ଗରୁଡପୁରାଣମ୍

ଅହଂ ଵିଜାନାମି ରମାପ୍ରସାଦାତ୍ତଵ ପ୍ରସାଦାଚ୍ଚ ଗୁଣାନ୍ସଦୈଵ । ସ୍ଵଯୋଗ୍ଯଭୂତାଞ୍ଛ୍ରୁତିଷୂକ୍ତାନ୍ ଗୁଣାଂଶ୍ଚ କାଂଶ୍ଚିଦ୍ଵିଜାନାତି ହରେର୍ନ କଶ୍ଚିତ୍ ॥ ୩,୧୨.

ଲକ୍ଷ୍ମୀଙ୍କ ଦୟା ଓ ତୁମ ଦୟାରେ, ମୁଁ ସଦା ତୁମର ଗୁଣକୁ ଜାଣେ। କିନ୍ତୁ, ବେଦରେ ଉଲ୍ଲେଖିତ ନିଜ ପାଇଁ ଉପଯୁକ୍ତ ଗୁଣମଧ୍ୟ, କେହି ହରିଙ୍କ ସମସ୍ତ ଗୁଣକୁ ଜାଣିପାରନ୍ତି ନାହିଁ।

ତଵ ପ୍ରସାଦାଚ୍ଚ ମମ ପ୍ରସାଦାତ୍କାଲାନ୍ତରେ ତାଂଶ୍ଚ ଜାନାତି ଶେଷଃ । ଦୁଷ୍କର୍ମଲେଶାନ୍ନ ତିରୋହିତାନ୍ ଗୁଣାନ୍ଯାନେଵ ପୂର୍ଵଂ ଵିଦିତାନ୍ ସ୍ଵଯୋଗ୍ଯାନ୍ ॥ ୩,୧୨.

ତୁମ ଦୟା ଓ ମୋ ଦୟାରେ, ଅନ୍ୟ ସମୟରେ ଶେଷ ମଧ୍ୟ ସେଗୁଡିକୁ ଜାଣନ୍ତି। କିନ୍ତୁ, ଦୁଷ୍କର୍ମର କିଛି ଅଂଶ ଯାହା ଲୁଚାଇ ରହିଛି, ସେଗୁଡିକୁ ନୁହେଁ—କେବଳ ପୂର୍ବରୁ ଜଣା ଓ ନିଜ ପାଇଁ ଉପଯୁକ୍ତ ଗୁଣକୁ ମାତ୍ର ଜାଣନ୍ତି।

ତାନେଵ ଜ୍ଞାତ୍ଵା ପୁନରେଵ ଶେଷସ୍ତିରୋ ହିତାଂଲ୍ଲବ୍ଧଗୁଣସ୍ତତଃ ସ୍ମୃତଃ । ସଦା ସ୍ଵଯୋଗ୍ଯାଂଶ୍ଚ ହରେର୍ଗୁଣାଂଶ୍ଚ ଉମାପତିଶ୍ଚାପି ତଵ ପ୍ରସାଦାତ୍ ॥ ୩,୧୨.

ସେଗୁଡିକୁ ଜାଣି, ପୁଣି ଶେଷ ଲୁଚାଇଥିବା ଗୁଣ ପ୍ରାପ୍ତ କରିଥାଏ ଓ ସେଥିପାଇଁ ସ୍ମରଣ କରାଯାଏ। ସଦା, ତୁମ ଦୟାରେ, ଉମାପତି ମଧ୍ୟ ନିଜ ପାଇଁ ଉପଯୁକ୍ତ ହରିଙ୍କ ଗୁଣକୁ ଜାଣନ୍ତି।

ଯଦା ଵିଜାନାତି ହରେ ମୁରାରେ ଅପ୍ରାପ୍ତଲବ୍ଧେତି ତଦୋଚ୍ଯତେ ହରଃ । ମମାପି ଲୋକଂ ଚ ଯଦା ମୁରାରେ ତଦା ଵିଜାନାତି ତଵ ସ୍ଵରୂପମ୍ ॥ ୩,୧୨.

