ଗରୁଡପୁରାଣମ୍

ଵିରଜାତରଣଂ ନାସ୍ତି ତେଷାଂ ତ (ତଯୋସ୍ତ)ତ୍ସଂଗିନାଂ ତଥା । ସର୍ଵାରବ୍ଧକ୍ଷଯୋ ନାସ୍ତି ଯତସ୍ତେଷାଂ ଖଗାଧିପ ॥ ୩,୧୦.

ସେମାନଙ୍କ ପାଇଁ ଓ ସେମାନଙ୍କ ସହ ଥିବାମାନଙ୍କ ପାଇଁ ଭିରଜା ଅତିକ୍ରମ ହୁଏନାହିଁ; ଖଗପତି, ସେମାନଙ୍କର ସମସ୍ତ କର୍ମ ନାଶ ମଧ୍ୟ ହୁଏନାହିଁ।

ଅତଶ୍ଚ ସର୍ଵଥା ନାସ୍ତି ଵିରଜାତରଣଂ ପ୍ରଭୋ । ପ୍ରଲଯେ ଵିରଜାନଦ୍ଯା ଲଯୋ ନାସ୍ତି ଖଗେଶ୍ଵର ॥ ୩,୧୦.

ଏହି କାରଣରୁ, ପ୍ରଭୁ, କେହିପାଇଁ ମଧ୍ୟ କେବେ ଭିରଜା ଅତିକ୍ରମ ସମ୍ଭବ ନୁହେଁ; ବିଶ୍ୱ ପ୍ରଳୟ ସମୟରେ ମଧ୍ୟ ଭିରଜା ନଦୀରେ ଲୟ ହୁଏନାହିଁ, ଖଗେଶ୍ୱର।

ଲକ୍ଷ୍ମ୍ଯାତ୍ମିକା ତୁ ସା ଜ୍ଞେଯା ଲିଙ୍ଗଦେହଵିଦାରିଣୀ । ବ୍ରହ୍ମତ୍ଵଯୋଗ୍ଯା ଋଜଵୋ ନାମ ଦେଵାଃ ପ୍ରକୀର୍ତିତାଃ ॥ ୩,୧୦.

ସେଇ ଭିରଜାକୁ ଲକ୍ଷ୍ମୀଙ୍କ ମୂଳ ସ୍ୱରୂପ ବୋଲି ଜାଣିବା ଉଚିତ, ଯିଏ ସୂକ୍ଷ୍ମ ଦେହକୁ ଭାଙ୍ଗିଦିଏ; ବ୍ରହ୍ମତ୍ୱ ପାଇଁ ଯୋଗ୍ୟ ଯେଉଁ ଦେବତାମାନେ ଅଛନ୍ତି, ସେମାନେ ଋଜବ ନାମରେ ପରିଚିତ।

ତେପି ପ୍ରତ୍ଯେକଶଃ ସଂତି ହ୍ଯନନ୍ତାଶ୍ଚ ପୃଥଗ୍ଗଣାଃ । ପୃଥକ୍ପୃଥକ୍ଚ ତୈଃ ସାକଂ ମୋକ୍ଷଯୋଗ୍ଯାଃ ଖଗେଶ୍ଵର ॥ ୩,୧୦.

ସେମାନେ ଏକେକା ଭାବରେ ଅସଂଖ୍ୟ ଦଳରେ ଅଛନ୍ତି; ସେମାନଙ୍କ ସହ ଅନ୍ୟ ମୋକ୍ଷ ଯୋଗ୍ୟ ଜୀବମାନେ ମଧ୍ୟ ଅଛନ୍ତି, ଖଗେଶ୍ୱର।

ଜୀଵାଃ ସଂତି ହ୍ଯନେକେ ଚ ପ୍ରତିକଲ୍ପେ ସୃଜନ୍ତି ତେ । ଦ୍ଵାତ୍ରିଂଶଲ୍ଲକ୍ଷଣୈଃ ସମ୍ଯଗ୍ଯୁକ୍ତା ଵାଯୁତ୍ଵଯୋଗ୍ଯକାଃ ॥ ୩,୧୦.

