ଗରୁଡପୁରାଣମ୍

ଵିଷ୍ଣାଵେଵ ବ୍ରହ୍ମଶବ୍ଦୋ ହି ମୁଖ୍ଯୋ ହ୍ଯନ୍ଯେଷ୍ଵମୁଖ୍ଯୋ ବ୍ରହ୍ମରୁଦ୍ରାଦିକେଷୁ । ଅନନ୍ତଗୁଣପୂର୍ଣତ୍ଵାଦ୍ବ୍ରହ୍ମେତି ହରିରୁଚ୍ଯତେ ॥ ୩,୨.

‘ବ୍ରହ୍ମ’ ଶବ୍ଦଟି ପ୍ରମୁଖ ଭାବେ କେବଳ ବିଷ୍ଣୁଙ୍କୁ ଦର୍ଶାଏ; ବ୍ରହ୍ମା, ରୁଦ୍ର ଓ ଅନ୍ୟମାନେ ପାଇଁ ଏହା ଦ୍ୱିତୀୟ ଅର୍ଥରେ। ଅସଙ୍ଖ୍ୟ ଗୁଣରେ ପୂର୍ଣ୍ଣ ଥିବାରୁ ହରିଙ୍କୁ ‘ବ୍ରହ୍ମ’ ବୋଲି କୁହାଯାଏ।

ଗୁଣାଦିପୂର୍ଣତାଭାଵାନ୍ନାନ୍ଯେ ବ୍ରହ୍ମେତ୍ଯୁଦାହୃତାଃ । ଦେଶାନନ୍ତ୍ଯଂ ଗୁଣତଃ କାଲତୋ ଵା ନାସ୍ତ୍ଯାନନ୍ତ୍ଯଂ କ୍ଵାପି ଦେଶେ ଚ କାଲେ ॥ ୩,୨.

ଅନ୍ୟମାନେ ଗୁଣ ଓ ଅନ୍ୟାନ୍ୟରେ ପୂର୍ଣ୍ଣ ନୁହଁନ୍ତି, ତେଣୁ ସେମାନେ ‘ବ୍ରହ୍ମ’ ବୋଲି କୁହାଯାଏ ନାହିଁ। ଦେଶ କିମ୍ବା କାଳରେ କେଉଁଠି ଅନନ୍ତତା ନାହିଁ; କେବଳ ଗୁଣଗୁଡ଼ିକ ଅନନ୍ତ।

ଯଦା ନନ୍ତ୍ଯଂ କିମୁ ଵକ୍ତଵ୍ଯମତ୍ର ଗୁଣାନନ୍ତ୍ଯଂ ନାସ୍ତି ବ୍ରହ୍ମାଦିକେଷୁ । ଯଦ୍ଯପ୍ଯହଂ ଦେଶତଃ କାଲତଶ୍ଚ ସମସ୍ତଦା ଵାସୁଦେଵେନ ସାର୍ଧମ୍ ॥ ୩,୨.

ଯଦି ଅନନ୍ତତା ଅଛି, ତେବେ ଅଧିକ କଣ କହିବି? ବ୍ରହ୍ମା ଓ ଅନ୍ୟମାନେ ମଧ୍ୟ ଗୁଣରେ ଅନନ୍ତ ନୁହଁନ୍ତି। ମୁଁ ଦେଶ ଓ କାଳରେ ସମସ୍ତଠାରେ ଅଛି, ତଥାପି ସଦା ବାସୁଦେବଙ୍କ ସହିତ।

ତଥାପି ମେ ଗୁଣତୋ ନାସ୍ତ୍ଯନନ୍ତଂ ତତୋ ଧର୍ମା ଗୁଣତୋନନ୍ତତଶ୍ଚ । ସଂତି ଶ୍ରୁତାଵଵିରୁଦ୍ଧାଶ୍ଚ ଦେଵେ ଚିନ୍ତ୍ଯା ହ୍ଯଚିନ୍ତ୍ଯା ବହୁଧା ତେ ହ୍ଯନନ୍ତାଃ ॥ ୩,୨.

