ଗରୁଡପୁରାଣମ୍

ନିରୃତିରୁଵାଚ । ଯୋଗେନ ତ୍ଵଯ୍ଯର୍ପିତଯା ଚ ଭକ୍ତ୍ଯା ସଂଯାନ୍ତି ଲୋକାଃ ପରମାଂ ଗତିଂ ଚ । ଆସେଵଯା ସର୍ଵଗୁଣାଧିକାନାଂ ଜ୍ଞାନେନ ଵୈରାଗ୍ଯଯୁତେନଦଵେ ॥ ୩,୮.

ନିରୃତି କହିଲେ: ଯୋଗ ଓ ଭକ୍ତି ଦ୍ୱାରା ତୁମ୍ଭ ପାଖରେ ନିବେଶ କଲେ ଲୋକମାନେ ସର୍ବୋଚ୍ଚ ଗତିକୁ ପ୍ରାପ୍ତ କରନ୍ତି; ସମସ୍ତ ଗୁଣରେ ଶ୍ରେଷ୍ଠମାନେଙ୍କ ସେବା, ଜ୍ଞାନ ଓ ବୈରାଗ୍ୟ ସହିତ।

ଚିତ୍ତସ୍ଯ ନିଗ୍ରହେଣୈଵ ଵିଷ୍ଣୋର୍ଯାନ୍ତି ପରଂ ପଦମ୍ । ଅତୋ ମାଂ ପାହି ଦଯଯା ସଦା ତାରାସମଂ ପ୍ରଭୋ । ତଦନନ୍ତରଜା ସ୍ତୋତୁଂ ପ୍ରାଵହୀ ତଂ ପ୍ରଚକ୍ରମେ ॥ ୩,୮.

ମନ ନିୟନ୍ତ୍ରଣ କରିଲେ ମାତ୍ର, ବିଷ୍ଣୁଙ୍କ ପରମ ପଦକୁ ପ୍ରାପ୍ତ ହେଉଛନ୍ତି; ତେଣୁ, ହେ ପ୍ରଭୁ, ଦୟା କରି ସଦା ମୋତେ ତାରା ସମାନ ରକ୍ଷା କର। ନିରୃତି ପରେ ପ୍ରବାହୀ ସ୍ତୁତି କରିବାକୁ ଆରମ୍ଭ କଲେ।

ପ୍ରଵାହ୍ଯୁଵାଚ । ସୁତାଃ ପ୍ରସଂଗେନ ଭଵନ୍ତି ଵୀର୍ଯାତ୍ତଵ ପ୍ରସାଦାତ୍ପରମାଃ ସମ୍ପଦଶ୍ଚ । ଯା ହ୍ଯୁତ୍ତମଶ୍ଲୋକରସାଯନାଃ କଥାସ୍ତତ୍ସେଵନାଦାସ୍ତ୍ଵପଵର୍ଗଵର୍ତ୍ମନି ॥ ୩,୮.

ପ୍ରବାହୀ କହିଲେ: ସମ୍ପର୍କ ଦ୍ୱାରା ସନ୍ତାନ ହୁଏ, ତୁମ୍ଭ କୃପାରେ ଶ୍ରେଷ୍ଠ ଶକ୍ତି ଓ ଧନ ମିଳେ; ଯେଉଁ କଥା ଉତ୍ତମ ଶ୍ରୀବନ୍ଦନାର ଅମୃତ, ସେଗୁଡ଼ିକର ସେବା କଲେ ମୁକ୍ତିର ପଥ ମିଳେ।

ଭକ୍ତିର୍ଭଵେତ୍ସର୍ଵଦା ଦେଵଦେଵ ସଦାପ୍ଯହଂ ନିରୃତେଃ ସାମ୍ଯମେଵ । ସହର୍ଭାଷ୍ଯକୋମିତ୍ରଃ ତ୍କଯୀତାରଃ ପ୍ରକୀର୍ତିତାଃ ॥ ୩,୮.

ଭକ୍ତି ସଦା ହେଉ, ହେ ଦେବଦେବ; ମୁଁ ସଦା ନିରୃତି ସମାନ। ସହର୍ଭାଷ୍ୟ, କୋମିତ୍ର, ତ୍କୟୀ ଓ ତାରା ନାମ ଦିଆଯାଇଛି।

କୋଣାଧିପୋ ନିରୃତିଶ୍ଚ ପ୍ରାଵହୀ ପ୍ରଵହପ୍ରିଯା । ଚତ୍ଵାର ଏତେ ପର୍ଜନ୍ଯାତ୍ତ୍ରିଗୁଣାଃ ପରିକୀର୍ତିତାଃ ॥ ୩,୮.