ପ୍ରତ୍ୟେକ ସୃଷ୍ଟିରେ ଅନେକ ଜୀବ ଅଛନ୍ତି ଓ ସେମାନେ ଅନ୍ୟମାନଙ୍କୁ ଉତ୍ପନ୍ନ କରନ୍ତି; ଯେଉଁମାନେ ବତିଶିଟି ଲକ୍ଷଣରେ ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ, ସେମାନେ ବାୟୁ ଭାବ ପାଇଁ ଯୋଗ୍ୟ।

ଅଷ୍ଟକା ଋଷଯଃ ପ୍ରୋକ୍ତାସ୍ତଦୂନାଶ୍ଚକ୍ରଵର୍ତିନଃ । ଶତଜନ୍ମ ସମାରଭ୍ଯ ବ୍ରହ୍ମଣଃ ପରମେଷ୍ଠିନଃ ॥ ୩,୧୦.

ଅଷ୍ଟ ଋଷିଙ୍କ ନାମ ଉଲ୍ଲେଖ ହୋଇଛି, ଏବଂ ତାଙ୍କଠାରୁ କମ୍ ଚକ୍ରବର୍ତ୍ତୀମାନେ; ପରମେଶ୍ୱର ବ୍ରହ୍ମାଙ୍କର ଶତଜନ୍ମ ଠାରୁ ଆରମ୍ଭ।

ଅପରୋକ୍ଷମିତି ପ୍ରୋକ୍ତଂ ତଥା ହ୍ଯାରବ୍ଧସଂକ୍ଷଯଃ । ଏକେନ ଶତକଲ୍ପେନ ଵାଯୁତ୍ଵଂ ଯାତି ଭୋ ଦ୍ଵିଜ ॥ ୩,୧୦.

ଏହାକୁ ସାକ୍ଷାତ୍କାର ବୋଲି କୁହାଯାଏ, ଏବଂ ଏଭଳି ଆରମ୍ଭ କରା କର୍ମର ନାଶ ହୁଏ; ଏକ ଶତ କଳ୍ପ ମଧ୍ୟରେ, ହେ ଦ୍ୱିଜ, ବ୍ୟକ୍ତି ବାୟୁ ଭାବକୁ ପ୍ରାପ୍ତ କରେ।

ଶତଜନ୍ମନି ବ୍ରହ୍ମତ୍ଵଂ ଯାତି ପଶ୍ଚାଦ୍ଧରେଃ ପଦମ୍ । ଚତ୍ଵାରିଂଶଦ୍ବ୍ରହ୍ମକଲ୍ପଂ ସମାରଭ୍ଯ ଖଗେଶ୍ଵର ॥ ୩,୧୦.

ଶତଜନ୍ମରେ ବ୍ରହ୍ମତ୍ୱ ପ୍ରାପ୍ତି ହୁଏ, ଏବଂ ତାପରେ ହରିଙ୍କ ପଦକୁ ଲାଭ କରେ; ଚାଳିଶି ବ୍ରହ୍ମା କଳ୍ପ ଠାରୁ ଆରମ୍ଭ, ଖଗେଶ୍ୱର।

ରୁଦ୍ରସ୍ଯାପ୍ଯାପରୋକ୍ଷ୍ଯଂ ସ୍ଯାତ୍ତଥା ପ୍ରାରବ୍ଧସଂକ୍ଷଯଃ । ଏକଚତ୍ଵାରିଂଶକଲ୍ପେ ଶେଷତ୍ଵଂ ଯାତି ସୁଵ୍ରତ ॥ ୩,୧୦.

ରୁଦ୍ରଙ୍କ ପାଇଁ ମଧ୍ୟ ସାକ୍ଷାତ୍କାର ଓ ଆରମ୍ଭ କରା କର୍ମର ନାଶ ହୁଏ; ଏକ ଚଉଵାଳିଶି କଳ୍ପରେ, ହେ ସୁବ୍ରତ, ସେ ଶେଷ ଭାବକୁ ପ୍ରାପ୍ତ କରନ୍ତି।

ବ୍ରହ୍ମଣା ସହ ମୋକ୍ଷଂ ଚ ଯାତି ସମ୍ଯଙ୍ନ ଚାନ୍ଯଥା । କଲ୍ପଵିଂଶତିମାରଭ୍ଯ ବ୍ରହ୍ମଣଃ ପରମେଷ୍ଠିନଃ ॥ ୩,୧୦.

