ଗରୁଡପୁରାଣମ୍

ତସ୍ମାତ୍ତଦ୍ଵାସ୍ତଵଂ ନାସ୍ତି ବ୍ରହ୍ମଵାଯ୍ଵୋଃ ଖଗେଶ୍ଵର । ସ୍ଵପ୍ନାଵସ୍ଥାଯାଃ ସଦୃଶୀ ହ୍ଯଵସ୍ଥା ସୁପ୍ତିସଂଜ୍ଞିକା ॥ ୩,୧୧.

ଏହିପରି, ବ୍ରହ୍ମା ଓ ବାୟୁଙ୍କର ସତ୍ୟ ଅସ୍ତିତ୍ୱ ନାହିଁ, ଖଗପତି; 'ସୁପ୍ତି' ଯେଉଁ ଅବସ୍ଥା, ସେ ଶ୍ୱପ୍ନ ଅବସ୍ଥା ସମାନ ।

ବ୍ରହ୍ମଣ୍ଯମୁଖ୍ଯଯା ଵୃତ୍ତ୍ଯା ହ୍ଯସ୍ତୀତ୍ଯେଵଂ ନିବୋଧ ମେ । ଅତୋ ନ ଵାସ୍ତଵମିଦମଙ୍ଗୀକାର୍ଯଂ ଖଗେଶ୍ଵର ॥ ୩,୧୧.

ମୋ ଠାରୁ ବୁଝ, ବ୍ରହ୍ମର ପ୍ରଧାନ କାର୍ଯ୍ୟ ଦ୍ୱାରା 'ଅଛି' ବୋଲି କୁହାଯାଏ; ତେଣୁ ଏହିକୁ ସତ୍ୟ ବୋଲି ମାନିବା ଉଚିତ ନୁହେଁ, ଖଗପତି ।

ଵାସ୍ତଵଂ ଯେ ଵିଜାନନ୍ତି ତେଷାଂ ନିତ୍ଯଂ ଧନଂ ତପଃ । ଶ୍ରୀଗରୁଡ ଉଵାଚ । ସୁପ୍ତିସ୍ତ୍ଵଜ୍ଞାନକାର୍ଯତ୍ଵାତ୍ସୁପ୍ତିର୍ନାସ୍ତୀତ୍ଯୁଦୀରିତା ॥ ୩,୧୧.

ଯେମାନେ ସତ୍ୟକୁ ଜାଣନ୍ତି, ସେମାନଙ୍କ ପାଇଁ ଧନ ଓ ତପସ୍ୟା ସଦା ଅବିନାଶୀ । ଶ୍ରୀ ଗରୁଡ଼ କହିଲେ: ସୁପ୍ତି ଅଜ୍ଞାନର ଫଳ ହେବାରୁ, ସୁପ୍ତି ନାହିଁ ବୋଲି କୁହାଯାଏ ।

ଯଦା ହି କାରଣଂ ଚାସ୍ତି ତଦା କାର୍ଯମିତି ପ୍ରଭୋ । ଇତ୍ଯଭିପ୍ରାଯଗର୍ଭେଣ ତ୍ଵଂ ସମାଧାସ୍ଯ ତେ ଯଦି ॥ ୩,୧୧.

ହେ ପ୍ରଭୁ, ଯେତେବେଳେ କାରଣ ଅଛି, ସେତେବେଳେ କାର୍ଯ୍ୟ ମଧ୍ୟ ଅଛି; ଏହି ଭାବନା ସହିତ ତୁମେ ଯଦି ଏହାକୁ ନିଷ୍ପତ୍ତି କର, ତେବେ—

ତର୍ହି ତସ୍ଯ ମହାଭାଗ କଥଂ ବ୍ରୂହି ଭଯାଦିକମ୍ । ଭଯାଦିକଂ ହ୍ଯସ୍ତୁ ନାମ କା ଵାସ୍ମାକଂ କ୍ଷତିର୍ଭଵେତ୍ ॥ ୩,୧୧.

ମହାଭାଗ, ତେବେ ଭୟ ଓ ଏମିତି ଅନ୍ୟ ଭାବ କିପରି ଆସେ, ତାହା କୁହ; ଭୟ ଓ ଏମିତି ଥାଉ, ତେବେ ଆମ ପାଇଁ କଣ କ୍ଷତି ହେବ?