କୋଣାଧିପ, ନିରୃତି, ପ୍ରବାହୀ ଓ ପ୍ରବାହ ପ୍ରିୟା—ଏହି ଚାରିଜଣ ପର୍ଜନ୍ୟଠାରୁ ତିନିଗୁଣି କମ୍ ବୋଲି କୁହାଯାଏ।

ତଦନନ୍ତରଜାନ୍ଵକ୍ଷ୍ଯେ ତାଞ୍ଛୃଣୁ ତ୍ଵଂ ଖଗେଶ୍ଵର । ପ୍ରଵାହଭାର୍ଯାନନ୍ତରଜୋ ଵିଷ୍ଵକ୍ସେନୋଥପାର୍ଷଦଃ । ଵାଯୁପୁତ୍ରୋ ମହାଭାଗଃ ହରିଂ ସ୍ତୋତୁଂ ପ୍ରଚକ୍ରମେ ॥ ୩,୮.

ଏହା ପରେ, ମୁଁ ତୁମକୁ ପରବର୍ତ୍ତୀ ଯେଉଁମାନେ ଆସିଛନ୍ତି ସେମାନଙ୍କ ବିଷୟରେ କହିବି—ଖଗରାଜ, ଆଗ୍ରହରେ ଶୁଣ। ବାୟୁଙ୍କ ପତ୍ନୀ ପରେ ଜନ୍ମ ନେଇଥିବା, ବଡ଼ ଭାଗ୍ୟଶାଳୀ ବାୟୁପୁତ୍ର ଏବଂ ହରିଙ୍କ ପ୍ରଧାନ ପାର୍ଷଦ ବିଷ୍ୱକ୍ସେନ, ହରିଙ୍କୁ ସ୍ତୁତି କରିବାକୁ ଆରମ୍ଭ କଲେ।

ଵିଷ୍ଵକ୍ସେନ ଉଵାଚ । ଭଗଵାନ୍ମୋକ୍ଷଦଃ କୃଷ୍ଣଃ ପୂର୍ଣାନନ୍ଦୋ ସଦାଯଦି । ଯଦି ସ୍ଯାତ୍ପରମା ଭକ୍ତିର୍ହ୍ଯ ପରୋକ୍ଷତ୍ଵସାଧନା ॥ ୩,୮.

ବିଷ୍ୱକ୍ସେନ କହିଲେ— ଭଗବାନ କୃଷ୍ଣ ମୁକ୍ତି ଦେଇଥିବା, ସଦା ପୂର୍ଣ୍ଣ ଆନନ୍ଦର ମୂର୍ତ୍ତି। ଯଦି କେହି ପରମ ଭକ୍ତି ରଖନ୍ତି, ଯେଉଁଥିରେ ପ୍ରତ୍ୟକ୍ଷ ନ ହେଲେ ମଧ୍ୟ, ସେଠାରେ ମୁକ୍ତି ନିଶ୍ଚିତ।

ତଥା ସ୍ଵଗୁରୁମାରଭ୍ଯ ବ୍ରହ୍ମାନ୍ତେଷୁ ଚ ସାଧୁଷୁ । ତଦ୍ଯୋଗ୍ଯତାନୁସାରେଣ ଭକ୍ତିର୍ନିଷ୍କପଟା ଯଦି ॥ ୩,୮.

ଏହିପରି, ନିଜ ଗୁରୁଠାରୁ ଆରମ୍ଭ କରି ବ୍ରହ୍ମା ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ସଦ୍ଗୁଣୀ ଲୋକମାନଙ୍କୁ ଯେଉଁଠି ଯେତେ ଯୋଗ୍ୟତା ଅଛି, ସେଉଁଠି ନିଷ୍କଳଙ୍କ ଭକ୍ତି ଥିଲେ—

ତୁଲସ୍ଯାଦିଷୁ ଜୀଵେଷୁ ଯଦି ସ୍ଯାତ୍ପ୍ରୀତିରଣ୍ଡଜ । ସଂସ୍ମୃତିଶ୍ଚ ତଦା ନାଶୀ ଭୂଯାଦେଵ ନ ସଂଶଯଃ ॥ ୩,୮.