ବ୍ରହ୍ମାଙ୍କ ସହ ସଠିକ୍ ଭାବେ ମୋକ୍ଷ ପ୍ରାପ୍ତ କରନ୍ତି, ଏହା ଅନ୍ୟଥା କେବେ ହୁଏନାହିଁ; ପରମେଶ୍ୱର ବ୍ରହ୍ମାଙ୍କର କୋଡିଏ କଳ୍ପ ଠାରୁ ଆରମ୍ଭ।

ଇନ୍ଦ୍ରସ୍ଯାପ୍ଯାପରୋକ୍ଷ୍ଯଂ ସ୍ଯାତ୍ତଥା ପ୍ରାରବ୍ଧସଂକ୍ଷଯଃ । ବ୍ରହ୍ମଣୈଵ ସହାଯାତି ହରିଂ ନାରାଯଣଂ ପରମ୍ ॥ ୩,୧୦.

ଇନ୍ଦ୍ରଙ୍କ ପାଇଁ ମଧ୍ୟ ସାକ୍ଷାତ୍କାର ଓ ଆରମ୍ଭ କରା କର୍ମର ନାଶ ହୁଏ; କେବଳ ବ୍ରହ୍ମାଙ୍କ ସହିତ, ସେ ହରି, ସର୍ବୋଚ୍ଚ ନାରାୟଣଙ୍କୁ ପ୍ରାପ୍ତ କରନ୍ତି।

ଗରୁଡ ଉଵାଚ । ପଞ୍ଚାଶୀତିବ୍ରହ୍ମକଲ୍ପଂ ସମାରଭ୍ଯ ମହାପ୍ରଭୋ । ରୁଦ୍ରସ୍ଯାପ୍ଯାପରୋକ୍ଷ୍ଯଂ ସ୍ଯାତ୍ତଥା ପ୍ରାରବ୍ଧସଂକ୍ଷଯଃ ॥ ୩,୧୦.

ଗରୁଡ଼ କହିଲେ: ପଞ୍ଚାଶୀ ବ୍ରହ୍ମା କଳ୍ପ ଠାରୁ ଆରମ୍ଭ, ହେ ମହାପ୍ରଭୁ, ରୁଦ୍ରଙ୍କ ପାଇଁ ମଧ୍ୟ ସାକ୍ଷାତ୍କାର ଓ ଆରମ୍ଭ କରା କର୍ମର ନାଶ ହୁଏ।

ଇତି ଶ୍ରୁତଂ ମଯା ବ୍ରହ୍ମନ୍ବ୍ରହ୍ମଣୋକ୍ତଂ ହରେଃ ପ୍ରିଯାତ୍ । ଇତ୍ଥଂ ତ୍ଵଯୋକ୍ତଂ ଶ୍ରୀକୃଷ୍ଣ ସଂଶଯୋବାଧତେ ମମ ॥ ୩,୧୦.

ଏପରି ମୁଁ ବ୍ରାହ୍ମଣଙ୍କଠାରୁ ଶୁଣିଛି, ଯାହା ବ୍ରହ୍ମା ହରିଙ୍କ ପ୍ରିୟଙ୍କୁ କହିଥିଲେ; କିନ୍ତୁ ଶ୍ରୀକୃଷ୍ଣ, ଆପଣ ଯେପରି କହିଲେ, ମୋର ମନରେ ସନ୍ଦେହ ଉପସ୍ଥିତ ହେଲା।

ଅତୋ ମେ ସଂଶଯଂ ଛିନ୍ଧି ଯଥା ନ ସ୍ଯାତ୍ତଥା ପୁନଃ । ଇତି ତଦ୍ଵଚନଂ ଶ୍ରୁତ୍ଵା କୃଷ୍ଣୋ ଵଚନମବ୍ରଵୀତ୍ ॥ ୩,୧୦.

ତେଣୁ, ମୋର ସନ୍ଦେହ ଦୂର କରନ୍ତୁ, ଯେପରି ଏହା ପୁଣି ହେବ ନାହିଁ; ଏହି କଥା ଶୁଣି, କୃଷ୍ଣ କହିଲେ।

ଶ୍ରୀକୃଷ୍ଣ ଉଵାଚ । ବ୍ରହ୍ମୋକ୍ତସ୍ଯ ମଯୋକ୍ତସ୍ଯ ଵିଵାଦୋ ନାସ୍ତି ସର୍ଵଥା । ସଂଦେହସ୍ତ୍ଵଜ୍ଞଦୃଷ୍ଟୀନାଂ ଜ୍ଞାନିନାଂ ନାସ୍ତି ସର୍ଵଥା ॥ ୩,୧୦.