ଏଵମୁକ୍ତସ୍ତୁ ଗୋଵିନ୍ଦୋବ୍ରଵୀତ୍ତତ୍ରାପି କାରଣମ୍ । ଭଯଂ ତ୍ଵଜ୍ଞାନକାର୍ଯଂ ସ୍ଯାତ୍କାର୍ଯାକାରଣମତ୍ର ହି ॥ ୩,୧୧.

ଏପରି କୁହିବା ପରେ, ଗୋବିନ୍ଦ କହିଲେ: ସେଠି ମଧ୍ୟ କାରଣ ଅଛି; ଭୟ ଅଜ୍ଞାନର ଫଳ, କାର୍ଯ୍ୟ ଏଠାରେ କାରଣ ବିନା ଅଛି ।

ପ୍ରୀଯତେ ମତ୍ଵା ବ୍ରହ୍ମ ତସ୍ମାତ୍ସୁପ୍ତିଶ୍ଚ ତତ୍ର ହି । ଅଜ୍ଞାଦିକଂ ଯଦି ବ୍ରହ୍ମ ତସ୍ଯ ନ ସ୍ଯାତ୍କଥଞ୍ଚନ ॥ ୩,୧୧.

ବ୍ରହ୍ମକୁ ଭାବିଲେ ମନେ ଆନନ୍ଦ ମିଳେ; ଏହିକାରଣରୁ ସୁପ୍ତି ଅଛି । ଯଦି ବ୍ରହ୍ମ ଅଜ୍ଞାନ ଓ ଏମିତି ହେଉଥାନ୍ତା, ତେବେ କେବେ ଏମିତି ହେବ ନାହିଁ ।

କଥଂ ସୁଖୀ ପ୍ରଦୃଶ୍ଯେତ ନ କଥଞ୍ଚିତ୍କରିଷ୍ଯତି । କଥଂ ଵା ମୁକ୍ତିପର୍ଯନ୍ତଂ ଜ୍ଞାନଵ୍ଯକ୍ତିର୍ଵଦସ୍ଵ ମେ ॥ ୩,୧୧.

କିପରି କେହି ସୁଖୀ ହେବେ ବା କିଛି କରିପାରିବେ? ମୋତେ କୁହ, କିପରି ଜ୍ଞାନର ପ୍ରକାଶ ମୁକ୍ତି ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ଚାଲିଥାଏ?

ଯଦ୍ଯଜ୍ଞାନଂ ତସ୍ଯ ସତ୍ଯଂ ନ ସ୍ଯାତ୍ତର୍ହି ମହାପ୍ରଭୋ । ଅତ୍ଯାଦରାତ୍କଥଂ ବ୍ରହ୍ମଞ୍ଛ୍ରଵଣଂ କୁରୁତେ ଵଦ ॥ ୩,୧୧.

ମହାପ୍ରଭୁ, ଯଦି ତାହାରେ ଅଜ୍ଞାନ ସତ୍ୟ ହେଉଥାଏ, ତେବେ ବ୍ରହ୍ମ କିପରି ଅତି ଆଦରରେ ଶ୍ରବଣ କରିପାରିବ, କୁହ ।

ଇତି ତସ୍ଯ ଵଚଃ ଶ୍ରୁତ୍ଵା କୃଷ୍ଣୋ ଵଚନମବ୍ରଵୀତ୍ । ଭଯଂ ଚ ଵାସ୍ତଵଂ ତସ୍ଯ ନ ଜାନୀହି ମହାମତେ ॥ ୩,୧୧.

ଏହି ଉକ୍ତି ଶୁଣି, କୃଷ୍ଣ କହିଲେ: ମହାବୁଦ୍ଧିମାନ, ତାହା ପାଇଁ ଭୟ ସତ୍ୟ ନୁହେଁ ବୋଲି ଜାଣ ।

ଦୃଶ୍ଯତେ ମଦ୍ଭଯଂ ତସ୍ଯ ହରିପ୍ରୀତ୍ଯର୍ଥମେଵ ଚ । ଭଯାକାମଵତୀଵାନମୁଵାସ୍ତଵମୀରିତମ୍ ॥ ୩,୧୧.

