ଗରୁଡପୁରାଣମ୍

ଗୁଣପୂର୍ଣସ୍ଯ ଵିଷ୍ଣୋସ୍ତୁ ନିର୍ଗୁଣତ୍ଵଵିଚିନ୍ତନମ୍ । ଜାତାନନ୍ଦାଦିପୂର୍ଣାଙ୍ଖ୍ଯଂ ସୋହମିତ୍ଯାଦିଚିନ୍ତନମ୍ ॥ ୩,୧୨.

ସମସ୍ତ ଗୁଣରେ ପୂର୍ଣ୍ଣ ବିଷ୍ଣୁଙ୍କୁ ନିର୍ଗୁଣ ଭାବିବା, କିମ୍ବା ଜନ୍ମଜାତ ଆନନ୍ଦ ଓ ଅନ୍ୟାନ୍ୟ ଗୁଣରେ ପୂର୍ଣ୍ଣ ଯିଏ, 'ମୁଁ ସେ' ଭାବିବା—

ଚିଦାନନ୍ଦାତ୍ମକେ ଦେହେ ଉତ୍ପତ୍ତ୍ଯାଦିଵିଚିନ୍ତନମ୍ । ଅଚ୍ଛେଦ୍ଯାଭେଦ୍ଯଗାତ୍ରେଷୁ ଚ୍ଛେଦଭେଦାଦିଚିନ୍ତନମ୍ ॥ ୩,୧୨.

ଚେତନା ଓ ଆନନ୍ଦର ଦେହରେ ଉତ୍ପତ୍ତି ଓ ଏହାଦି ଭାବିବା, କିମ୍ବା ଯାହା ଛେଦିବା ବା ଭିନ୍ନ କରିବା ଯାଏନାହିଁ, ସେଠି ଛେଦ ଓ ଭିନ୍ନତା ଭାବିବା—

ଦେଵ୍ଯା ନିତ୍ଯାଵିଯୋଗିନ୍ଯା ଵିଯୋଗାଦିଵିଚିନ୍ତନମ୍ । କ୍ଲେଶଶୋକାଦିଶୂନ୍ଯସ୍ଯ ହରେଃ କ୍ଲେଶାଦିଚିନ୍ତନମ୍ ॥ ୩,୧୨.

ଯେଉଁ ଦେବୀ ସଦା ଅବିଯୋଗିନୀ, ସେଠି ବିଯୋଗ ଭାବିବା, କିମ୍ବା ଯିଏ କ୍ଲେଶ ଓ ଶୋକ ଭିତରୁ ଶୂନ୍ୟ, ସେହି ହରିଙ୍କୁ କ୍ଲେଶ ଓ ଦୁଃଖ ଭାବିବା—

ଵ୍ଯାସରାମାଦିରୂପେଷ୍ଵନୃଷିଵିପ୍ରତ୍ଵଚିନ୍ତନମ୍ । କୃଷ୍ଣରାମାଦିରୂପେଷୁ ଅନ୍ତରସ୍ଯ ଵିଚିନ୍ତନମ୍ ॥ ୩,୧୨.

ବ୍ୟାସ, ରାମ ଓ ଅନ୍ୟାନ୍ୟ ରୂପରେ ଋଷି ଓ ବ୍ରାହ୍ମଣ ନୁହେଁ ବୋଲି ଭାବିବା; କୃଷ୍ଣ, ରାମ ଓ ଏମିତି ରୂପରେ ଭିତରର ତତ୍ତ୍ୱକୁ ଚିନ୍ତା କରିବା।

ରାମକୃଷ୍ଣାଦିରୂପେଷୁ ଅନ୍ତରସ୍ଯ ଵିଚିନ୍ତନମ୍ । ରାମକୃଷ୍ଣାଦିରୂପେଷୁ ପରାଜଯଵିଚିନ୍ତନମ୍ ॥ ୩,୧୨.

ରାମ, କୃଷ୍ଣ ଓ ଏମିତି ରୂପରେ ଭିତରର ତତ୍ତ୍ୱକୁ ଭାବିବା; ରାମ, କୃଷ୍ଣ ଓ ଏମିତି ରୂପରେ ପରାଜୟ ଭାବିବା।

ସନ୍ତାନାର୍ଥଂ ତୁ କୃଷ୍ଣେ ନ ଶିଵପୂଜାଦିଚିନ୍ତନମ୍ । ରାମେଣ ଦୁଃ ଖଯୁକ୍ତେନ ଲିଙ୍ଗସ୍ଯ ସ୍ଥାପନଂ କୃତମ୍ ॥ ୩,୧୨.