ଶ୍ରୀକୃଷ୍ଣ କହିଲେ: ବ୍ରହ୍ମା କହିଥିବା କଥା ଓ ମୁଁ କହିଥିବା କଥା ମଧ୍ୟରେ କେବେ ମଧ୍ୟ ବିରୋଧ ନାହିଁ; ଅଜ୍ଞାନୀମାନଙ୍କ ପାଇଁ ମାତ୍ର ସନ୍ଦେହ ଥାଏ, ଜ୍ଞାନୀମାନଙ୍କ ପାଇଁ କେବେ ନୁହେଁ।

ଅଶୀତିହ୍ଯଷ୍ଟକା ପ୍ରୋକ୍ତା ଅଷ୍ଟପଞ୍ଚ ଖଗେଶ୍ଵର । ଚତ୍ଵାରିଂଶଦ୍ବ୍ରହ୍ମକଲ୍ପ ଏଵଂ ପ୍ରାହ ଚତୁର୍ମୁଖଃ ॥ ୩,୧୦.

ଅଷ୍ଟକାଗୁଡ଼ିକୁ ଅସୀଅଠି ବୋଲାଯାଇଛି, ଏବଂ ପଞ୍ଚାଶୀ, ଖଗେଶ୍ୱର; ଏପରି ଚତୁର୍ମୁଖ ବ୍ରହ୍ମା କହିଛନ୍ତି, ଚାଳିଶି ବ୍ରହ୍ମା କଳ୍ପରେ।

ତତ୍ତ୍ଵାନାଂ ବହୁଗୋପ୍ଯତ୍ଵାତ୍ତଥୋକ୍ତଂ ବ୍ରହ୍ମଣା ପୁରା । ଅଭିପ୍ରାଯସ୍ତ୍ଵେଵମେଵ ଜ୍ଞାତଵ୍ଯୋ ନାତ୍ର ସଂଶଯଃ ॥ ୩,୧୦.

ଏହି ତତ୍ତ୍ୱମାନଙ୍କର ଗୁପ୍ତତା ଅଧିକ ଥିବାରୁ, ପୂର୍ବରୁ ବ୍ରହ୍ମା ଏପରି କହିଥିଲେ; କିନ୍ତୁ ଅର୍ଥ ଯେପରି ମୁଁ କହିଲି, ସେହିପରି ଅଛି—ଏଥିରେ କିଛି ସନ୍ଦେହ ନାହିଁ।

ପଞ୍ଚା ଶୀତିବ୍ରହ୍ମକଲ୍ପଂ ଯେ ଵିଜାନନ୍ତି ଭୋ ଦ୍ଵିଜ । ତେନ୍ଧଂ ତମଃ ପ୍ରଵିଶନ୍ତି ସତ୍ଯଂସତ୍ଯଂ ମଯୋଦିତମ୍ ॥ ୩,୧୦.

ହେ ଦ୍ୱିଜ, ଯେମାନେ ପଞ୍ଚାଶି ବ୍ରହ୍ମ କଳ୍ପକୁ ଜାଣନ୍ତି, ସେମାନେ ଗଭୀର ଅନ୍ଧକାରକୁ ପ୍ରବେଶ କରନ୍ତି—ଏହି କଥା ମୁଁ ସତ୍ୟ ସତ୍ୟ କହୁଛି।

ଵିରଜାନନ୍ତରଂ ଵିପ୍ରଂ ତଥା ଵ୍ଯାକୃତମଂବରମ୍ । ଅନନ୍ତପାରଂ ତଦପି ଲକ୍ଷ୍ମୀସ୍ତସ୍ଯାଭିମାନିନୀ ॥ ୩,୧୦.

