଏହିପରି ଶତଗୁଣ ଗୁଣରୁ ବଞ୍ଚିତ ପାଦ ମନସ୍ ଅସୁର ମହାନ; କିନ୍ତୁ ଯିଏ ନେତ୍ରେ ଅତିରିକ୍ତ ଆସକ୍ତି ରଖେ, ସେ ଶତଗୁଣ ଗୁଣରେ ଉତ୍ତମ।

ଚକ୍ଷୁରିନ୍ଦ୍ରିଯମାନୀ ତୁ ତସ୍ମାଚ୍ଛତଗୁଣୋ ଵରଃ । ତସ୍ମାଚ୍ଛଗୁଣୈର୍ହୀନଃ ସ୍ପର୍ଶମାନସୁରୋ ମହାନ୍ ॥ ୩,୧୨.

ଯିଏ ଚକ୍ଷୁଇନ୍ଦ୍ରିୟରେ ଆସକ୍ତ, ସେ ଶତଗୁଣ ଗୁଣରେ ଉତ୍ତମ; ଏହିପରି ଶତଗୁଣ ଗୁଣରୁ ବଞ୍ଚିତ ସ୍ପର୍ଶ ମନସ୍ ଅସୁର ମହାନ।

ତସ୍ମାଚ୍ଛତଗୁର୍ଣୈହୀନଶ୍ଚଣ୍ଡମାନସୁରୋ ମହାନ୍ । ତସ୍ମାଚ୍ଛତଗୁର୍ଣୈର୍ହୀନଃ ଶିଶ୍ରମାନସୁରୋ ମହାନ୍ ॥ ୩,୧୨.

ଏହିପରି ଶତଗୁଣ ଗୁଣରୁ ବଞ୍ଚିତ କ୍ରୋଧ ମନସ୍ ଅସୁର ମହାନ; ଏହିପରି ଶତଗୁଣ ଗୁଣରୁ ବଞ୍ଚିତ ଶୀତ ମନସ୍ ଅସୁର ମହାନ।

ତସ୍ମାଚ୍ଛତଗୁଣୈର୍ହୀନଃ କର୍ମମାନସୁରଃ ସ୍ମୃତଃ । କଲ୍ପାଦ୍ଯୈଃ ପ୍ରେରିତାଃ ସର୍ଵେ ରୁଦ୍ରାଦ୍ଯା ଅଧିକାରିଣଃ ॥ ୩,୧୨.

ଏହିପରି ଶତଗୁଣ ଗୁଣରୁ ବଞ୍ଚିତ କର୍ମ ମନସ୍ ଅସୁର ସ୍ମୃତିରେ ଅଛନ୍ତି; କଳ୍ପ ଓ ଅନ୍ୟମାନଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ସମସ୍ତ ରୁଦ୍ର ଓ ଅନ୍ୟ ଅଧିକାରୀମାନେ ପ୍ରେରିତ।

କଦାଚିତ୍ସୁଵିରୁଦ୍ଧଂ ଚ କୁର୍ଵନ୍ତି ତଵ ସତ୍ତମ । କଦାପ୍ଯହଂ ଚ ଵାଯୁଶ୍ଚ ଵିରୁଦ୍ଧଂ ନାଚରେଵ ଭୋଃ ॥ ୩,୧୨.

ହେ ସର୍ବୋତ୍କୃଷ୍ଟ, କେବେ କେବେ ସେମାନେ ତୁମ ପ୍ରତି ବିରୋଧ କରନ୍ତି; କିନ୍ତୁ ମୁଁ ଓ ବାୟୁ କେବେ ବି ବିରୋଧ କରୁନାହିଁ, ହେ ପ୍ରଭୁ।

ମୂଲେଷ୍ଵଂଶାଵତାରେଷୁ ରୁଦ୍ରାଦୀନା ମହାପ୍ରଭୋ । ବୁଦ୍ଧିର୍ଵିନଶ୍ଯତେ ଯସ୍ମାତ୍ତସ୍ମାଚ୍ଛିନ୍ନା ହି ତେଽଖିଲାଃ ॥ ୩,୧୨.

ହେ ମହାପ୍ରଭୁ, ମୂଳରେ ଓ ରୁଦ୍ର ଓ ଅନ୍ୟମାନଙ୍କ ଅଂଶାବତାରରେ, ବୁଦ୍ଧି ନଷ୍ଟ ହୋଇଯାଏ; ତେଣୁ ସେମାନଙ୍କ ସମସ୍ତଙ୍କ ସଂଯୋଗ ଛିନ୍ନ ହୋଇଯାଏ।