ଗରୁଡପୁରାଣମ୍

ଶ୍ରୀଗରୁଡ ଉଵାଚ । ଅଜାନଜସ୍ଵରୂପଂ ଚ ବ୍ରୂହି କୃଷ୍ଣ ମହାମତେ । ତଦନ୍ଯାଂଶ୍ଚ କ୍ରମେଣେଵ ଵକ୍ତୁଂ କୃଷ୍ଣ ତ୍ଵମର୍ହସି ॥ ୩,୯.

ଶ୍ରୀଗରୁଡ଼ କହିଲେ— ହେ କୃଷ୍ଣ, ବଡ଼ ଜ୍ଞାନୀ, ତୁମେ ମୋତେ ଅଜାନମାନଙ୍କର ସ୍ୱରୂପ ବ୍ୟଖ୍ୟା କର। ଏହା ସହିତ ଅନ୍ୟମାନଙ୍କ ବିଷୟରେ ମଧ୍ୟ କ୍ରମକ୍ରମେ କହ।

ଶ୍ରୀକୃଷ୍ଣ ଉଵାଚ । ଅଜାନାଖ୍ଯା ଦେଵତାସ୍ତୁ ତତ୍ତଦ୍ଦେଵକୁଲେ ଭଵାଃ । ଅଜାନଦେଵତାସ୍ତା ହି ତେଭ୍ଯୋଗ୍ର୍ଯାଃ କର୍ମଦେଵତାଃ ॥ ୩,୯.

ଶ୍ରୀକୃଷ୍ଣ କହିଲେ— ଅଜାନ ନାମକ ଦେବତାମାନେ ନିଜ ନିଜ ଦେବଲୋକରେ ବସିଥାନ୍ତି। ଏହି ଅଜାନ ଦେବତାମାନେ କର୍ମ ଜନ୍ମ ଦେବତାମାନେଠାରୁ ଉତ୍ତମ।

ଵିରାଧଶ୍ଚାରୁଦେଷ୍ଣଶ୍ଚ ତଥା ଚିତ୍ରରଥସ୍ତଥା । ଧୃତରାଷ୍ଟ୍ରଃ କିଶୋରଶ୍ଚ ହୂହୂର୍ହାହାସ୍ତଥୈଵ ଚ ॥ ୩,୯.

ବିରାଧ, ଆରୁଦେଷ୍ଣ, ଚିତ୍ରରଥ, ଧୃତରାଷ୍ଟ୍ର, କିଶୋର, ହୁହୁଁ ଓ ହାହା—

ଵିଦ୍ଯାଧରଶ୍ଚୋଗ୍ରସେନୋ ଵିଶ୍ଵାଵସୁପରାଵସୂ । ଚିତ୍ରସେନଶ୍ଚ ଗୋପାଲୋ ବଲଃ ପଞ୍ଚଦଶ ସ୍ମୃତାଃ ॥ ୩,୯.

ବିଦ୍ୟାଧର, ଉଗ୍ରସେନ, ବିଶ୍ୱାବସୁ, ପରାବସୁ, ଚିତ୍ରସେନ, ଗୋପାଳ ଓ ବଳ—ଏହି ପନ୍ଦରଜଣ ମନେ ରଖାଯାନ୍ତି।

ଏଵମାଦ୍ଯାଶ୍ଚ ଗନ୍ଧର୍ଵାଃ ଶତସଂଖ୍ଯାଃ ଖଗେଶ୍ଵର । ଅଜାନଜସମା ଜ୍ଞେଯା ମୁକ୍ତୌ ସଂସାର ଏଵ ଚ ॥ ୩,୯.

ଏଭଳି, ଖଗରାଜ, ଶତଶଂଖ୍ୟକ ପ୍ରମୁଖ ଗନ୍ଧର୍ବମାନେ ମଧ୍ୟ ମୁକ୍ତି ଓ ସଂସାରରେ ଅଜାନମାନଙ୍କ ସମାନ ବୋଲି ଜଣାଯିବା ଉଚିତ।

ଅଜ୍ଞାନଜାସ୍ତୁ ମେ ଦେଵାଃ କର୍ମଜେଭ୍ଯଃ ଶତାଵରାଃ । ଘୃତାଚୀ ମେନକା ରଂଭା ଉର୍ଵଶୀ ଚ ତିଲୋତ୍ତମା ॥ ୩,୯.

