ଗରୁଡପୁରାଣମ୍

ନମସ୍କାରୋ ନାନ୍ଯଥା ଵିପ୍ରଵର୍ଯା ଆଧୀଯତାଂ ହୃଦି ସର୍ଵୈ ରହସ୍ଯମମ୍ । ଯେ ଵୈଷ୍ଣଵା ଵୈଷ୍ଣ ଵଦାସଭୃତ୍ଯାଃ ସର୍ଵେପି ତେ ସର୍ଵଦା ଵିଷ୍ଣୁମେଵ ॥ ୩,୧.

ହେ ଶ୍ରେଷ୍ଠ ବ୍ରାହ୍ମଣମାନେ, ନମସ୍କାର ଅନ୍ୟ ଭାବେ କରିବା ଉଚିତ୍ ନୁହେଁ; ଏହି ଗୁପ୍ତ କଥାକୁ ହୃଦୟରେ ଧାରଣ କର। ଯେମାନେ ବିଷ୍ଣୁଭକ୍ତ, ସେମାନେ ସବୁବେଳେ କେବଳ ବିଷ୍ଣୁଙ୍କୁ ନିଷ୍ଠାରେ ଲାଗିଥାନ୍ତି।

ନମନ୍ତି ଯେ ଵୈ ପ୍ରତିପାଦଯନ୍ତି ତଥୈଵ ପୁଣ୍ଯାନି ଚ ସାତ୍ତ୍ଵିକାନି । ନମନ୍ତି ଯେ ଵାସୁଦେଵଂ ହରିଂ ଚ ସମ୍ଯକ୍ସ୍ଵଶକ୍ତ୍ଯା ପ୍ରତିପାଦଯନ୍ତି ॥ ୩,୧.

ଯେମାନେ ନମସ୍କାର କରି ଏଭଳି ସତ୍କର୍ମ ଓ ସାତ୍ତ୍ୱିକ ପୁଣ୍ୟ ସ୍ଥାପନ କରନ୍ତି, ଯେମାନେ ଭଲଭାବେ ନିଜ ଶକ୍ତି ଅନୁଯାୟୀ ବାସୁଦେବ, ହରିଙ୍କୁ ନମସ୍କାର କରନ୍ତି ଓ ସ୍ଥାପନ କରନ୍ତି, ସେମାନେ ପ୍ରକୃତରେ ପୁଣ୍ୟଶୀଳ।

ପ୍ରଵୃତ୍ତିମାର୍ଗେଣ ନ ପୂଜଯନ୍ତି ହ୍ଯାପତ୍କାଲେ ପରଦୈଵଂ ତଦନ୍ଯମ୍ । ତେ ଵୈଷ୍ଣଵା ଵୈଷ୍ଣଵଦାସଭୃତ୍ଯା ଅନ୍ଯେ ଚ ସର୍ଵେଽଵୈଷ୍ଣଵମାତ୍ରକାଃ ସ୍ମୃତାଃ ॥ ୩,୧.

ଯେମାନେ କର୍ମମାର୍ଗ ଅନୁସରି ଆପଦ୍ବେଳେ ମଧ୍ୟ ଅନ୍ୟ ଦେବତାଙ୍କୁ ପୂଜା କରନ୍ତି ନାହିଁ, ସେମାନେ ବିଷ୍ଣୁଭକ୍ତ, ବିଷ୍ଣୁଙ୍କ ଦାସ। ଅନ୍ୟ ସମସ୍ତେ କେବଳ ଅବିଷ୍ଣୁଭକ୍ତ ବୋଲି ଗଣାଯାନ୍ତି।

ଉପକ୍ରମୈରୁପସଂହାରସ୍ଯ ଲିଙ୍ଗୈର୍ହରିଂ ଗୁରୁଂ ହ୍ଯନ୍ତରେଣୈଵ ଯାନ୍ତି । ତାନେଵାହୁଃ ସତ୍ପୁରାଣାନି ଵିପ୍ରାଃ କଲୌ ଯୁଗେ ନାଭ୍ଯସୂଯନ୍ତି ସର୍ଵେ ॥ ୩,୧.