ସନ୍ତାନ ପାଇଁ କୃଷ୍ଣଙ୍କୁ ଶିବପୂଜା ଭାବିବା ଉଚିତ୍ ନୁହେଁ; ଦୁଃଖରେ ପୀଡିତ ରାମ ଲିଙ୍ଗ ସ୍ଥାପନା କରିଥିଲେ।

ପଞ୍ଚଧାତୁମଯେ କୃଷ୍ଣେ ହରିରୂପଵିଚିନ୍ତନମ୍ । ସ୍ଵଯଂ ଵ୍ଯକ୍ତସ୍ଥଲେ ଚାପି ଚିଦାନନ୍ଦତ୍ଵକଲ୍ପନମ୍ ॥ ୩,୧୨.

ପଞ୍ଚଧାତୁରେ ତିଆରି କୃଷ୍ଣରେ ହରିଙ୍କ ରୂପକୁ ଭାବିବା; ନିଜେ ଉଦ୍ଭୂତ ସ୍ଥାନରେ ଚେତନା ଓ ଆନନ୍ଦର ସ୍ୱଭାବକୁ ଧାରଣ କରିବା।

ପିତୃମାତୃଦ୍ଵିଜାତୀନାଂ ହରିରୂପତ୍ଵଚିନ୍ତନମ୍ । ଅସ୍ଵତନ୍ତ୍ରେଣ ରୁଦ୍ରେଣ ହରେରୈକ୍ଯଦିଚିନ୍ତନମ୍ ॥ ୩,୧୨.

ପିତା, ମାତା ଓ ବ୍ରାହ୍ମଣମାନଙ୍କୁ ହରିଙ୍କ ରୂପରେ ଭାବିବା; ସ୍ୱାଧୀନ ନୁହେଁଥିବା ରୁଦ୍ରରେ ହରି ସହ ଏକତ୍ୱ ଭାବିବା।

ଵିଷ୍ଣୋଃ ସୂର୍ଯେଣ ସାକଂ ଚ ଅଭେଦା ଦିଵିଚିନ୍ତନମ୍ । ସର୍ଵୋତ୍ତମଃ ସୂର୍ଯ ଏଵ ଵିଷ୍ଣ୍ଵାଦ୍ଯାସ୍ତସ୍ଯ କିଙ୍କରାଃ ॥ ୩,୧୨.

ବିଷ୍ଣୁଙ୍କୁ ସୂର୍ଯ୍ୟ ସହ ଏକତ୍ୱ ଭାବିବା; ସୂର୍ଯ୍ୟ ସବୁଠାରୁ ଶ୍ରେଷ୍ଠ, ବିଷ୍ଣୁ ଓ ଅନ୍ୟମାନେ ତାଙ୍କର ସେବକ।

ଇତ୍ଯାଦିଚିନ୍ତନଂ ଦୋଷୋ ହରିନିନ୍ଦେତି ଚୋଚ୍ଯତେ । ଅସ୍ଵଯଂ ଵ୍ଯକ୍ତିଲିଙ୍ଗେଷୁ ଅଶ୍ଵତ୍ଥତୁଲସୀଷୁ ଚ ॥ ୩,୧୨.

ଏପରି ଭାବନା ଦୋଷ ଓ ଏହାକୁ ହରିନିନ୍ଦା କୁହାଯାଏ; ନିଜେ ଉଦ୍ଭୂତ ଲିଙ୍ଗ ଓ ଅଶ୍ୱଥ, ତୁଳସୀରେ ମଧ୍ୟ।

ଶାଲଗ୍ରାମଂ ଵିହାଯୈଵ ନମନଂ ଯେ ପ୍ରକୁର୍ଵତେ । ତେ ସର୍ଵେ ହରିନିନ୍ଦାଯାମଵିକାରିଣ ଏଵ ହି ॥ ୩,୧୨.

ଯେମାନେ ଶାଳଗ୍ରାମକୁ ଛାଡ଼ି ଅନ୍ୟଠାରେ ପୂଜା କରନ୍ତି, ସେମାନେ ସବୁ ହରିନିନ୍ଦାରେ ଅଚଳ ଅଟୁଟ।

ମୋକ୍ଷାଧିକାରିଣୋ ଯେ ତୁ ଅଜ୍ଞାନାତ୍ପରମେଶ୍ଵରମ୍ । ପାର୍ଥକ୍ଯନଯନଂ ଯେଷୁ କୁର୍ଵନ୍ତି ଯର୍ହି ଵା ପ୍ରଭୋ ॥ ୩,୧୨.