ମୋର ଭୟ ତାହାରେ ଦେଖାଯାଏ, ଏବଂ ହରିଙ୍କୁ ପ୍ରସନ୍ନ କରିବା ପାଇଁ ମଧ୍ୟ; ଭୟ, ଆକାଂକ୍ଷା ପରି, ଅସତ୍ୟ ବୋଲି କୁହାଯାଏ ।

ପ୍ରାପ୍ତପ୍ରାବ୍ଧଲେଶସ୍ତ ତସ୍ଯ ନାସ୍ତି ଖଗେଶ୍ଵର । ଦୁଃ ଖାଜ୍ଞାନାଦିକଂ କିଞ୍ଚିତ୍କଥଂ ତସ୍ମିନ୍ ଭଵିଷ୍ଯତି ॥ ୩,୧୧.

ଖଗରାଜ, ଯେଉଁଠି ଜଣେ ନିଜ ଭାଗ୍ୟର ଅଳ୍ପ ଅଂଶ ମଧ୍ୟ ପାଇଯାନ୍ତି, ସେଠି ତାଙ୍କ ପାଇଁ କେହି ଦୁଃଖ, ଅଜ୍ଞାନ କିମ୍ବା ଏପରି କିଛି ଅଛିନାହିଁ; ଏମିତି ଦୁଃଖ କିମ୍ବା ଅଜ୍ଞାନ କେମିତି ତାଙ୍କ ଭିତରେ ହେବ?

ଵିଷ୍ଣୋରାଜ୍ଞାନୁସାରେଣ ଭଯାଯାନୁକରୋତ୍ଯସୌ । ତେନ ପ୍ରୀଣାତି ଚ ହରିସ୍ତସ୍ଯ ନାସ୍ତ୍ଯତ୍ର ସଂଶଯଃ ॥ ୩,୧୧.

ସେ ବିଷ୍ଣୁଙ୍କ ଆଜ୍ଞା ଅନୁଯାୟୀ ଭୟରେ କାର୍ଯ୍ୟ କରନ୍ତି; ଏହିପରି କାମ କରି, ସେ ହରିଙ୍କୁ ପ୍ରସନ୍ନ କରନ୍ତି—ଏଥିରେ କିଛି ସନ୍ଦେହ ନାହିଁ।

ଶୃଣୋତି ସତତଂ ବ୍ରହ୍ମା ନ ଚିନ୍ତ୍ଯାତ୍ତାଵତାଜ୍ଞତା । କଦାଚିଦ୍ଦୃଶ୍ଯତେ ବ୍ରହ୍ମା ଦୁଃ ଖୀ ନ ଚ ଖଗେଶ୍ଵର ॥ ୩,୧୧.

ବ୍ରହ୍ମା ସଦା ଶୁଣନ୍ତି, କିନ୍ତୁ ଚିନ୍ତା କରନ୍ତିନାହିଁ; ତେଣୁ ଏଠାରେ ଅଜ୍ଞାନ ବିଚାର କରିବା ଉଚିତ୍ ନୁହେଁ। କେବେ କେବେ ବ୍ରହ୍ମା ଦୁଃଖି ଦେଖାଯାନ୍ତି, କିନ୍ତୁ ସେଠାରେ ପ୍ରକୃତ ଦୁଃଖ ନାହିଁ, ଖଗରାଜ।

ଯଦ୍ବ୍ରହ୍ମ ଚ ନ ଜାନୀଯାଦ୍ଧରିପ୍ରୀତ୍ଯର୍ଥମେଵ ଚ । ଦୁଃ ଖିଵଦ୍ଦୃଶ୍ଯତେ ବ୍ରହ୍ମା ଆଜ୍ଞାନାଂ ମୋହନାଯ ଚ ॥ ୩,୧୧.

ଯଦି ବ୍ରହ୍ମା କିଛି ଜାଣିନାହାନ୍ତି, ସେଟା କେବଳ ହରିଙ୍କୁ ପ୍ରସନ୍ନ କରିବା ପାଇଁ; ବ୍ରହ୍ମା ଦୁଃଖି ଭଳି ଦେଖାଯାନ୍ତି, ଅଜ୍ଞାନମାନେ ଭ୍ରମିତ ହେବା ପାଇଁ।

ଯୋଗ୍ଯତାମନତିକ୍ରମ୍ଯ ଯାଵଜ୍ଜ୍ଞାନଂ ଚ ତିଷ୍ଠତି । ବ୍ରହ୍ମଣସ୍ତାଵଦେଵାସ୍ତି ନାତ୍ର କାର୍ଯା ଵିଚାରଣା ॥ ୩,୧୧.

ଯେପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ବ୍ରହ୍ମାଙ୍କ ଯୋଗ୍ୟତା ମଧ୍ୟରେ ଜ୍ଞାନ ରହିଥାଏ, ସେପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ତାଙ୍କ ପାଖରେ ଏହା ଅଛି; ଏଠାରେ ଅଧିକ ବିଚାର କରିବା ଦରକାର ନାହିଁ।

ଜ୍ଞାନସ୍ଯ ଵ୍ଯକ୍ତତା ନାମ ଵିଦ୍ଯମାନସ୍ଯ ଚାଦରାତ୍ । ଜ୍ଞାନସ୍ଯାସାଦନଂ ଚୈଵ ଜ୍ଞାନଵ୍ଯକ୍ତିରିତି ସ୍ମୃତା ॥ ୩,୧୧.

ଯେତେବେଳେ ଜ୍ଞାନ ଥାଏ ଏବଂ ଆଦର ସହିତ ଲାଗି ରହିଥାଏ, ତାହାର ପ୍ରକାଶ ଓ ଲାଭ—ଏହିକୁ ଜ୍ଞାନର ପ୍ରକାଶ ବୋଲି କୁହାଯାଏ।

ଅତୋ ଜ୍ଞାନାଦିକଂ ନାସ୍ତି ବ୍ରହ୍ମଣଃ ପରମେଷ୍ଠିନଃ । ପଦ୍ମାଦ୍ଧିରଣ୍ମ ଯାଜ୍ଜାତୋ ବ୍ରହ୍ମା ତୁ ଚତୁରାନନଃ ॥ ୩,୧୧.

ଏହିପରି, ପରମେଷ୍ଠୀ ବ୍ରହ୍ମାଙ୍କ ଭିତରେ ଅଜ୍ଞାନ କିମ୍ବା ଏପରି କିଛି ନାହିଁ; ଚତୁର୍ମୁଖ ବ୍ରହ୍ମା ସୁବର୍ଣ୍ଣ ଡିଉଁଠୁ ଉତ୍ପନ୍ନ ହୋଇଥିବା ପଦ୍ମରୁ ଜନ୍ମ ନେଇଥିଲେ।

ସର୍ଵଦାଽଲୋଚନାଯୁକ୍ତସ୍ତେନ ସ୍ଵାଲୋଚନଂ କୃତମ୍ । ଅଜ୍ଞାନାଂ ମୋହନାର୍ଥାଯ ହରିପ୍ରୀତ୍ଯର୍ଥମେଵ ଚ ॥ ୩,୧୧.

ସେ ସଦା ଚିନ୍ତନାଶୀଳ, ଏହିପରି ନିଜେ ଚିନ୍ତନ କରନ୍ତି; ଏହା ଅଜ୍ଞାନମାନେ ଭ୍ରମିତ ହେବା ଓ ହରିଙ୍କୁ ପ୍ରସନ୍ନ କରିବା ପାଇଁ।

ସଂକଲ୍ପୋପି ତଥୈଵାସ୍ତି ନ ହ୍ଯଜ୍ଞାନାତ୍କୃତସ୍ତଥା । କୋ ଵା ମାଂ ସୃଷ୍ଟଵାନତ୍ର ଇତି ହ୍ଯାଲୋଚ୍ଯ ସ ପ୍ରଭୁଃ ॥ ୩,୧୧.

ସଙ୍କଳ୍ପ ମଧ୍ୟ ରହିଥାଏ, କିନ୍ତୁ ଏହା ଅଜ୍ଞାନରୁ ହୁଏନାହିଁ; 'ଏଠାରେ କିଏ ମୋତେ ସୃଷ୍ଟି କଲେ?'—ଏଭଳି ଭାବି ସେ ପ୍ରଭୁ ଚିନ୍ତନ କରନ୍ତି।

ତଂ ଵିଚାରଯିତୁଂ ବ୍ରହ୍ମା ପଦ୍ମନାଡୀଂ ଵିଵେଶ ହ ॥ ୩,୧୧.

ଏହି ବିଷୟ ଉପରେ ଚିନ୍ତା କରିବାକୁ ବ୍ରହ୍ମା ପଦ୍ମର ଡଣ୍ଡିରେ ପ୍ରବେଶ କଲେ।

ଶ୍ରୀଗରୁଡମହାପୁରାଣମ୍ ୧୨ ଶ୍ରୀକୃଷ୍ଣ ଉଵାଚ । ନାଡୀଂ ସମାଵିଶ୍ଯ ମହାନୁଭାଵଃ ଶ୍ରୀଵିଷ୍ଣୁଭକ୍ତୋ ତ୍ଵଥ ପୁଷ୍କରସ୍ଥଃ । ଵିଚାରଯାମାସ ଗୁରୁଂ ସ୍ଵମୂଲଂ ନାରାଯଣଂ ନିର୍ଗୁଣମଦ୍ଵିତୀଯମ୍ ॥ ୩,୧୨.

