ଗରୁଡପୁରାଣମ୍

ତଥାପ୍ଯହଂ କାମହୀନୋ ହି ନିତ୍ଯଂ ରୁଦ୍ରାଦଯଃ କାମଵନ୍ତୋ ଯତୋତଃ । ଶରୀରିଣସ୍ତେ ବହିରର୍ଥଭାଵା ଅଜ୍ଞାନଵନ୍ତୋଽପି ଚ ସଂସ୍ମୃତାଃ ଖଗ ॥ ୩,୧୨.

ତଥାପି ମୁଁ ସଦା କାମନା ରହିତ, କିନ୍ତୁ ରୁଦ୍ର ଓ ଅନ୍ୟମାନେ କାମନାସମ୍ପନ୍ନ; ତେବେ ତାଙ୍କମାନେ ଦେହଧାରୀ ଥିବାରୁ ବାହ୍ୟ ଜିନିଷରେ ଆସକ୍ତ ଓ ଅଜ୍ଞାନୀ ଭାବରେ ମଧ୍ୟ ସ୍ମରଣ କରାଯାନ୍ତି, ହେ ପକ୍ଷୀ।

ସ୍ଵଦାରଭୋଗେ କେଵଲାଂ ପ୍ରୀତିମେଵଂ ହରେରେଵଂ ସର୍ଵଦାହଂ କରୋତି । ସ୍ତମ୍ବାସ୍ତ୍ରାଦୀନ୍ଧାରିଯିଷ୍ଯେ ସଦୈଵ ଵିଷ୍ଣୋଃ ପ୍ରୀତ୍ଯର୍ଥଂ ନୈଵ ଗାତ୍ରାର୍ଥମେଵ ॥ ୩,୧୨.

ନିଜ ଜୀବନସଙ୍ଗିନୀ ସହ ଭୋଗରେ, ମୁଁ ସଦା କେବଳ ହରିଙ୍କୁ ପ୍ରସନ୍ନ କରିବା ପାଇଁ କାମ କରେ; ବିଷ୍ଣୁଙ୍କ ପ୍ରୀତି ପାଇଁ ମୁଁ ସଦା ଦଣ୍ଡ ଓ ଅନ୍ୟାନ୍ୟ ଭାର ଧରିବି, କେବେ ମଧ୍ୟ ନିଜ ଦେହ ପାଇଁ ନୁହେଁ।

ନିତ୍ଯାନନ୍ଦାଦନ୍ଯକାମୋ ନ ମେସ୍ତି ଅତଃ ସଦା ବହିରର୍ଥୈଶ୍ଚ ଶୂନ୍ଯଃ । ମମାପି ଭାର୍ଯା ବହିରର୍ଥଶୂନ୍ଯା ଅମୂଢଭାଵା ମୂଢଵତୀଵ ଦୃଶ୍ଯତେ ॥ ୩,୧୨.

ନିତ୍ୟ ଆନନ୍ଦ ଛାଡ଼ି ମୋର କୌଣସି ଆକାଂକ୍ଷା ନାହିଁ; ଏହିକାରଣରୁ ମୁଁ ସଦା ବାହ୍ୟ ଜିନିଷରେ ଶୂନ୍ୟ। ମୋର ଜୀବନସଙ୍ଗିନୀ ମଧ୍ୟ ବାହ୍ୟ ଆସକ୍ତି ରହିତ ଓ ସ୍ପଷ୍ଟ ବୁଝିବା ଶକ୍ତି ଥିଲେ ମଧ୍ୟ, ବାହ୍ୟ ଦୃଷ୍ଟିରେ ଅବିବେକୀ ପରି ଦେଖାଯାନ୍ତି।

ଅମୂଢଭୂତା ଜ୍ଞାନିନାଂ ସର୍ଵଦୈଵ ତଥାଜ୍ଞାନାଂ ଜ୍ଞାନହୀନେତି ଭାତି । ଯାଵଜ୍ଜ୍ଞାନଂ ଚାସ୍ତି ମେ ଵାସ୍ତୁଦେଵ ତାଵଜ୍ଜ୍ଞାନଂ ଵାସୁଦେଵସ୍ଯ ଚାସ୍ତି ॥ ୩,୧୨.

