ବ୍ରହ୍ମାଣ୍ଡଲୈଙ୍ଗ୍ଯେ ବ୍ରହ୍ମଵୈଵର୍ତକଂ ଵୈ ମାର୍କଂଣ୍ଡେଯଂ ବ୍ରାହ୍ମମାଦିତ୍ଯକଂ ଚ । ଏତାନ୍ଯା ହୁସ୍ତାମସାନୀତି ଵିପ୍ରାସ୍ତତ୍ରୈକଦେଶଃ ସାତ୍ତ୍ଵିକୋ ରାଜସଶ୍ଚ ॥ ୩,୧.
ବ୍ରହ୍ମାଣ୍ଡ, ଲିଙ୍ଗ, ବ୍ରହ୍ମୱୈବର୍ତ୍ତ, ମାର୍କଣ୍ଡେୟ, ବ୍ରାହ୍ମ ଓ ଆଦିତ୍ୟ ପୁରାଣକୁ ବିଦ୍ୱାନମାନେ ତାମସିକ ବୋଲି କହନ୍ତି; ଏହିମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ କିଛି ଅଂଶ ସାତ୍ତ୍ୱିକ ଓ କିଛି ରାଜସିକ ଅଛି।
ଶ୍ରାଵ୍ଯାଣି ନୈତାନି ମନୁଷ୍ଯଲୋକେ ତତ୍ତ୍ଵେଚ୍ଛୁଭିସ୍ତାମସାନୀତ୍ଯତୋ ହି । ତେଷୁ ସ୍ଥିତାଃ ସାତ୍ତ୍ଵିକାଂଶା ମୁନୀନ୍ଦ୍ରାସ୍ତେଷାଂ ଶ୍ରୁତିର୍ଗାରୁଡୈକାଙ୍ଘ୍ରିତୁଲ୍ଯା ॥ ୩,୧.
ଏହି ତାମସିକ ପୁରାଣମାନେ ଯେଉଁମାନେ ସତ୍ୟ ଚାହାନ୍ତି ସେମାନେ ଏହି ଲୋକରେ ଶୁଣିବା ଉଚିତ୍ ନୁହେଁ; ତଥାପି, ମହାମୁନିମାନେ, ଏହିମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ସାତ୍ତ୍ୱିକ ଅଂଶ ଅଛି, ଏବଂ ଏହିମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ଗାରୁଡ଼ ପୁରାଣ ଏକ ପଦ ଯେତେ ଫଳ ଦେଇଥାଏ।
ଅଲ୍ପାନ୍ଯୁପପୁରାଣାନି ଵଦନ୍ତ୍ଯଷ୍ଟାଦଶାନି ଚ । ଵିଷ୍ଣୁଧର୍ମୋତରଂ ଚୈଵ ତନ୍ତ୍ରଂ ଭାଗଵତଂ ତଥା ॥ ୩,୧.
ଅପୁରାଣ କୁହାଯାଏ ଯେ, ଏହା ଅଠାରଟି ଅଛି: ବିଷ୍ଣୁଧର୍ମୋତ୍ତର, ତନ୍ତ୍ର ଓ ଭାଗବତ ପୁରାଣ।
ତତ୍ତ୍ଵସାରଂ ନାରସିଂହଂ ଵାଯୁପ୍ରୋକ୍ତଂ ତଥୈଵ ଚ । ତଥା ହଂସପୁରାଣଂ ଚ ଷଡେତାନି ମୁନୀଶ୍ଵରାଃ ॥ ୩,୧.
ତତ୍ତ୍ୱସାର, ନରସିଂହ, ବାୟୁ କହିଥିବା ଓ ହଂସ ପୁରାଣ—ଏହି ଛଅଟିକୁ ମହାମୁନିମାନେ କହିଛନ୍ତି।
ସାତ୍ତ୍ଵିକାନ୍ଯେଵ ଜାନୀଧ୍ଵଂ ପ୍ରାଯଶୋ ନାତ୍ର ସଂଶଯଃ । ଏତେଷାଂ ଶ୍ରଵଣାଦେଵ ଗାରୁଡାର୍ଧଫଲଂ ଶ୍ରୁତମ୍ ॥ ୩,୧.
