ଗରୁଡପୁରାଣମ୍

ଇନ୍ଦ୍ରସ୍ଯାପ୍ଯାପରୋକ୍ଷ୍ଯଂ ସ୍ଯାତ୍ତଥା ପ୍ରାରବ୍ଧସଂକ୍ଷଯଃ । ବ୍ରହ୍ମଣୈଵ ସହାଯାତି ହରିଂ ନାରାଯଣଂ ପରମ୍ ॥ ୩,୧୦.

ଇନ୍ଦ୍ରଙ୍କ ପାଇଁ ମଧ୍ୟ ସାକ୍ଷାତ୍କାର ଓ ଆରମ୍ଭ କରା କର୍ମର ନାଶ ହୁଏ; କେବଳ ବ୍ରହ୍ମାଙ୍କ ସହିତ, ସେ ହରି, ସର୍ବୋଚ୍ଚ ନାରାୟଣଙ୍କୁ ପ୍ରାପ୍ତ କରନ୍ତି।

ଗରୁଡ ଉଵାଚ । ପଞ୍ଚାଶୀତିବ୍ରହ୍ମକଲ୍ପଂ ସମାରଭ୍ଯ ମହାପ୍ରଭୋ । ରୁଦ୍ରସ୍ଯାପ୍ଯାପରୋକ୍ଷ୍ଯଂ ସ୍ଯାତ୍ତଥା ପ୍ରାରବ୍ଧସଂକ୍ଷଯଃ ॥ ୩,୧୦.

ଗରୁଡ଼ କହିଲେ: ପଞ୍ଚାଶୀ ବ୍ରହ୍ମା କଳ୍ପ ଠାରୁ ଆରମ୍ଭ, ହେ ମହାପ୍ରଭୁ, ରୁଦ୍ରଙ୍କ ପାଇଁ ମଧ୍ୟ ସାକ୍ଷାତ୍କାର ଓ ଆରମ୍ଭ କରା କର୍ମର ନାଶ ହୁଏ।

ଇତି ଶ୍ରୁତଂ ମଯା ବ୍ରହ୍ମନ୍ବ୍ରହ୍ମଣୋକ୍ତଂ ହରେଃ ପ୍ରିଯାତ୍ । ଇତ୍ଥଂ ତ୍ଵଯୋକ୍ତଂ ଶ୍ରୀକୃଷ୍ଣ ସଂଶଯୋବାଧତେ ମମ ॥ ୩,୧୦.

ଏପରି ମୁଁ ବ୍ରାହ୍ମଣଙ୍କଠାରୁ ଶୁଣିଛି, ଯାହା ବ୍ରହ୍ମା ହରିଙ୍କ ପ୍ରିୟଙ୍କୁ କହିଥିଲେ; କିନ୍ତୁ ଶ୍ରୀକୃଷ୍ଣ, ଆପଣ ଯେପରି କହିଲେ, ମୋର ମନରେ ସନ୍ଦେହ ଉପସ୍ଥିତ ହେଲା।

ଅତୋ ମେ ସଂଶଯଂ ଛିନ୍ଧି ଯଥା ନ ସ୍ଯାତ୍ତଥା ପୁନଃ । ଇତି ତଦ୍ଵଚନଂ ଶ୍ରୁତ୍ଵା କୃଷ୍ଣୋ ଵଚନମବ୍ରଵୀତ୍ ॥ ୩,୧୦.

ତେଣୁ, ମୋର ସନ୍ଦେହ ଦୂର କରନ୍ତୁ, ଯେପରି ଏହା ପୁଣି ହେବ ନାହିଁ; ଏହି କଥା ଶୁଣି, କୃଷ୍ଣ କହିଲେ।

ଶ୍ରୀକୃଷ୍ଣ ଉଵାଚ । ବ୍ରହ୍ମୋକ୍ତସ୍ଯ ମଯୋକ୍ତସ୍ଯ ଵିଵାଦୋ ନାସ୍ତି ସର୍ଵଥା । ସଂଦେହସ୍ତ୍ଵଜ୍ଞଦୃଷ୍ଟୀନାଂ ଜ୍ଞାନିନାଂ ନାସ୍ତି ସର୍ଵଥା ॥ ୩,୧୦.