ଉପକ୍ରମ, ଉପସଂହାର ଓ ଚିହ୍ନ ଦ୍ୱାରା ସେମାନେ ଗୁରୁ ଭାବେ କେବଳ ହରିଙ୍କୁ ଅନୁସରଣ କରନ୍ତି; ଏହି କଥା ସତ୍ପୁରାଣରେ ବ୍ରାହ୍ମଣମାନେ କହିଛନ୍ତି, କଳିଯୁଗରେ ସେମାନେ କେହି ନିନ୍ଦା କରିବା ଯୋଗ୍ୟ ନୁହେଁ।

ଯତୋ ହିତାନ୍ଯେ ପ୍ରତିପାଦଯନ୍ତି ପ୍ରଵୃତ୍ତିଧର୍ମାନ୍ସ୍ଵସ୍ଵଵର୍ଣାନୁରୂପାନ୍ । ଅତୋ ହ୍ଯସୂଯନ୍ତି ସଦା ଵିମୂଢାଃ କଲୌ ହି ଵିପ୍ରାଃ ପ୍ରଚୁରା ହି ତେପି ॥ ୩,୧.

ଯେହেতୁ ସେମାନେ ପ୍ରତ୍ୟେକଙ୍କ ନିଜ ଜାତିଅନୁଯାୟୀ ଉପକାରୀ ଧର୍ମ ସ୍ଥାପନ କରନ୍ତି, ଏହି କାରଣରୁ କଳିଯୁଗରେ ଭ୍ରାନ୍ତ ଲୋକମାନେ ସଦା ଦୋଷ ଦେଖନ୍ତି; ଏପରି ବ୍ରାହ୍ମଣମାନେ ବହୁତ ଅଛନ୍ତି।

ନ ଚାସ୍ତି ଵିଷ୍ଣୋଃ ସଦୃଶଂ ଚ ଦୈଵତଂ ନ ଚାସ୍ତି ଵାଯୋଃ ସଦୃଶୋ ଗୁରୁଶ୍ଚ । ନ ଚାସ୍ତି ତୀର୍ଥଂ ସଦୃଶଂ ଵିଷ୍ଣୁପଦ୍ଯାଃ ନ ଵିଷ୍ଣୁଭକ୍ତେନ ସମୋସ୍ତି ଭକ୍ତଃ ॥ ୩,୧.

ବିଷ୍ଣୁଙ୍କ ସମାନ କୌଣସି ଦେବତା ନାହିଁ, ବାୟୁଙ୍କ ସମାନ କୌଣସି ଗୁରୁ ନାହିଁ, ବିଷ୍ଣୁପଦା ସମାନ କୌଣସି ତୀର୍ଥ ନାହିଁ, ଓ ବିଷ୍ଣୁଭକ୍ତ ସମାନ କୌଣସି ଭକ୍ତ ନାହିଁ।

ଅନ୍ଯାନି ଵିଷ୍ଣୋଃ ପ୍ରତିପାଦକାନି ସର୍ଵାଣି ତେ ସାତ୍ତ୍ଵିକାନୀତି ଚାହୁଃ । ଶ୍ରାଵ୍ଯାଣି ତାନ୍ଯେଵ ମନୁଷ୍ଯଲୋକେ ଶ୍ରାଵ୍ଯାଣି ନାନ୍ଯାନି ଚ ଦୁଃଖଦାନି ॥ ୩,୧.