ମୋକ୍ଷ ପାଇବା ଯୋଗ୍ୟ ଯେମାନେ ଅଜ୍ଞାନରେ ପରମେଶ୍ୱରଙ୍କୁ ଭିନ୍ନ ଭାବେ ଦେଖନ୍ତି, ଯେତେବେଳେ ହେଉନା କି ପ୍ରଭୁ।

ତର୍ହି ତେଷାଂ ହି କାଲେଷୁ ଦୁଃ ଖଂ ଯାତି ନ ସଂଶଯଃ । ଅତଃ ପ୍ରାର୍ଥକ୍ଯନଯନଂ ଯେ କୁର୍ଵନ୍ତ୍ଯେଷୁ ସର୍ଵଦା ॥ ୩,୧୨.

ସେମାନଙ୍କୁ ସେଇ ସମୟରେ ଦୁଃଖ ଆସେ, ଏଥିରେ ସନ୍ଦେହ ନାହିଁ; ତେଣୁ ଯେମାନେ ସବୁବେଳେ ଏମିତି ଭିନ୍ନତା କରନ୍ତି।

ତେ ସର୍ଵେ ତ୍ଵବୁଧା ଜ୍ଞେଯା ନାତ୍ର କାର୍ଯା ଵିଚାରଣା । ଅସ୍ଵଯଂଵ୍ଯକ୍ତଲିଙ୍ଗେଷୁ ନମନଂ ଯେ ପ୍ରକୁର୍ଵତେ ॥ ୩,୧୨.

ସେମାନେ ସମସ୍ତେ ଅଜ୍ଞାନୀ ବୋଲି ଜଣା; ଏଠାରେ ଆଲୋଚନା ଦରକାର ନାହିଁ; ନିଜେ ଉଦ୍ଭୂତ ଲିଙ୍ଗରେ ଯେମାନେ ପୂଜା କରନ୍ତି।

ତେ ସର୍ଵେ ହ୍ଯସୁରା ଜ୍ଞେଯା ନାନ୍ଯଥା ତୁ କଥଞ୍ଚନ । ଵିହାଯ ଶୂନ୍ଯମଶ୍ଵତ୍ଥଂ ନମନଂ ଯେ ପ୍ରକୁର୍ଵତେ ॥ ୩,୧୨.

ସେମାନେ ସମସ୍ତେ ଅସୁର ବୋଲି ଜଣା; କେବେଠି ଅନ୍ୟଥା ନୁହେଁ; ଶୂନ୍ୟ ଅଶ୍ୱଥକୁ ଛାଡି ଯେମାନେ ପୂଜା କରନ୍ତି।

ଦ୍ଵିମାସହୀନାଂ ତୁଲସୀମପ୍ରସୂତାଂ ଚ ଗାଂ ନଵାମ୍ । ତେ ସର୍ଵେ ହ୍ଯସୁରା ଜ୍ଞେଯା ନାତ୍ର କାର୍ଯା ଵିଚାରଣା ॥ ୩,୧୨.

ଯେମାନେ ଦୁଇମାସ ହୋଇନଥିବା ତୁଳସୀ ବା ଅପ୍ରସୂତ ଗାଈକୁ ପୂଜନ୍ତି, ସେମାନେ ସମସ୍ତେ ଅସୁର ବୋଲି ଜଣା; ଏଠାରେ ଆଲୋଚନା ଦରକାର ନାହିଁ।

ଗୁଲ୍ମାଦ୍ଯାଶ୍ଚ ମନୁଷ୍ଯାନ୍ତାସ୍ତେ ଜ୍ଞେଯା ବ୍ରହ୍ମବାହଵଃ । ଅସ୍ମଚ୍ଛତାଯୁଃ ପର୍ଯନ୍ତମେକ ଏଵ କଲିଃ ସ୍ମୃତଃ ॥ ୩,୧୨.

ଗୁଲ୍ମ ଓ ଅନ୍ୟ ଉଦ୍ଭିଦ ଥିଏଁ ମଣିଷ ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ସମସ୍ତେ ବ୍ରହ୍ମାଙ୍କ ହସ୍ତ ବୋଲି ଜଣା; ଆମେ ଶତବର୍ଷ ଯାଏଁ ଯେତେ ଆୟୁଷ୍ୟ, ସେଠାରେ କେବଳ ଏକ କଳି ଥାଏ।

କଲୌ ସଂତି କଲ୍ପମାନଂ କଲେରନ୍ତେ ସଂତି ଚ । ତସ୍ମିନ୍ଦିନେ ବ୍ରହ୍ମରୂପେ ଗଚ୍ଛନ୍ତି ଚ ତମୋନ୍ତିକମ୍ ॥ ୩,୧୨.