ତଥାପି ମୋର ଗୁଣ ଅନନ୍ତ ନୁହଁ, ତେଣୁ ମୋର ଧର୍ମ ମଧ୍ୟ ଅନନ୍ତ ନୁହଁ। ଶାସ୍ତ୍ରରେ ଦେବତାଙ୍କ ଅନେକ ଗୁଣ ଅଛି, କିଛି ବୁଝିପାରିବା, କିଛି ଅବୁଝିବା, ସେମାନେ ସବୁ ଅନନ୍ତ।

ଅତୋ ଗୁଣାଂସ୍ତଵ ଦେଵସ୍ଯ ଵିଷ୍ଣୋ ସ୍ତୋତୁଂ ସଦା ସ୍ମୋ ନ ହରେଃ କଦାପି । ନାହଂ ନ କେଶୌ ନ ଚ ଗୀର୍ନ ରୁଦ୍ରୋ ନ ଦକ୍ଷକନ୍ଯା ନ ଚ ମେନକାସୁତା ॥ ୩,୨.

ଏହି କାରଣରୁ, ହେ ବିଷ୍ଣୁ, ହେ ହରି, ଆମେ କେବେ ତୁମ ଗୁଣଗୁଡ଼ିକୁ ପୂର୍ଣ୍ଣ ଭାବେ ଗାଇପାରିବୁ ନାହିଁ। ମୁଁ, କେଶବ, ଗୀର୍ଣ୍ଣ, ରୁଦ୍ର, ଦକ୍ଷର କନ୍ୟା, ମେନକାର ଝିଅ—କେହି ମଧ୍ୟ ନୁହଁ।

ନ ଵୈ ବିଡୌଜା ନ ଚ ଵା ପୁଲୋମଜା ନ ଚେଧ୍ମଵାହୋ ନ ଯମୋ ନ ଚାନ୍ଯଃ । ନ ନାରଦୋ ନାପି ଭୃଗୁର୍ଵସିଷ୍ଠୋ ନ ଵିଘ୍ନପୋ ନାପି ବଲ୍ଯାଦଯଶ୍ଚ ॥ ୩,୨.

ବିଡ଼ଉଜା, ପୁଲୋମଜା, ଅଗ୍ନି, ଯମ, କିମ୍ବା ଅନ୍ୟ କେହି ମଧ୍ୟ ନୁହଁ; ନାରଦ, ଭୃଗୁ, ବଶିଷ୍ଠ, ଗଣେଶ, ବଳି ଓ ଅନ୍ୟମାନେ ମଧ୍ୟ ନୁହଁ।

ନ ଵୈ ଵିରାଟୋ ନାପି ଭୀମଃ ଶନିଶ୍ଚ ନ ପୁଷ୍କରୋ ନ କଶେରୁସ୍ତଥୈଵ । ନ କିନ୍ନରାଃ ପିତରୋ ନୈଵ ଦେଵା ଗନ୍ଧର୍ଵମୁଖ୍ଯା ନାପି ଵା ତୁଷ୍ଯସଂଜ୍ଞାଃ ॥ ୩,୨.

ବିରାଟ, ଭୀମ, ଶନି, ପୁଷ୍କର, କଶେରୁ ମଧ୍ୟ ନୁହଁ; କିନ୍ନର, ପିତୃ, ଦେବତା, ଗନ୍ଧର୍ବମାନଙ୍କ ମୁଖ୍ୟ, କିମ୍ବା ତୁଷ୍ୟ ନାମକ ଲୋକମାନେ ମଧ୍ୟ ନୁହଁ।

ନ ଵୈ କ୍ଷିତୀଶା ନ ଚ ମାନୁଷାଶ୍ଚ ଵିଷ୍ଣୋର୍ନ ଜାନନ୍ତି କିମତ୍ର ଚାନ୍ଯେ । ମତ୍ତୋଧମଃ କୋଚିଗୁଣେନ ବ୍ରହ୍ମା ସମୋ ହି ତସ୍ଯ ବ୍ରହ୍ମଣୋ ମାତରିଶ୍ଵ ॥ ୩,୨.

ପୃଥିବୀର ରାଜାମାନେ କିମ୍ବା ମାନବମାନେ ବିଷ୍ଣୁଙ୍କୁ ଜାଣିନାହାନ୍ତି; ତେବେ ଅନ୍ୟମାନେ କିପରି ଜାଣିବେ? ମୁଁ ବ୍ରହ୍ମାଠାରୁ କିଛି ଗୁଣରେ ଅଧମ, ସେ ବ୍ରହ୍ମାଙ୍କ ସନ୍ତାନମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ବାୟୁ ସମାନ।

ତୌ ଵୈ ଵିରାଗେ ହରିଭକ୍ତିଭାଵେ ଧୃତିସ୍ତିତିପ୍ରାଣବଲେଷୁଯୋଗେ । ବୁଦ୍ଧୌ ସମାନୌ ସଂସୃତୌ ମୋକ୍ଷକାଲେ ପରସ୍ପରାଧାରସମନ୍ଵିତୌ ଚ ॥ ୩,୨.