କିନ୍ତୁ ମୋ ଅଜ୍ଞାନ ଜନ୍ମ ଦେବତାମାନେ କର୍ମ ଜନ୍ମ ଦେବତାମାନେଠାରୁ ଶତଗୁଣ ଅଧମ—ଘୃତାଚୀ, ମେନକା, ରମ୍ଭା, ଉର୍ବଶୀ ଓ ତିଲୋତ୍ତମା।

ସୁକେତୁଃ ଶବରୀ ଚୈଵ ମଞ୍ଜୁଘୋଷା ଚ ପିଙ୍ଗଲା । ଇତ୍ଯାଦିକଂ ଯକ୍ଷରତ୍ନଂ ସହ ସଂପରିକୀର୍ତିତମ୍ ॥ ୩,୯.

ସୁକେତୁ, ଶବରୀ, ମଞ୍ଜୁଘୋଷା, ପିଙ୍ଗଳା ଓ ଏମିତି ଅନ୍ୟାନ୍ୟ ଯକ୍ଷମାନଙ୍କ ମୁଖ୍ୟ ମଣିମାନେ ମଧ୍ୟ ସେମାନଙ୍କ ସହିତ ଉଲ୍ଲେଖ ହୋଇଛନ୍ତି।

ଅଜାନଜସମା ହ୍ଯେତେ କର୍ମଜେଭ୍ଯଃ ଶତାଵରାଃ । ଵିଶ୍ଵାମିତ୍ରୋ ଵସିଷ୍ଠଶ୍ଚ ନାରଦଶ୍ଚ୍ଯଵନସ୍ତଥା ॥ ୩,୯.

ଏମାନେ ଅଜାନ ସମାନ ହେଲେ ମଧ୍ୟ କର୍ମ ଜନ୍ମ ଦେବତାମାନେଠାରୁ ଶତଗୁଣ କମ୍—ବିଶ୍ୱାମିତ୍ର, ବଶିଷ୍ଠ, ନାରଦ ଓ ଚ୍ୟବନ।

ଉତଥ୍ଯଶ୍ଚ ମୁନିଶ୍ଚୈତାନ୍ଦ୍ରାଜପିତ୍ଵା ଖଗେଶ୍ଵର । ଋଷଯଶ୍ଚ ମହାତ୍ମାନୋ ହ୍ଯଜାନଜସମାଃ ସ୍ମୃତାଃ ॥ ୩,୯.

ଉତଥ୍ୟ ଓ ଅନ୍ୟ ଋଷିମାନେ, ରାଜା ହୋଇ ଶାସନ କରିଥିଲେ, ଖଗରାଜ, ସେମାନେ ମଧ୍ୟ ଅଜାନ ସମାନ ମହାତ୍ମା ଋଷି ବୋଲି ମନ୍ତ୍ରଣା କରାଯାନ୍ତି।

ଶତର୍ଚିଃ କଶ୍ଯପୋ ଜ୍ଞେଯୋ ମଧ୍ଯମଶ୍ଚ ପରାଶରଃ । ପାଵମାନ୍ଯଃ ପ୍ରଗାଥଶ୍ଚ କ୍ଷୁଦ୍ରସୂକ୍ତଶ୍ଚ ଦେଵଲଃ ॥ ୩,୯.

ଶତର୍ଚ୍ଚି, କଶ୍ୟପ, ମଧ୍ୟମ, ପରାଶର, ପାବମାନ୍ୟ, ପ୍ରଗାଥ, କ୍ଷୁଦ୍ରସୂକ୍ତ ଓ ଦେବଳ—

ଗୃତ୍ସମଦୋ ହ୍ଯାସୁରିଶ୍ଚ ଭରଦ୍ଵାଜୋଥ ମୁଦ୍ଗଲଃ । ଉଦ୍ଦାଲକୋ ହ୍ଯୃଷ୍ଯଶୃଙ୍ଗଃ ଶଙ୍ଖଃ ସତ୍ଯଵ୍ରତସ୍ତଥା ॥ ୩,୯.