ଶ୍ରୀକୃଷ୍ଣ କହିଲେ: ବ୍ରହ୍ମା କହିଥିବା କଥା ଓ ମୁଁ କହିଥିବା କଥା ମଧ୍ୟରେ କେବେ ମଧ୍ୟ ବିରୋଧ ନାହିଁ; ଅଜ୍ଞାନୀମାନଙ୍କ ପାଇଁ ମାତ୍ର ସନ୍ଦେହ ଥାଏ, ଜ୍ଞାନୀମାନଙ୍କ ପାଇଁ କେବେ ନୁହେଁ।

ଅଶୀତିହ୍ଯଷ୍ଟକା ପ୍ରୋକ୍ତା ଅଷ୍ଟପଞ୍ଚ ଖଗେଶ୍ଵର । ଚତ୍ଵାରିଂଶଦ୍ବ୍ରହ୍ମକଲ୍ପ ଏଵଂ ପ୍ରାହ ଚତୁର୍ମୁଖଃ ॥ ୩,୧୦.

ଅଷ୍ଟକାଗୁଡ଼ିକୁ ଅସୀଅଠି ବୋଲାଯାଇଛି, ଏବଂ ପଞ୍ଚାଶୀ, ଖଗେଶ୍ୱର; ଏପରି ଚତୁର୍ମୁଖ ବ୍ରହ୍ମା କହିଛନ୍ତି, ଚାଳିଶି ବ୍ରହ୍ମା କଳ୍ପରେ।

ତତ୍ତ୍ଵାନାଂ ବହୁଗୋପ୍ଯତ୍ଵାତ୍ତଥୋକ୍ତଂ ବ୍ରହ୍ମଣା ପୁରା । ଅଭିପ୍ରାଯସ୍ତ୍ଵେଵମେଵ ଜ୍ଞାତଵ୍ଯୋ ନାତ୍ର ସଂଶଯଃ ॥ ୩,୧୦.

ଏହି ତତ୍ତ୍ୱମାନଙ୍କର ଗୁପ୍ତତା ଅଧିକ ଥିବାରୁ, ପୂର୍ବରୁ ବ୍ରହ୍ମା ଏପରି କହିଥିଲେ; କିନ୍ତୁ ଅର୍ଥ ଯେପରି ମୁଁ କହିଲି, ସେହିପରି ଅଛି—ଏଥିରେ କିଛି ସନ୍ଦେହ ନାହିଁ।

ପଞ୍ଚା ଶୀତିବ୍ରହ୍ମକଲ୍ପଂ ଯେ ଵିଜାନନ୍ତି ଭୋ ଦ୍ଵିଜ । ତେନ୍ଧଂ ତମଃ ପ୍ରଵିଶନ୍ତି ସତ୍ଯଂସତ୍ଯଂ ମଯୋଦିତମ୍ ॥ ୩,୧୦.

ହେ ଦ୍ୱିଜ, ଯେମାନେ ପଞ୍ଚାଶି ବ୍ରହ୍ମ କଳ୍ପକୁ ଜାଣନ୍ତି, ସେମାନେ ଗଭୀର ଅନ୍ଧକାରକୁ ପ୍ରବେଶ କରନ୍ତି—ଏହି କଥା ମୁଁ ସତ୍ୟ ସତ୍ୟ କହୁଛି।

ଵିରଜାନନ୍ତରଂ ଵିପ୍ରଂ ତଥା ଵ୍ଯାକୃତମଂବରମ୍ । ଅନନ୍ତପାରଂ ତଦପି ଲକ୍ଷ୍ମୀସ୍ତସ୍ଯାଭିମାନିନୀ ॥ ୩,୧୦.

ହେ ବ୍ରାହ୍ମଣ, ଶୁଦ୍ଧତା ପରେ ଯେ ଅବ୍ୟକ୍ତ ଆକାଶ ଅଛି, ସେଠି ଅନନ୍ତ ଓ ଅସୀମ ଯାହା ଅଛି, ସେହି ଲକ୍ଷ୍ମୀଙ୍କର ଅଂଶ, ସେ ଏହାକୁ ନିଜ ଭାବେ ମାନନ୍ତି।

ସଂଖ୍ଯାନୁଗଣନଂ ନାମ ଯସ୍ଯ ନାସ୍ତି ମହାପ୍ରଭୋ । ନ ଦାନଂ ଜାତିପ୍ରୋକ୍ତଂ ସର୍ଵଦା ନାସ୍ତି ସଂଶଯଃ ॥ ୩,୧୦.