ସେ ଦୁଇଜଣ ଭଗବାନ ହରିଙ୍କୁ ଭକ୍ତି ଓ ବିରାଗରେ ସମାନ, ଧୃତି, ଧୈର୍ଯ୍ୟ, ପ୍ରାଣଶକ୍ତି ଓ ଯୋଗରେ ସମାନ; ବୁଦ୍ଧି, ପୁନର୍ଜନ୍ମ ଓ ମୋକ୍ଷ ସମୟରେ ପରସ୍ପର ଉପରେ ନିର୍ଭର କରନ୍ତି।

ଅନ୍ନାଭିମାନଂ ବ୍ରହ୍ମ ଚାହୁର୍ମୁରାରିଂ ଜୀଵାଭିମାନଂ ଵାଯୁମାହୁର୍ମହାନ୍ତଃ । ନ ଶକ୍ତୋସୌ ବ୍ରହ୍ମଦେଵୋ ଵିଵସ୍ତୁଂ ଵାଯୁଂ ଵିନା ସଂସୃତାଵେଵ ନିତ୍ଯମ୍ ॥ ୩,୨.

ବଡ଼ମାନେ କହନ୍ତି ବ୍ରହ୍ମା ଅନ୍ନର ଅଧିପତି, ମୁରାରି ଜୀବନର ଅଧିପତି, ବାୟୁ ହେଉଛନ୍ତି ପବନ। ବ୍ରହ୍ମା ବାୟୁ ବିନା କେବେ ରହିପାରନ୍ତି ନାହିଁ; ସୃଷ୍ଟିରେ ସେମାନେ ସଦା ସଙ୍ଗେ।

ନ ତଂ ଵିନା ମାତରିଶ୍ଵା ଚ ଵସ୍ତୁମନ୍ଯୋନ୍ଯମାପ୍ତିଃ କାଲତୋ ନ୍ଯୂନତା ଚ । ଯଦା ମହତ୍ତତ୍ତ୍ଵନି ଯାମକୋଭୂଦ୍ବ୍ରହ୍ମାଣ୍ଡାନ୍ତସ୍ଥୂଲସୃଷ୍ଟୌ ମହାତ୍ମା ॥ ୩,୨.

ତାଙ୍କୁ ବିନା ବାୟୁ ମଧ୍ୟ ରହିପାରିବେ ନାହିଁ; ପରସ୍ପର ଉପଲବ୍ଧି ନାହିଁ, କାଳରେ କିଛି ଅଧମତା ଅଛି। ଯେତେବେଳେ ମହାତତ୍ତ୍ୱ ଉଦ୍ଭବ ହେଲା, ତେବେ ବ୍ରହ୍ମାଣ୍ଡର ମଧ୍ୟରେ ସ୍ଥୂଳ ସୃଷ୍ଟିରେ ବଡ଼ ଆତ୍ମା ବ୍ରହ୍ମା ଜନ୍ମ ନେଲେ।

ତଦା ଵାଯୁର୍ନାଶକଦ୍ଵୈ ମହାତ୍ମା ବାହ୍ଯେ ସୃଷ୍ଟୌ କାଲଭେଦେନ ଚାସ୍ତି । ସରସ୍ଵତୀ ଭାରତୀ ବ୍ରହ୍ମଣସ୍ତୁ ସଂଵତ୍ସରାନନ୍ତରଂ ସଂବଭୂଵ ॥ ୩,୨.

ସେତେବେଳେ ବଡ଼ ଆତ୍ମା ବାୟୁ ବାହ୍ୟ ସୃଷ୍ଟି କରିପାରିଲେ ନାହିଁ; ସୃଷ୍ଟି କାଳ ଅନୁଯାୟୀ ହୁଏ। ବ୍ରହ୍ମାଙ୍କୁ ଏକ ବର୍ଷ ପରେ ସରସ୍ୱତୀ, ଭାରତୀ ଜନ୍ମ ନେଲେ।

ଯଦା ଦଶାବ୍ଦାଃ ସମତୀତା ମହାତ୍ମା ତଦା ଵାଯୁଃ ସମଭୂଲ୍ଲୋକପୂଜ୍ଯଃ । କିଞ୍ଚିନ୍ନ୍ଯୂନତ୍ଵଂ ସ୍ଥୂଲସୃଷ୍ଟୌ ମହାତ୍ମନ୍ନୈତାଵତା ଵାନଯୋଃ ସୌମ୍ଯହାନିଃ ॥ ୩,୨.

