ଗରୁଡପୁରାଣମ୍

ଦୃଶ୍ଯତେ ମଦ୍ଭଯଂ ତସ୍ଯ ହରିପ୍ରୀତ୍ଯର୍ଥମେଵ ଚ । ଭଯାକାମଵତୀଵାନମୁଵାସ୍ତଵମୀରିତମ୍ ॥ ୩,୧୧.

ମୋର ଭୟ ତାହାରେ ଦେଖାଯାଏ, ଏବଂ ହରିଙ୍କୁ ପ୍ରସନ୍ନ କରିବା ପାଇଁ ମଧ୍ୟ; ଭୟ, ଆକାଂକ୍ଷା ପରି, ଅସତ୍ୟ ବୋଲି କୁହାଯାଏ ।

ପ୍ରାପ୍ତପ୍ରାବ୍ଧଲେଶସ୍ତ ତସ୍ଯ ନାସ୍ତି ଖଗେଶ୍ଵର । ଦୁଃ ଖାଜ୍ଞାନାଦିକଂ କିଞ୍ଚିତ୍କଥଂ ତସ୍ମିନ୍ ଭଵିଷ୍ଯତି ॥ ୩,୧୧.

ଖଗରାଜ, ଯେଉଁଠି ଜଣେ ନିଜ ଭାଗ୍ୟର ଅଳ୍ପ ଅଂଶ ମଧ୍ୟ ପାଇଯାନ୍ତି, ସେଠି ତାଙ୍କ ପାଇଁ କେହି ଦୁଃଖ, ଅଜ୍ଞାନ କିମ୍ବା ଏପରି କିଛି ଅଛିନାହିଁ; ଏମିତି ଦୁଃଖ କିମ୍ବା ଅଜ୍ଞାନ କେମିତି ତାଙ୍କ ଭିତରେ ହେବ?

ଵିଷ୍ଣୋରାଜ୍ଞାନୁସାରେଣ ଭଯାଯାନୁକରୋତ୍ଯସୌ । ତେନ ପ୍ରୀଣାତି ଚ ହରିସ୍ତସ୍ଯ ନାସ୍ତ୍ଯତ୍ର ସଂଶଯଃ ॥ ୩,୧୧.

ସେ ବିଷ୍ଣୁଙ୍କ ଆଜ୍ଞା ଅନୁଯାୟୀ ଭୟରେ କାର୍ଯ୍ୟ କରନ୍ତି; ଏହିପରି କାମ କରି, ସେ ହରିଙ୍କୁ ପ୍ରସନ୍ନ କରନ୍ତି—ଏଥିରେ କିଛି ସନ୍ଦେହ ନାହିଁ।

ଶୃଣୋତି ସତତଂ ବ୍ରହ୍ମା ନ ଚିନ୍ତ୍ଯାତ୍ତାଵତାଜ୍ଞତା । କଦାଚିଦ୍ଦୃଶ୍ଯତେ ବ୍ରହ୍ମା ଦୁଃ ଖୀ ନ ଚ ଖଗେଶ୍ଵର ॥ ୩,୧୧.

ବ୍ରହ୍ମା ସଦା ଶୁଣନ୍ତି, କିନ୍ତୁ ଚିନ୍ତା କରନ୍ତିନାହିଁ; ତେଣୁ ଏଠାରେ ଅଜ୍ଞାନ ବିଚାର କରିବା ଉଚିତ୍ ନୁହେଁ। କେବେ କେବେ ବ୍ରହ୍ମା ଦୁଃଖି ଦେଖାଯାନ୍ତି, କିନ୍ତୁ ସେଠାରେ ପ୍ରକୃତ ଦୁଃଖ ନାହିଁ, ଖଗରାଜ।

ଯଦ୍ବ୍ରହ୍ମ ଚ ନ ଜାନୀଯାଦ୍ଧରିପ୍ରୀତ୍ଯର୍ଥମେଵ ଚ । ଦୁଃ ଖିଵଦ୍ଦୃଶ୍ଯତେ ବ୍ରହ୍ମା ଆଜ୍ଞାନାଂ ମୋହନାଯ ଚ ॥ ୩,୧୧.