ବିଷ୍ଣୁଙ୍କୁ ସ୍ଥାପନ କରୁଥିବା ଅନ୍ୟ ସମସ୍ତ ଶିକ୍ଷା ସାତ୍ତ୍ୱିକ ବୋଲି କୁହାଯାଏ; ମାନବ ସମାଜରେ ସେଗୁଡ଼ିକୁ ଶୁଣିବା ଉଚିତ, ଅନ୍ୟ କିଛି ନୁହେଁ, କାରଣ ଅନ୍ୟ ଶିକ୍ଷା ଦୁଃଖ ଦେଇଥାଏ।

କଲୌ ଯୁଗେ ସର୍ଵ ପୁରାଣମଧ୍ଯେ ତ୍ରୀଣ୍ଯେଵ ମୁଖ୍ଯାନି ହରିପ୍ରିଯାଣି । ମୁଖ୍ଯଂ ପୁରାଣଂ ହି କଲୌ ନୃଣାଂ ଚ ଶ୍ରେଯସ୍କରଂ ଭାଗଵତଂ ପୁରାଣମ୍ ॥ ୩,୧.

କଳିଯୁଗରେ ସମସ୍ତ ପୁରାଣ ମଧ୍ୟରୁ କେବଳ ତିନିଟି ପ୍ରମୁଖ ଓ ହରିଙ୍କ ପ୍ରିୟ; ସେମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରୁ ଭାଗବତ ପୁରାଣ ସବୁଠାରୁ ଶ୍ରେଷ୍ଠ, ଏହା ମନୁଷ୍ୟଙ୍କୁ ସର୍ବୋତ୍ତମ ମଙ୍ଗଳ ଦେଇଥାଏ।

ପୂର୍ଵଂ ହି ସୃଷ୍ଟିଃ ପ୍ରତିପାଦ୍ଯତେ ତ୍ର ଯତୋ ହ୍ଯତୋ ଭାଗଵତଂ ପରଂ ସ୍ମୃତମ୍ । ଯସ୍ମିନ୍ପୁରାଣେ କଥଯନ୍ତି ସୃଷ୍ଟିଂ ହ୍ଯାଦୌ ଵିଷ୍ଣୋର୍ବ୍ରହ୍ମରୁଦ୍ରାଦିକାନାମ୍ ॥ ୩,୧.

ପ୍ରଥମେ ଏଠାରେ ସୃଷ୍ଟି ବର୍ଣ୍ଣନା ହୋଇଛି; ଏହି କାରଣରୁ ଭାଗବତକୁ ସର୍ବୋତ୍ତମ ବୋଲି ମନାଯାଏ, କାରଣ ସେହି ପୁରାଣରେ ଆରମ୍ଭରେ ବିଷ୍ଣୁ, ବ୍ରହ୍ମା, ରୁଦ୍ର ଓ ଅନ୍ୟମାନଙ୍କ ସୃଷ୍ଟି କଥା କହାଯାଇଛି।

ନାନାର୍ଥମେଵଂ କଥଯନ୍ତି ଵିପ୍ର ନୀଚୋଚ୍ଚରୂପଂ ଜ୍ଞାନମାହୁର୍ମହାନ୍ତଃ । ତେନୈଵ ସିଦ୍ଧଂ ପ୍ରଵଦନ୍ତି ସର୍ଵଂ ହ୍ଯତଃ ପରଂ ଭାଗଵତଂ ପୁରାଣମ୍ ॥ ୩,୧.

ହେ ବ୍ରାହ୍ମଣ, ମହାନ ଲୋକମାନେ କହନ୍ତି ଯେ, ଜ୍ଞାନ ବିଭିନ୍ନ ଭାବରେ, ଉଚ୍ଚ ଓ ନିମ୍ନ ରୂପରେ ବର୍ଣ୍ଣିତ; ଏହିପରି ସବୁ କଥା ଏହା ଦ୍ୱାରା ସିଦ୍ଧ ହୁଏ, ଏହି କାରଣରୁ ଭାଗବତ ପୁରାଣ ସର୍ବୋତ୍ତମ।

ତତଃ ପରଂ ଵିଷ୍ଣୁପୁରାଣମାହୁସ୍ତତଃ ପରଂ ଗାରୁଡସଂଜ୍ଞକଂ ଚ । ତ୍ରୀଣ୍ଯେଵ ମୁଖ୍ଯା ନି କଲୌ ନୃଣାଂ ତୁ ତଥା ଵିଶେଷୋ ଗାରୁଡେ କିଞ୍ଚିଦସ୍ତି ॥ ୩,୧.