ଦଶ ବର୍ଷ କଟିଗଲାପରେ ବଡ଼ ଆତ୍ମା ବାୟୁ ଜନ୍ମ ନେଲେ, ସମସ୍ତ ଲୋକଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ପୂଜିତ ହେଲେ। ସ୍ଥୂଳ ସୃଷ୍ଟିରେ କିଛି ଅଧମତା ଅଛି, କିନ୍ତୁ ଏହା ଦ୍ୱାରା ଦୁଇଜଣଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ କୌଣସି ମହତ୍ତ୍ୱ ହାନି ନାହିଁ।

ସରସ୍ଵତୀ ଵତ୍ସରାତ୍ସଂବଭୂଵ ହ୍ଯନନ୍ତରଂ ବ୍ରହ୍ମଣୋ ଜନ୍ମକାଲାତ୍ । ଗିରଃ ସକାଶାତ୍କାଲତୋ ନ୍ଯୂନତାସ୍ତି ଵାଯୋସ୍ତଦା ହ୍ଯଧମତ୍ତ୍ଵେ କ୍ଷତିଃ କା ॥ ୩,୨.

ସରସ୍ୱତୀ ବ୍ରହ୍ମାଙ୍କ ଜନ୍ମ ପରେ ଏକ ବର୍ଷ ଅନ୍ତରେ ଜନ୍ମ ନେଲେ; ତାଙ୍କ ଉଦ୍ଭବ ସମୟରୁ ବାୟୁ ପାଇଁ କାଳରେ ଅଧମତା ଅଛି। କିନ୍ତୁ ସେ ମୃଦୁ ହେବାରୁ ଏହାରେ କୌଣସି କ୍ଷତି ନାହିଁ।

ଵାଯୋରନନ୍ତରଂ ଵାଣୀ ହ୍ଯଭୂତ୍ସଂଵତ୍ସରାତ୍ପରମ୍ । ଯାଵତ୍ପଶ୍ଚାଜ୍ଜନିସ୍ତାଵତ୍ପୂର୍ଵଦେହକ୍ଷଯୋ ଭଵେତ୍ ॥ ୩,୨.

ବାୟୁ ପରେ ବାଣୀ ଏକ ବର୍ଷ ଅଧିକ ସମୟ ପରେ ଉଦ୍ଭବ ହେଲେ; ଯେପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ନୂତନ ଜନ୍ମ ହୁଏ, ପୂର୍ବ ଦେହର ନାଶ ହେବା ଦରକାର।

ଶେଷସ୍ତ୍ଵିନ୍ଦ୍ରୋ ରୁଦ୍ର ଏତେ ତ୍ରଯଶ୍ଚ ସମା ହ୍ଯେତେ ଜ୍ଞାନବଲାଦିକେଷ୍ଵପି ତଥାପି ତେଷାଂ କାଲତୋ ନ୍ଯୂନତାସ୍ତି କାଲୋପି ତେଷାଂ ଦ୍ଵିଵ୍ଯେସହସ୍ରଵର୍ଷମ୍ ॥ ୩,୨.

ଶେଷ, ଇନ୍ଦ୍ର ଓ ରୁଦ୍ର—ଏହି ତିନିଜଣ ଜ୍ଞାନ ଓ ଶକ୍ତିରେ ସମାନ ହେଲେ ମଧ୍ୟ, ସମୟ ପ୍ରଭାବରେ ସେମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ଅନ୍ତର ଅଛି; ସେମାନଙ୍କର ଏହି ସମୟ ଦୁଇ ହଜାର ଦିବ୍ୟ ବର୍ଷ।

ଅନନ୍ତରୁଦ୍ରୋ ବ୍ରହ୍ମଵାଯୂ ଯଥା ଵା ତଥା ଜ୍ଞେଯୋ ନୈଵ ହାନିଃ ସ୍ଵରୂପେ । ସ୍ଥୂଲସ୍ଯ ସୃଷ୍ଟୌ ବାହ୍ଯସୃଷ୍ଟୌ ମହାତ୍ମନ୍କାଲାନ୍ନ୍ଯୂନତ୍ଵଂ ସ ମଯା ନୈଵ ଚିନ୍ତ୍ଯଃ ॥ ୩,୨.