ଗୃତ୍ସମଦ, ଆସୁରି, ଭରଦ୍ୱାଜ, ମୁଦ୍ଗଳ, ଉଦ୍ଦାଳକ, ଋଷ୍ୟଶୃଙ୍ଗ, ଶଂଖ ଓ ସତ୍ୟବ୍ରତ—

ସୁଯଜ୍ଞଶ୍ଚୈଵ ବାଭ୍ରଵ୍ଯୋ ମାଣ୍ଡୂକଶ୍ଚୈଵ ବାଷ୍କଲଃ । ଧର୍ମାଚାର୍ଯସ୍ତଥାଗସ୍ତ୍ଯୋ ଦାଲ୍ଭ୍ଯୋ ଦାର୍ଢ୍ଯଚ୍ଯୁତସ୍ତଥା ॥ ୩,୯.

ସୁୟଜ୍ଞ, ବାଭ୍ରବ୍ୟ, ମାଣ୍ଡୂକ, ବାଷ୍କଳ, ଧର୍ମାଚାର୍ଯ୍ୟ, ଅଗସ୍ତ୍ୟ, ଦାଲ୍ଭ ଓ ଦାଢ଼୍ୟଚ୍ୟୁତ—

କଵଷୋ ହରିତଃ କଣ୍ଵୋ ଵିରୂପୋ ମୁସଲସ୍ତଥା । ଵିଷ୍ଣୁଵୃଦ୍ଧଶ୍ଚ ଆତ୍ରେଯଃ ଶ୍ରୀଵତ୍ସୋ ଵତ୍ସଲେତ୍ଯପି ॥ ୩,୯.

କବଷ, ହରିତ, କଣ୍ବ, ବିରୂପ, ମୁସଳ, ବିଷ୍ଣୁବୃଦ୍ଧ, ଆତ୍ରେୟ, ଶ୍ରୀବତ୍ସ ଓ ବତ୍ସଳ ମଧ୍ୟ।

ଭାର୍ଗଵଶ୍ଚାପ୍ନଵାନଶ୍ଚ ମାଣ୍ଡୂକେଯସ୍ତଥୈଵ । ମଣ୍ଡୂକଶ୍ଚୈଵ ଜାବଚଲିଃ ଵୀତିହଵ୍ଯସ୍ତଥୈଵ ଚ ॥ ୩,୯.

ଭାର୍ଗବ, ଆପ୍ନବାନ, ମାଣ୍ଡୂକେୟ, ମଣ୍ଡୂକ, ଜାବଚଳି ଓ ବୀତିହବ୍ୟ ମଧ୍ୟ ଏଭଳି ମହାର୍ଷି ଅଟୁଟ ରହିଛନ୍ତି ।

ଗୃତ୍ସମଦଃ ଶୌନକଶ୍ଚ ଇତ୍ଯାଦ୍ଯା ଋଷଯଃ ସ୍ମୃତାଃ । ଏତେଷାଂ ଶ୍ରଵଣାଦେଵ ହରିଃ ପ୍ରୀଣାତି ସର୍ଵଦା ॥ ୩,୯.

ଗୃତ୍ସମଦ ଓ ଶୌନକ ମଧ୍ୟ ଏମିତି ଋଷି ଭାବେ ସ୍ମରଣ କରାଯାନ୍ତି; ସେମାନଙ୍କ ନାମ କେବଳ ଶୁଣିଲେ ମଧ୍ୟ ହରି ସଦା ପ୍ରସନ୍ନ ହୁଅନ୍ତି ।

ବ୍ରୁଵେ ଦ୍ଵ୍ଯଷ୍ଟସହସ୍ରଂ ଚ ଶୃଣୁ ତାର୍କ୍ଷ୍ଯ ମମ ସ୍ତ୍ରିଯଃ । ଅଗ୍ନିପୁତ୍ରାସ୍ତୁ ଯଦ୍ଦ୍ଵ୍ଯଷ୍ଟସହସ୍ରଞ୍ଚ ମମ ସ୍ତ୍ରିଯଃ । ଅଜାନଜସମା ହ୍ଯେତା (ତେ) ନାତ୍ର କାର୍ଯା ଵିଚାରଣା ॥ ୩,୯.