ହେ ମହାପ୍ରଭୁ, ଯାହାଙ୍କ ପାଖରେ କୌଣସି ଗଣନା କିମ୍ବା ହିସାବ ନାହିଁ, ଜାତିଅନୁସାରେ କୌଣସି ଦାନ ନାହିଁ—ଏହି କଥାରେ କେବେ ବି ସନ୍ଦେହ ନାହିଁ।

ଅଣ୍ଡାଭିମାନୀ ବ୍ରହ୍ମା ତୁ ଵିରାଡାଖ୍ଯୋ ହ୍ଯଭୂତ୍ତଦା । ଏଵଂ ମତଂ ସ ନିର୍ମାଯ ଭଗଵାନ୍ହରିଖ୍ଯଯଃ ॥ ୩,୧୦.

ଅଣ୍ଡର ଅଧିପତି ବ୍ରହ୍ମା, ସେତିବେଳେ ବିରାଟ୍ ନାମରେ ପରିଚିତ ହେଲେ; ଏହିପରି ମତ ଅଛି—ଭଗବାନ୍ ହରି ତାଙ୍କୁ ସୃଷ୍ଟି କରି, ଏହି ନାମରେ ପ୍ରସିଦ୍ଧ ହେଲେ।

ଵିଶେଷାତ୍ତତ୍ର ଗରୁଡ ଦେଵୈସ୍ତତ୍ତ୍ଵାଭିମାନିଭିଃ । ଅଧଶ୍ଚୋର୍ଧ୍ଵଂ ତଦାକ୍ରମ୍ଯ ହରିସ୍ତିଷ୍ଠତି ସର୍ଵଦା ॥ ୩,୧୦.

ହେ ଗରୁଡ଼, ତାହାଠାରେ ତତ୍ତ୍ୱର ଅଧିପତି ଦେବତାମାନେ ସହିତ, ହରି ସବୁବେଳେ ଉପରେ ଓ ତଳେ ବ୍ୟାପି ଅଛନ୍ତି।

ଏଵଂ ପ୍ରାକୃତସର୍ଗୋକ୍ତିର୍ଵୈକୃତଂ ଶୃଣୁ ପକ୍ଷିରାଟ୍ ॥ ୩,୧୦.

ଏଭଳି ପ୍ରାକୃତ ସୃଷ୍ଟିର କଥା କହିଲି; ବର୍ତ୍ତମାନ ଦ୍ୱିତୀୟ ସୃଷ୍ଟିର ବିବରଣୀ ଶୁଣ, ହେ ପକ୍ଷୀରାଜ।

ଗରୁଡ ଉଵାଚ । ସୃଷ୍ଟିରୁକ୍ତା ତ୍ଵଯା ପୂର୍ଵଂ ଶ୍ରୁତା ସମ୍ଯଙ୍ମଯା ହରେ ॥ ୩,୧୦.

ଗରୁଡ଼ କହିଲେ: ହେ ହରି, ଆପଣ ପୂର୍ବରୁ ସୃଷ୍ଟିର ବିବରଣୀ କହିଥିଲେ, ମୁଁ ଏହାକୁ ଭଲଭାବେ ଶୁଣିଛି।

କିଂ ନାମ ପ୍ରାକୃତଂ ଜ୍ଞେଯଂ ତଥା କିଂ ଵୈକୃତଂ ପ୍ରଭୋ । ଏତଦ୍ଵିସ୍ତୀର୍ଯ ମେ ବ୍ରୂହି ଶ୍ରୋତୁଂ କୌତୂହଲଂ ହି ମେ ॥ ୩,୧୦.

