ଗରୁଡପୁରାଣମ୍

ଶାଲଗ୍ରାମଂ ଵିହାଯୈଵ ନମନଂ ଯେ ପ୍ରକୁର୍ଵତେ । ତେ ସର୍ଵେ ହରିନିନ୍ଦାଯାମଵିକାରିଣ ଏଵ ହି ॥ ୩,୧୨.

ଯେମାନେ ଶାଳଗ୍ରାମକୁ ଛାଡ଼ି ଅନ୍ୟଠାରେ ପୂଜା କରନ୍ତି, ସେମାନେ ସବୁ ହରିନିନ୍ଦାରେ ଅଚଳ ଅଟୁଟ।

ମୋକ୍ଷାଧିକାରିଣୋ ଯେ ତୁ ଅଜ୍ଞାନାତ୍ପରମେଶ୍ଵରମ୍ । ପାର୍ଥକ୍ଯନଯନଂ ଯେଷୁ କୁର୍ଵନ୍ତି ଯର୍ହି ଵା ପ୍ରଭୋ ॥ ୩,୧୨.

ମୋକ୍ଷ ପାଇବା ଯୋଗ୍ୟ ଯେମାନେ ଅଜ୍ଞାନରେ ପରମେଶ୍ୱରଙ୍କୁ ଭିନ୍ନ ଭାବେ ଦେଖନ୍ତି, ଯେତେବେଳେ ହେଉନା କି ପ୍ରଭୁ।

ତର୍ହି ତେଷାଂ ହି କାଲେଷୁ ଦୁଃ ଖଂ ଯାତି ନ ସଂଶଯଃ । ଅତଃ ପ୍ରାର୍ଥକ୍ଯନଯନଂ ଯେ କୁର୍ଵନ୍ତ୍ଯେଷୁ ସର୍ଵଦା ॥ ୩,୧୨.

ସେମାନଙ୍କୁ ସେଇ ସମୟରେ ଦୁଃଖ ଆସେ, ଏଥିରେ ସନ୍ଦେହ ନାହିଁ; ତେଣୁ ଯେମାନେ ସବୁବେଳେ ଏମିତି ଭିନ୍ନତା କରନ୍ତି।

ତେ ସର୍ଵେ ତ୍ଵବୁଧା ଜ୍ଞେଯା ନାତ୍ର କାର୍ଯା ଵିଚାରଣା । ଅସ୍ଵଯଂଵ୍ଯକ୍ତଲିଙ୍ଗେଷୁ ନମନଂ ଯେ ପ୍ରକୁର୍ଵତେ ॥ ୩,୧୨.

ସେମାନେ ସମସ୍ତେ ଅଜ୍ଞାନୀ ବୋଲି ଜଣା; ଏଠାରେ ଆଲୋଚନା ଦରକାର ନାହିଁ; ନିଜେ ଉଦ୍ଭୂତ ଲିଙ୍ଗରେ ଯେମାନେ ପୂଜା କରନ୍ତି।

ତେ ସର୍ଵେ ହ୍ଯସୁରା ଜ୍ଞେଯା ନାନ୍ଯଥା ତୁ କଥଞ୍ଚନ । ଵିହାଯ ଶୂନ୍ଯମଶ୍ଵତ୍ଥଂ ନମନଂ ଯେ ପ୍ରକୁର୍ଵତେ ॥ ୩,୧୨.

ସେମାନେ ସମସ୍ତେ ଅସୁର ବୋଲି ଜଣା; କେବେଠି ଅନ୍ୟଥା ନୁହେଁ; ଶୂନ୍ୟ ଅଶ୍ୱଥକୁ ଛାଡି ଯେମାନେ ପୂଜା କରନ୍ତି।

ଦ୍ଵିମାସହୀନାଂ ତୁଲସୀମପ୍ରସୂତାଂ ଚ ଗାଂ ନଵାମ୍ । ତେ ସର୍ଵେ ହ୍ଯସୁରା ଜ୍ଞେଯା ନାତ୍ର କାର୍ଯା ଵିଚାରଣା ॥ ୩,୧୨.