ତାପରେ ବିଷ୍ଣୁପୁରାଣ ଦ୍ୱିତୀୟ, ତାପରେ ଗାରୁଡ଼ ନାମକ ପୁରାଣ; କଳିଯୁଗରେ ମନୁଷ୍ୟମାନଙ୍କ ପାଇଁ ଏହି ତିନିଟି ପ୍ରମୁଖ, ଯଦ୍ୟପି ଗାରୁଡ଼ରେ କିଛି ବିଶେଷତା ଅଛି।

ଶୃଣୁଧ୍ଵଂ ଵୈ ତଂ ଵିଶେଷଂ ଚ ଵିପ୍ରାସ୍ତ୍ର୍ଯଂଶୈର୍ଯୁକ୍ତଂ ଗାରୁଡାଖ୍ଯଂ ପୁରାଣମ୍ । ଆଦ୍ଯାଂଶଂ ଵୈ କର୍ମକାଣ୍ଡଂ ଵଦନ୍ତି ଦ୍ଵିତୀଯାଂଶଂ ଧର୍ମକାଣ୍ଡଂ ତମାହୁଃ ॥ ୩,୧.

ଏବେ, ହେ ବ୍ରାହ୍ମଣମାନେ, ସେଇ ବିଶେଷତା ଶୁଣ; ଗାରୁଡ଼ ନାମକ ପୁରାଣ ତିନି ଅଂଶରେ ବିଭକ୍ତ। ପ୍ରଥମ ଅଂଶକୁ କର୍ମକାଣ୍ଡ ବୋଲି କୁହନ୍ତି, ଦ୍ୱିତୀୟ ଅଂଶକୁ ଧର୍ମକାଣ୍ଡ ବୋଲି କହାଯାଏ।

ତୃତୀଯାଂଶଂ ବ୍ରହ୍ମକାଣ୍ଡଂ ଵଦନ୍ତି ତେଷାଂ ମଧ୍ଯେ ତ୍ଵନ୍ତିମୋଯଂ ଵରିଷ୍ଠଃ । ତୃତୀଯାଂଶଶ୍ରଵଣାତ୍ପୁଣ୍ଯମାହୁସ୍ତୁଲ୍ଯଂ ପୁଣ୍ଯଂ ଭାଗଵତସ୍ଯ ଵିପ୍ରାଃ ॥ ୩,୧.

ତୃତୀୟ ଅଂଶକୁ ବ୍ରହ୍ମକାଣ୍ଡ ବୋଲି କୁହାଯାଏ; ଏହି ତିନି ମଧ୍ୟରେ ଶେଷ ଅଂଶ ସବୁଠାରୁ ଶ୍ରେଷ୍ଠ। ବ୍ରାହ୍ମଣମାନେ କହନ୍ତି ଯେ, ତୃତୀୟ ଅଂଶ ଶୁଣିଲେ ଭାଗବତ ପୁରାଣ ସମାନ ପୁଣ୍ୟ ମିଳେ।

ତୃତୀଯାଂଶେ ପଠିତେ ଵେଦତୁଲ୍ଯଂ ଫଲଂ ଭଵେନ୍ନାତ୍ର ଵିଚାର୍ଯମସ୍ତି । ତୃତୀଯାଂଶଶ୍ରଵଣାଦେଵ ଵିପ୍ରାଃ ଫଲଂ ପ୍ରୋକ୍ତଂ ପଠତୋପ୍ଯର୍ଥମେଵମ୍ ॥ ୩,୧.