ପ୍ରଭୁ, କ'ଣ ପ୍ରାକୃତ ସୃଷ୍ଟି ବୋଲି ଜଣାଯାଏ, ଏବଂ କ'ଣ ଦ୍ୱିତୀୟ ସୃଷ୍ଟି? ଏହି କଥାକୁ ମୋତେ ଏକଦମ ସ୍ପଷ୍ଟ ଭାବେ କୁହନ୍ତୁ, କାରଣ ମୋର ଏଥିରେ ଅଧିକ ଆଗ୍ରହ ଅଛି।

ଶ୍ରୀକୃଷ୍ଣ ଉଵାଚ । ଅଵ୍ଯକ୍ତାଦ୍ଯାଃ ପୃଥିଵ୍ଯନ୍ତା ଅଣ୍ଡାଚ୍ଚ ବହିରୁଦ୍ଭଵାଃ । ତେ ସର୍ଵେ ପ୍ରାକୃତାଃ ପ୍ରୋକ୍ତାସ୍ତେଷାଂ ଜ୍ଞାନାଦ୍ଵିମଚ୍ଯତେ ॥ ୩,୧୦.

ଶ୍ରୀକୃଷ୍ଣ କହିଲେ: ଅବ୍ୟକ୍ତରୁ ଆରମ୍ଭ କରି ପୃଥିବୀ ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ, ଏବଂ ଅଣ୍ଡର ବାହାରେ ଯାହା ଉତ୍ପନ୍ନ ହୁଏ—ସେଗୁଡ଼ିକୁ ପ୍ରାକୃତ ସୃଷ୍ଟି ବୋଲି କୁହାଯାଏ; ଏହାକୁ ଜ୍ଞାନ ଦ୍ୱାରା ବୁଝାଯାଏ।

ବ୍ରହ୍ମାଡଂ ଵିକୃତଂ ଜ୍ଞେଯଂ ବ୍ରହ୍ମାଣ୍ଡାନ୍ତଃ ଖଗେଶ୍ଵର । ଯା ସୃଷ୍ଟିରୁଚ୍ଯତେ ସଦ୍ଭିଃ ସୈଵୋକ୍ତା ଵିକୃତେତି ଚ ॥ ୩,୧୦.

ହେ ପକ୍ଷୀମହାରାଜ, ବ୍ରହ୍ମାଣ୍ଡର ଯେ ପରିବର୍ତ୍ତିତ ଅଂଶ, ତାକୁ ଦ୍ୱିତୀୟ ବୋଲି ଜଣାଯିବ; ବ୍ରହ୍ମାଣ୍ଡ ଭିତରେ ଯେ ସୃଷ୍ଟିକୁ ବୁଦ୍ଧିମାନମାନେ କହନ୍ତି, ସେହିଠାରେ ଏହାକୁ ଦ୍ୱିତୀୟ ସୃଷ୍ଟି ବୋଲି କୁହାଯାଏ।

ସୃଷ୍ଟିଶ୍ଚ ପ୍ରଲଯଶ୍ଚୈଵ ସଂସାରୋ ଭକ୍ତିରେଵ ଚ । ଦେଵତା ଋଷିମୁଖ୍ଯାଶ୍ଚ ଲୋକା ଭୂରାଦଯସ୍ତଥା ॥ ୩,୧୦.

ସୃଷ୍ଟି ଓ ପ୍ରଳୟ, ସଂସାର, ଭକ୍ତି, ପ୍ରଧାନ ଦେବତା ଓ ଋଷିମାନେ, ଏବଂ ଭୂଲୋକ ଆଦି ଲୋକମାନେ—

ଅନାଦ୍ଯନନ୍ତକାଲୀନାଃ ସର୍ଵଦୈକପ୍ରକାରକାଃ । ଜଗତ୍ପ୍ରଵାହଃ ସତ୍ଯୋଽଯଂ ନୈଵ ମିଥ୍ଯା କଥଞ୍ଚନ ॥ ୩,୧୦.

ଏମାନେ ସବୁ ଆଦିହୀନ ଓ ଅନନ୍ତ, ସବୁବେଳେ ଏକ ପ୍ରକାରର; ଏହି ଜଗତର ପ୍ରବାହ ସତ୍ୟ, କେବେ ବି ମିଥ୍ୟା ନୁହେଁ।

ଯତ୍ତ୍ଵେତଦନ୍ଯଥା ବ୍ରୂଯୁଃ ସର୍ଵହନ୍ତାର ଏଵ ତେ । ଜଗତ୍ପ୍ରଵାହଃ ସତ୍ଯୋଽଯଂ ହରିସେଵେତିସାଥା ॥ ୩,୧୦.