ଜେଉଁଠି ଜ୍ଞାନୀମାନେ ଅଛନ୍ତି, ସେଠି ସେ ସଦା ବୁଦ୍ଧିମତୀ ଭାବରେ ଦେଖାଯାନ୍ତି; ଅଜ୍ଞାନୀମାନେ ଥିଲେ, ତାଙ୍କ ଭିତରେ ଅଜ୍ଞାନୀ ଭାବରେ ଦେଖାଯାନ୍ତି। ଯେପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ମୋର ନିଜସ୍ୱ ଜ୍ଞାନ ଅଛି, ସେପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ବାସୁଦେବଙ୍କର ମଧ୍ୟ ଜ୍ଞାନ ଅଛି।

ଯାଵଜ୍ଜ୍ଞାନଂ ଵାସୁଦେଵସ୍ଯ ଚାସ୍ତି ତାଵଜ୍ଜ୍ଞାନଂ ଜ୍ଞାନଵତାମୃଜୂନାମ୍ । କ୍ରମେଣୈଵାଜ୍ଞାନିନାଂ ଵାନୃଜୂନାମସ୍ପଷ୍ଟରୂପୋ ଜ୍ଞାନଗତୋ ଵିଶେଷଃ ॥ ୩,୧୨.

ଯେପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ବାସୁଦେବଙ୍କର ଜ୍ଞାନ ଅଛି, ସେପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ସଠିକ ଲୋକମାନେ ମଧ୍ୟ ଜ୍ଞାନୀ ଅଟୁଟ ରହନ୍ତି; କିନ୍ତୁ ଅଜ୍ଞାନୀ ଓ ଅନ୍ୟାୟୀମାନେ ଭିତରେ ଏହି ଜ୍ଞାନର ଭିନ୍ନତା ଧୀରେ ଧୀରେ ଅସ୍ପଷ୍ଟ ହୁଏ।

ସୌରିପ୍ରକାଶେ ଚ ଯଥୈଵ ଦର୍ଶନଂ ତଥା ମମ ଜ୍ଞାନଗତୋ ଵିଶେଷଃ । ଦୀପପ୍ରକାଶେ ଚ ଯଥୈଵ ଦର୍ଶନଂ ତଥା ଜ୍ଞାନଂ ଵାସୁଦେଵସ୍ଯ ଚାସ୍ତି ॥ ୩,୧୨.

ଯେପରି ସୂର୍ଯ୍ୟର ଆଲୋକରେ ଦୃଷ୍ଟି ସ୍ପଷ୍ଟ ହୁଏ, ସେପରି ମୋର ଜ୍ଞାନର ଭିନ୍ନତା ଅଛି; ଏବଂ ଦୀପର ଆଲୋକରେ ଯେପରି ଦୃଷ୍ଟି ହୁଏ, ସେପରି ବାସୁଦେବଙ୍କର ଜ୍ଞାନ ଅଛି।

ଅସ୍ପଷ୍ଟପରୂପା ନ୍ଯୂନତା ହ୍ଯସ୍ତି ଵାଯୌ ତଥା ଜ୍ଞାନଂ ନୈଵ ସଂଚିନ୍ତନୀଯମ୍ । ଏତାଦୃଶୀ ଜ୍ଞାନଶକ୍ତିର୍ମୁରାରେର୍ଵାଯ୍ଵାଦୀନାଂ ମୋକ୍ଷପର୍ଯନ୍ତମସ୍ତି ॥ ୩,୧୨.