କଳିରେ ଯେମାନେ କଳ୍ପାନ୍ତକୁ ଆସୁଛନ୍ତି, କଳିର ଶେଷରେ, ସେଇ ଦିନେ, ସେମାନେ ବ୍ରହ୍ମାଙ୍କ ରୂପକୁ ଓ ଅନ୍ଧକାର ଦେଶକୁ ଯାଆନ୍ତି।

ତତ୍ର ସ୍ଥିତ୍ଵା ଲୋକମାର୍ଗଂ ପ୍ରତୀକ୍ଷନ୍ତେ ନ ସଂଶଯଃ । ସାଧକୈର୍ଵିଷ୍ଣୁକାର୍ଯାଣାଂ ଵାଯୁଦାସୈଃ ପ୍ରପୀଡିତାଃ ॥ ୩,୧୨.

ସେଠାରେ ରହି, ସେମାନେ ନିଶ୍ଚିତ ଭାବେ ଲୋକର ପଥ ଅପେକ୍ଷା କରନ୍ତି; ବିଷ୍ଣୁଙ୍କ କାର୍ଯ୍ୟର ଦାସ ଓ ବାୟୁଙ୍କ ଦାସମାନେ ସେମାନେ ଉପରେ ଦମନ କରନ୍ତି।

ଶତଵର୍ଷାନନ୍ତରଂ ଚ ସର୍ଵେଷାଂ କଲିନା ସହ । ଵାଯୋର୍ଗଦାପ୍ରହାରେଣ ଲିଙ୍ଗଭଙ୍ଗୋ ଭଵିଷ୍ଯତି ॥ ୩,୧୨.

ଶତବର୍ଷ ପରେ, କଳିରେ ସମସ୍ତଙ୍କ ସହିତ, ବାୟୁଙ୍କ ଗଦାର ଆଘାତରେ ଲିଙ୍ଗର ଭଙ୍ଗ ହେବ।

ତମୋନ୍ଧଂ ପ୍ରଵିଶନ୍ତ୍ଯେତେ ତାରତମ୍ଯେନ ସର୍ଵଶଃ । ତମସ୍ଯନ୍ଧେପି ସଂସାରେ ନାତ୍ର କାର୍ଯା ଵିଚାରଣା ॥ ୩,୧୨.

ସେମାନେ ସମସ୍ତେ ତାରତମ୍ୟରେ ଗଭୀର ଅନ୍ଧକାରକୁ ପ୍ରବେଶ କରନ୍ତି; ସଂସାରର ଏହି ଅନ୍ଧକାରରେ ମଧ୍ୟ ଆଲୋଚନା ଦରକାର ନାହିଁ।

ସର୍ଵେଷାମୁତ୍ତମୋନ୍ତେ ଯଃ କଲିରେଵ ନ ସଂଶଯଃ । ଦୂଷକୋ ଵିଷ୍ଣୁଭକ୍ତାନାଂ ତତ୍ସମୋ ନାସ୍ତି ସର୍ଵଦା ॥ ୩,୧୨.

ସମସ୍ତଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ କଳିଯୁଗ ସବୁଠାରୁ ଶ୍ରେଷ୍ଠ, ଏହାର କିଛି ସନ୍ଦେହ ନାହିଁ। ସେ ବିଷ୍ଣୁଭକ୍ତଙ୍କୁ ଭ୍ରଷ୍ଟ କରେ, ତାଙ୍କ ସମାନ କେହି କେବେ ନାହିଁ।

ସଂସାରେ ଵାନ୍ଧତମସି ସର୍ଵତ୍ର ହରିଦୂଷକଃ । ମିଥ୍ଯାଦାନେ ଜ୍ଞାନବୁଦ୍ଧିର୍ଦୁଃ ଖେ ଚ ସୁଖବୁଦ୍ଧିମାନ୍ ॥ ୩,୧୨.

ଏହି ସଂସାରର ଅନ୍ଧକାରରେ, ସେ ସବୁଠାରେ ହରିଙ୍କୁ ନିନ୍ଦା କରେ। ଭୁଲ ଉପାୟରେ ଜ୍ଞାନ ବୁଦ୍ଧି ଥାଏ, ଦୁଃଖରେ ମଧ୍ୟ ସେ ସୁଖ ବୋଲି ଭାବେ।

ତସ୍ମାତ୍କଲିସମୋ ଲୋକେ ଶିଵଭକ୍ତୋ ନ କୁତ୍ରଚିତ୍ । ଦୁର୍ଯୋଧନଃ ସ ଏଵୋକ୍ତୋ ଦୁଃ ଖାନନ୍ତ୍ଯସ୍ଵରୂପଵାନ୍ ॥ ୩,୧୨.