ଯେମାନେ ଦୁଇମାସ ହୋଇନଥିବା ତୁଳସୀ ବା ଅପ୍ରସୂତ ଗାଈକୁ ପୂଜନ୍ତି, ସେମାନେ ସମସ୍ତେ ଅସୁର ବୋଲି ଜଣା; ଏଠାରେ ଆଲୋଚନା ଦରକାର ନାହିଁ।

ଗୁଲ୍ମାଦ୍ଯାଶ୍ଚ ମନୁଷ୍ଯାନ୍ତାସ୍ତେ ଜ୍ଞେଯା ବ୍ରହ୍ମବାହଵଃ । ଅସ୍ମଚ୍ଛତାଯୁଃ ପର୍ଯନ୍ତମେକ ଏଵ କଲିଃ ସ୍ମୃତଃ ॥ ୩,୧୨.

ଗୁଲ୍ମ ଓ ଅନ୍ୟ ଉଦ୍ଭିଦ ଥିଏଁ ମଣିଷ ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ସମସ୍ତେ ବ୍ରହ୍ମାଙ୍କ ହସ୍ତ ବୋଲି ଜଣା; ଆମେ ଶତବର୍ଷ ଯାଏଁ ଯେତେ ଆୟୁଷ୍ୟ, ସେଠାରେ କେବଳ ଏକ କଳି ଥାଏ।

କଲୌ ସଂତି କଲ୍ପମାନଂ କଲେରନ୍ତେ ସଂତି ଚ । ତସ୍ମିନ୍ଦିନେ ବ୍ରହ୍ମରୂପେ ଗଚ୍ଛନ୍ତି ଚ ତମୋନ୍ତିକମ୍ ॥ ୩,୧୨.

କଳିରେ ଯେମାନେ କଳ୍ପାନ୍ତକୁ ଆସୁଛନ୍ତି, କଳିର ଶେଷରେ, ସେଇ ଦିନେ, ସେମାନେ ବ୍ରହ୍ମାଙ୍କ ରୂପକୁ ଓ ଅନ୍ଧକାର ଦେଶକୁ ଯାଆନ୍ତି।

ତତ୍ର ସ୍ଥିତ୍ଵା ଲୋକମାର୍ଗଂ ପ୍ରତୀକ୍ଷନ୍ତେ ନ ସଂଶଯଃ । ସାଧକୈର୍ଵିଷ୍ଣୁକାର୍ଯାଣାଂ ଵାଯୁଦାସୈଃ ପ୍ରପୀଡିତାଃ ॥ ୩,୧୨.

ସେଠାରେ ରହି, ସେମାନେ ନିଶ୍ଚିତ ଭାବେ ଲୋକର ପଥ ଅପେକ୍ଷା କରନ୍ତି; ବିଷ୍ଣୁଙ୍କ କାର୍ଯ୍ୟର ଦାସ ଓ ବାୟୁଙ୍କ ଦାସମାନେ ସେମାନେ ଉପରେ ଦମନ କରନ୍ତି।

ଶତଵର୍ଷାନନ୍ତରଂ ଚ ସର୍ଵେଷାଂ କଲିନା ସହ । ଵାଯୋର୍ଗଦାପ୍ରହାରେଣ ଲିଙ୍ଗଭଙ୍ଗୋ ଭଵିଷ୍ଯତି ॥ ୩,୧୨.

ଶତବର୍ଷ ପରେ, କଳିରେ ସମସ୍ତଙ୍କ ସହିତ, ବାୟୁଙ୍କ ଗଦାର ଆଘାତରେ ଲିଙ୍ଗର ଭଙ୍ଗ ହେବ।

ତମୋନ୍ଧଂ ପ୍ରଵିଶନ୍ତ୍ଯେତେ ତାରତମ୍ଯେନ ସର୍ଵଶଃ । ତମସ୍ଯନ୍ଧେପି ସଂସାରେ ନାତ୍ର କାର୍ଯା ଵିଚାରଣା ॥ ୩,୧୨.

ସେମାନେ ସମସ୍ତେ ତାରତମ୍ୟରେ ଗଭୀର ଅନ୍ଧକାରକୁ ପ୍ରବେଶ କରନ୍ତି; ସଂସାରର ଏହି ଅନ୍ଧକାରରେ ମଧ୍ୟ ଆଲୋଚନା ଦରକାର ନାହିଁ।

ସର୍ଵେଷାମୁତ୍ତମୋନ୍ତେ ଯଃ କଲିରେଵ ନ ସଂଶଯଃ । ଦୂଷକୋ ଵିଷ୍ଣୁଭକ୍ତାନାଂ ତତ୍ସମୋ ନାସ୍ତି ସର୍ଵଦା ॥ ୩,୧୨.