ହରା, ମୁରାରି, ଯେତେବେଳେ ଅପ୍ରାପ୍ତ ଜିନିଷ ପ୍ରାପ୍ତ କରନ୍ତି, ସେତେବେଳେ ସେ ପ୍ରାପ୍ତ କହାଯାନ୍ତି। ମୁରାରି, ଯେତେବେଳେ ସେ ମୋ ଲୋକକୁ ଜାଣନ୍ତି, ସେତେବେଳେ ସେ ତୁମ ସ୍ୱରୂପକୁ ଜାଣନ୍ତି।

ଗୋଵିନ୍ଦ ନିତ୍ଯାଵ୍ଯଯ ଚିତ୍ସୁପୂର୍ଣ ତଵ ପ୍ରସାଦାନ୍ନାସ୍ତି ଶତେଷୁ ତନ୍ମମ। ଯେଯେ ହି ଦେଵାଶ୍ଚ ଶରୀରଧାରିଣସ୍ତେ ଜ୍ଞାନହୀନା ଵିଷଯେଷୁ ନିଷ୍ଠାଃ ॥ ୩,୧୨.

ଗୋବିନ୍ଦ, ନିତ୍ୟ, ଅବିନାଶୀ, ଚେତନାରେ ପୂର୍ଣ୍ଣ, ତୁମ ଦୟା ଦ୍ୱାରା, ଶତ ଜନ୍ମରେ ମଧ୍ୟ ମୋ ପାଖରେ ସେ ଜ୍ଞାନ ନାହିଁ। ଯେଉଁ ସମସ୍ତ ଦେବତା ଦେହ ଧାରଣ କରିଛନ୍ତି, ସେମାନେ ଜ୍ଞାନ ଶୂନ୍ୟ ଓ ଇନ୍ଦ୍ରିୟ ସୁଖରେ ଲଗିଥାନ୍ତି।

ଯେଯେ ଦେଵା ଵିଷଯେଷୁ ନିଷ୍ଠାସ୍ତେତେ ଦେଵା ବହିରର୍ଥଭାଵାଃ । ଯେଯେ ଦେଵା ବହିରର୍ଥଭାଵା ମୋକ୍ଷାଦନ୍ଯେ ପ୍ରଲପନ୍ତଃ ସଦୈଵ ॥ ୩,୧୨.

ଯେଉଁ ସମସ୍ତ ଦେବତା ଇନ୍ଦ୍ରିୟ ସୁଖରେ ଲଗିଥାନ୍ତି, ସେମାନେ ବାହ୍ୟ ଜଗତର ସ୍ୱରୂପ ହେଉଛନ୍ତି। ଯେଉଁ ସମସ୍ତ ଦେବତା ବାହ୍ୟ ସ୍ୱରୂପ ହେଉଛନ୍ତି, ସେମାନେ ସଦା ମୋକ୍ଷ ଠାରୁ ଅଲଗା ଥାଇ, ଅସ୍ପଷ୍ଟ କଥା କହିଥାନ୍ତି।

ତଵ ସ୍ଵରୂପେ ଚ ଜଗତ୍ସ୍ଵରୂପେ ତଵାସମାନଂ ନାସ୍ତି ଵିଷ୍ଣୋ ସଦୈଵ । ଯତସ୍ତଵ ପ୍ରାକୃତୋ ନାସ୍ତି ଦେହୋ ଯତୋ ଜ୍ଞାନଂ ନାସ୍ତି ନାସ୍ତ୍ଯେଵ ନିତ୍ଯମ୍ ॥ ୩,୧୨.