ଏବଂ ତୁଳସୀ ଓ ଅନ୍ୟ ଜୀବମାନେ ପ୍ରତି ଯଦି ପ୍ରେମ ରହିଥାଏ, ତେବେ ପ୍ରଭୁଙ୍କ ସ୍ମୃତି କେବେ ହରାଇଯିବ ନାହିଁ—ଏଥିରେ କିଛି ସନ୍ଦେହ ନାହିଁ।

ଏଵଂ ସ୍ତୁତ୍ତ୍ଵା ମହାଭାଗୋ ଵିଷ୍ଵକ୍ସେ ନୋ ମହାପ୍ରଭୋ । ତୂଷ୍ଣୀଂ ବଭୂଵ ଗରୁଡ ପ୍ରାଞ୍ଜଲିର୍ନମ୍ରକନ୍ଧରଃ । ମିତ୍ରାଦହଂ ନ୍ଯୂନ ଏଵ ନାତ୍ର କାର୍ଯା ଵିଚାରଣା ॥ ୩,୮.

ଏଭଳି ମହାପ୍ରଭୁଙ୍କୁ ସ୍ତୁତି କରି, ବଡ଼ ଭାଗ୍ୟଶାଳୀ ବିଷ୍ୱକ୍ସେନ ଚୁପ୍ ହେଲେ, ଗରୁଡ଼, ହାତ ଜୋଡି ମୁଣ୍ଡ ନମାଇ ରହିଲେ। ମୁଁ ମୋ ବନ୍ଧୁଠାରୁ ଅଧିକ ନୁହେଁ, ଏଠାରେ ଆଉ ଚିନ୍ତା କରିବା ଦରକାର ନାହିଁ।

ଶ୍ରୀଗରୁଡ ଉଵାଚ । ଅଜାନଜସ୍ଵରୂପଂ ଚ ବ୍ରୂହି କୃଷ୍ଣ ମହାମତେ । ତଦନ୍ଯାଂଶ୍ଚ କ୍ରମେଣେଵ ଵକ୍ତୁଂ କୃଷ୍ଣ ତ୍ଵମର୍ହସି ॥ ୩,୯.

ଶ୍ରୀଗରୁଡ଼ କହିଲେ— ହେ କୃଷ୍ଣ, ବଡ଼ ଜ୍ଞାନୀ, ତୁମେ ମୋତେ ଅଜାନମାନଙ୍କର ସ୍ୱରୂପ ବ୍ୟଖ୍ୟା କର। ଏହା ସହିତ ଅନ୍ୟମାନଙ୍କ ବିଷୟରେ ମଧ୍ୟ କ୍ରମକ୍ରମେ କହ।

ଶ୍ରୀକୃଷ୍ଣ ଉଵାଚ । ଅଜାନାଖ୍ଯା ଦେଵତାସ୍ତୁ ତତ୍ତଦ୍ଦେଵକୁଲେ ଭଵାଃ । ଅଜାନଦେଵତାସ୍ତା ହି ତେଭ୍ଯୋଗ୍ର୍ଯାଃ କର୍ମଦେଵତାଃ ॥ ୩,୯.

ଶ୍ରୀକୃଷ୍ଣ କହିଲେ— ଅଜାନ ନାମକ ଦେବତାମାନେ ନିଜ ନିଜ ଦେବଲୋକରେ ବସିଥାନ୍ତି। ଏହି ଅଜାନ ଦେବତାମାନେ କର୍ମ ଜନ୍ମ ଦେବତାମାନେଠାରୁ ଉତ୍ତମ।

ଵିରାଧଶ୍ଚାରୁଦେଷ୍ଣଶ୍ଚ ତଥା ଚିତ୍ରରଥସ୍ତଥା । ଧୃତରାଷ୍ଟ୍ରଃ କିଶୋରଶ୍ଚ ହୂହୂର୍ହାହାସ୍ତଥୈଵ ଚ ॥ ୩,୯.

ବିରାଧ, ଆରୁଦେଷ୍ଣ, ଚିତ୍ରରଥ, ଧୃତରାଷ୍ଟ୍ର, କିଶୋର, ହୁହୁଁ ଓ ହାହା—

ଵିଦ୍ଯାଧରଶ୍ଚୋଗ୍ରସେନୋ ଵିଶ୍ଵାଵସୁପରାଵସୂ । ଚିତ୍ରସେନଶ୍ଚ ଗୋପାଲୋ ବଲଃ ପଞ୍ଚଦଶ ସ୍ମୃତାଃ ॥ ୩,୯.