ଏହିମାନେ ପ୍ରାୟଃ ସାତ୍ତ୍ୱିକ ବୋଲି ଜାଣ; ଏଥିରେ କିଛି ସନ୍ଦେହ ନାହିଁ। ଏହିମାନେ ଶୁଣିଲେ ଗାରୁଡ଼ ପୁରାଣର ଅର୍ଧ ଫଳ ମିଳେ।
ଭଵିଷ୍ଯୋତ୍ତରନାମାନଂ ବୃହନ୍ନାରଦମେଵ ଚ । ଯମନାରଦସଂଵାଦଂ ଲଘୁନାରଦମେଵ ଚ ॥ ୩,୧.
ଭବିଷ୍ୟୋତ୍ତର, ବୃହନ୍ନାରଦ, ଯମ ଓ ନାରଦଙ୍କ ସଂବାଦ, ଏବଂ ଲଘୁନାରଦ ପୁରାଣ ମଧ୍ୟ ନାମ ହୋଇଛି।
ଵିନାଯକପୁରାଣଂ ଚ ବୃହଦ୍ବ୍ରହ୍ମାଣ୍ଡମେଵ ଚ । ଏତାନି ରାଜସାନ୍ଯାହୁଃ ଶ୍ରଵଣାଦ୍ଭୁକ୍ତରୁତ୍ତମା ॥ ୩,୧.
ବିନାୟକ ପୁରାଣ ଓ ବୃହଦ୍ବ୍ରହ୍ମାଣ୍ଡ ପୁରାଣକୁ ରାଜସିକ ବୋଲି କୁହାଯାଏ; ଏହିମାନେ ଶୁଣିଲେ ଉତ୍ତମ ଭୋଗ ମିଳେ।
ଗାରୁଡାତ୍ପାଦତୁଲ୍ଯଂ ଚ ଫଲଂ ଚାହୁର୍ମନୀଷିଣଃ । ପୁରାଣଂ ଭାଗଵତଂ ଶୈଵଂ ନନ୍ଦିପ୍ରୋକ୍ତଂ ତଥୈଵ ଚ ॥ ୩,୧.
ବୁଦ୍ଧିମାନମାନେ କହନ୍ତି ଯେ, ଏହିମାନେ ଶୁଣିଲେ ଗାରୁଡ଼ ପୁରାଣର ଚତୁର୍ଥାଂଶ ଫଳ ମିଳେ। ଭାଗବତ ପୁରାଣ, ଶୈବ ପୁରାଣ ଓ ନନ୍ଦି କହିଥିବା ପୁରାଣ ମଧ୍ୟ ଉଲ୍ଲେଖ ହୋଇଛି।
ପାଶୁପତ୍ଯଂ ରୈଣୁକଂ ଚ ଭୈରଵଂ ଚ ତଥୈଵ ଚ । ଏତାନି ତାମସାନ୍ଯାହୁର୍ହରିତତ୍ତ୍ଵାର୍ଥଵେଦିନଃ ॥ ୩,୧.
ପାଶୁପତ, ରେଣୁକା ଓ ଭୈରବ ପୁରାଣକୁ ମଧ୍ୟ ହରିତତ୍ତ୍ୱ ଜାଣିଥିବାମାନେ ତାମସିକ ବୋଲି କହନ୍ତି।
ଏତେଷାଂ ଶ୍ରଵଣାଦ୍ଵିପ୍ରାଗାରୁଡାଙ୍ଘ୍ଯର୍ଧ୍ମେଵ ଚ । ସର୍ଵେଷ୍ଵପି ପୁରାଣେଷୁ ଶ୍ରେଷ୍ଠଂ ଭାଗଵତଂ ସ୍ମୃତମ୍ ॥ ୩,୧.
ଏହିମାନେ ଶୁଣିଲେ, ବ୍ରାହ୍ମଣମାନେ, ଗାରୁଡ଼ ପୁରାଣର ଅର୍ଧ ଫଳ ମିଳେ; କିନ୍ତୁ ସମସ୍ତ ପୁରାଣମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ଭାଗବତ ପୁରାଣକୁ ସର୍ବଶ୍ରେଷ୍ଠ ବୋଲି ମନେ କରାଯାଏ।
ଵେଦୈସ୍ତୁଲ୍ଯ ସମ ପାଠେ ଶ୍ରଵଣେ ଚ ତଦର୍ଧକମ୍ । ଅର୍ଥତଃ ଶ୍ରଵଣେ ଚାସ୍ଯ ପୁଣ୍ଯଂ ଦଶଗୁଣଂ ସ୍ମୃତମ୍ ॥ ୩,୧.