ହେ ବ୍ରାହ୍ମଣ, ଶୁଦ୍ଧତା ପରେ ଯେ ଅବ୍ୟକ୍ତ ଆକାଶ ଅଛି, ସେଠି ଅନନ୍ତ ଓ ଅସୀମ ଯାହା ଅଛି, ସେହି ଲକ୍ଷ୍ମୀଙ୍କର ଅଂଶ, ସେ ଏହାକୁ ନିଜ ଭାବେ ମାନନ୍ତି।

ସଂଖ୍ଯାନୁଗଣନଂ ନାମ ଯସ୍ଯ ନାସ୍ତି ମହାପ୍ରଭୋ । ନ ଦାନଂ ଜାତିପ୍ରୋକ୍ତଂ ସର୍ଵଦା ନାସ୍ତି ସଂଶଯଃ ॥ ୩,୧୦.

ହେ ମହାପ୍ରଭୁ, ଯାହାଙ୍କ ପାଖରେ କୌଣସି ଗଣନା କିମ୍ବା ହିସାବ ନାହିଁ, ଜାତିଅନୁସାରେ କୌଣସି ଦାନ ନାହିଁ—ଏହି କଥାରେ କେବେ ବି ସନ୍ଦେହ ନାହିଁ।

ଅଣ୍ଡାଭିମାନୀ ବ୍ରହ୍ମା ତୁ ଵିରାଡାଖ୍ଯୋ ହ୍ଯଭୂତ୍ତଦା । ଏଵଂ ମତଂ ସ ନିର୍ମାଯ ଭଗଵାନ୍ହରିଖ୍ଯଯଃ ॥ ୩,୧୦.

ଅଣ୍ଡର ଅଧିପତି ବ୍ରହ୍ମା, ସେତିବେଳେ ବିରାଟ୍ ନାମରେ ପରିଚିତ ହେଲେ; ଏହିପରି ମତ ଅଛି—ଭଗବାନ୍ ହରି ତାଙ୍କୁ ସୃଷ୍ଟି କରି, ଏହି ନାମରେ ପ୍ରସିଦ୍ଧ ହେଲେ।

ଵିଶେଷାତ୍ତତ୍ର ଗରୁଡ ଦେଵୈସ୍ତତ୍ତ୍ଵାଭିମାନିଭିଃ । ଅଧଶ୍ଚୋର୍ଧ୍ଵଂ ତଦାକ୍ରମ୍ଯ ହରିସ୍ତିଷ୍ଠତି ସର୍ଵଦା ॥ ୩,୧୦.

ହେ ଗରୁଡ଼, ତାହାଠାରେ ତତ୍ତ୍ୱର ଅଧିପତି ଦେବତାମାନେ ସହିତ, ହରି ସବୁବେଳେ ଉପରେ ଓ ତଳେ ବ୍ୟାପି ଅଛନ୍ତି।

ଏଵଂ ପ୍ରାକୃତସର୍ଗୋକ୍ତିର୍ଵୈକୃତଂ ଶୃଣୁ ପକ୍ଷିରାଟ୍ ॥ ୩,୧୦.

ଏଭଳି ପ୍ରାକୃତ ସୃଷ୍ଟିର କଥା କହିଲି; ବର୍ତ୍ତମାନ ଦ୍ୱିତୀୟ ସୃଷ୍ଟିର ବିବରଣୀ ଶୁଣ, ହେ ପକ୍ଷୀରାଜ।

ଗରୁଡ ଉଵାଚ । ସୃଷ୍ଟିରୁକ୍ତା ତ୍ଵଯା ପୂର୍ଵଂ ଶ୍ରୁତା ସମ୍ଯଙ୍ମଯା ହରେ ॥ ୩,୧୦.

ଗରୁଡ଼ କହିଲେ: ହେ ହରି, ଆପଣ ପୂର୍ବରୁ ସୃଷ୍ଟିର ବିବରଣୀ କହିଥିଲେ, ମୁଁ ଏହାକୁ ଭଲଭାବେ ଶୁଣିଛି।

କିଂ ନାମ ପ୍ରାକୃତଂ ଜ୍ଞେଯଂ ତଥା କିଂ ଵୈକୃତଂ ପ୍ରଭୋ । ଏତଦ୍ଵିସ୍ତୀର୍ଯ ମେ ବ୍ରୂହି ଶ୍ରୋତୁଂ କୌତୂହଲଂ ହି ମେ ॥ ୩,୧୦.