ତୃତୀୟ ଅଂଶ ପଢ଼ିଲେ ବେଦ ସମାନ ଫଳ ମିଳେ—ଏଥିରେ କୌଣସି ସନ୍ଦେହ ନାହିଁ; ଏବଂ ତୃତୀୟ ଅଂଶ ଶୁଣିଲେ ମଧ୍ୟ, ହେ ବ୍ରାହ୍ମଣମାନେ, ଏହିପରି ଫଳ ମିଳେ, ପଢ଼ିଲେ ତ ଏହାଠାରୁ ଅଧିକ।

ତୃତୀଯାଂଶଶ୍ରଵଣାଦର୍ଥତଶ୍ଚ ପୁଣ୍ଯଂ ଚାହୁଃ ପଠତୋ ଵୈ ଦଶାଂଶମ୍ । ତତୋ ଵରଂ ମତ୍ସ୍ଯପୁରାଣମାହୁସ୍ତତୋ ଵରଂ କୂର୍ମପୂରାଣମାହୁଃ ॥ ୩,୧.

ତୃତୀୟ ଅଂଶ ଶୁଣିବା କିମ୍ବା ବୁଝିବା ଦ୍ୱାରା ଯେତେ ପୁଣ୍ୟ ମିଳେ, ପଢ଼ିଲେ ତାହାର ଦଶମାଂଶ ମିଳେ ବୋଲି କୁହାଯାଏ। ତାପରେ ମତ୍ସ୍ୟପୁରାଣ ଶ୍ରେଷ୍ଠ, ତାପରେ କୂର୍ମପୁରାଣ ଅଧିକ ମୂଲ୍ୟବାନ।

ତଥୈଵ ଵୈ ଵାଯୁପୁରାଣମାହୁସ୍ତ୍ରୀଣ୍ଯେଵ ଚାହୁଃ ସାତ୍ତ୍ଵିକାନୀତି ଲୋକେ । ତତ୍ରାପି କିଞ୍ଚିଦ୍ଵେଦିତଵ୍ଯଂ ଭଵେଚ୍ଚ ପୁରାଣଷଟ୍କେ ସତ୍ତ୍ଵରୂପେ ମୁନୀନ୍ଦ୍ରାଃ ॥ ୩,୧.

ଏହିପରି, ବାୟୁ ପୁରାଣ ଅନୁସାରେ ତିନିଟି ସାତ୍ତ୍ୱିକ ପୁରାଣ ଅଛି ବୋଲି କୁହାଯାଏ; ଏହି ଦୁନିଆରେ କେହିମାନେ ଏହିପରି କହନ୍ତି। ଏହାମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ମଧ୍ୟ କିଛି ଅଧିକ ଜାଣିବା ଉଚିତ; କାରଣ, ଛଅଟି ପୁରାଣରେ ବି ସତ୍ତ୍ୱ ଗୁଣ ଥାଏ, ମହାମୁନିମାନେ।

ସତ୍ତ୍ଵାଧମେ ମାତ୍ସ୍ଯକୌର୍ମେ ତଥାହୁର୍ଵାଯୁ ଚାହୁଃ ସାତ୍ତ୍ଵିକଂ ମଧ୍ଯମଂ ଚ । ଵିଷ୍ଣୋଃ ପୁରାଣଂ ଭାଗଵତଂ ପୁରାଣଂ ସତ୍ତ୍ଵୋତ୍ତମଂ ଗାରୁଡଂ ଚାହୁରାର୍ଯାଃ ॥ ୩,୧.