ଅନନ୍ତରୁଦ୍ର, ବ୍ରହ୍ମା କିମ୍ବା ବାୟୁ—ଏହା ସମ୍ପର୍କରେ ମଧ୍ୟ ଏଭଳି ଭାବରେ ବୁଝିବା ଉଚିତ; ସେମାନଙ୍କର ସ୍ୱରୂପରେ କେବେ ମଧ୍ୟ କୌଣସି କ୍ଷୟ ନାହିଁ। ଏହି ଦେହୀ ଓ ବାହ୍ୟ ସୃଷ୍ଟିରେ ସମୟ ଦ୍ୱାରା ଯେଉଁ ଅନ୍ତର ଆସେ, ମୁଁ ତାହାକୁ ଗୁରୁତ୍ୱ ଦେଉନି।

ତେଷାଂ ସକାଶାଦ୍ଵାରୁଣୀ ପାର୍ଵତୀ ଚ ସୌପର୍ଣୀନାମ୍ନୀ ତିସ୍ତ୍ର ଏତା ମହାତ୍ମନ୍ । ଦଶାବ୍ଦେଭ୍ଯୋନନ୍ତରଂ ସଂବଭୂଵୁଃ ସରସ୍ଵତୀ ଭାରତୀଵଚ୍ଚ ବୋଧ୍ଯା ॥ ୩,୨.

ସେମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରୁ ବାରୁଣୀ, ପାର୍ବତୀ ଓ ସୌପର୍ଣ୍ଣୀ—ଏହି ତିନି ମହାତ୍ମା ଉଦ୍ଭବ ହେଲେ। ଦଶ ବର୍ଷ ପରେ ସରସ୍ୱତୀ ଓ ଭାରତୀ ମଧ୍ୟ ଉପସ୍ଥିତ ହେଲେ, ଏହିପରି ତାଙ୍କୁ ଜାଣିବା ଉଚିତ।

ଇନ୍ଦ୍ରୋ ଵରୋ ରୁଦ୍ରଭାର୍ଯାଦିକେଭ୍ଯ ଏଵଂ ଜ୍ଞାନଂ ସର୍ଵଦା ଦେହ୍ଯମନ୍ଦମ୍ । ଏଵଂ ଜ୍ଞାନଂ ଯସ୍ଯ ଭଵେଚ୍ଚ ଲୋକେ ସ ଵୈ ଜ୍ଞାନୀ ଵେଦଵେଦ୍ଯଃ ସ ଏଵ ॥ ୩,୨.

ଇନ୍ଦ୍ର, ବରୁଣ, ରୁଦ୍ରଙ୍କର ଭାର୍ଯ୍ୟା ଓ ଅନ୍ୟମାନେ—ସବୁବେଳେ ସେମାନଙ୍କୁ ନିର୍ବିକଳ୍ପ ଭାବେ ଜ୍ଞାନ ଦେବା ଉଚିତ। ଏହିପରି ଜ୍ଞାନ ଯାହାଙ୍କ ପାଖରେ ଅଛି, ସେଠି ସେଇ ଜ୍ଞାନୀ, ସେଇ ବେଦ ଜ୍ଞାନୀ।

ନ ଵୈ ଜ୍ଞାନୀତ୍ଯନ୍ତରଂ ଯୋ ନ ଵେଦ ସ ଵେଦଵାଦୀ ନ ଚ ଵେଦପାଠକଃ ॥ ୩,୨.

ଏହି ଭିନ୍ନତାକୁ ଯିଏ ଜାଣେନାହିଁ, ସେ ଜ୍ଞାନୀ ନୁହେଁ, ସେ ବେଦ ଉପଦେଶକ ବା ବେଦ ପାଠକ ମଧ୍ୟ ନୁହେଁ।

ଵେଦାକ୍ଷରାଣି ଯାଵନ୍ତି ପଠିତାନି ଦ୍ଵିଜାତିଭିଃ । ତାଵନ୍ତି ହରିନାମାନି ପ୍ରିଯାଣି ଚ ହରେଃ ସଦା ॥ ୩,୨.