ଯଦି ବ୍ରହ୍ମା କିଛି ଜାଣିନାହାନ୍ତି, ସେଟା କେବଳ ହରିଙ୍କୁ ପ୍ରସନ୍ନ କରିବା ପାଇଁ; ବ୍ରହ୍ମା ଦୁଃଖି ଭଳି ଦେଖାଯାନ୍ତି, ଅଜ୍ଞାନମାନେ ଭ୍ରମିତ ହେବା ପାଇଁ।

ଯୋଗ୍ଯତାମନତିକ୍ରମ୍ଯ ଯାଵଜ୍ଜ୍ଞାନଂ ଚ ତିଷ୍ଠତି । ବ୍ରହ୍ମଣସ୍ତାଵଦେଵାସ୍ତି ନାତ୍ର କାର୍ଯା ଵିଚାରଣା ॥ ୩,୧୧.

ଯେପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ବ୍ରହ୍ମାଙ୍କ ଯୋଗ୍ୟତା ମଧ୍ୟରେ ଜ୍ଞାନ ରହିଥାଏ, ସେପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ତାଙ୍କ ପାଖରେ ଏହା ଅଛି; ଏଠାରେ ଅଧିକ ବିଚାର କରିବା ଦରକାର ନାହିଁ।

ଜ୍ଞାନସ୍ଯ ଵ୍ଯକ୍ତତା ନାମ ଵିଦ୍ଯମାନସ୍ଯ ଚାଦରାତ୍ । ଜ୍ଞାନସ୍ଯାସାଦନଂ ଚୈଵ ଜ୍ଞାନଵ୍ଯକ୍ତିରିତି ସ୍ମୃତା ॥ ୩,୧୧.

ଯେତେବେଳେ ଜ୍ଞାନ ଥାଏ ଏବଂ ଆଦର ସହିତ ଲାଗି ରହିଥାଏ, ତାହାର ପ୍ରକାଶ ଓ ଲାଭ—ଏହିକୁ ଜ୍ଞାନର ପ୍ରକାଶ ବୋଲି କୁହାଯାଏ।

ଅତୋ ଜ୍ଞାନାଦିକଂ ନାସ୍ତି ବ୍ରହ୍ମଣଃ ପରମେଷ୍ଠିନଃ । ପଦ୍ମାଦ୍ଧିରଣ୍ମ ଯାଜ୍ଜାତୋ ବ୍ରହ୍ମା ତୁ ଚତୁରାନନଃ ॥ ୩,୧୧.

ଏହିପରି, ପରମେଷ୍ଠୀ ବ୍ରହ୍ମାଙ୍କ ଭିତରେ ଅଜ୍ଞାନ କିମ୍ବା ଏପରି କିଛି ନାହିଁ; ଚତୁର୍ମୁଖ ବ୍ରହ୍ମା ସୁବର୍ଣ୍ଣ ଡିଉଁଠୁ ଉତ୍ପନ୍ନ ହୋଇଥିବା ପଦ୍ମରୁ ଜନ୍ମ ନେଇଥିଲେ।

ସର୍ଵଦାଽଲୋଚନାଯୁକ୍ତସ୍ତେନ ସ୍ଵାଲୋଚନଂ କୃତମ୍ । ଅଜ୍ଞାନାଂ ମୋହନାର୍ଥାଯ ହରିପ୍ରୀତ୍ଯର୍ଥମେଵ ଚ ॥ ୩,୧୧.

ସେ ସଦା ଚିନ୍ତନାଶୀଳ, ଏହିପରି ନିଜେ ଚିନ୍ତନ କରନ୍ତି; ଏହା ଅଜ୍ଞାନମାନେ ଭ୍ରମିତ ହେବା ଓ ହରିଙ୍କୁ ପ୍ରସନ୍ନ କରିବା ପାଇଁ।

ସଂକଲ୍ପୋପି ତଥୈଵାସ୍ତି ନ ହ୍ଯଜ୍ଞାନାତ୍କୃତସ୍ତଥା । କୋ ଵା ମାଂ ସୃଷ୍ଟଵାନତ୍ର ଇତି ହ୍ଯାଲୋଚ୍ଯ ସ ପ୍ରଭୁଃ ॥ ୩,୧୧.

ସଙ୍କଳ୍ପ ମଧ୍ୟ ରହିଥାଏ, କିନ୍ତୁ ଏହା ଅଜ୍ଞାନରୁ ହୁଏନାହିଁ; 'ଏଠାରେ କିଏ ମୋତେ ସୃଷ୍ଟି କଲେ?'—ଏଭଳି ଭାବି ସେ ପ୍ରଭୁ ଚିନ୍ତନ କରନ୍ତି।

ତଂ ଵିଚାରଯିତୁଂ ବ୍ରହ୍ମା ପଦ୍ମନାଡୀଂ ଵିଵେଶ ହ ॥ ୩,୧୧.