ତୁମ ସ୍ୱରୂପରେ ଓ ଏହି ବିଶ୍ୱର ସ୍ୱରୂପରେ, ବିଷ୍ଣୁ, କେବେ ମଧ୍ୟ କିଛି ତୁମ ସମାନ ନୁହେଁ। କାରଣ, ତୁମର ପ୍ରାକୃତିକ ଦେହ ନାହିଁ, ଏବଂ ଅଜ୍ଞାନ କେବେ ମଧ୍ୟ ନାହିଁ—ସଦା ସଦା ପାଇଁ।

ପୂର୍ଣାନନ୍ଦଜ୍ଞାନଦେହୋଽପି ନିତ୍ଯଂ ସଦା ଶରୀରୀ ଭାଷ୍ଯତେ ଭକ୍ତିମଦ୍ଭିଃ । ଯତସ୍ତଵ ପ୍ରାକୃତୋ ନାସ୍ତି ଦେହୋ ହ୍ଯତୋପି ନିତ୍ଯମଶରୀରୀତି ଚ ସ୍ମୃତଃ ॥ ୩,୧୨.

ପ୍ରଭୁ, ଆପଣଙ୍କର ଦେହ ପୂର୍ଣ୍ଣ ଆନନ୍ଦ ଓ ଜ୍ଞାନର ହେଲେ ମଧ୍ୟ, ଭକ୍ତମାନେ ସଦା ଆପଣଙ୍କୁ ଦେହଧାରୀ ଭାବେ ବର୍ଣ୍ଣନା କରନ୍ତି; କାରଣ, ଆପଣଙ୍କର ପ୍ରାକୃତିକ ଦେହ ନାହିଁ, ଏହିକାରଣରୁ ଆପଣ ସଦା ଦେହଶୂନ୍ୟ ଭାବେ ମଧ୍ୟ ସ୍ମରଣ କରାଯାନ୍ତି।

ନତୋଽହଂ ସର୍ଵଦାସ୍ମିଞ୍ଶରୀରେଽହଂମମେତ୍ଯଭିମାନେନ ଶୂନ୍ଯଃ । ଅତ୍ତୋଽପ୍ଯହଂ ତ୍ଵଶରୀରୀ ସଦୈଵ ତଥୈଵ ନିତ୍ଯଂ ବହିରର୍ଥୈଶ୍ଚ ଶୂନ୍ଯଃ ॥ ୩,୧୨.

ମୁଁ ସଦା ନମ୍ର ଓ ନତମସ୍ତକ ରହେ, କିନ୍ତୁ ଏହି ଦେହରେ 'ମୁଁ' ଓ 'ମୋର' ଭାବ ପୂର୍ଣ୍ଣ ଭାବେ ଅନୁପସ୍ଥିତ; ଏହିକାରଣରୁ ମୁଁ ମଧ୍ୟ ସଦା ଦେହଶୂନ୍ୟ ଓ ବାହ୍ୟ ଜିନିଷରେ ଆସକ୍ତି ରହିତ।

ସ୍ଵଭୋଗଭାର୍ଯାସତ୍ଯଲୋକାଦିଭୋଗଃ ସ୍ଵଯୋଗ୍ଯଭୋଗୋ ଵସ୍ତ୍ରମାଲ୍ଯାଦିଭୋଗଃ । ଏତେ ହି ସର୍ଵେ ବହିରର୍ଥସଂଜ୍ଞକାଃ ନୈସର୍ଗକାମାଃ ସର୍ଵଦା ମେ ହି ଵିଷ୍ଣୋ ॥ ୩,୧୨.

ନିଜ ଜୀବନସଙ୍ଗିନୀ ସହ ଆନନ୍ଦ, ସ୍ୱର୍ଗ ଓ ଅନ୍ୟାନ୍ୟ ଲୋକର ଭୋଗ, ବସ୍ତ୍ର ମାଳା ଇତ୍ୟାଦିର ଉପଭୋଗ—ଏସବୁ ବାହ୍ୟ ଜିନିଷ ଭାବରେ ଚିହ୍ନଟ, ଏବଂ ଏଗୁଡ଼ିକ ସବୁବେଳେ ମୋ ପାଇଁ ସ୍ୱାଭାବିକ ଆକାଂକ୍ଷା, ହେ ବିଷ୍ଣୁ।

ତଥାପ୍ଯହଂ କାମହୀନୋ ହି ନିତ୍ଯଂ ରୁଦ୍ରାଦଯଃ କାମଵନ୍ତୋ ଯତୋତଃ । ଶରୀରିଣସ୍ତେ ବହିରର୍ଥଭାଵା ଅଜ୍ଞାନଵନ୍ତୋଽପି ଚ ସଂସ୍ମୃତାଃ ଖଗ ॥ ୩,୧୨.