ଶ୍ରୀକୃଷ୍ଣ କହିଲେ: ତାପରେ, ବଡ଼ ଆତ୍ମା ବିଷ୍ଣୁଭକ୍ତ ବ୍ରହ୍ମା, ଯିଏ ପଦ୍ମରେ ବସିଥିଲେ, ସେ ଡଣ୍ଡି ଭିତରକୁ ପ୍ରବେଶ କରି ନିଜ ମୂଳ ନିର୍ଗୁଣ ଏବଂ ଅଦ୍ୱିତୀୟ ନାରାୟଣଙ୍କୁ ଚିନ୍ତନ କରିବାକୁ ଲାଗିଲେ।

ଏତାଵତା ହରିଭକ୍ତସ୍ଯ ତସ୍ଯାପ୍ଯଚ୍ଛିନ୍ନଭକ୍ତସ୍ଯ ଚତୁର୍ମୁଖସ୍ଯ । ଵିଚାରକାଲେ ଚ ଵିଚିନ୍ତନୀଯୋ ହ୍ଯଜ୍ଞାନଲେଶସ୍ତୁ ଖଗେଶ୍ଵରେଶ୍ଵର ॥ ୩,୧୨.

ଖଗରାଜ, ଏହି ଚତୁର୍ମୁଖ ବ୍ରହ୍ମାଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ, ଯାହାଙ୍କର ହରିଭକ୍ତି ଅଟୁଟ, ବିଚାର ସମୟରେ ଏକ ଅଳ୍ପ ଅଜ୍ଞାନ ଦେଖାଯାଏ।

ଯଥାସ୍ତି ଵିଷ୍ଣୋର୍ମନଃ ସଙ୍କଲ୍ପ ଏଵ ତଥୈଵ ସୋପି ପ୍ରକରୋତି ନିତ୍ଯମ୍ । ଆଲୋଚନେ ତସ୍ଯ ସଦାସ୍ତି ଭୂମନ୍ସ୍ଵଯୋଗ୍ଯତାମନତିକ୍ରମ୍ଯ ଚୈଵ ॥ ୩,୧୨.

ଯେପରି ବିଷ୍ଣୁଙ୍କ ମନରେ କେବଳ ସଙ୍କଳ୍ପ ରହିଥାଏ, ସେପରି ବ୍ରହ୍ମା ସଦା କାର୍ଯ୍ୟ କରନ୍ତି; ତାଙ୍କର ଚିନ୍ତନରେ ଜ୍ଞାନ ସଦା ରହିଥାଏ, କିନ୍ତୁ ନିଜ ଯୋଗ୍ୟତା ଅତିକ୍ରମ କରେନାହିଁ।

ହରେଃ ସ୍ଵରୂପେ ଚ ତଥା ପ୍ରପଞ୍ଚଃ ସ୍ଵସ୍ମିନ୍ସ୍ଵରୂପେ ଚ ଖଗାସ୍ତି ଜ୍ଞାନମ୍ । ଯଥାପି ନିତ୍ଯଂ ପରିଚାରଵାରି ଚ ଅଜ୍ଞାତଵଦ୍ଦୃଶ୍ଯତେ ଵିଷ୍ଣୁନା ଚ ॥ ୩,୧୨.

ହରିଙ୍କ ସ୍ୱରୂପରେ ଓ ଏହି ସଂସାରରେ, ନିଜ ରୂପରେ ଜ୍ଞାନ ରହିଥାଏ; ଯେପରି ଏକ ଦାସ ସଦା ସେବା କରେ, ସେପରି ବିଷ୍ଣୁ ଅଜ୍ଞାତ ଭଳି ଦେଖାଯାନ୍ତି।

ହରେଃ ପ୍ରୀତ୍ଯର୍ଥଂ କୁରୁତେଽସୌ କଦାଚ୍ଚିତ୍ତତ୍ରାପି କଶ୍ଚିଦ୍ଵିଶେଷୋଽସ୍ତି ଵୀନ୍ଦ୍ର । ଶୃଣୁଷ୍ଵ ସମ୍ଯଙ୍ନିଗୃହୀତଚିତ୍ତୋ ଯଥା ପ୍ରୋଵାଚ ସ ଵିଜାନାତି ଦେଵଃ ॥ ୩,୧୨.