ଏହି ବିଷୟ ଉପରେ ଚିନ୍ତା କରିବାକୁ ବ୍ରହ୍ମା ପଦ୍ମର ଡଣ୍ଡିରେ ପ୍ରବେଶ କଲେ।

ଶ୍ରୀଗରୁଡମହାପୁରାଣମ୍ ୧୨ ଶ୍ରୀକୃଷ୍ଣ ଉଵାଚ । ନାଡୀଂ ସମାଵିଶ୍ଯ ମହାନୁଭାଵଃ ଶ୍ରୀଵିଷ୍ଣୁଭକ୍ତୋ ତ୍ଵଥ ପୁଷ୍କରସ୍ଥଃ । ଵିଚାରଯାମାସ ଗୁରୁଂ ସ୍ଵମୂଲଂ ନାରାଯଣଂ ନିର୍ଗୁଣମଦ୍ଵିତୀଯମ୍ ॥ ୩,୧୨.

ଶ୍ରୀକୃଷ୍ଣ କହିଲେ: ତାପରେ, ବଡ଼ ଆତ୍ମା ବିଷ୍ଣୁଭକ୍ତ ବ୍ରହ୍ମା, ଯିଏ ପଦ୍ମରେ ବସିଥିଲେ, ସେ ଡଣ୍ଡି ଭିତରକୁ ପ୍ରବେଶ କରି ନିଜ ମୂଳ ନିର୍ଗୁଣ ଏବଂ ଅଦ୍ୱିତୀୟ ନାରାୟଣଙ୍କୁ ଚିନ୍ତନ କରିବାକୁ ଲାଗିଲେ।

ଏତାଵତା ହରିଭକ୍ତସ୍ଯ ତସ୍ଯାପ୍ଯଚ୍ଛିନ୍ନଭକ୍ତସ୍ଯ ଚତୁର୍ମୁଖସ୍ଯ । ଵିଚାରକାଲେ ଚ ଵିଚିନ୍ତନୀଯୋ ହ୍ଯଜ୍ଞାନଲେଶସ୍ତୁ ଖଗେଶ୍ଵରେଶ୍ଵର ॥ ୩,୧୨.

ଖଗରାଜ, ଏହି ଚତୁର୍ମୁଖ ବ୍ରହ୍ମାଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ, ଯାହାଙ୍କର ହରିଭକ୍ତି ଅଟୁଟ, ବିଚାର ସମୟରେ ଏକ ଅଳ୍ପ ଅଜ୍ଞାନ ଦେଖାଯାଏ।

ଯଥାସ୍ତି ଵିଷ୍ଣୋର୍ମନଃ ସଙ୍କଲ୍ପ ଏଵ ତଥୈଵ ସୋପି ପ୍ରକରୋତି ନିତ୍ଯମ୍ । ଆଲୋଚନେ ତସ୍ଯ ସଦାସ୍ତି ଭୂମନ୍ସ୍ଵଯୋଗ୍ଯତାମନତିକ୍ରମ୍ଯ ଚୈଵ ॥ ୩,୧୨.

ଯେପରି ବିଷ୍ଣୁଙ୍କ ମନରେ କେବଳ ସଙ୍କଳ୍ପ ରହିଥାଏ, ସେପରି ବ୍ରହ୍ମା ସଦା କାର୍ଯ୍ୟ କରନ୍ତି; ତାଙ୍କର ଚିନ୍ତନରେ ଜ୍ଞାନ ସଦା ରହିଥାଏ, କିନ୍ତୁ ନିଜ ଯୋଗ୍ୟତା ଅତିକ୍ରମ କରେନାହିଁ।

ହରେଃ ସ୍ଵରୂପେ ଚ ତଥା ପ୍ରପଞ୍ଚଃ ସ୍ଵସ୍ମିନ୍ସ୍ଵରୂପେ ଚ ଖଗାସ୍ତି ଜ୍ଞାନମ୍ । ଯଥାପି ନିତ୍ଯଂ ପରିଚାରଵାରି ଚ ଅଜ୍ଞାତଵଦ୍ଦୃଶ୍ଯତେ ଵିଷ୍ଣୁନା ଚ ॥ ୩,୧୨.