ବାୟୁରେ ଯେପରି ଦୃଷ୍ଟି ଅସ୍ପଷ୍ଟ ଓ ଅପୂର୍ଣ୍ଣ ଥାଏ, ସେପରି ଜ୍ଞାନକୁ ଚିନ୍ତା କରିବା ଉଚିତ୍ ନୁହେଁ; ଏହିପରି ମୁରାରିଙ୍କ ଜ୍ଞାନଶକ୍ତି ବାୟୁ ଓ ଅନ୍ୟମାନେ ମୁକ୍ତି ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ଅଛି।

ଜ୍ଞାନଂ ତ୍ଵୃଜୂନାଂ ମୋକ୍ଷକାଲେପି ପଞ୍ଚଵାଯ୍ଵାଦୀନାଂ ପ୍ରଲଯେନାଦ୍ରାଦୀର୍ନ । ଵାଯୋର୍ମମ ପ୍ରଲଯେ ସୃଷ୍ଟିକାଲେ ତଥା ଗାଯତ୍ର୍ଯା ନାସ୍ତିନାସ୍ତ୍ଯେଵ ମୋହଃ ॥ ୩,୧୨.

ମୁକ୍ତି ସମୟରେ ମଧ୍ୟ ସଠିକ ଲୋକମାନେ ଓ ପଞ୍ଚ ବାୟୁ ଓ ଅନ୍ୟମାନେ ଜ୍ଞାନ ନଷ୍ଟ ହୁଏନି; ବାୟୁର ଲୟ ଓ ସୃଷ୍ଟି ସମୟରେ ମୋ ଓ ଗାୟତ୍ରୀଙ୍କ ପାଇଁ କେବେ ମଧ୍ୟ ମୋହ ନାହିଁ।

ଗାଯତ୍ରୀଵଦ୍ଭାରତ୍ଯା ଦେଵଦେଵ ଜ୍ଞାତଵ୍ଯମେଵଂ ହରିତତ୍ତ୍ଵଵେଦିଭିଃ । ମମାଜ୍ଞାନଂ ଦୃଶ୍ଯତେ ଯତ୍ର କୁତ୍ର ଦୈତ୍ଯାଦୀନାଂ ମୋହନାର୍ଥ ସଦୈଵ ॥ ୩,୧୨.

ଗାୟତ୍ରୀ ଓ ଭାରତୀଙ୍କ ପରି, ହେ ଦେବଦେବ, ଏହି ତଥ୍ୟ ହରିଙ୍କ ସତ୍ୟ ଜାଣିଥିବାମାନେ ବୁଝିବା ଉଚିତ୍; ଯେଉଁଠି ମୋର ଅଜ୍ଞାନ ଦେଖାଯାଏ, ସେଠି ସଦା ଦାନବ ଓ ଅନ୍ୟମାନେ ମୋହିତ କରିବା ପାଇଁ।

ତେନ ପ୍ରୀତିର୍ଦେଵଦେଵସ୍ଯ ଵିଷ୍ଣୋର୍ଭଵିଷ୍ଯତୀତ୍ଯେଵ ଵିନିଶ୍ଚିତାତ୍ମା । ପ୍ରଶ୍ରାଦିକଂ ତ୍ଵଜ୍ଞଵତ୍ସର୍ଵଦୈଵଂ କରିଷ୍ଯେହଂ ମୋହନାଯାଧମାନାମ୍ ॥ ୩,୧୨.

ଏହିପରି, ବିଷ୍ଣୁଙ୍କ ପ୍ରୀତି ନିଶ୍ଚିତ ଭାବରେ ହେବ—ଏହା ମୋର ଦୃଢ଼ ସଙ୍କଳ୍ପ; କିନ୍ତୁ ମୁଁ ସଦା ଅଜ୍ଞାନୀ ପରି ନମ୍ର ହୋଇ ନିମ୍ନ ଲୋକମାନେ ମୋହିତ କରିବି।

ସୂର୍ଯୋଦଯେ ନାସ୍ତି ଯଥା ତମଶ୍ଚ ତଥାଜ୍ଞାନଂ ନାସ୍ତିନାସ୍ତ୍ଯେଵ ଦେଵ । କରୋମ୍ଯହଂ ଶ୍ରଵଣଂ ସର୍ଵଦୈଵ ହରିପ୍ରୀତ୍ଯର୍ଥଂ ନିଶ୍ଚତାର୍ଥଂ ସତାଂ ହି ॥ ୩,୧୨.