ଯେମାନେ ଏହାକୁ ଭିନ୍ନ ଭାବରେ କହନ୍ତି, ସେମାନେ ସବୁକିଛିର ନାଶକ; ଏହି ଜଗତ ପ୍ରବାହ ସତ୍ୟ, ଏହା ହରିଙ୍କ ସେବା ପାଇଁ—ଏହିପରି କୁହାଯାଏ।

ସତ୍ଯଂ ସତ୍ଯଂ ପୁନଃ ସତ୍ଯମୁଦ୍ଧତ୍ଯ ଭୁଜମୁତ୍ଯତେ । ଵେଦାଚ୍ଛାସ୍ତ୍ରଂ ପରଂ ନାସ୍ତି ନ ଦେଵଃ କେଶଵାତ୍ପରଃ ॥ ୩,୧୦.

ସତ୍ୟ, ସତ୍ୟ, ପୁନି ସତ୍ୟ—ମୁଁ ମୋର ହାତ ଉଠାଇ ଏହି କଥା କହୁଛି: ବେଦଠାରୁ ଉପରେ କୌଣସି ଶାସ୍ତ୍ର ନାହିଁ, କେଶବଠାରୁ ଉପରେ କୌଣସି ଦେବତା ନାହିଁ।

ସର୍ଵୋତ୍କୃଷ୍ଟଂ କେଶଵଂ ଚ ଵିହାଯାନ୍ଯମୁପାସତେ । ତେଷାମନ୍ଧଂ ତମୋ ଜ୍ଞେଯଂ ପିତୄଣାଂ ଗରୁଣାମପି ॥ ୩,୧୦.

ଯେମାନେ ସମସ୍ତଙ୍କୁ ଶ୍ରେଷ୍ଠ କେଶବଙ୍କୁ ଛାଡ଼ି ଅନ୍ୟକୁ ପୂଜନ୍ତି, ସେମାନଙ୍କର ଅନ୍ଧକାରକୁ ଅନ୍ଧ ବୋଲି ଜଣାଯିବ, ପିତୃମାନେ କିମ୍ବା ପକ୍ଷୀମାନେ ମଧ୍ୟ ହେଉନ୍ତୁ।

ଇଦାନୀଂ ଶୃଣୁ ପକ୍ଷୀନ୍ଦ୍ର ଵୈକୃତଂ ସର୍ଗମୁତ୍ତମମ୍ । ସମ୍ଯଗ୍ଜାନାତି ଯୋ ଲୋକେ ସ ଯାତି ପରମଂ ପଦମ୍ ॥ ୩,୧୦.

ଏବେ ଶୁଣ, ହେ ପକ୍ଷୀରାଜ, ଶ୍ରେଷ୍ଠ ଦ୍ୱିତୀୟ ସୃଷ୍ଟିର କଥା; ଏହାକୁ ଯିଏ ଠିକ୍ ଭାବେ ଜାଣିଛି, ସେ ଏହି ଜଗତରେ ପରମ ପଦକୁ ପ୍ରାପ୍ତ କରେ।

ଶ୍ରୀଗରୁଡମହାପୁରାଣମ୍ ୧୧ ଶ୍ରୀକୃଷ୍ଣ ଉଵାଚ । ପୁରୁଷାଖ୍ଯୋ ହରିଃ ସାକ୍ଷାଦ୍ଭଗଵାନ୍ପୁରୁଷୋତ୍ତମଃ । ଶିଶ୍ଯେତ୍ଵଣ୍ଡୋଦକ ଵିଷ୍ଣୁର୍ନୃଣାଂ ସାହସ୍ରଵତ୍ସରମ୍ । ଲକ୍ଷ୍ମୀଶ୍ଚୋଦକରୂପେଣ ଶଯ୍ଯାରୂପେଣ ଭୋଣ୍ଡଜା ॥ ୩,୧୧.