ତଥାପି ମୁଁ ସଦା କାମନା ରହିତ, କିନ୍ତୁ ରୁଦ୍ର ଓ ଅନ୍ୟମାନେ କାମନାସମ୍ପନ୍ନ; ତେବେ ତାଙ୍କମାନେ ଦେହଧାରୀ ଥିବାରୁ ବାହ୍ୟ ଜିନିଷରେ ଆସକ୍ତ ଓ ଅଜ୍ଞାନୀ ଭାବରେ ମଧ୍ୟ ସ୍ମରଣ କରାଯାନ୍ତି, ହେ ପକ୍ଷୀ।

ସ୍ଵଦାରଭୋଗେ କେଵଲାଂ ପ୍ରୀତିମେଵଂ ହରେରେଵଂ ସର୍ଵଦାହଂ କରୋତି । ସ୍ତମ୍ବାସ୍ତ୍ରାଦୀନ୍ଧାରିଯିଷ୍ଯେ ସଦୈଵ ଵିଷ୍ଣୋଃ ପ୍ରୀତ୍ଯର୍ଥଂ ନୈଵ ଗାତ୍ରାର୍ଥମେଵ ॥ ୩,୧୨.

ନିଜ ଜୀବନସଙ୍ଗିନୀ ସହ ଭୋଗରେ, ମୁଁ ସଦା କେବଳ ହରିଙ୍କୁ ପ୍ରସନ୍ନ କରିବା ପାଇଁ କାମ କରେ; ବିଷ୍ଣୁଙ୍କ ପ୍ରୀତି ପାଇଁ ମୁଁ ସଦା ଦଣ୍ଡ ଓ ଅନ୍ୟାନ୍ୟ ଭାର ଧରିବି, କେବେ ମଧ୍ୟ ନିଜ ଦେହ ପାଇଁ ନୁହେଁ।

ନିତ୍ଯାନନ୍ଦାଦନ୍ଯକାମୋ ନ ମେସ୍ତି ଅତଃ ସଦା ବହିରର୍ଥୈଶ୍ଚ ଶୂନ୍ଯଃ । ମମାପି ଭାର୍ଯା ବହିରର୍ଥଶୂନ୍ଯା ଅମୂଢଭାଵା ମୂଢଵତୀଵ ଦୃଶ୍ଯତେ ॥ ୩,୧୨.

ନିତ୍ୟ ଆନନ୍ଦ ଛାଡ଼ି ମୋର କୌଣସି ଆକାଂକ୍ଷା ନାହିଁ; ଏହିକାରଣରୁ ମୁଁ ସଦା ବାହ୍ୟ ଜିନିଷରେ ଶୂନ୍ୟ। ମୋର ଜୀବନସଙ୍ଗିନୀ ମଧ୍ୟ ବାହ୍ୟ ଆସକ୍ତି ରହିତ ଓ ସ୍ପଷ୍ଟ ବୁଝିବା ଶକ୍ତି ଥିଲେ ମଧ୍ୟ, ବାହ୍ୟ ଦୃଷ୍ଟିରେ ଅବିବେକୀ ପରି ଦେଖାଯାନ୍ତି।

ଅମୂଢଭୂତା ଜ୍ଞାନିନାଂ ସର୍ଵଦୈଵ ତଥାଜ୍ଞାନାଂ ଜ୍ଞାନହୀନେତି ଭାତି । ଯାଵଜ୍ଜ୍ଞାନଂ ଚାସ୍ତି ମେ ଵାସ୍ତୁଦେଵ ତାଵଜ୍ଜ୍ଞାନଂ ଵାସୁଦେଵସ୍ଯ ଚାସ୍ତି ॥ ୩,୧୨.