ମୁଁ ତୁମକୁ କହୁଛି, ତାର୍କ୍ଷ୍ୟ, ମୋର ଅଠ ହଜାର ଜଣେ ଘରବାଳି ଅଛନ୍ତି; ଅଗ୍ନିର ସନ୍ତାନ ଯେଉଁମାନେ, ସେମାନେ ମଧ୍ୟ ଅଠ ହଜାର ଅଟେ, ଏହିମାନେ ଅଜାନା ସମାନ। ଏଠାରେ ଆଉ କିଛି ପ୍ରଶ୍ନ କରିବାର ଆବଶ୍ୟକତା ନାହିଁ।

ତ୍ଵଷ୍ଟୁଃ ପୁତ୍ରୀ କଶେରୂଶ୍ଚ ତାସାଂ ମଧ୍ଯେ ଗୁଣାଧିକା । ତଦନନ୍ତରଜାନ୍ଵକ୍ଷ୍ଯେ ଶୃଣୁ ସମ୍ଯକ୍ଖଗେଶ୍ଵର ॥ ୩,୯.

ସେମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ, ତ୍ୱଷ୍ଟାର କନ୍ୟା କଶେରୁ ଗୁଣରେ ସବୁଠାରୁ ଉତ୍କୃଷ୍ଟ। ଏବେ ତା'ପରେ ଯେଉଁମାନେ ଜନ୍ମ ନେଇଛନ୍ତି, ସେମାନଙ୍କ ବିଷୟରେ କହିବି—ଠିକ୍‌ଭଳି ଶୁଣ, ପକ୍ଷୀମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ଶ୍ରେଷ୍ଠ।

ଆଜାନେଭ୍ଯସ୍ତୁ ପିତରଃ ସପ୍ତଭ୍ଯୋନ୍ଯେ ଶତାଵରାଃ । ତଥାଧିକା ହି ପିତର ଇତି ଵେଦଵିଦାଂ ମତମ୍ ॥ ୩,୯.

ଅଜାନାମାନେଠାରୁ ସାତଟି ଅନ୍ୟ ପିତୃମାନେ ଅଛନ୍ତି, ପ୍ରତ୍ୟେକ ଦଳରେ ଶତାଧିକ ପିଢି ଅଛି। ଏହିପରି ଭାବରେ ପିତୃମାନେ ବହୁତ ଅଟନ୍ତି ବୋଲି ବେଦଜ୍ଞମାନେ କହନ୍ତି।

ତଦନନ୍ତରାଜାନ୍ଵକ୍ଷ୍ଯେ ଶୃଣୁ ତ୍ଵଂ ଦ୍ଵିଜସତ୍ତମ । ଅଷ୍ଟାଭ୍ଯୋ ଦେଵଗନ୍ଧର୍ଵା ଅଷ୍ଟୋତ୍ତରଶତଂ ଵିନା ॥ ୩,୯.

ଏବେ ମୁଁ ତୁମକୁ ଅଜାନା ପରେ ଯେଉଁମାନେ ଜନ୍ମ ନେଇଛନ୍ତି, ସେମାନଙ୍କ ବିଷୟରେ କହିବି—ଶୁଣ, ଦ୍ୱିଜମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ଶ୍ରେଷ୍ଠ; ଏଠି ଅଠଟି ଦେବ ଓ ଗନ୍ଧର୍ବ ଦଳ ଅଛି, ଯାହାରୁ ଏକ ଶତ ଆଠ ଛାଡ଼ି ଦିଅ।

ତେଭ୍ଯଃ ଶତଗୁଣାନନ୍ଦା ଦେଵପ୍ରେଷ୍ଯାସ୍ତୁ ମୁଖ୍ଯତଃ । ସ୍ଵମୁଖେନେଵ ଦେଵୈଶ୍ଚ ଆଜ୍ଞାପ୍ଯାଃ ସର୍ଵଦା ଗଣାଃ ॥ ୩,୯.