ବିଦ୍ୟାଧର, ଉଗ୍ରସେନ, ବିଶ୍ୱାବସୁ, ପରାବସୁ, ଚିତ୍ରସେନ, ଗୋପାଳ ଓ ବଳ—ଏହି ପନ୍ଦରଜଣ ମନେ ରଖାଯାନ୍ତି।

ଏଵମାଦ୍ଯାଶ୍ଚ ଗନ୍ଧର୍ଵାଃ ଶତସଂଖ୍ଯାଃ ଖଗେଶ୍ଵର । ଅଜାନଜସମା ଜ୍ଞେଯା ମୁକ୍ତୌ ସଂସାର ଏଵ ଚ ॥ ୩,୯.

ଏଭଳି, ଖଗରାଜ, ଶତଶଂଖ୍ୟକ ପ୍ରମୁଖ ଗନ୍ଧର୍ବମାନେ ମଧ୍ୟ ମୁକ୍ତି ଓ ସଂସାରରେ ଅଜାନମାନଙ୍କ ସମାନ ବୋଲି ଜଣାଯିବା ଉଚିତ।

ଅଜ୍ଞାନଜାସ୍ତୁ ମେ ଦେଵାଃ କର୍ମଜେଭ୍ଯଃ ଶତାଵରାଃ । ଘୃତାଚୀ ମେନକା ରଂଭା ଉର୍ଵଶୀ ଚ ତିଲୋତ୍ତମା ॥ ୩,୯.

କିନ୍ତୁ ମୋ ଅଜ୍ଞାନ ଜନ୍ମ ଦେବତାମାନେ କର୍ମ ଜନ୍ମ ଦେବତାମାନେଠାରୁ ଶତଗୁଣ ଅଧମ—ଘୃତାଚୀ, ମେନକା, ରମ୍ଭା, ଉର୍ବଶୀ ଓ ତିଲୋତ୍ତମା।

ସୁକେତୁଃ ଶବରୀ ଚୈଵ ମଞ୍ଜୁଘୋଷା ଚ ପିଙ୍ଗଲା । ଇତ୍ଯାଦିକଂ ଯକ୍ଷରତ୍ନଂ ସହ ସଂପରିକୀର୍ତିତମ୍ ॥ ୩,୯.

ସୁକେତୁ, ଶବରୀ, ମଞ୍ଜୁଘୋଷା, ପିଙ୍ଗଳା ଓ ଏମିତି ଅନ୍ୟାନ୍ୟ ଯକ୍ଷମାନଙ୍କ ମୁଖ୍ୟ ମଣିମାନେ ମଧ୍ୟ ସେମାନଙ୍କ ସହିତ ଉଲ୍ଲେଖ ହୋଇଛନ୍ତି।

ଅଜାନଜସମା ହ୍ଯେତେ କର୍ମଜେଭ୍ଯଃ ଶତାଵରାଃ । ଵିଶ୍ଵାମିତ୍ରୋ ଵସିଷ୍ଠଶ୍ଚ ନାରଦଶ୍ଚ୍ଯଵନସ୍ତଥା ॥ ୩,୯.

ଏମାନେ ଅଜାନ ସମାନ ହେଲେ ମଧ୍ୟ କର୍ମ ଜନ୍ମ ଦେବତାମାନେଠାରୁ ଶତଗୁଣ କମ୍—ବିଶ୍ୱାମିତ୍ର, ବଶିଷ୍ଠ, ନାରଦ ଓ ଚ୍ୟବନ।

ଉତଥ୍ଯଶ୍ଚ ମୁନିଶ୍ଚୈତାନ୍ଦ୍ରାଜପିତ୍ଵା ଖଗେଶ୍ଵର । ଋଷଯଶ୍ଚ ମହାତ୍ମାନୋ ହ୍ଯଜାନଜସମାଃ ସ୍ମୃତାଃ ॥ ୩,୯.

ଉତଥ୍ୟ ଓ ଅନ୍ୟ ଋଷିମାନେ, ରାଜା ହୋଇ ଶାସନ କରିଥିଲେ, ଖଗରାଜ, ସେମାନେ ମଧ୍ୟ ଅଜାନ ସମାନ ମହାତ୍ମା ଋଷି ବୋଲି ମନ୍ତ୍ରଣା କରାଯାନ୍ତି।

ଶତର୍ଚିଃ କଶ୍ଯପୋ ଜ୍ଞେଯୋ ମଧ୍ଯମଶ୍ଚ ପରାଶରଃ । ପାଵମାନ୍ଯଃ ପ୍ରଗାଥଶ୍ଚ କ୍ଷୁଦ୍ରସୂକ୍ତଶ୍ଚ ଦେଵଲଃ ॥ ୩,୯.