ଯେପରି ସୂର୍ଯ୍ୟ ଉଦୟରେ ଅନ୍ଧକାର ନାହିଁ, ସେପରି, ହେ ଦେବ, ଏଠାରେ କେବେ ମଧ୍ୟ ଅଜ୍ଞାନ ନାହିଁ; ମୁଁ ସଦା ହରିଙ୍କ ପ୍ରୀତି ପାଇଁ ଏବଂ ସତ୍ପୁରୁଷମାନେ ପାଇଁ ନିଶ୍ଚିତ ଉଦ୍ଦେଶ୍ୟରେ ଶ୍ରବଣ କରେ।

ଶତଜନ୍ମଗତାନାଂ ତ୍ଵନୃଜୂନାଂ ପୂର୍ଵମେଵ ତୁ । ଅପରୋକ୍ଷାଭାଵ ଏଵ ହ୍ଯଜ୍ଞାନଂ ସମୁଦୀରିତମ୍ ॥ ୩,୧୨.

ଯେଉଁମାନେ ସଠିକ ନୁହନ୍ତି, ସେମାନଙ୍କ ପାଇଁ ଶତ ଜନ୍ମ ପରେ ମଧ୍ୟ ସାକ୍ଷାତ୍କାର ଅଭାବକୁ ଅଜ୍ଞାନ ବୋଲି କୁହାଯାଏ।

ଅପରୋକ୍ଷାନନ୍ତରଂ ତୁ ନାସ୍ତ୍ଯଜ୍ଞାନଂ ନ ସଂଶଯଃ । ଶତଜନ୍ମସୁ ଦେଵେଶ ଅପରୋକ୍ଷେଣ ସର୍ଵଦା ॥ ୩,୧୨.

କିନ୍ତୁ ସାକ୍ଷାତ୍କାର ପରେ କେବେ ମଧ୍ୟ ଅଜ୍ଞାନ ରହେ ନାହିଁ—ଏଥିରେ କୌଣସି ସନ୍ଦେହ ନାହିଁ; ଶତ ଜନ୍ମ ମଧ୍ୟରେ ମଧ୍ୟ, ହେ ଦେବଦେବ, ସାକ୍ଷାତ୍କାର ସଦା ବ୍ୟାପ୍ତ।

ପୂର୍ଣଜ୍ଞାନଂ ମମାସ୍ତ୍ଯେଵ ନାତ୍ର କାର୍ଯା ଵିଚାରଣା । ଶତଜନ୍ମସୁ ପୂର୍ଵଂ ତୁ ପରୋକ୍ଷେଣ ମମ ପ୍ରଭୋ ॥ ୩,୧୨.

ମୋ ପାଖରେ ପୂର୍ଣ୍ଣ ଜ୍ଞାନ ନିଶ୍ଚିତ ଭାବରେ ଅଛି—ଏଠାରେ ଅନ୍ୱେଷଣର ଆବଶ୍ୟକତା ନାହିଁ; କିନ୍ତୁ ପୂର୍ବ ଶତ ଜନ୍ମରେ, ହେ ପ୍ରଭୁ, ମୋର ଜ୍ଞାନ ପ୍ରତ୍ୟକ୍ଷ ନୁହେଁ।

ପୂର୍ଣଂ ଜ୍ଞାନଂ ସଦାପ୍ଯସ୍ତୀତ୍ଯେଵମାହୁର୍ମହର୍ଷଯଃ । ସଂଜ୍ଞାଜନ୍ମଗତାଯାଶ୍ଚ ସରସ୍ଵତ୍ଯା ମହାପ୍ରଭୋ ॥ ୩,୧୨.