ଏହାକୁ ପାଠ କିମ୍ବା ଶୁଣିବା ବେଳେ ବେଦ ସମାନ ଫଳ ମିଳେ, ଶୁଣିଲେ ତାହାର ଅର୍ଧ ମିଳେ। ଅର୍ଥରେ ଏହାକୁ ଶୁଣିଲେ ଦଶଗୁଣ ଅଧିକ ପୁଣ୍ୟ ମିଳେ ବୋଲି କୁହାଯାଏ।
ଵକ୍ତୁଃ ସ୍ଯାଦ୍ଦ୍ଵିଗୁଣଂ ପୁଣ୍ଯଂ ଵ୍ଯାଖ୍ଯାତୁଶ୍ଚ ତଥାଧିକମ୍ । ଅନନ୍ତଵେଦୈଃସାମ୍ଯମାହୁର୍ମହାନ୍ତଃ ଭାରାନ୍ମହତ୍ତ୍ଵାଦ୍ଭାରତସ୍ଯାପି ଵିପ୍ରାଃ ॥ ୩,୧.
ଯିଏ ପଢ଼େ, ସେ ଦୁଇଗୁଣ ଫଳ ପାଏ, ଯିଏ ବ୍ୟାଖ୍ୟା କରେ, ସେ ତାହାଠାରୁ ଅଧିକ ପୁଣ୍ୟ ପାଏ। ମହାନମାନେ କହନ୍ତି ଏହା ଅନେକ ବେଦ ସମାନ, ଏବଂ ବିଦ୍ୱାନମାନେ ଏହାକୁ ମହାଭାରତ ଠାରୁ ମଧ୍ୟ ବଡ଼ ବୋଲି ମନେ କରନ୍ତି।
ଵେଦୋଭ୍ଯୋସ୍ଯ ତ୍ଵର୍ଥତଶ୍ଚାଧିକତ୍ଵଂ ଵଦନ୍ତି ବୈ ଵିଷ୍ଣୁରହସ୍ଯଵେଦିନଃ ॥ ୩,୧.
ଯେମାନେ ବିଷ୍ଣୁର ଗୁପ୍ତ ତତ୍ତ୍ୱ ଜାଣନ୍ତି, ସେମାନେ କହନ୍ତି ଯେ, ଅର୍ଥରେ ଏହା ବେଦ ଦୁଇଟିଠାରୁ ମଧ୍ୟ ଅଧିକ।
ତତ୍ର ଶ୍ରେଷ୍ଠାଂ ଗୀତିକାମାହୁରାର୍ଯାସ୍ତଥୈଵ ଵିଷ୍ଣୋର୍ନାମସାହସ୍ରକ ଚ । ତଯୋସ୍ତତ୍ର ଶ୍ରଵଣାଦ୍ଭାରତସ୍ଯ ଦଶାଧିକଂ ଫଲମାହୁର୍ମହାନ୍ତଃ ॥ ୩,୧.
ଏହିମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ଆଦର୍ଶମାନେ ଗୀତିକା ଓ ବିଷ୍ଣୁଙ୍କର ସହସ୍ରନାମକୁ ସର୍ବଶ୍ରେଷ୍ଠ ବୋଲି କହନ୍ତି। ଏହିମାନେ ଶୁଣିଲେ, ମହାନମାନେ କହନ୍ତି, ଭାରତର ଦଶଗୁଣ ଫଳ ମିଳେ।
ଦୈତ୍ଯାଃ ସର୍ଵ ଵିପ୍ରକୁଲେଷୁ ଭୂତ୍ଵା କୃତେ ଯୁଗେ ଭାରତେ ଷଟ୍ସହସ୍ର୍ଯାମ୍ । ନିଷ୍କାସ୍ଯ କାଂଶ୍ଚିନ୍ନଵନିର୍ମିତାନାଂ ନିଵେଶନଂ ତତ୍ର କୁର୍ଵନ୍ତି ନିତ୍ଯମ୍ ॥ ୩,୧.
ଦୈତ୍ୟମାନେ ସମସ୍ତ ବ୍ରାହ୍ମଣ ପରିବାରରେ କୃତଯୁଗରେ, ଭାରତର ଛଉ ହଜାର ବର୍ଷ ପରେ ଜନ୍ମ ନେଇ, କିଛି ନୂତନ ଜନ୍ମିତମାନେଙ୍କୁ ବାହାର କରି, ସେଠାରେ ସେମାନେ ସଦା ବାସ କରନ୍ତି।
ମତ୍ଵା ହରିଂ ଭଗଵାନ୍ଵ୍ଯାସରୂପୀ ଚକ୍ରେ ତଦା ଭାଗଵତଂ ପୁରାଣମ୍ । ତଥା ସମାଖ୍ଯାଯ ଚ ଵୈଷ୍ଣଵଂ ତତ୍ତତଃ ପରଂ ଗାରୁଡାଖ୍ଯଂ ସ ଚକ୍ରେ ॥ ୩,୧.