ସମସ୍ତଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ କଳିଯୁଗ ସବୁଠାରୁ ଶ୍ରେଷ୍ଠ, ଏହାର କିଛି ସନ୍ଦେହ ନାହିଁ। ସେ ବିଷ୍ଣୁଭକ୍ତଙ୍କୁ ଭ୍ରଷ୍ଟ କରେ, ତାଙ୍କ ସମାନ କେହି କେବେ ନାହିଁ।

ସଂସାରେ ଵାନ୍ଧତମସି ସର୍ଵତ୍ର ହରିଦୂଷକଃ । ମିଥ୍ଯାଦାନେ ଜ୍ଞାନବୁଦ୍ଧିର୍ଦୁଃ ଖେ ଚ ସୁଖବୁଦ୍ଧିମାନ୍ ॥ ୩,୧୨.

ଏହି ସଂସାରର ଅନ୍ଧକାରରେ, ସେ ସବୁଠାରେ ହରିଙ୍କୁ ନିନ୍ଦା କରେ। ଭୁଲ ଉପାୟରେ ଜ୍ଞାନ ବୁଦ୍ଧି ଥାଏ, ଦୁଃଖରେ ମଧ୍ୟ ସେ ସୁଖ ବୋଲି ଭାବେ।

ତସ୍ମାତ୍କଲିସମୋ ଲୋକେ ଶିଵଭକ୍ତୋ ନ କୁତ୍ରଚିତ୍ । ଦୁର୍ଯୋଧନଃ ସ ଏଵୋକ୍ତୋ ଦୁଃ ଖାନନ୍ତ୍ଯସ୍ଵରୂପଵାନ୍ ॥ ୩,୧୨.

ଏହିପରି, ସଂସାରରେ କଳିଯୁଗ ସମାନ ଶିବଭକ୍ତ କେବେ ନାହିଁ। ସେ ଦୁଃଖର ସ୍ୱରୂପ ଧାରଣ କରିଥିବା ଦୁର୍ୟୋଧନ ବୋଲି କୁହାଯାଏ।

ତସ୍ମାଚ୍ଛତଗୁଣାଂଶେନ କଲିଭାର୍ଯା ତୁ ସର୍ଵଦା । ଅଲକ୍ଷ୍ମୀରିତି ଵିଖ୍ଯାତା ସା ଲୋକେ ମନ୍ଥରା ସ୍ମୃତା ॥ ୩,୧୨.

ଏହିପରି, କଳିଯୁଗର ଜଣେ ଭାର୍ଯ୍ୟା ସେଠାରେ ଶତଗୁଣ ଗୁଣ ଧାରଣ କରିଥାନ୍ତି। ସେ ଅଲକ୍ଷ୍ମୀ ଭାବେ ପ୍ରସିଦ୍ଧ, ଲୋକେ ତାଙ୍କୁ ମନ୍ଥରା ବୋଲି ଜାଣନ୍ତି।

ତସ୍ମାଦ୍ଦଶଗୁଣାଂଶୋନୋ ଵିପ୍ରଚିତ୍ତିସ୍ତୁ ସର୍ଵଦା । ଜରାସଂଧଃ ସ ଏଵୋକ୍ତଃ କାଲନେମିସ୍ତତଃ ପରମ୍ ॥ ୩,୧୨.

ଏହିପରି, ବିପ୍ରଚିତ୍ତି ସଦା କଳିଯୁଗର ଦଶମାଂଶ ଗୁଣ ଧାରଣ କରିଥାନ୍ତି। ସେ ଜରାସଂଧ ବୋଲି କୁହାଯାନ୍ତି, ତାପରେ କାଳନେମି।

ତସ୍ମାଚ୍ଛତଗୁଣାଂଶୋନଃ ସ ତୁ କଂସେତି ଵିଶ୍ରୁତଃ । ତସ୍ମାତ୍ପଞ୍ଚଗୁଣୈର୍ହୀନୌ ମଧୁକୈଟଭସଂଜ୍ଞକୌ ॥ ୩,୧୨.

ଏହିପରି, କଂସ ନାମକ ଜଣେ ପ୍ରସିଦ୍ଧ ଅଟେ, ସେ କଳିଯୁଗର ଶତମାଂଶ ଗୁଣ ଧାରଣ କରିଥାନ୍ତି। ତାଠାରୁ ମଧୁ ଓ କୈଟଭ ନାମକ ଦୁଇଜଣ ଅଛନ୍ତି, ସେମାନେ ପଞ୍ଚ ଗୁଣ ହୀନ।

ତାଵେଵ ହଂସହିଡଂବକୌ ଜ୍ଞେଯୌ ତୌ ଚ ଜନାର୍ଦନ । ଵିପ୍ରଚିତ୍ତିସମୋ ଜ୍ଞେଯୋ ଭୌମୋ ଵୈ ଭୂତଲେ ସ୍ମୃତଃ ॥ ୩,୧୨.