ଏହିପରି, ସଂସାରରେ କଳିଯୁଗ ସମାନ ଶିବଭକ୍ତ କେବେ ନାହିଁ। ସେ ଦୁଃଖର ସ୍ୱରୂପ ଧାରଣ କରିଥିବା ଦୁର୍ୟୋଧନ ବୋଲି କୁହାଯାଏ।

ତସ୍ମାଚ୍ଛତଗୁଣାଂଶେନ କଲିଭାର୍ଯା ତୁ ସର୍ଵଦା । ଅଲକ୍ଷ୍ମୀରିତି ଵିଖ୍ଯାତା ସା ଲୋକେ ମନ୍ଥରା ସ୍ମୃତା ॥ ୩,୧୨.

ଏହିପରି, କଳିଯୁଗର ଜଣେ ଭାର୍ଯ୍ୟା ସେଠାରେ ଶତଗୁଣ ଗୁଣ ଧାରଣ କରିଥାନ୍ତି। ସେ ଅଲକ୍ଷ୍ମୀ ଭାବେ ପ୍ରସିଦ୍ଧ, ଲୋକେ ତାଙ୍କୁ ମନ୍ଥରା ବୋଲି ଜାଣନ୍ତି।

ତସ୍ମାଦ୍ଦଶଗୁଣାଂଶୋନୋ ଵିପ୍ରଚିତ୍ତିସ୍ତୁ ସର୍ଵଦା । ଜରାସଂଧଃ ସ ଏଵୋକ୍ତଃ କାଲନେମିସ୍ତତଃ ପରମ୍ ॥ ୩,୧୨.

ଏହିପରି, ବିପ୍ରଚିତ୍ତି ସଦା କଳିଯୁଗର ଦଶମାଂଶ ଗୁଣ ଧାରଣ କରିଥାନ୍ତି। ସେ ଜରାସଂଧ ବୋଲି କୁହାଯାନ୍ତି, ତାପରେ କାଳନେମି।

ତସ୍ମାଚ୍ଛତଗୁଣାଂଶୋନଃ ସ ତୁ କଂସେତି ଵିଶ୍ରୁତଃ । ତସ୍ମାତ୍ପଞ୍ଚଗୁଣୈର୍ହୀନୌ ମଧୁକୈଟଭସଂଜ୍ଞକୌ ॥ ୩,୧୨.

ଏହିପରି, କଂସ ନାମକ ଜଣେ ପ୍ରସିଦ୍ଧ ଅଟେ, ସେ କଳିଯୁଗର ଶତମାଂଶ ଗୁଣ ଧାରଣ କରିଥାନ୍ତି। ତାଠାରୁ ମଧୁ ଓ କୈଟଭ ନାମକ ଦୁଇଜଣ ଅଛନ୍ତି, ସେମାନେ ପଞ୍ଚ ଗୁଣ ହୀନ।

ତାଵେଵ ହଂସହିଡଂବକୌ ଜ୍ଞେଯୌ ତୌ ଚ ଜନାର୍ଦନ । ଵିପ୍ରଚିତ୍ତିସମୋ ଜ୍ଞେଯୋ ଭୌମୋ ଵୈ ଭୂତଲେ ସ୍ମୃତଃ ॥ ୩,୧୨.

ଏହି ଦୁଇଜଣ ହଁସ ଓ ହିଡିମ୍ବକ ବୋଲି ଜଣାଯାନ୍ତି, ହେ ଜନାର୍ଦ୍ଦନ। ଭୂମିରେ ଯିଏ ଭୌମ ଭାବେ ପ୍ରସିଦ୍ଧ, ସେ ବିପ୍ରଚିତ୍ତି ସମାନ।

ତସ୍ମାଦଷ୍ଟ ଗୁଣୈରୁଚ୍ଯୋ ହରିଣ୍ଯକଶିଷୁଃ ସ୍ମୃତଃ । ତସ୍ମାଚ୍ଚ ତ୍ରିଗୁଣୈର୍ହୀନୋ ହିରଣ୍ଯାକ୍ଷୋ ମହାସୁରଃ ॥ ୩,୧୨.

ଏହିପରି, ହିରଣ୍ୟକଶିପୁ ଅଷ୍ଟ ଗୁଣ ଧାରଣ କରିଥାନ୍ତି। ତାଠାରୁ ମହାସୁର ହିରଣ୍ୟାକ୍ଷ ତିନି ଗୁଣ ହୀନ।