ପୂର୍ଣ୍ଣ ଜ୍ଞାନ ସଦା ଅଛି—ଏହିପରି ମହାର୍ଷିମାନେ କହନ୍ତି; ଏବଂ ନାମ ସହ ଜନ୍ମ ନେଇଥିବା ସରସ୍ୱତୀଙ୍କ ପାଇଁ ମଧ୍ୟ, ହେ ମହାପ୍ରଭୁ, ଏହି ଉପରେ ଲାଗୁ ହୁଏ।

ନାଜ୍ଞାନଂ ଚିନ୍ତନୀଯଂ ହି ବ୍ରହ୍ମାଯ୍ଵୋଶ୍ଚ ଦେଵ ହି । ଅତ୍ର କଶ୍ଚିଦ୍ଵିଶେଷୋସ୍ତି ଜ୍ଞାତଵ୍ଯସ୍ତତ୍ଵମିଚ୍ଛୁଭିଃ ॥ ୩,୧୨.

ହେ ଦେବ, ବ୍ରହ୍ମା କିମ୍ବା ମୋ ବିଷୟରେ ଅଜ୍ଞାନର ଚିନ୍ତା କରିବା ଉଚିତ୍ ନୁହେଁ। ଏଠି କିଛି ବିଶେଷ ଅଛି, ଯାହା ସତ୍ୟ ଜାଣିବାକୁ ଇଚ୍ଛା କରୁଥିବା ଲୋକମାନେ ବୁଝିବା ଦରକାର।

ଅଵତାରେଷୁ ଭାରତ୍ଯାଃ କଦାଚିଜ୍ଜ୍ଞାନପୂର୍ଵକମ୍ । ସର୍ଵଦା ଜ୍ଞାନରୂପା ସା ସର୍ଵଦୁଃଖଵିଵର୍ଜିତା ॥ ୩,୧୨.

ଭାରତୀଙ୍କ ଅବତାରମାନେ ମଧ୍ୟରେ କେବେ କେବେ ପୂର୍ବରୁ ଜ୍ଞାନ ଦେଖାଯାଏ; ତଥାପି ସେ ସଦା ଜ୍ଞାନର ମୂର୍ତ୍ତି ଏବଂ ସମସ୍ତ ଦୁଃଖରୁ ମୁକ୍ତ।

ଦୈତ୍ଯାନାଂ ମୋହନାର୍ଥାଯ ଅଂଶେ ଦୁଃଖୀଵ ଦୃଶ୍ଯତେ । ତସ୍ଯା ଦୁଃଖାଦିକଂ କିଞ୍ଚିନ୍ନାସ୍ତିନାସ୍ତ୍ଯେଵ ସର୍ଵଥା ॥ ୩,୧୨.

ଦାନବମାନେକୁ ଭ୍ରମିତ କରିବା ପାଇଁ, ସେ କେବେ କେବେ ଅଂଶରେ ଦୁଃଖିତ ଦେଖାଯାଏ; କିନ୍ତୁ ପ୍ରକୃତରେ, ସେଠାରେ କେବେ ମଧ୍ୟ ଦୁଃଖ ବା ଏହା ସଦୃଶ କିଛି ନାହିଁ।

ଅପରୋକ୍ଷତିରୋଭାଵ ଈଷତ୍କାଲେ ପ୍ରଦୃଶ୍ଯତେ । ତାଵନ୍ମାତ୍ରେଣ ଵାଜ୍ଞାନଂ ତସ୍ଯାଂ ନୈଵାହିତଂ ଚ ଯତ୍ ॥ ୩,୧୨.