ଜେଉଁଠି ଜ୍ଞାନୀମାନେ ଅଛନ୍ତି, ସେଠି ସେ ସଦା ବୁଦ୍ଧିମତୀ ଭାବରେ ଦେଖାଯାନ୍ତି; ଅଜ୍ଞାନୀମାନେ ଥିଲେ, ତାଙ୍କ ଭିତରେ ଅଜ୍ଞାନୀ ଭାବରେ ଦେଖାଯାନ୍ତି। ଯେପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ମୋର ନିଜସ୍ୱ ଜ୍ଞାନ ଅଛି, ସେପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ବାସୁଦେବଙ୍କର ମଧ୍ୟ ଜ୍ଞାନ ଅଛି।

ଯାଵଜ୍ଜ୍ଞାନଂ ଵାସୁଦେଵସ୍ଯ ଚାସ୍ତି ତାଵଜ୍ଜ୍ଞାନଂ ଜ୍ଞାନଵତାମୃଜୂନାମ୍ । କ୍ରମେଣୈଵାଜ୍ଞାନିନାଂ ଵାନୃଜୂନାମସ୍ପଷ୍ଟରୂପୋ ଜ୍ଞାନଗତୋ ଵିଶେଷଃ ॥ ୩,୧୨.

ଯେପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ବାସୁଦେବଙ୍କର ଜ୍ଞାନ ଅଛି, ସେପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ସଠିକ ଲୋକମାନେ ମଧ୍ୟ ଜ୍ଞାନୀ ଅଟୁଟ ରହନ୍ତି; କିନ୍ତୁ ଅଜ୍ଞାନୀ ଓ ଅନ୍ୟାୟୀମାନେ ଭିତରେ ଏହି ଜ୍ଞାନର ଭିନ୍ନତା ଧୀରେ ଧୀରେ ଅସ୍ପଷ୍ଟ ହୁଏ।

ସୌରିପ୍ରକାଶେ ଚ ଯଥୈଵ ଦର୍ଶନଂ ତଥା ମମ ଜ୍ଞାନଗତୋ ଵିଶେଷଃ । ଦୀପପ୍ରକାଶେ ଚ ଯଥୈଵ ଦର୍ଶନଂ ତଥା ଜ୍ଞାନଂ ଵାସୁଦେଵସ୍ଯ ଚାସ୍ତି ॥ ୩,୧୨.

ଯେପରି ସୂର୍ଯ୍ୟର ଆଲୋକରେ ଦୃଷ୍ଟି ସ୍ପଷ୍ଟ ହୁଏ, ସେପରି ମୋର ଜ୍ଞାନର ଭିନ୍ନତା ଅଛି; ଏବଂ ଦୀପର ଆଲୋକରେ ଯେପରି ଦୃଷ୍ଟି ହୁଏ, ସେପରି ବାସୁଦେବଙ୍କର ଜ୍ଞାନ ଅଛି।

ଅସ୍ପଷ୍ଟପରୂପା ନ୍ଯୂନତା ହ୍ଯସ୍ତି ଵାଯୌ ତଥା ଜ୍ଞାନଂ ନୈଵ ସଂଚିନ୍ତନୀଯମ୍ । ଏତାଦୃଶୀ ଜ୍ଞାନଶକ୍ତିର୍ମୁରାରେର୍ଵାଯ୍ଵାଦୀନାଂ ମୋକ୍ଷପର୍ଯନ୍ତମସ୍ତି ॥ ୩,୧୨.