ପ୍ରଭୁ, କ'ଣ ପ୍ରାକୃତ ସୃଷ୍ଟି ବୋଲି ଜଣାଯାଏ, ଏବଂ କ'ଣ ଦ୍ୱିତୀୟ ସୃଷ୍ଟି? ଏହି କଥାକୁ ମୋତେ ଏକଦମ ସ୍ପଷ୍ଟ ଭାବେ କୁହନ୍ତୁ, କାରଣ ମୋର ଏଥିରେ ଅଧିକ ଆଗ୍ରହ ଅଛି।

ଶ୍ରୀକୃଷ୍ଣ ଉଵାଚ । ଅଵ୍ଯକ୍ତାଦ୍ଯାଃ ପୃଥିଵ୍ଯନ୍ତା ଅଣ୍ଡାଚ୍ଚ ବହିରୁଦ୍ଭଵାଃ । ତେ ସର୍ଵେ ପ୍ରାକୃତାଃ ପ୍ରୋକ୍ତାସ୍ତେଷାଂ ଜ୍ଞାନାଦ୍ଵିମଚ୍ଯତେ ॥ ୩,୧୦.

ଶ୍ରୀକୃଷ୍ଣ କହିଲେ: ଅବ୍ୟକ୍ତରୁ ଆରମ୍ଭ କରି ପୃଥିବୀ ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ, ଏବଂ ଅଣ୍ଡର ବାହାରେ ଯାହା ଉତ୍ପନ୍ନ ହୁଏ—ସେଗୁଡ଼ିକୁ ପ୍ରାକୃତ ସୃଷ୍ଟି ବୋଲି କୁହାଯାଏ; ଏହାକୁ ଜ୍ଞାନ ଦ୍ୱାରା ବୁଝାଯାଏ।

ବ୍ରହ୍ମାଡଂ ଵିକୃତଂ ଜ୍ଞେଯଂ ବ୍ରହ୍ମାଣ୍ଡାନ୍ତଃ ଖଗେଶ୍ଵର । ଯା ସୃଷ୍ଟିରୁଚ୍ଯତେ ସଦ୍ଭିଃ ସୈଵୋକ୍ତା ଵିକୃତେତି ଚ ॥ ୩,୧୦.

ହେ ପକ୍ଷୀମହାରାଜ, ବ୍ରହ୍ମାଣ୍ଡର ଯେ ପରିବର୍ତ୍ତିତ ଅଂଶ, ତାକୁ ଦ୍ୱିତୀୟ ବୋଲି ଜଣାଯିବ; ବ୍ରହ୍ମାଣ୍ଡ ଭିତରେ ଯେ ସୃଷ୍ଟିକୁ ବୁଦ୍ଧିମାନମାନେ କହନ୍ତି, ସେହିଠାରେ ଏହାକୁ ଦ୍ୱିତୀୟ ସୃଷ୍ଟି ବୋଲି କୁହାଯାଏ।

ସୃଷ୍ଟିଶ୍ଚ ପ୍ରଲଯଶ୍ଚୈଵ ସଂସାରୋ ଭକ୍ତିରେଵ ଚ । ଦେଵତା ଋଷିମୁଖ୍ଯାଶ୍ଚ ଲୋକା ଭୂରାଦଯସ୍ତଥା ॥ ୩,୧୦.

ସୃଷ୍ଟି ଓ ପ୍ରଳୟ, ସଂସାର, ଭକ୍ତି, ପ୍ରଧାନ ଦେବତା ଓ ଋଷିମାନେ, ଏବଂ ଭୂଲୋକ ଆଦି ଲୋକମାନେ—

ଅନାଦ୍ଯନନ୍ତକାଲୀନାଃ ସର୍ଵଦୈକପ୍ରକାରକାଃ । ଜଗତ୍ପ୍ରଵାହଃ ସତ୍ଯୋଽଯଂ ନୈଵ ମିଥ୍ଯା କଥଞ୍ଚନ ॥ ୩,୧୦.

ଏମାନେ ସବୁ ଆଦିହୀନ ଓ ଅନନ୍ତ, ସବୁବେଳେ ଏକ ପ୍ରକାରର; ଏହି ଜଗତର ପ୍ରବାହ ସତ୍ୟ, କେବେ ବି ମିଥ୍ୟା ନୁହେଁ।