ଭଗବାନ ବ୍ୟାସ ହରିଙ୍କୁ ଚିନ୍ତା କରି, ସେ ଆକାର ଧାରଣ କରି, ଭାଗବତ ପୁରାଣ ରଚନା କଲେ। ଏହିପରି, ସେ ବୈଷ୍ଣବ ପୁରାଣ କଥା କହି, ପରେ ଗାରୁଡ ପୁରାଣ ତିଆରି କଲେ।
ଅତୋ ହି ଗାରୁଡଂ ମୁଖ୍ଯଂ ପୁରାଣଂ ଶାସ୍ତ୍ରସଂମତମ୍ । ଗାରୁଡେନ ସମଂ ନାସ୍ତି ଵିଷ୍ଣୁଧର୍ମପ୍ରଦର୍ଶନେ ॥ ୩,୧.
ଏହି କାରଣରୁ, ଗାରୁଡ ପୁରାଣ ପ୍ରଧାନ ପୁରାଣ ଭାବେ ଶାସ୍ତ୍ର ଦ୍ୱାରା ସ୍ୱୀକୃତ। ବିଷ୍ଣୁଙ୍କ ଧର୍ମକୁ ପ୍ରକାଶ କରିବାରେ ଗାରୁଡ ସମାନ କିଛି ନାହିଁ।
ଯଥା ସୁରାଣାଂ ପ୍ରଵରୋ ଜନାର୍ଦନୋ ଯଥାଯୁଧାନାଂ ପ୍ରଵରଃ ସୁଦର୍ଶନମ୍ । ଯଥାଶ୍ଵମେଧଃ ପ୍ରଵରଃ କ୍ରତୂନାଂ ଛିନ୍ନେଷୁ ଭକ୍ତେଷୁ ତଥୈଵ ରୁଦ୍ରଃ ॥ ୩,୧.
ଯେପରି ଦେବମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ଜନାର୍ଦ୍ଦନ ପ୍ରଧାନ, ଅସ୍ତ୍ରମାନେ ମଧ୍ୟରେ ସୁଦର୍ଶନ ପ୍ରମୁଖ, ଯଜ୍ଞମାନେ ମଧ୍ୟରେ ଅଶ୍ୱମେଧ ଶ୍ରେଷ୍ଠ, ଭକ୍ତି ଛିନ୍ନ ହେଉଥିବାମାନେ ମଧ୍ୟରେ ରୁଦ୍ର ପ୍ରମୁଖ, ସେପରି।
ନଦୀଷୁ ଗଙ୍ଗା ଜଲଜେଷୁ ପଦ୍ମମଚ୍ଛିନ୍ନଭକ୍ତେଷୁ ତଥୈଵ ଵାଯୁଃ । ତଥା ପୁରାଣେଷୁ ଚ ଗାରୁଡଂ ଚ ମୁଖ୍ଯଂ ତଦାହୁର୍ହରିତତ୍ତ୍ଵଦର୍ଶନେ ॥ ୩,୧.
ନଦୀମାନେ ମଧ୍ୟରେ ଗଙ୍ଗା, ଜଳବିହାରୀ ଉଦ୍ଭିଦମାନେ ମଧ୍ୟରେ ପଦ୍ମ, ଭକ୍ତି ଭଙ୍ଗ ହୋଇଥିବାମାନେ ମଧ୍ୟରେ ବାୟୁ, ଏହିପରି ପୁରାଣମାନେ ମଧ୍ୟରେ ଗାରୁଡ ପ୍ରଧାନ ବୋଲି ହରିତତ୍ତ୍ୱକୁ ପ୍ରକାଶ କରେ।
ଗାରୁଡାଖ୍ଯପୁରାଣେ ତୁ ପ୍ରତିପାଦ୍ଯୋ ହରିଃ ସ୍ମୃତଃ । ଅତୋ ହରିର୍ନମସ୍କାର୍ଯୋ ଗମ୍ଯୋ ଯୋଗ୍ଯୋ ହରିଃ ସ୍ମୃତଃ ॥ ୩,୧.