ହରିଙ୍କ ସ୍ୱରୂପରେ ଓ ଏହି ସଂସାରରେ, ନିଜ ରୂପରେ ଜ୍ଞାନ ରହିଥାଏ; ଯେପରି ଏକ ଦାସ ସଦା ସେବା କରେ, ସେପରି ବିଷ୍ଣୁ ଅଜ୍ଞାତ ଭଳି ଦେଖାଯାନ୍ତି।

ହରେଃ ପ୍ରୀତ୍ଯର୍ଥଂ କୁରୁତେଽସୌ କଦାଚ୍ଚିତ୍ତତ୍ରାପି କଶ୍ଚିଦ୍ଵିଶେଷୋଽସ୍ତି ଵୀନ୍ଦ୍ର । ଶୃଣୁଷ୍ଵ ସମ୍ଯଙ୍ନିଗୃହୀତଚିତ୍ତୋ ଯଥା ପ୍ରୋଵାଚ ସ ଵିଜାନାତି ଦେଵଃ ॥ ୩,୧୨.

ହରିଙ୍କୁ ପ୍ରସନ୍ନ କରିବା ପାଇଁ ସେ କାର୍ଯ୍ୟ କରନ୍ତି; କେବେ କେବେ, ଖଗଶ୍ରେଷ୍ଠ, ସେଠାରେ କିଛି ଭିନ୍ନତା ଦେଖାଯାଏ। ମନକୁ ଏକାଗ୍ର କରି ଭଲଭାବେ ଶୁଣ, ସେ ଦେବତା କିପରି କହିଥିଲେ ଓ ବୁଝିଥିଲେ।

ସଦା ତ୍ଵଦୋଷଂ ପ୍ରଵିଶେଷୈଶ୍ଚ ମୁକ୍ତଵେଦାସ୍ତଥା ଵା ପଵିଜାନନ୍ତି ନିତ୍ଯମ୍ । ତସ୍ଯ ସ୍ଵରୂପଂ ନ ତଥା ହରିଂ ଚ ସ୍ଵଯୋଗ୍ଯତାମନତିକ୍ରମ୍ଯ ଵେଧାଃ ॥ ୩,୧୨.

ମୁକ୍ତ ଓ ଭିନ୍ନତାସମ୍ପନ୍ନ ବେଦମାନେ ସଦା ଦୋଷରହିତ, କିନ୍ତୁ ସେମାନେ ତାଙ୍କର ଏବଂ ହରିଙ୍କର ସ୍ୱରୂପକୁ ପୂର୍ଣ୍ଣ ଭାବେ ଜାଣିପାରନ୍ତିନାହିଁ, ନିଜ ଯୋଗ୍ୟତା ଅତିକ୍ରମ କରନ୍ତିନାହିଁ।

ହରେଃ ସ୍ଵରୂପଂ ନ ଵିଜାନାତି ସର୍ଵଂ ସ୍ଵଯୋଗ୍ଯରୂପଂ ସର୍ଵଦା ଵେତ୍ତି ଵିଷ୍ଣୋଃ । ତତ୍ରାଜ୍ଞାନଂ ନାସ୍ତି କିଞ୍ଚିଦ୍ଦ୍ଵିଜେନ୍ଦ୍ର ଯାଵତ୍ସ୍ଵରୂପଂ ଚ ତଥୈଵ ଲକ୍ଷ୍ମ୍ଯାଃ ॥ ୩,୧୨.

ସେ ହରିଙ୍କର ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ ସ୍ୱରୂପ ଜାଣନ୍ତିନାହିଁ; ସେ ସଦା ନିଜ ଯୋଗ୍ୟତା ଅନୁଯାୟୀ ଜାଣନ୍ତି, ଦ୍ୱିଜଶ୍ରେଷ୍ଠ। ସେଠାରେ କୌଣସି ଅଜ୍ଞାନ ନାହିଁ, ଯେପରି ଲକ୍ଷ୍ମୀଙ୍କ ସ୍ୱରୂପ ଉପରେ ଅଛି।

ଵେଧା ନ ଜାନାତି କୁତସ୍ତଦନ୍ଯେ ତଯୋଃ ସ୍ଵରୂପଂ ନ ଵିଜାନାତି ସର୍ଵମ୍ । ତଥାପି ଵେଦାନେକଦେଶେନ ଵେଦ ଜାନାତି ଲକ୍ଷ୍ମୀର୍ହରିରୂପଂ ଚ ଯାଵତ୍ ॥ ୩,୧୨.