ବାୟୁରେ ଯେପରି ଦୃଷ୍ଟି ଅସ୍ପଷ୍ଟ ଓ ଅପୂର୍ଣ୍ଣ ଥାଏ, ସେପରି ଜ୍ଞାନକୁ ଚିନ୍ତା କରିବା ଉଚିତ୍ ନୁହେଁ; ଏହିପରି ମୁରାରିଙ୍କ ଜ୍ଞାନଶକ୍ତି ବାୟୁ ଓ ଅନ୍ୟମାନେ ମୁକ୍ତି ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ଅଛି।

ଜ୍ଞାନଂ ତ୍ଵୃଜୂନାଂ ମୋକ୍ଷକାଲେପି ପଞ୍ଚଵାଯ୍ଵାଦୀନାଂ ପ୍ରଲଯେନାଦ୍ରାଦୀର୍ନ । ଵାଯୋର୍ମମ ପ୍ରଲଯେ ସୃଷ୍ଟିକାଲେ ତଥା ଗାଯତ୍ର୍ଯା ନାସ୍ତିନାସ୍ତ୍ଯେଵ ମୋହଃ ॥ ୩,୧୨.

ମୁକ୍ତି ସମୟରେ ମଧ୍ୟ ସଠିକ ଲୋକମାନେ ଓ ପଞ୍ଚ ବାୟୁ ଓ ଅନ୍ୟମାନେ ଜ୍ଞାନ ନଷ୍ଟ ହୁଏନି; ବାୟୁର ଲୟ ଓ ସୃଷ୍ଟି ସମୟରେ ମୋ ଓ ଗାୟତ୍ରୀଙ୍କ ପାଇଁ କେବେ ମଧ୍ୟ ମୋହ ନାହିଁ।

ଗାଯତ୍ରୀଵଦ୍ଭାରତ୍ଯା ଦେଵଦେଵ ଜ୍ଞାତଵ୍ଯମେଵଂ ହରିତତ୍ତ୍ଵଵେଦିଭିଃ । ମମାଜ୍ଞାନଂ ଦୃଶ୍ଯତେ ଯତ୍ର କୁତ୍ର ଦୈତ୍ଯାଦୀନାଂ ମୋହନାର୍ଥ ସଦୈଵ ॥ ୩,୧୨.

ଗାୟତ୍ରୀ ଓ ଭାରତୀଙ୍କ ପରି, ହେ ଦେବଦେବ, ଏହି ତଥ୍ୟ ହରିଙ୍କ ସତ୍ୟ ଜାଣିଥିବାମାନେ ବୁଝିବା ଉଚିତ୍; ଯେଉଁଠି ମୋର ଅଜ୍ଞାନ ଦେଖାଯାଏ, ସେଠି ସଦା ଦାନବ ଓ ଅନ୍ୟମାନେ ମୋହିତ କରିବା ପାଇଁ।

ତେନ ପ୍ରୀତିର୍ଦେଵଦେଵସ୍ଯ ଵିଷ୍ଣୋର୍ଭଵିଷ୍ଯତୀତ୍ଯେଵ ଵିନିଶ୍ଚିତାତ୍ମା । ପ୍ରଶ୍ରାଦିକଂ ତ୍ଵଜ୍ଞଵତ୍ସର୍ଵଦୈଵଂ କରିଷ୍ଯେହଂ ମୋହନାଯାଧମାନାମ୍ ॥ ୩,୧୨.

ଏହିପରି, ବିଷ୍ଣୁଙ୍କ ପ୍ରୀତି ନିଶ୍ଚିତ ଭାବରେ ହେବ—ଏହା ମୋର ଦୃଢ଼ ସଙ୍କଳ୍ପ; କିନ୍ତୁ ମୁଁ ସଦା ଅଜ୍ଞାନୀ ପରି ନମ୍ର ହୋଇ ନିମ୍ନ ଲୋକମାନେ ମୋହିତ କରିବି।

ସୂର୍ଯୋଦଯେ ନାସ୍ତି ଯଥା ତମଶ୍ଚ ତଥାଜ୍ଞାନଂ ନାସ୍ତିନାସ୍ତ୍ଯେଵ ଦେଵ । କରୋମ୍ଯହଂ ଶ୍ରଵଣଂ ସର୍ଵଦୈଵ ହରିପ୍ରୀତ୍ଯର୍ଥଂ ନିଶ୍ଚତାର୍ଥଂ ସତାଂ ହି ॥ ୩,୧୨.