ଗାରୁଡ ନାମକ ପୁରାଣରେ ହରିଙ୍କୁ ଶିକ୍ଷା ଦେବା ଏବଂ ସ୍ମରଣ କରିବା ଆବଶ୍ୟକ। ଏହି କାରଣରୁ, ହରିଙ୍କୁ ପୂଜିବା, ନିକଟବର୍ତ୍ତୀ ହେବା ଏବଂ ଯୋଗ୍ୟ ଭାବେ ମନାଯିବା ଦରକାର।
ଭାଗ୍ଯାତ୍ମକତ୍ଵାଚ୍ଛ୍ରୀଦେଵ୍ଯା ନମନଂ ନଦନୁ ସ୍ମୃତମ୍ । ପରୋ ନରୋତ୍ତମୋ ଵା ସ ସାଧକେଶୋପି ଚ ସ୍ମୃତଃ ॥ ୩,୧.
ଶ୍ରୀଦେବୀଙ୍କ ଭାଗ୍ୟର ମୂଳ ଥିବାରୁ, ତାଙ୍କୁ ପ୍ରଣାମ କରିବା ଅତ୍ୟନ୍ତ ଆବଶ୍ୟକ। ସେ ପରମ, ମନୁଷ୍ୟମାନେ ମଧ୍ୟରେ ଶ୍ରେଷ୍ଠ, କିମ୍ବା ସାଧକମାନେ ମଧ୍ୟରେ ଅପରିହାର୍ଯ୍ୟ ଭାବେ ସ୍ମରଣ କରାଯାନ୍ତି।
ଅତୋ ନମ୍ଯୋ ଵାଯୁରପି ପୁରାଣାଦୌ ଦ୍ଵିଜୋତ୍ତମାଃ । ଭାରତୀ ଵାକ୍ଯରୂପତ୍ଵାନ୍ନମ୍ଯା ଵାଯୋରନନ୍ତରମ୍ ॥ ୩,୧.
ଏହି କାରଣରୁ, ପୁରାଣ ଆରମ୍ଭରେ ବାୟୁଙ୍କୁ ପୂଜିବା ଦରକାର, ହେ ଶ୍ରେଷ୍ଠ ଦ୍ୱିଜମାନେ। ବାୟୁ ପରେ, ଭାରତୀ ଉଚ୍ଚାରଣର ରୂପ ଥିବାରୁ, ତାଙ୍କୁ ପୂଜିବା ଉଚିତ।
ଉପସାଧକୋ ନରଃ ପ୍ରୋକ୍ତୋ ଯତୋତସ୍ତଦନନ୍ତରମ୍ । ନମ୍ଯ ଇତ୍ଯଚ୍ଯତେ ସଦ୍ଭିସ୍ତାରତମ୍ଯେନ ସର୍ଵଦା ॥ ୩,୧.
ଯିଏ ସହଯୋଗ କରେ, ସେ 'ଉପସାଧକ' ବୋଲି କୁହାଯାଏ। ତାଙ୍କ ପରେ, ଯିଏ ପୂଜ୍ୟ, ସେଠି ସଦା ବୁଦ୍ଧିମାନମାନେ କ୍ରମ ଅନୁଯାୟୀ ପ୍ରଣାମ କରିବାକୁ କହନ୍ତି।
ଅତୋ ଵ୍ଯାସଂ ନମସ୍କୁର୍ଯାଦ୍ଗ୍ରନ୍ଥକର୍ତୃତ୍ଵହେତୁତଃ । ଶୌନକ ଉଵାଚ । ଵ୍ଯାସସ୍ଯ ନମନଂ ହ୍ଯନ୍ତେ କଥଂ କାର୍ଯଂ ମହାତ୍ମନଃ ॥ ୩,୧.
ଏହିପରି, ବ୍ୟାସଙ୍କୁ ଗ୍ରନ୍ଥ ରଚନାକାର ଥିବାରୁ ପ୍ରଣାମ କରିବା ଉଚିତ। ଶୌନକ କହିଲେ: ଏହି ମହାନ ବ୍ୟାସଙ୍କୁ ଶେଷରେ କିପରି ପ୍ରଣାମ କରିବା ଉଚିତ?
ଅନ୍ତେ ଚ ଵନ୍ଦନେ ତସ୍ଯ କାରଣଂ ବ୍ରୂହି ସୁଵ୍ରତ । ସୂତ ଉଵାଚ । ଵିଷ୍ଣୋରନନ୍ତରଂ ଵ୍ଯାସନମନଂ ମୁଖ୍ଯମେଵ ହି ॥ ୩,୧.