ଦ୍ୱିଜମାନେ ଯେତେ ଟି ବେଦ ଅକ୍ଷର ପଢନ୍ତି, ସେତେ ଟି ହରିଙ୍କ ପ୍ରିୟ ନାମ, ସେଗୁଡ଼ିକ ସଦା ହରିଙ୍କ ପ୍ରିୟ।

ମମ ସ୍ଵାମୀ ହରିର୍ନିତ୍ଯଂ ଦାସୋହଂ ସର୍ଵଦା ହରେଃ । ବ୍ରହ୍ମାଦ୍ଯା ଦେଵତାଃ ସର୍ଵା ଗୁରଵୋ ମେ ଯଥାକ୍ରମମ୍ ॥ ୩,୨.

ହରି ସଦା ମୋର ପ୍ରଭୁ, ମୁଁ ସଦା ହରିଙ୍କ ଦାସ। ବ୍ରହ୍ମା ଆଦି ସମସ୍ତ ଦେବତାମାନେ ମୋର ଗୁରୁ, ଯଥାଯଥିକ୍ରମରେ।

ଏତେଷାଂ ଚ ହରିଃ ସ୍ଵାମୀ ଵେଦେ ସର୍ଵତ୍ର ଗୀଯତେ । ଏଵଂ ଜାନଂସ୍ତୁ ଯୋ ଵେଦାନ୍ସଂପଠେତ୍ସ ଦ୍ଵିଜୋତ୍ତମଃ ॥ ୩,୨.

ଏହି ସମସ୍ତଙ୍କର ପ୍ରଭୁ ହରି, ବେଦରେ ସବୁଠାରେ ତାଙ୍କର ଗୁଣଗାନ ହୁଏ। ଏଭଳି ଜାଣି, ଯିଏ ବେଦ ପଢେ, ସେଇ ଶ୍ରେଷ୍ଠ ଦ୍ୱିଜ।

ସ ଵେଦପାଠକୋ ଜ୍ଞେଯସ୍ତଦନ୍ଯେ ଵେଦଵାଦିନଃ । ଵେଦଭାରଭରାକ୍ରାନ୍ତଃ ସ ଵୈ ବ୍ରାହ୍ମଣଗର୍ଦଭଃ ॥ ୩,୨.

ଯିଏ ବେଦ ପଢେ, ସେକୁ ବେଦପାଠକ ବୋଲି ଜାଣିବା; ଅନ୍ୟମାନେ କେବଳ ବେଦ ଉପଦେଶକ। ବେଦ ଭାରରେ ମାତ୍ର ଦବିଆଯିଥିବା ବ୍ରାହ୍ମଣ, ସେ ବ୍ରାହ୍ମଣ-ଗଧା।

ଜ୍ଞାନାଭିମାନୀ ଵେଦମାନୀ ଉଭୌ ତୁ ପରସ୍ପରଂ ହ୍ଯୂଚତୁଃ ସର୍ଵଦୈଵ । ଜଲଂ ଵେଦୋ ଯତ୍ର ଵାସୋ ମୁରାରେରାଚାର୍ଯାଣାଂ ସଂଗଦୋଷାଦ୍ଦ୍ଵିଜାନାମ୍ ॥ ୩,୨.

ଯିଏ ଜ୍ଞାନର ଗର୍ବ କରେ ଓ ଯିଏ ବେଦର ଗର୍ବ କରେ, ସେମାନେ ସବୁବେଳେ ପରସ୍ପର ବିବାଦ କରନ୍ତି। ଯେଉଁଠାରେ ବେଦ ଜଳ ପରି ଓ ମୁରାରିଙ୍କ ନିବାସ ସ୍ଥାନ, ତାଁଠାରେ ଅଚାର୍ଯ୍ୟ ଓ ଦ୍ୱିଜମାନଙ୍କ ଦୋଷରୁ ଅନ୍ଧକାର ହୁଏ।

ମହାପରାଧାଃ ସଂତି ଲୋକେ ମହାତ୍ମନ୍ସହସ୍ରଶଃ ଶତଶଃ କୋଟିଶଶ୍ଚ । ହରିଶ୍ଚ ତାନ୍କ୍ଷମତେ ସର୍ଵଦୈଵ ନାମତ୍ରଯସ୍ମରଣାଦ୍ଵୈ କୁପାଲୁଃ ॥ ୩,୨.