ସେମାନଙ୍କଠାରୁ ଦେବତାଙ୍କର ସେବକମାନେ ଶତଗୁଣ ଅଧିକ ଆନନ୍ଦରେ ରହନ୍ତି ଏବଂ ପ୍ରଧାନତଃ ଦେବତାଙ୍କୁ ସେବା କରନ୍ତି। ଏହି ସମସ୍ତ ଗୋଷ୍ଠୀମାନେ ସଦା ଦେବତାମାନେ ନିଜେ ନିଜେ ଆଦେଶ ଦେଇ ଚଳାନ୍ତି।

ଆଖ୍ଯାତା ଦେଵଗନ୍ଧର୍ଵାସ୍ତେଭ୍ଯସ୍ତେ ଚ ଶତାଵରାଃ । ତେଭ୍ଯସ୍ତୁ କ୍ଷିତିପା ଜ୍ଞେଯା ଅଵରାଶ୍ଚ ଶତୈର୍ଗୁଣୈଃ ॥ ୩,୯.

ଦେବ-ଗନ୍ଧର୍ବମାନେ ବର୍ଣ୍ଣିତ ହୋଇଛନ୍ତି, ସେମାନଙ୍କଠାରୁ ଶତଶଃ ପିଢି ଉତ୍ପନ୍ନ ହୁଏ। ସେମାନଙ୍କଠାରୁ ରାଜାମାନେ ଜଣାଯାନ୍ତି, ଏବଂ ସେମାନଙ୍କଠାରୁ ଅଧମମାନେ ଶତଗୁଣ ଅଧିକ ହୁଅନ୍ତି।

ତେଭ୍ଯଃ ଶତଗୁଣାଜ୍ଞେଯା ମାନୁଷେଷୂତ୍ତମା ଗଣାଃ । ଏଵଂ ପ୍ରାସଂଗିକାନୁକ୍ତ୍ଵା ପ୍ରକୃତଂ ହ୍ଯନୁସରାମ୍ଯହମ୍ । ଏଵଂ ବ୍ରହ୍ମାଦଯୋ ଦେଵା ଲକ୍ଷ୍ମ୍ଯାଦ୍ଯା ଅପି ସର୍ଵଶଃ ॥ ୩,୯.

ସେମାନଙ୍କଠାରୁ ମଣିଷମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ଶ୍ରେଷ୍ଠ ଗୋଷ୍ଠୀମାନେ ଶତଗୁଣ ଅଧିକ ଅଛନ୍ତି। ଏଭଳି ସମ୍ପୃକ୍ତ ବିଷୟ ଉଲ୍ଲେଖ କରି ସେଉଁଠାରେ ମୁଁ ପୁନି ପ୍ରଧାନ କଥାକୁ ଫେରୁଛି। ଏଭଳି ବ୍ରହ୍ମା ଓ ଅନ୍ୟାନ୍ୟ ଦେବତାମାନେ, ଲକ୍ଷ୍ମୀ ଓ ଅନ୍ୟମାନେ ସମସ୍ତ ଦିଗରେ ବିଦ୍ୟମାନ।

ସ୍ତୁତ୍ଵା ତୂଷ୍ଣୀଂ ସ୍ଥିତାଃ ସର୍ଵେ ପ୍ରାଞ୍ଜଲୀକୃତ୍ଯ ଭୋ ଦ୍ଵିଜ ॥ ୩,୯.

ସମସ୍ତେ ପ୍ରଶଂସା କରି ହାତ ଜୋଡି ଶାନ୍ତ ଭାବେ ଦଁଡାଇ ରହିଲେ, ହେ ଦ୍ୱିଜ।

ଇତି ସ୍ତୁତଶ୍ଚ ଦେଵେଶୋ ଭଗଵାନ୍ ହରିରଵ୍ଯଯଃ । ତେଷାମାଯତନଂ ଦାତୁଂ ମନସା ସମଚିନ୍ତଯତ୍ ॥ ୩,୯.

ଏଭଳି ପ୍ରଶଂସା ଶୁଣି, ଦେବମାନ୍ୟଙ୍କର ନାଥ, ଅବିନାଶୀ ହରି, ସେମାନଙ୍କୁ ଏକ ନିବାସ ସ୍ଥାନ ଦେବାକୁ ମନେ ଭାବିଲେ।

ଇଦଂ ପଵିତ୍ରମାରୋଗ୍ଯଂ ପୁଣ୍ଯଂ ପାପପ୍ରଣାଶନମ୍ । ହରିପ୍ରସାଦଜନକଂ ସ୍ଵରୂପସୁଖସାଧନମ୍ ॥ ୩,୯.