ହରିଙ୍କୁ ପ୍ରସନ୍ନ କରିବା ପାଇଁ ସେ କାର୍ଯ୍ୟ କରନ୍ତି; କେବେ କେବେ, ଖଗଶ୍ରେଷ୍ଠ, ସେଠାରେ କିଛି ଭିନ୍ନତା ଦେଖାଯାଏ। ମନକୁ ଏକାଗ୍ର କରି ଭଲଭାବେ ଶୁଣ, ସେ ଦେବତା କିପରି କହିଥିଲେ ଓ ବୁଝିଥିଲେ।

ସଦା ତ୍ଵଦୋଷଂ ପ୍ରଵିଶେଷୈଶ୍ଚ ମୁକ୍ତଵେଦାସ୍ତଥା ଵା ପଵିଜାନନ୍ତି ନିତ୍ଯମ୍ । ତସ୍ଯ ସ୍ଵରୂପଂ ନ ତଥା ହରିଂ ଚ ସ୍ଵଯୋଗ୍ଯତାମନତିକ୍ରମ୍ଯ ଵେଧାଃ ॥ ୩,୧୨.

ମୁକ୍ତ ଓ ଭିନ୍ନତାସମ୍ପନ୍ନ ବେଦମାନେ ସଦା ଦୋଷରହିତ, କିନ୍ତୁ ସେମାନେ ତାଙ୍କର ଏବଂ ହରିଙ୍କର ସ୍ୱରୂପକୁ ପୂର୍ଣ୍ଣ ଭାବେ ଜାଣିପାରନ୍ତିନାହିଁ, ନିଜ ଯୋଗ୍ୟତା ଅତିକ୍ରମ କରନ୍ତିନାହିଁ।

ହରେଃ ସ୍ଵରୂପଂ ନ ଵିଜାନାତି ସର୍ଵଂ ସ୍ଵଯୋଗ୍ଯରୂପଂ ସର୍ଵଦା ଵେତ୍ତି ଵିଷ୍ଣୋଃ । ତତ୍ରାଜ୍ଞାନଂ ନାସ୍ତି କିଞ୍ଚିଦ୍ଦ୍ଵିଜେନ୍ଦ୍ର ଯାଵତ୍ସ୍ଵରୂପଂ ଚ ତଥୈଵ ଲକ୍ଷ୍ମ୍ଯାଃ ॥ ୩,୧୨.

ସେ ହରିଙ୍କର ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ ସ୍ୱରୂପ ଜାଣନ୍ତିନାହିଁ; ସେ ସଦା ନିଜ ଯୋଗ୍ୟତା ଅନୁଯାୟୀ ଜାଣନ୍ତି, ଦ୍ୱିଜଶ୍ରେଷ୍ଠ। ସେଠାରେ କୌଣସି ଅଜ୍ଞାନ ନାହିଁ, ଯେପରି ଲକ୍ଷ୍ମୀଙ୍କ ସ୍ୱରୂପ ଉପରେ ଅଛି।

ଵେଧା ନ ଜାନାତି କୁତସ୍ତଦନ୍ଯେ ତଯୋଃ ସ୍ଵରୂପଂ ନ ଵିଜାନାତି ସର୍ଵମ୍ । ତଥାପି ଵେଦାନେକଦେଶେନ ଵେଦ ଜାନାତି ଲକ୍ଷ୍ମୀର୍ହରିରୂପଂ ଚ ଯାଵତ୍ ॥ ୩,୧୨.

ବ୍ରହ୍ମା ଜାଣନ୍ତିନାହିଁ—ତେବେ ଅନ୍ୟମାନେ କିପରି ଜାଣିପାରିବେ? ସେମାନେ ସେ ଦୁଇଜଣଙ୍କର ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ ସ୍ୱରୂପ ଜାଣନ୍ତିନାହିଁ। ତଥାପି ବେଦମାନେ ଯେତେଦୂର ଲକ୍ଷ୍ମୀ ଓ ହରି ଦେଖାନ୍ତି, ସେତେଦୂର ଅଂଶରେ ଜାଣନ୍ତି।