ବ୍ରହ୍ମା ଜାଣନ୍ତିନାହିଁ—ତେବେ ଅନ୍ୟମାନେ କିପରି ଜାଣିପାରିବେ? ସେମାନେ ସେ ଦୁଇଜଣଙ୍କର ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ ସ୍ୱରୂପ ଜାଣନ୍ତିନାହିଁ। ତଥାପି ବେଦମାନେ ଯେତେଦୂର ଲକ୍ଷ୍ମୀ ଓ ହରି ଦେଖାନ୍ତି, ସେତେଦୂର ଅଂଶରେ ଜାଣନ୍ତି।

ତାଵନ୍ନ ଜାନାତି ଵିଧିଃ ଖଗେନ୍ଦ୍ର ଜ୍ଞାନେ ଵିଧାତୁଶ୍ଚ ସ୍ଵଯୋଗ୍ଯଭୂତେ । ଅତୋ ଵିରିଞ୍ଚସ୍ଯ ନ ଚିନ୍ତନୀଯୋ ହ୍ଯଜ୍ଞାନଲେଶଃ କ୍ଵାପି ଦେଶେ ଚ କାଲେ ॥ ୩,୧୨.

ଖଗରାଜ, ସେ ସମୟ ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ, ସୃଷ୍ଟିକର୍ତ୍ତାଙ୍କ ପାଇଁ ଯେଉଁ ଜ୍ଞାନ ଉପଯୁକ୍ତ, ସେଥିରେ ଯେତେବେଳେ ଅଭାବ ରହିଥାଏ, ସେତେବେଳେ ସେମାନେ ଜାଣିପାରନ୍ତି ନାହିଁ। ଏହିକାରଣରୁ, ବ୍ରହ୍ମାଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ କେବେଠି, କେବେ ସମୟରେ ମଧ୍ୟ ଅଜ୍ଞାନର କିଛି ଚିହ୍ନ ମଧ୍ୟ ଚିନ୍ତା କରିବା ଉଚିତ୍ ନୁହେଁ।

ନାଡୀଂ ସମାଵିଶ୍ଯ ତଦା ଵିରିଞ୍ଚୋ ନ ଵେଦ ନାରାଯଣମେକଵଚ୍ଚ । ତଦାଽଶୃଣୋତ୍ତଂ କମଲାସନଂ ପ୍ରଭୁସ୍ତପସ୍ତପ ଦ୍ଵ୍ଯକ୍ଷରଂ ସାଦରେଣ ॥ ୩,୧୨.

ସେ ସମୟରେ, ନାଡୀ ମାଧ୍ୟମରେ ପ୍ରବେଶ କରି, ବ୍ରହ୍ମା ଏକମାତ୍ର ନାରାୟଣଙ୍କୁ ଚିହ୍ନିପାରିଲେ ନାହିଁ। ତାପରେ, ପଦ୍ମାସନରେ ବସିଥିବା ପ୍ରଭୁ ଆଦର ସହିତ 'ତପ, ତପ' ବୋଲି ଦୁଇ ଅକ୍ଷର ଶବ୍ଦ ଶୁଣିଲେ।

ଅଭିପ୍ରାଯଂ ତସ୍ଯ ସମ୍ଯଗ୍ଵିଦିତ୍ତ୍ଵା ତପଃ କୁରୁ ତ୍ଵଂ ହରିତୁଷ୍ଟ୍ଯର୍ଥମେଵ । ତପୋଽକରୋଦ୍ଧରିପାଦୈକ ନିଷ୍ଠୋ ହରେଃ ପ୍ରୀତ୍ଯର୍ଥଂ ଦିଵ୍ଯସହସ୍ରଵର୍ଷମ୍ ॥ ୩,୧୨.