ଶ୍ରୀକୃଷ୍ଣ କହିଲେ: ହରି, ଯିଏ ପୁରୁଷ ନାମରେ ପରିଚିତ, ସେ ପରମେଶ୍ୱର, ସତ୍ୟସତ୍ୟ ଅଣ୍ଡର ଜଳରେ ଏକ ହଜାର ବର୍ଷ ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ଶୟନ କଲେ, ହେ ବିନତାନନ୍ଦନ, ଲକ୍ଷ୍ମୀ ଜଳର ଆକାର ଧରି ତାଙ୍କର ଶୟ୍ୟା ହେଲେ।

ଵିଦ୍ଯା ତରଙ୍ଗରୂପେଣ ଵାଯୁରୂପେଣ ଭୋଣ୍ଡଜ ॥ ୩,୧୧.

ବିଦ୍ୟା ତରଙ୍ଗ ଆକାରରେ ଏବଂ ବାୟୁ ଆକାରରେ ମଧ୍ୟ, ହେ ବିନତାନନ୍ଦନ।

ତମୋରୂପେଣ ସୈଵାସୀ ନ୍ନାନ୍ଯଦାସୀତ୍କଥଞ୍ଚନ । ଅସୀଦ୍ଗର୍ଭୋଦକେ ଚୈଵ ନାନ୍ଯଦାସୀତ୍କଥଞ୍ଚନ ॥ ୩,୧୧.

ସେ ଅନ୍ଧକାରର ଆକାରରେ ଏକା ଥିଲେ; ତାଠାରେ ଆଉ କିଛି ଥିଲାନି। ସେଇ ଗର୍ଭଜଳରେ ମଧ୍ୟ ଏକା ଥିଲେ, ଆଉ କିଛି ଅସ୍ତିତ୍ୱ ନଥିଲା।

ଲକ୍ଷ୍ମୀସ୍ତୁଷ୍ଟାଵ ଚ ହରିଂ ଗର୍ଭୋଦେ ପକ୍ଷିସତ୍ତମ । ଲକ୍ଷ୍ମୀଧରାଭ୍ଯାଂ ରୂପାଭ୍ଯାଂ ପ୍ରକୃତିର୍ହରିଣା ତଥା ॥ ୩,୧୧.

ଲକ୍ଷ୍ମୀ ଗର୍ଭଜଳରେ ହରିଙ୍କୁ ସ୍ତୁତି କଲେ, ହେ ପକ୍ଷୀମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରୁ ସ୍ରେଷ୍ଠ। ଲକ୍ଷ୍ମୀ ଓ ଭୂମିର ଦୁଇଟି ଆକାରରେ ପ୍ରକୃତି ମଧ୍ୟ ହରିଙ୍କୁ ସ୍ତୁତି କଲେ।

ଶେତ ଶ୍ରୁତିସ୍ଵରୂପେଣ ସ୍ତୌତି ଗର୍ଭୋଦକେ ହରିମ୍ । ନାରାଯଣ ନମସ୍ତେଽସ୍ତୁ ଶୃଣୁ ଵିଜ୍ଞାପନଂ ମମ ॥ ୩,୧୧.

ସେ ଶ୍ରୁତିର ଆକାର ହୋଇ, ଗର୍ଭଜଳରେ ହରିଙ୍କୁ ସ୍ତୁତି କରୁଥିଲେ: 'ନାରାୟଣ, ମୁଁ ଆପଣଙ୍କୁ ନମସ୍କାର କରେଁ; ମୋର ଅନୁରୋଧ ଶୁଣନ୍ତୁ।'

ଅଜାଂ ଜହି ମହାଭାଗ ଯୋଗ୍ଯାନାଂ ମୁକ୍ତିମାଵହ । ଅଜା ତୁ ପ୍ରକୃତିଃ ପ୍ରୋକ୍ତା ଚାପରା ପ୍ରକୃତିଃ ପରା ॥ ୩,୧୧.

'ହେ ମହାଭାଗ୍ୟବାନ, ଅଜାକୁ ଦୂର କରନ୍ତୁ ଓ ଯେଉଁମାନେ ଯୋଗ୍ୟ, ସେମାନଙ୍କୁ ମୁକ୍ତି ଦିଅନ୍ତୁ। ଅଜାକୁ ପ୍ରକୃତି ବୋଲି କୁହାଯାଏ; ଏହା ଦୁଇ ପ୍ରକାର—ଏକ ଅପରା, ଏକ ପରା।'