ଯେପରି ସୂର୍ଯ୍ୟ ଉଦୟରେ ଅନ୍ଧକାର ନାହିଁ, ସେପରି, ହେ ଦେବ, ଏଠାରେ କେବେ ମଧ୍ୟ ଅଜ୍ଞାନ ନାହିଁ; ମୁଁ ସଦା ହରିଙ୍କ ପ୍ରୀତି ପାଇଁ ଏବଂ ସତ୍ପୁରୁଷମାନେ ପାଇଁ ନିଶ୍ଚିତ ଉଦ୍ଦେଶ୍ୟରେ ଶ୍ରବଣ କରେ।

ଶତଜନ୍ମଗତାନାଂ ତ୍ଵନୃଜୂନାଂ ପୂର୍ଵମେଵ ତୁ । ଅପରୋକ୍ଷାଭାଵ ଏଵ ହ୍ଯଜ୍ଞାନଂ ସମୁଦୀରିତମ୍ ॥ ୩,୧୨.

ଯେଉଁମାନେ ସଠିକ ନୁହନ୍ତି, ସେମାନଙ୍କ ପାଇଁ ଶତ ଜନ୍ମ ପରେ ମଧ୍ୟ ସାକ୍ଷାତ୍କାର ଅଭାବକୁ ଅଜ୍ଞାନ ବୋଲି କୁହାଯାଏ।

ଅପରୋକ୍ଷାନନ୍ତରଂ ତୁ ନାସ୍ତ୍ଯଜ୍ଞାନଂ ନ ସଂଶଯଃ । ଶତଜନ୍ମସୁ ଦେଵେଶ ଅପରୋକ୍ଷେଣ ସର୍ଵଦା ॥ ୩,୧୨.

କିନ୍ତୁ ସାକ୍ଷାତ୍କାର ପରେ କେବେ ମଧ୍ୟ ଅଜ୍ଞାନ ରହେ ନାହିଁ—ଏଥିରେ କୌଣସି ସନ୍ଦେହ ନାହିଁ; ଶତ ଜନ୍ମ ମଧ୍ୟରେ ମଧ୍ୟ, ହେ ଦେବଦେବ, ସାକ୍ଷାତ୍କାର ସଦା ବ୍ୟାପ୍ତ।

ପୂର୍ଣଜ୍ଞାନଂ ମମାସ୍ତ୍ଯେଵ ନାତ୍ର କାର୍ଯା ଵିଚାରଣା । ଶତଜନ୍ମସୁ ପୂର୍ଵଂ ତୁ ପରୋକ୍ଷେଣ ମମ ପ୍ରଭୋ ॥ ୩,୧୨.

ମୋ ପାଖରେ ପୂର୍ଣ୍ଣ ଜ୍ଞାନ ନିଶ୍ଚିତ ଭାବରେ ଅଛି—ଏଠାରେ ଅନ୍ୱେଷଣର ଆବଶ୍ୟକତା ନାହିଁ; କିନ୍ତୁ ପୂର୍ବ ଶତ ଜନ୍ମରେ, ହେ ପ୍ରଭୁ, ମୋର ଜ୍ଞାନ ପ୍ରତ୍ୟକ୍ଷ ନୁହେଁ।

ପୂର୍ଣଂ ଜ୍ଞାନଂ ସଦାପ୍ଯସ୍ତୀତ୍ଯେଵମାହୁର୍ମହର୍ଷଯଃ । ସଂଜ୍ଞାଜନ୍ମଗତାଯାଶ୍ଚ ସରସ୍ଵତ୍ଯା ମହାପ୍ରଭୋ ॥ ୩,୧୨.