ତାଙ୍କର ଅଭିପ୍ରାୟକୁ ସଠିକ୍ ଭାବେ ବୁଝି, 'ହରିଙ୍କୁ ପ୍ରସନ୍ନ କରିବା ପାଇଁ ତୁମେ ତପସ୍ୟା କର' ବୋଲି କହିଲେ। ଏଭଳି ହରିଙ୍କ ପାଦପଦ୍ମରେ ଏକାଗ୍ର ଭକ୍ତି ସହିତ, ତିନି ଦିବ୍ୟ ହଜାର ବର୍ଷ ଧରି ତାଙ୍କ ପ୍ରସନ୍ନତା ପାଇଁ ତପସ୍ୟା କଲେ।

ତତୋ ହରିଃ ପ୍ରାଦୁରାସୀତ୍ଖଗେନ୍ଦ୍ର ଵରଂ ଦାତୁଂ ଭକ୍ତଵରସ୍ଯ ଦିଵ୍ଯମ୍ । ସଦା ଵିଷ୍ଣୁଂ ଦେଵଦେଵୋ ଦଦର୍ଶ ଚତୁର୍ଭୁଜଂ ତଂ ଜଲଜାଯତାକ୍ଷମ୍ ॥ ୩,୧୨.

ଏହା ପରେ, ଖଗରାଜ, ହରି ତାଙ୍କ ଭକ୍ତ ପରିଚାରକଙ୍କୁ ଆଶୀର୍ବାଦ ଦେବାକୁ ପ୍ରକଟ ହେଲେ। ବ୍ରହ୍ମା ସଦା ବିଷ୍ଣୁଙ୍କୁ ଦେଖୁଥିଲେ—ଚତୁର୍ଭୁଜ, ପଦ୍ମପତ୍ର ସଦୃଶ ଚକ୍ଷୁ, ଦେବମାନ୍ୟ ଦେବ।

ଶ୍ରୀଵତ୍ସଲକ୍ଷ୍ମଂ ଗଲଶୋଭିକୌସ୍ତୁଭଂ ସଂପଶ୍ଯନ୍ତଂ ସୁପ୍ରସନ୍ନାର୍ଦ୍ରଦୃଷ୍ଟ୍ଯା । ଦୃଷ୍ଟ୍ଵା ହରିଂ ବ୍ରହ୍ମ ନାରାଯଣଂ ଚ ପୁରଃ ସ୍ଥିତଂ ଭକ୍ତଵଶ୍ଯଂ ଦଯାଲୁମ୍ ॥ ୩,୧୨.

ସେ ଶ୍ରୀବତ୍ସ ଚିହ୍ନ, ଗଳରେ ଦୀପ୍ତିମାନ କୌସ୍ତୁଭ ମଣି ଦେଖିଲେ, ଶାନ୍ତ ଓ କରୁଣାମୟ ଦୃଷ୍ଟି ସହିତ ତାଙ୍କୁ ନିରୀକ୍ଷଣ କରୁଥିଲେ। ହରି, ନାରାୟଣ, ଭକ୍ତଙ୍କ ଅଧୀନ ଓ ଦୟାମୟ ଭାବରେ ସାମ୍ନାରେ ଦେଖିଲେ।

ସମର୍ଚଯାମାସ ମହାଵିଭୂତ୍ଯା ଭକ୍ତ୍ଯା ହରେଃ ପାଦତୀର୍ଥଂ ଦଧାର । ଅସ୍ତୌନ୍ମହାଭାଗଵତପ୍ରଧାନୋ ହରିଂ ଗୁରୁଂ ଭକ୍ତିଵିଵର୍ଧିତାତ୍ମା ॥ ୩,୧୨.

ବିଶେଷ ଭକ୍ତି ଓ ମହାବିଭୂତି ସହିତ, ସେ ହରିଙ୍କ ପାଦପଦ୍ମର ତୀର୍ଥଜଳକୁ ପୂଜା କଲେ। ମହାଭାଗବତମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ଶ୍ରେଷ୍ଠ, ଭକ୍ତିରେ ଆତ୍ମା ବିକାଶ ପାଇଥିବା, ସେ ଗୁରୁ ହରିଙ୍କୁ ସ୍ତୁତି କଲେ।

ବ୍ରହ୍ମୋଵାଚ । ରମେଶ ଲୋକେଶ ଜଗନ୍ନିଵାସ ତଵ ସ୍ଵରୂପଂ ନ ଵିଜାନାତି ଦେଵୀ । ତଵ ପ୍ରସାଦାତ୍ସୁଵିଜାନାତି ଦେଵୀ ଗୁଣାନ୍ଵେଦୋକ୍ତାନ୍ସର୍ଵଦା ଵୀନ୍ଦ୍ର ସର୍ଵାନ୍ ॥ ୩,୧୨.