ସିଧାସଳଖ ଲୁଚିଯିବା ଅତି ଅଳ୍ପ ସମୟ ପାଇଁ ଦେଖାଯାଏ; କିନ୍ତୁ ଏହି କାରଣରେ ମଧ୍ୟ, ସେଠାରେ କେବେ ମଧ୍ୟ ଅଜ୍ଞାନ ବସିବାକୁ ଦିଅନ୍ତି ନାହିଁ।

ମୂଲରୂପେ ତୁ ନାସ୍ତ୍ଯେଵ ଭାରତ୍ଯା ଜ୍ଞାନଵିସ୍ମୃତିଃ । ଭାରତ୍ଯାସ୍ତୁ ଯଥା ନାସ୍ତି ସରସ୍ଵତ୍ଯାସ୍ତୁ କିଂ ପୁନଃ ॥ ୩,୧୨.

ମୂଳ ରୂପରେ ଭାରତୀଙ୍କର କେବେ ମଧ୍ୟ ଜ୍ଞାନ ଭୁଲିଯିବା ନାହିଁ। ଭାରତୀଙ୍କ ଭଳି ସରସ୍ବତୀଙ୍କ ପାଇଁ ତ ଏହା ଅଧିକ ସତ୍ୟ।

ଅଂଶାଵତରଣଂ ନାସ୍ତି ସରସ୍ଵତ୍ଯାଃ କଦାଚନ । ଅଂଶାଵତରଣଂ ନାସ୍ତି ମମାପି ମଧୁସୂଦନ ॥ ୩,୧୨.

ସରସ୍ବତୀଙ୍କର କେବେ ମଧ୍ୟ ଅଂଶ ଅବତାର ନାହିଁ; ମୋର ମଧ୍ୟ କେବେ ଅଂଶ ଅବତାର ନାହିଁ, ହେ ମଧୁସୂଦନ।

ତଥୈଵ ଜ୍ଞାନମସ୍ତ୍ଯେଵ ହରେର୍ନାରାଯଣସ୍ଯ ଚ । ଵାଯୋରଂଶାଵତାରୋସ୍ତି ଯଥା ମୂଲେ ତଥୈଵ ଚ ॥ ୩,୧୨.

ଏହିପରି ହରି ଓ ନାରାୟଣଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ସଦା ଜ୍ଞାନ ଅଛି; କିନ୍ତୁ ବାୟୁଙ୍କ ପାଇଁ, ମୂଳ ଭଳି ଅଂଶ ଅବତାର ଘଟେ।

ବଲଜ୍ଞାନାଦିକଂ ସର୍ଵଂ ଚିନ୍ତନୀଯଂ ନ ସଂଶଯଃ । ତଥାପି ଵାଯୌ ଦୃଶ୍ଯନ୍ତେ ବଲଜ୍ଞାନାଦିଵ୍ଯକ୍ତଯଃ ॥ ୩,୧୨.

ଶକ୍ତି, ଜ୍ଞାନ ଓ ଏହାଦି ସମସ୍ତ ଗୁଣ ନିଶ୍ଚିତ ଭାବେ ଚିନ୍ତନ କରିବା ଯୋଗ୍ୟ; ତଥାପି ବାୟୁଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ଶକ୍ତି ଓ ଜ୍ଞାନର ପ୍ରକାଶ ଦେଖାଯାଏ।

ଅଵତାରେଷୁ ଵାଯୋସ୍ତୁ ସମ୍ଯକ୍ଶକ୍ତ୍ଯାତ୍ମନାସ୍ତି ହି । ଅପରୋକ୍ଷତିରୋଭାଵୌ ନାଂଶାଵତରଣେଷ୍ଵପି ॥ ୩,୧୨.

ବାୟୁଙ୍କ ଅବତାରମାନେ ଶକ୍ତି ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ ଭାବେ ଥାଏ; କିନ୍ତୁ ସିଧାସଳଖ ଲୁଚିଯିବା ବା ଅଂଶ ଅବତାର ନାହିଁ।

ବଲଜ୍ଞାନାଦିକଂ ଯାଵନ୍ମୂଲରୂପେ ପ୍ରଦୃଶ୍ଯତେ । ତ୍ରେତାଯୁଗସ୍ଵରୂପେ ଚ ନ ଦର୍ଶଯତି ତାଦୃଶମ୍ ॥ ୩,୧୨.