ଏହା ପବିତ୍ର, ଆରୋଗ୍ୟଦାୟକ, ପୁଣ୍ୟମୟ ଏବଂ ପାପକୁ ନଶ୍ଟ କରେ; ଏହା ହରିଙ୍କର କୃପା ଦେଇଥାଏ ଏବଂ ନିଜ ମୂଳ ସ୍ୱରୂପର ସୁଖକୁ ପ୍ରାପ୍ତ କରାଏ।

ଇଦଂ ତୁ ସ୍ତଵନଂ ଵିପ୍ରା ନ ପଠନ୍ତୀହ ମାନଵାଃ । ନ ଶୃଣ୍ଵନ୍ତି ଚ ଯେ ନିତ୍ଯଂ ତେ ସର୍ଵେ ଚୈଵ ମାଯିନଃ ॥ ୩,୯.

ହେ ବ୍ରାହ୍ମଣମାନେ, ଏହି ସ୍ତୁତିକୁ ଯେଉଁ ମାନବମାନେ ପଢ଼ନ୍ତି ନାହିଁ କିମ୍ବା ନିତ୍ୟ ଶୁଣନ୍ତି ନାହିଁ, ସେମାନେ ସମସ୍ତେ ଭ୍ରମରେ ପଡ଼ିଛନ୍ତି।

ନସ୍ମରନ୍ତୋନ୍ତରଂ ନିତ୍ଯଂ ଯେ ଭୁଞ୍ଜନ୍ତି ନରାଧମାଃ । ତୈର୍ଭୁକ୍ତା ସତତଂ ଵିଷ୍ଠା ସଦା କ୍ରିମିଶତୈର୍ଯୁତା ॥ ୩,୯.

ଯେ ଦୁଷ୍ଟ ମଣିଷମାନେ ଏହାକୁ ମନରେ ସ୍ମରଣ କରନ୍ତି ନାହିଁ ଏବଂ ଖାଦ୍ୟ ଭୋଗ କରନ୍ତି, ସେମାନେ ସବୁବେଳେ ପରିସ୍କୃତ ନହୋଇ, କୀଟପତଙ୍ଗରେ ଭରିଥିବା ଅପବିତ୍ର ଜିନିଷ ଖାଉଛନ୍ତି।

ଶ୍ରୀଗରୁଡମହାପୁରାଣମ୍ ୧୦ ଗରୁଡ ଉଵାଚ । ଦେଵୈରେଵଂ ସ୍ତୁତୋ ଵିଷ୍ଣୁର୍ଭଗଵାନ୍ସାତ୍ତ୍ଵତାଂ ପତିଃ । କୀଦୃଶଂ ହ୍ଯାଶ୍ରଯଂ ଦତ୍ତ୍ଵୈଷାଂ ଵିଵେଶ ମହାପ୍ରଭୁଃ ॥ ୩,୧୦.

ଗରୁଡ଼ ପଚାରିଲେ: ଦେବତାମାନେ ଏଭଳି ପ୍ରଶଂସା କରିବା ପରେ, ସାତ୍ତ୍ୱତମାନଙ୍କର ପ୍ରଭୁ, ଭଗବାନ ବିଷ୍ଣୁ କେଉଁ ପ୍ରକାରର ଆଶ୍ରୟ ଦେଲେ ଏବଂ ସେ ମହାପ୍ରଭୁ କିପରି ସେଠାକୁ ପ୍ରବେଶ କଲେ?

ଏତଦ୍ଵେଦିତୁମିଚ୍ଛାମି କୃଷ୍ଣକୃଷ୍ଣ ମହାପ୍ରଭୋ । ସମ୍ଯଗ୍ବ୍ରୂହି ଦଯାଲୋ ତ୍ଵଂ ଯଦି ମଚ୍ଛ୍ରୋତ୍ରମର୍ହତି ॥ ୩,୧୦.

ମୁଁ ଏହି କଥା ଜାଣିବାକୁ ଚାହେଁ, ହେ କୃଷ୍ଣ, ହେ ମହାପ୍ରଭୁ, ଦୟାକରି ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ ଭାବରେ ମୋତେ କୁହ, ଯଦି ମୋ କାନ ଏହା ଶୁଣିବାକୁ ଯୋଗ୍ୟ।