ଶତର୍ଚ୍ଚି, କଶ୍ୟପ, ମଧ୍ୟମ, ପରାଶର, ପାବମାନ୍ୟ, ପ୍ରଗାଥ, କ୍ଷୁଦ୍ରସୂକ୍ତ ଓ ଦେବଳ—

ଗୃତ୍ସମଦୋ ହ୍ଯାସୁରିଶ୍ଚ ଭରଦ୍ଵାଜୋଥ ମୁଦ୍ଗଲଃ । ଉଦ୍ଦାଲକୋ ହ୍ଯୃଷ୍ଯଶୃଙ୍ଗଃ ଶଙ୍ଖଃ ସତ୍ଯଵ୍ରତସ୍ତଥା ॥ ୩,୯.

ଗୃତ୍ସମଦ, ଆସୁରି, ଭରଦ୍ୱାଜ, ମୁଦ୍ଗଳ, ଉଦ୍ଦାଳକ, ଋଷ୍ୟଶୃଙ୍ଗ, ଶଂଖ ଓ ସତ୍ୟବ୍ରତ—

ସୁଯଜ୍ଞଶ୍ଚୈଵ ବାଭ୍ରଵ୍ଯୋ ମାଣ୍ଡୂକଶ୍ଚୈଵ ବାଷ୍କଲଃ । ଧର୍ମାଚାର୍ଯସ୍ତଥାଗସ୍ତ୍ଯୋ ଦାଲ୍ଭ୍ଯୋ ଦାର୍ଢ୍ଯଚ୍ଯୁତସ୍ତଥା ॥ ୩,୯.

ସୁୟଜ୍ଞ, ବାଭ୍ରବ୍ୟ, ମାଣ୍ଡୂକ, ବାଷ୍କଳ, ଧର୍ମାଚାର୍ଯ୍ୟ, ଅଗସ୍ତ୍ୟ, ଦାଲ୍ଭ ଓ ଦାଢ଼୍ୟଚ୍ୟୁତ—

କଵଷୋ ହରିତଃ କଣ୍ଵୋ ଵିରୂପୋ ମୁସଲସ୍ତଥା । ଵିଷ୍ଣୁଵୃଦ୍ଧଶ୍ଚ ଆତ୍ରେଯଃ ଶ୍ରୀଵତ୍ସୋ ଵତ୍ସଲେତ୍ଯପି ॥ ୩,୯.

କବଷ, ହରିତ, କଣ୍ବ, ବିରୂପ, ମୁସଳ, ବିଷ୍ଣୁବୃଦ୍ଧ, ଆତ୍ରେୟ, ଶ୍ରୀବତ୍ସ ଓ ବତ୍ସଳ ମଧ୍ୟ।

ଭାର୍ଗଵଶ୍ଚାପ୍ନଵାନଶ୍ଚ ମାଣ୍ଡୂକେଯସ୍ତଥୈଵ । ମଣ୍ଡୂକଶ୍ଚୈଵ ଜାବଚଲିଃ ଵୀତିହଵ୍ଯସ୍ତଥୈଵ ଚ ॥ ୩,୯.

ଭାର୍ଗବ, ଆପ୍ନବାନ, ମାଣ୍ଡୂକେୟ, ମଣ୍ଡୂକ, ଜାବଚଳି ଓ ବୀତିହବ୍ୟ ମଧ୍ୟ ଏଭଳି ମହାର୍ଷି ଅଟୁଟ ରହିଛନ୍ତି ।

ଗୃତ୍ସମଦଃ ଶୌନକଶ୍ଚ ଇତ୍ଯାଦ୍ଯା ଋଷଯଃ ସ୍ମୃତାଃ । ଏତେଷାଂ ଶ୍ରଵଣାଦେଵ ହରିଃ ପ୍ରୀଣାତି ସର୍ଵଦା ॥ ୩,୯.