ପୂର୍ଣ୍ଣ ଜ୍ଞାନ ସଦା ଅଛି—ଏହିପରି ମହାର୍ଷିମାନେ କହନ୍ତି; ଏବଂ ନାମ ସହ ଜନ୍ମ ନେଇଥିବା ସରସ୍ୱତୀଙ୍କ ପାଇଁ ମଧ୍ୟ, ହେ ମହାପ୍ରଭୁ, ଏହି ଉପରେ ଲାଗୁ ହୁଏ।

ନାଜ୍ଞାନଂ ଚିନ୍ତନୀଯଂ ହି ବ୍ରହ୍ମାଯ୍ଵୋଶ୍ଚ ଦେଵ ହି । ଅତ୍ର କଶ୍ଚିଦ୍ଵିଶେଷୋସ୍ତି ଜ୍ଞାତଵ୍ଯସ୍ତତ୍ଵମିଚ୍ଛୁଭିଃ ॥ ୩,୧୨.

ହେ ଦେବ, ବ୍ରହ୍ମା କିମ୍ବା ମୋ ବିଷୟରେ ଅଜ୍ଞାନର ଚିନ୍ତା କରିବା ଉଚିତ୍ ନୁହେଁ। ଏଠି କିଛି ବିଶେଷ ଅଛି, ଯାହା ସତ୍ୟ ଜାଣିବାକୁ ଇଚ୍ଛା କରୁଥିବା ଲୋକମାନେ ବୁଝିବା ଦରକାର।

ଅଵତାରେଷୁ ଭାରତ୍ଯାଃ କଦାଚିଜ୍ଜ୍ଞାନପୂର୍ଵକମ୍ । ସର୍ଵଦା ଜ୍ଞାନରୂପା ସା ସର୍ଵଦୁଃଖଵିଵର୍ଜିତା ॥ ୩,୧୨.

ଭାରତୀଙ୍କ ଅବତାରମାନେ ମଧ୍ୟରେ କେବେ କେବେ ପୂର୍ବରୁ ଜ୍ଞାନ ଦେଖାଯାଏ; ତଥାପି ସେ ସଦା ଜ୍ଞାନର ମୂର୍ତ୍ତି ଏବଂ ସମସ୍ତ ଦୁଃଖରୁ ମୁକ୍ତ।

ଦୈତ୍ଯାନାଂ ମୋହନାର୍ଥାଯ ଅଂଶେ ଦୁଃଖୀଵ ଦୃଶ୍ଯତେ । ତସ୍ଯା ଦୁଃଖାଦିକଂ କିଞ୍ଚିନ୍ନାସ୍ତିନାସ୍ତ୍ଯେଵ ସର୍ଵଥା ॥ ୩,୧୨.

ଦାନବମାନେକୁ ଭ୍ରମିତ କରିବା ପାଇଁ, ସେ କେବେ କେବେ ଅଂଶରେ ଦୁଃଖିତ ଦେଖାଯାଏ; କିନ୍ତୁ ପ୍ରକୃତରେ, ସେଠାରେ କେବେ ମଧ୍ୟ ଦୁଃଖ ବା ଏହା ସଦୃଶ କିଛି ନାହିଁ।

ଅପରୋକ୍ଷତିରୋଭାଵ ଈଷତ୍କାଲେ ପ୍ରଦୃଶ୍ଯତେ । ତାଵନ୍ମାତ୍ରେଣ ଵାଜ୍ଞାନଂ ତସ୍ଯାଂ ନୈଵାହିତଂ ଚ ଯତ୍ ॥ ୩,୧୨.

ସିଧାସଳଖ ଲୁଚିଯିବା ଅତି ଅଳ୍ପ ସମୟ ପାଇଁ ଦେଖାଯାଏ; କିନ୍ତୁ ଏହି କାରଣରେ ମଧ୍ୟ, ସେଠାରେ କେବେ ମଧ୍ୟ ଅଜ୍ଞାନ ବସିବାକୁ ଦିଅନ୍ତି ନାହିଁ।