ଏହି ଦୁଇଜଣ ହଁସ ଓ ହିଡିମ୍ବକ ବୋଲି ଜଣାଯାନ୍ତି, ହେ ଜନାର୍ଦ୍ଦନ। ଭୂମିରେ ଯିଏ ଭୌମ ଭାବେ ପ୍ରସିଦ୍ଧ, ସେ ବିପ୍ରଚିତ୍ତି ସମାନ।

ତସ୍ମାଦଷ୍ଟ ଗୁଣୈରୁଚ୍ଯୋ ହରିଣ୍ଯକଶିଷୁଃ ସ୍ମୃତଃ । ତସ୍ମାଚ୍ଚ ତ୍ରିଗୁଣୈର୍ହୀନୋ ହିରଣ୍ଯାକ୍ଷୋ ମହାସୁରଃ ॥ ୩,୧୨.

ଏହିପରି, ହିରଣ୍ୟକଶିପୁ ଅଷ୍ଟ ଗୁଣ ଧାରଣ କରିଥାନ୍ତି। ତାଠାରୁ ମହାସୁର ହିରଣ୍ୟାକ୍ଷ ତିନି ଗୁଣ ହୀନ।

ମଣିମାଂସ୍ତତ୍ସମୋ ଜ୍ଞେଯଃ କିଞ୍ଚିଦୂନୋ ବକଃ ସ୍ମୃତଃ । ତସ୍ମାଦ୍ଵିଂଶଦ୍ଗୁଣୈର୍ହୀନସ୍ତାରକାଖ୍ଯୋ ମହାସୁରଃ ॥ ୩,୧୨.

ମଣିମାନ ସେଠି ସମାନ ଭାବେ ଜଣାଯାନ୍ତି। ବକା ଅଳ୍ପ ହୀନ, ତାଠାରୁ ତାରକ ନାମକ ମହାସୁର ବିଶି ଗୁଣ ହୀନ।

ତସ୍ମାତ୍ଷଡ୍ଗୁଣତୋ ହୀନଃ ଶଂବରୋ ଲୋକକଣ୍ଟକଃ । ଶଂବରସ୍ଯ ସମୋ ଜ୍ଞେଯଃ ଶାଲ୍ଵୋ ଦୈତ୍ଯେଷୁ ଚାଧମଃ ॥ ୩,୧୨.

ତାଠାରୁ ଶମ୍ବର, ଯିଏ ଲୋକର କଣ୍ଟକ, ଛଅ ଗୁଣ ହୀନ। ଦୈତ୍ୟମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ଶାଲ୍ବ ଶମ୍ବର ସମାନ ଓ ସବୁଠାରୁ ନିମ୍ନ।

ଶଂବରାତ୍ତୁ ଦ୍ଵିଗୁଣତୋ ହିଡିଂବୋ ନ୍ଯୂନ ଉଚ୍ଯତେ । ବାଣସ୍ତତୋଽଧମୋ ଜ୍ଞେଯଃ ସ ତୁ କୀଚକନାମତଃ ॥ ୩,୧୨.

ଶମ୍ବରଠାରୁ ହିଡିମ୍ବ ଦୁଇଗୁଣ ହୀନ ବୋଲି କୁହାଯାଏ। ତାପରେ ବାଣ, ଯିଏ କୀଚକ ନାମରେ ପ୍ରସିଦ୍ଧ, ସବୁଠାରୁ ନିମ୍ନ।

ଦ୍ଵାପାରଖ୍ଯୋ ମହାହାସୋ ବାଣାସୁରସମଃ ସ୍ମୃତଃ । ତସ୍ମାଦ୍ଦଶଗୁଣୈର୍ହୀନୋ ନମୁଚିର୍ଦୈତ୍ଯସତ୍ତମଃ ॥ ୩,୧୨.

ଦ୍ୱାପର ନାମକ ମହାହାସ୍ୟ ସେ ବାଣାସୁର ସମାନ। ତାଠାରୁ ଦଶ ଗୁଣ ହୀନ ନମୁଚି, ଯିଏ ଦୈତ୍ୟମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ଶ୍ରେଷ୍ଠ।

ନମୁଚେସ୍ତୁ ସମୌ ଜ୍ଞେଯୌ ପାକ ଇଲ୍ଵଲ ଇତ୍ଯୁଭୌ । ତସ୍ମାଚ୍ଚତୁର୍ଗୁଣୈର୍ହୀନୋ ଵାତାପିର୍ଦାନଵାଧମଃ ॥ ୩,୧୨.