ଗୃତ୍ସମଦ ଓ ଶୌନକ ମଧ୍ୟ ଏମିତି ଋଷି ଭାବେ ସ୍ମରଣ କରାଯାନ୍ତି; ସେମାନଙ୍କ ନାମ କେବଳ ଶୁଣିଲେ ମଧ୍ୟ ହରି ସଦା ପ୍ରସନ୍ନ ହୁଅନ୍ତି ।

ବ୍ରୁଵେ ଦ୍ଵ୍ଯଷ୍ଟସହସ୍ରଂ ଚ ଶୃଣୁ ତାର୍କ୍ଷ୍ଯ ମମ ସ୍ତ୍ରିଯଃ । ଅଗ୍ନିପୁତ୍ରାସ୍ତୁ ଯଦ୍ଦ୍ଵ୍ଯଷ୍ଟସହସ୍ରଞ୍ଚ ମମ ସ୍ତ୍ରିଯଃ । ଅଜାନଜସମା ହ୍ଯେତା (ତେ) ନାତ୍ର କାର୍ଯା ଵିଚାରଣା ॥ ୩,୯.

ମୁଁ ତୁମକୁ କହୁଛି, ତାର୍କ୍ଷ୍ୟ, ମୋର ଅଠ ହଜାର ଜଣେ ଘରବାଳି ଅଛନ୍ତି; ଅଗ୍ନିର ସନ୍ତାନ ଯେଉଁମାନେ, ସେମାନେ ମଧ୍ୟ ଅଠ ହଜାର ଅଟେ, ଏହିମାନେ ଅଜାନା ସମାନ। ଏଠାରେ ଆଉ କିଛି ପ୍ରଶ୍ନ କରିବାର ଆବଶ୍ୟକତା ନାହିଁ।

ତ୍ଵଷ୍ଟୁଃ ପୁତ୍ରୀ କଶେରୂଶ୍ଚ ତାସାଂ ମଧ୍ଯେ ଗୁଣାଧିକା । ତଦନନ୍ତରଜାନ୍ଵକ୍ଷ୍ଯେ ଶୃଣୁ ସମ୍ଯକ୍ଖଗେଶ୍ଵର ॥ ୩,୯.

ସେମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ, ତ୍ୱଷ୍ଟାର କନ୍ୟା କଶେରୁ ଗୁଣରେ ସବୁଠାରୁ ଉତ୍କୃଷ୍ଟ। ଏବେ ତା'ପରେ ଯେଉଁମାନେ ଜନ୍ମ ନେଇଛନ୍ତି, ସେମାନଙ୍କ ବିଷୟରେ କହିବି—ଠିକ୍‌ଭଳି ଶୁଣ, ପକ୍ଷୀମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ଶ୍ରେଷ୍ଠ।

ଆଜାନେଭ୍ଯସ୍ତୁ ପିତରଃ ସପ୍ତଭ୍ଯୋନ୍ଯେ ଶତାଵରାଃ । ତଥାଧିକା ହି ପିତର ଇତି ଵେଦଵିଦାଂ ମତମ୍ ॥ ୩,୯.

ଅଜାନାମାନେଠାରୁ ସାତଟି ଅନ୍ୟ ପିତୃମାନେ ଅଛନ୍ତି, ପ୍ରତ୍ୟେକ ଦଳରେ ଶତାଧିକ ପିଢି ଅଛି। ଏହିପରି ଭାବରେ ପିତୃମାନେ ବହୁତ ଅଟନ୍ତି ବୋଲି ବେଦଜ୍ଞମାନେ କହନ୍ତି।

ତଦନନ୍ତରାଜାନ୍ଵକ୍ଷ୍ଯେ ଶୃଣୁ ତ୍ଵଂ ଦ୍ଵିଜସତ୍ତମ । ଅଷ୍ଟାଭ୍ଯୋ ଦେଵଗନ୍ଧର୍ଵା ଅଷ୍ଟୋତ୍ତରଶତଂ ଵିନା ॥ ୩,୯.

ଏବେ ମୁଁ ତୁମକୁ ଅଜାନା ପରେ ଯେଉଁମାନେ ଜନ୍ମ ନେଇଛନ୍ତି, ସେମାନଙ୍କ ବିଷୟରେ କହିବି—ଶୁଣ, ଦ୍ୱିଜମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ଶ୍ରେଷ୍ଠ; ଏଠି ଅଠଟି ଦେବ ଓ ଗନ୍ଧର୍ବ ଦଳ ଅଛି, ଯାହାରୁ ଏକ ଶତ ଆଠ ଛାଡ଼ି ଦିଅ।