ହେ ମହାତ୍ମା, ଏହି ଜଗତରେ ହଜାର, ଶତ, କୋଟି ମହାପାପ ଅଛି। କିନ୍ତୁ ହରି ସଦା କୃପାଳୁ ହୋଇ, ତାଙ୍କର ତିନିଟି ନାମ ସ୍ମରଣ କରିଲେ, ସେଗୁଡ଼ିକୁ କ୍ଷମା କରନ୍ତି।

ସର୍ଵାପରାଧାଦ୍ରହିତଂ ଦାନମାନୈର୍ଯୁକ୍ତଂ ସଦା ତାରତମ୍ଯାଚ୍ଚ ହୀନମ୍ । ଦୃଷ୍ଟ୍ଵାପରାଧଂ ତସ୍ଯ ଵିଷ୍ଣୁର୍ମହାତ୍ମା ହାହାକାରଂ କୁରୁତେ କ୍ରୋଧବୁଦ୍ଧ୍ଯା ॥ ୩,୨.

ଯେ ଦାନ ସମସ୍ତ ଅପରାଧରୁ ମୁକ୍ତ, ସଦା ମାନ ଦେଇ ଦିଆଯାଏ ଓ ଉଚ୍ଚତା ଭାବ ନାହିଁ—ଏପରି କାହାରି ମଧ୍ୟ ଯଦି ଅପରାଧ ଦେଖାଯାଏ, ମହାତ୍ମା ବିଷ୍ଣୁ କ୍ରୋଧରେ ବହୁତ ଦୁଃଖିତ ହୁଅନ୍ତି।

ଉତ୍ତିଷ୍ଠ ଗୋଵିନ୍ଦ ସୁଵେଦଵେଦ୍ଯ ସୋଵ୍ଯାତ୍କୃତାଖ୍ଯୋ ମଯି ସମ୍ଯକ୍ପ୍ରସୀଦ । ଭୋ କେଶଵୋତ୍ତିଷ୍ଠ ସୁଖସ୍ଵରୂପ ସୃଷ୍ଟୌ ଵ୍ଯଯେ ଵର୍ତଯିତୁଂ ସମର୍ଥଃ ॥ ୩,୨.

ଉଠ, ଗୋବିନ୍ଦ, ବେଦଜ୍ଞ, ରକ୍ଷକ, ପ୍ରସିଦ୍ଧ—ମୋ ପ୍ରତି ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ କୃପା କର। ହେ କେଶବ, ଉଠ, ଆନନ୍ଦର ସ୍ୱରୂପ, ସୃଷ୍ଟି ଓ ପ୍ରଳୟକୁ ଧାରଣ କରିବାରେ ସମର୍ଥ।

ସୃଷ୍ଟ୍ଵା ବ୍ରହ୍ମାଣଂ ପ୍ରେରଯେତ୍ପୂଜ୍ଯସୃଷ୍ଟୌ ସୃଷ୍ଟ୍ଵା ରୁଦ୍ରଂ ପ୍ରେରଯେତ୍ସଂହୃତୌ ଚ । ପ୍ରାପ୍ତଵ୍ଯଯୋଗ୍ଯାନ୍ବ୍ରହ୍ମଶେଷାଦିଦେଵାନ୍ଦୃଷ୍ଟ୍ଵାଦୃଷ୍ଟ୍ଵା ଦେହି ମୋକ୍ଷଂ ଚ ସମ୍ଯକ୍ ॥ ୩,୨.

ବ୍ରହ୍ମାଙ୍କୁ ସୃଷ୍ଟି କରି, ସେଉଁଠି ସୃଷ୍ଟି କାର୍ଯ୍ୟ ପାଇଁ ନିଯୁକ୍ତ କରନ୍ତି; ରୁଦ୍ରଙ୍କୁ ସୃଷ୍ଟି କରି, ସେଉଁଠି ପ୍ରଳୟ ପାଇଁ ନିଯୁକ୍ତ କରନ୍ତି। ବ୍ରହ୍ମା, ଶେଷ ଆଦି ଦେବତାମାନେ ଦୃଶ୍ୟ ଓ ଅଦୃଶ୍ୟ ଯେଉଁମାନେ, ସେମାନଙ୍କୁ ଦେଖି, ମୋତେ ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ ମୋକ୍ଷ ଦିଅ।