ମୂଳ ରୂପରେ ଯେପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ଶକ୍ତି ଓ ଜ୍ଞାନ ଦେଖାଯାଏ, ତ୍ରେତାଯୁଗର ରୂପରେ ସେଠି ଏପରି ଗୁଣ ଦେଖାଯାଏ ନାହିଁ।

ତ୍ରେତାଯୁଗସ୍ଵରୂପେ ଚ ଯାଦୃକ୍ଚାଦର୍ଶଯତ୍ପ୍ରଭୋ । ଦ୍ଵାପରସ୍ଥେ ସ୍ଵରୂପେ ତତ୍ତଦ୍ଦର୍ଶଯତି ତାଦୃଶମ୍ । ତ୍ରେତାଯୁଗସ୍ଵରୂପେ ଚ ଯାଦୃକ୍ଚାଦର୍ଶଯତ୍ପ୍ରଭୋ ॥ ୩,୧୨.

ତ୍ରେତାଯୁଗର ରୂପରେ ପ୍ରଭୁ ଯେଉଁ ଗୁଣ ଦେଖାଇଥିଲେ, ସେହି ଗୁଣ ଦ୍ୱାପରଯୁଗର ରୂପରେ ମଧ୍ୟ ଦେଖାଯାଏ, ଯେପରି ତ୍ରେତାଯୁଗରେ ଦେଖାଇଥିଲେ।

ଦ୍ଵାପରସ୍ଥେ ଵାଯୁରୂପେ ଯାଦୃଗ୍ଵା ଦର୍ଶଯତ୍ପ୍ରଭୁଃ । ଵାଯୁଃ କଲିଯୁଗେ ରୂପେ ତଦ୍ଦର୍ଶଯତି ତାଦୃଶମ୍ ॥ ୩,୧୨.

ଦ୍ୱାପରଯୁଗର ବାୟୁ ରୂପରେ ପ୍ରଭୁ ଯେଉଁ ଗୁଣ ଦେଖାଇଥିଲେ, କଳିଯୁଗର ରୂପରେ ବାୟୁ ସେହି ଗୁଣ ଦେଖାନ୍ତି।

ତଥା ଦର୍ଶଯତେ ଵାଯୁର୍ଦୈତ୍ଯାନାଂ ମୋହନାଯ ଚ । ଅଵତାରେଷୁ ଵାଯୋଶ୍ଚ ଅନ୍ତରଂ ଯେ ଵିଦୁଃ ପ୍ରଭୋ ॥ ୩,୧୨.

ଏହିପରି ବାୟୁ ଦାନବମାନେକୁ ଭ୍ରମିତ କରିବା ପାଇଁ ନିଜକୁ ପ୍ରକାଶ କରନ୍ତି; ଏବଂ ବାୟୁଙ୍କ ଅବତାରମାନେ ମଧ୍ୟରେ ଯେଉଁମାନେ ଭିନ୍ନତା ବୁଝନ୍ତି, ହେ ପ୍ରଭୁ,

ତେଽଧଂ ତମଃ ପ୍ରଵିଶନ୍ତେ ତେ ଦୈତ୍ଯା ନ ଚ ତେ ସୁରାଃ । ଵାଯାଵପ୍ଯନ୍ତରଂ ନାସ୍ତି ହରିତତ୍ତ୍ଵଵିନିର୍ଣଯେ ॥ ୩,୧୨.

ସେମାନେ ଗଭୀର ଅନ୍ଧକାରକୁ ପ୍ରବେଶ କରନ୍ତି—ସେମାନେ ଦାନବ, ଦେବତା ନୁହେଁ; ଏବଂ ହରିଙ୍କ ସତ୍ୟ ନିର୍ଣ୍ଣୟରେ ବାୟୁଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ କୌଣସି ଭିନ୍ନତା ନାହିଁ।