ବ୍ରହ୍ମା କହିଲେ: ଲକ୍ଷ୍ମୀପତି, ସମସ୍ତ ଲୋକଙ୍କ ନାଥ, ସମସ୍ତ ବିଶ୍ୱର ଆଶ୍ରୟ, ଦେବୀ ମଧ୍ୟ ତୁମର ସ୍ୱରୂପକୁ ଜାଣିପାରନ୍ତି ନାହିଁ। କିନ୍ତୁ, ତୁମ ଦୟା ଦ୍ୱାରା, ଦେବମାନ୍ୟ ଇନ୍ଦ୍ର, ସେ ସଦା ବେଦରେ ଉଲ୍ଲେଖିତ ସମସ୍ତ ଗୁଣକୁ ଜାଣନ୍ତି।

ତଥାପି ସା ନ ଵିଜାନାତି ଦେଵୀ ସାକଲ୍ଯେନାଶେଷିତଃ ସଦ୍ଗୁଣାଂଶ୍ଚ । ଯଦ୍ଯପ୍ଯନୁକ୍ତଂ ପଞ୍ଚଭିର୍ନାସ୍ତି ଵେଦୈସ୍ତଥାପି ଦେଵେଽତ୍ର ଵିଶେଷ ଆସ୍ତେ ॥ ୩,୧୨.

ତଥାପି, ଦେବୀ ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ ଭାବେ ତୁମକୁ କିମ୍ବା ସମସ୍ତ ଶ୍ରେଷ୍ଠ ଗୁଣକୁ ଜାଣିପାରନ୍ତି ନାହିଁ। ପାଞ୍ଚବେଦରେ ଯଦିଓ ଏହା କୁହାଯାଇନାହିଁ, ତଥାପି, ଦେବ, ଏଠାରେ ଏକ ବିଶେଷତା ଅଛି।

ତତ୍ତ୍ଵେଚ୍ଛଵଃ ପ୍ରଵିଜାନନ୍ତି ନିତ୍ଯଂ ଵେଦେ ସୂକ୍ତାନ୍କ୍ଵାପ୍ଯନୁକ୍ତାଂଶ୍ଚ ସର୍ଵାନ୍ । ଆଦୌ ଜାନନ୍ତ୍ଯତ୍ର ଵେଦା ମୁରାରେ ଋଗାଦଯଃ ସୁଷ୍ଠୁ ଚତ୍ଵାର ଏଵ ॥ ୩,୧୨.

ଯେମାନେ ସତ୍ୟକୁ ଆଶା କରନ୍ତି, ସେମାନେ ସଦା ବେଦରୁ ସମସ୍ତ ମନ୍ତ୍ର, ଯେଉଁମାନେ କୁହାଯାଇନାହିଁ, ସେମାନେ ମଧ୍ୟ ଜାଣନ୍ତି। ଆରମ୍ଭରେ, ଚାରିଟି ବେଦ—ଋଗ୍ ଓ ଅନ୍ୟମାନେ—ମୁରାରି, ତୁମକୁ ଭଲଭାବେ ଜାଣନ୍ତି।

ଵେଦା ହ୍ଯେତେ ଵେଦଯନ୍ତୀତି ଦେଵ ତଥା ପୁରାଣଂ ଭାରତଂ ପଞ୍ଚରାତ୍ରମ୍ । କ୍ରମାଦିତୋ ଵିଚିନ୍ତ୍ଯ ସା ଵିଷ୍ଣୁଗୁଣାନ୍ସ୍ଵଯୋଗ୍ଯାନ୍ସଦା ଵିଜାନାତି ରମାପି ଦେଵୀ ॥ ୩,୧୨.

ଦେବ, ଏମାନେ ବେଦ ବୋଲି କୁହାଯାନ୍ତି; ଏହିପରି, ପୁରାଣ, ମହାଭାରତ ଓ ପଞ୍ଚରାତ୍ର ମଧ୍ୟ। ଏହାକୁ କ୍ରମକ୍ରମେ ଚିନ୍ତା କରି, ଲକ୍ଷ୍ମୀ ମଧ୍ୟ ସଦା ନିଜ ପାଇଁ ଉପଯୁକ୍ତ ବିଷ୍ଣୁଙ୍କ ଗୁଣକୁ ଜାଣନ୍ତି।