ଶେଷରେ ତାଙ୍କୁ ପ୍ରଣାମ କରିବାର କାରଣ କହ, ହେ ସୁବ୍ରତ। ସୂତ କହିଲେ: ବିଷ୍ଣୁଙ୍କ ପରେ ବ୍ୟାସଙ୍କୁ ପ୍ରଣାମ କରିବା ସବୁଠାରୁ ପ୍ରମୁଖ।
ହରିରେଵ ଯତୋ ଵ୍ଯାସୋ ଵାଚ୍ଯଚକ୍ରସ୍ଵରୂପକଃ । ଵ୍ଯାସୋ ନୈଵ ସମତ୍ଵେନ ପ୍ରୋକ୍ତୋ ଭଗଵତୋ ହରେଃ ॥ ୩,୧.
ହରି ନିଜେ ବ୍ୟାସ, ଉଚ୍ଚାରଣ ଚକ୍ରର ରୂପ। ବ୍ୟାସକୁ କେବେ ଭଗବାନ ହରି ସମାନ ବୋଲି କୁହାଯାଏ ନାହିଁ।
ତତ୍ରାପି କାରଣଂ ଵକ୍ଷ୍ଯେ ସାଦରେଣ ମୁନୀଶ୍ଵରାଃ । ଵ୍ଯାସସ୍ତୁ କଶ୍ଚନ ଋଷିଃ ପୁରାଣେ ତାମସେ ସ୍ମୃତଃ ॥ ୩,୧.
ଏହି ବିଷୟର କାରଣ ମୁଁ ଆଦର ସହିତ କହିବି, ହେ ମୁନିଶ୍ରେଷ୍ଠମାନେ। ବ୍ୟାସ ତାମସିକ ପୁରାଣରେ ଏକ ଋଷି ଭାବେ ସ୍ମରଣ କରାଯାନ୍ତି।
ଇତି ଜ୍ଞାନା ଵଲଂବେନ ଦୈତ୍ଯା ଦୈତ୍ଯାନୁଗୈଃ ସମାଃ । ପ୍ରଵିଶନ୍ତି ହ୍ଯନ୍ଧତମ ଇତି ତ୍ଵନ୍ତେ ନମସ୍କୃତଃ ॥ ୩,୧.
ଏହିପରି, ଜ୍ଞାନର ଆଶ୍ରୟ ନେଇ, ଦୈତ୍ୟମାନେ ତାଙ୍କର ଅନୁଗାମୀମାନେ ସହିତ ଗଭୀର ଅନ୍ଧକାରକୁ ପ୍ରବେଶ କରନ୍ତି। ତେଣୁ ଶେଷରେ ତାଙ୍କୁ ପ୍ରଣାମ କରାଯାଏ।
ଯଦିଦଂ ପରମଂ ଗୋପ୍ଯଂ ହୃଦି ଧାର୍ଯଂ ନ ସଂଶଯଃ । ପରାଣାଂ ନମ୍ଯମେଵୋକ୍ତଂ ପ୍ରତିପାଦ୍ଯଂ ଯତୋତ୍ର ହି ॥ ୩,୧.
ଏହି ଅତ୍ୟନ୍ତ ଗୁପ୍ତ ତତ୍ତ୍ୱ, ହୃଦୟରେ ଧାରଣ କରିବା ଉଚିତ, କିଛି ସନ୍ଦେହ ନାହିଁ। ପୁରାଣମାନେ ମଧ୍ୟରେ, ଏଠାରେ ଯାହା ଶିକ୍ଷା ଦିଆଯିବ, ସେହିପରି ପୂଜ୍ୟ।
ସମାସଵ୍ଯାସଭାଵାଦ୍ଧି ପରାଣାଂ ତତ୍ପ୍ରତୀଯତେ । ଵାସ୍ତଵଂ ତଂ ନ ଜାନୀଯୁରୁପଜୀଵ୍ଯୋ ଯତୋ ହରିଃ ॥ ୩,୧.
ସଂକ୍ଷେପ ଓ ବିସ୍ତାର ଭାବରୁ, ପୁରାଣମାନେ ମଧ୍ୟରେ ଏହି ତତ୍ତ୍ୱ ବୁଝାଯାଏ। ସେମାନେ ସତ୍ୟର ଜ୍ଞାନ ନାହାନ୍ତି, କାରଣ ହରିଙ୍କୁ ସେବନ କରିବା ଦରକାର।