ନମୁଚି ସମାନ ପାକ ଓ ଇଲ୍ବଳ, ଏହି ଦୁଇଜଣ। ତାଠାରୁ ଚାରି ଗୁଣ ହୀନ ଭାବେ ଭାତାପି, ଯିଏ ଦାନବମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ସବୁଠାରୁ ନିମ୍ନ।

ତସ୍ମାତ୍ସାର୍ଧଗୁଣୈର୍ହୀନୋ ଧେନୁକୋ ନାମ ଦୈତ୍ଯରାଟ୍ । ଧେନୁକାଦର୍ଧଗୁଣତଃ କେଶୀ ଦୈତ୍ଯସ୍ତୁ ଚାଵରଃ ॥ ୩,୧୨.

ତାଠାରୁ ସାଢ଼େ ଗୁଣ ହୀନ ଦେନୁକ, ଦୈତ୍ୟମାନଙ୍କ ରାଜା। ଦେନୁକଠାରୁ ଅର୍ଧ ଗୁଣ ହୀନ କେଶୀ, ଯିଏ ଦୈତ୍ୟମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ସବୁଠାରୁ ନିମ୍ନ।

କେଶୀଦୈତ୍ଯସମୋ ଜ୍ଞେଯସ୍ତୃଣାଵର୍ତୋ ମହାସୁରଃ । ତସ୍ମାଦ୍ଦଶଗୁଣୈର୍ହୀନୋ ହଂସୋ ନାମରମାପତେ ॥ ୩,୧୨.

କେଶୀ ଦୈତ୍ୟ ସମାନ ତୃଣାବର୍ତ୍ତ ମହାସୁର। ତାଠାରୁ ଦଶ ଗୁଣ ହୀନ ହଁସ, ଯିଏ ଦେବତାମାନଙ୍କ ଶତ୍ରୁମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ପ୍ରସିଦ୍ଧ।

ତ୍ରିରିକସ୍ତୁ ସମୋ ଜ୍ଞେଯସ୍ତତ୍ସମଃ ପୌରୁକସ୍ମୃତଃ । ଵେତଃ ସ ଏଵ ଵିଜ୍ଞେଯଃ ପୂର୍ଵଜନ୍ମନି ସତ୍ତମ ॥ ୩,୧୨.

ତ୍ରିରିକ ସମାନ, ତାଙ୍କ ସମାନ ପୌରୁକ ମନେ ରଖାଯାଏ। ହେ ଶ୍ରେଷ୍ଠ, ପୂର୍ବଜନ୍ମରେ ସେ ଭେଟା ଭାବେ ଚିହ୍ନଟ।

ତସ୍ମାଦେକଗୁଣୈର୍ହୀନୌ କୁଂଭାଣ୍ଡକକୁପର୍ଣକୌ । ଦୁଃ ଶାସନସ୍ତୁ ଵିଜ୍ଞେଯୋ ଜରାସଂଧସମଃ ପ୍ରଭୋ ॥ ୩,୧୨.

ତାଠାରୁ ଏକ ଗୁଣ ହୀନ କୁମ୍ଭାଣ୍ଡ ଓ କୁପର୍ଣ୍ଣ। ଦୁଃଶାସନ ଜରାସଂଧ ସମାନ ବୋଲି ଜଣାଯାଏ, ହେ ପ୍ରଭୁ।

କଂସେନ ତୁଲ୍ଯୋ ଵିଜ୍ଞେଯୋ ଵିକର୍ଣୋ ଦୈତ୍ଯସତ୍ତମଃ । କୁଂଭକର୍ଣାଚ୍ଛତଗୁଣୈର୍ହୀନୌ କ୍ରଧ୍ଯେତି ଵିଶ୍ରୁତଃ ॥ ୩,୧୨.

କଂସ ସମାନ ବିକର୍ଣ୍ଣ, ଯିଏ ଦୈତ୍ୟମାନଙ୍କ ଶ୍ରେଷ୍ଠ। କୁମ୍ଭକର୍ଣ୍ଣଠାରୁ ଶତ ଗୁଣ ହୀନ କ୍ରଧ, ଯିଏ ପ୍ରସିଦ୍ଧ।