ସାତ୍ତ୍ୱିକ ପୁରାଣମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ମାତ୍ସ୍ୟ ଓ କୂର୍ମ ପୁରାଣକୁ ଅଧମ ସତ୍ତ୍ୱ ଭାବରେ ଗଣାଯାଏ, ବାୟୁ ପୁରାଣକୁ ମଧ୍ୟମ ସତ୍ତ୍ୱ ବୋଲି କୁହାଯାଏ। ବିଷ୍ଣୁ ପୁରାଣ, ଭାଗବତ ପୁରାଣ ଓ ଗାରୁଡ଼ ପୁରାଣକୁ ଉତ୍ତମ ସତ୍ତ୍ୱ ବୋଲି ଆଦର୍ଶମାନେ କହିଛନ୍ତି।

ସ୍କାନ୍ଦଂ ପାଦ୍ମଂ ଵାମନଂ ଵୈ ଵରାହଂ ତଥାଗ୍ରେଯଂ ଭଵିଷ୍ଯଂ ପର୍ଵସୃଷ୍ଟୌ । ଏତାନ୍ଯାହୂ ରାଜସାନୀତି ଵିପ୍ରାସ୍ତତ୍ରୈକଦେଶଃ ସାତ୍ତ୍ଵିକସ୍ତାମସଶ୍ଚ ॥ ୩,୧.

ସ୍କନ୍ଦ, ପଦ୍ମ, ବାମନ, ବରାହ, ଅଗ୍ନି ଓ ଭବିଷ୍ୟ ପୁରାଣକୁ ବିଦ୍ୱାନମାନେ ରାଜସ ପୁରାଣ ବୋଲି କହନ୍ତି; ଏହାମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ କିଛି ଅଂଶ ସାତ୍ତ୍ୱିକ ଓ କିଛି ତାମସିକ ଅଛି।

ରଜଃ ପ୍ରାଚୁର୍ଯାଦ୍ରାଜସାନୀତି ଚ ହୁଃ ଶ୍ରାଵ୍ଯାଣି ନୈତାନି ମୁମୁକ୍ଷୁଭିଃ ସଦା । ତେଷାଂ ମଧ୍ଯେ ସାତ୍ତ୍ଵିକାଂଶାଶ୍ଚ ସଂତି ତେଷାଂ ଶ୍ରୁତେର୍ଗାରୁଡୀଯଂ ଫଲଂ ଚ ॥ ୩,୧.

ରଜୋଗୁଣ ଅଧିକ ଥିବାରୁ ଏହାମାନେ ରାଜସ ପୁରାଣ ବୋଲି କୁହାଯାଏ; ମୁକ୍ତି ଆଶା କରୁଥିବା ଲୋକମାନେ ସବୁବେଳେ ଏହାମାନେ ଶୁଣିବା ଉଚିତ୍ ନୁହେଁ। ଏହିମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ସାତ୍ତ୍ୱିକ ଅଂଶ ଅଛି, ଏବଂ ଏହା ଶୁଣିଲେ ଗାରୁଡ଼ ପୁରାଣର ଅର୍ଧ ଫଳ ମିଳେ।

ବ୍ରହ୍ମାଣ୍ଡଲୈଙ୍ଗ୍ଯେ ବ୍ରହ୍ମଵୈଵର୍ତକଂ ଵୈ ମାର୍କଂଣ୍ଡେଯଂ ବ୍ରାହ୍ମମାଦିତ୍ଯକଂ ଚ । ଏତାନ୍ଯା ହୁସ୍ତାମସାନୀତି ଵିପ୍ରାସ୍ତତ୍ରୈକଦେଶଃ ସାତ୍ତ୍ଵିକୋ ରାଜସଶ୍ଚ ॥ ୩,୧.

ବ୍ରହ୍ମାଣ୍ଡ, ଲିଙ୍ଗ, ବ୍ରହ୍ମୱୈବର୍ତ୍ତ, ମାର୍କଣ୍ଡେୟ, ବ୍ରାହ୍ମ ଓ ଆଦିତ୍ୟ ପୁରାଣକୁ ବିଦ୍ୱାନମାନେ ତାମସିକ ବୋଲି କହନ୍ତି; ଏହିମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ କିଛି ଅଂଶ ସାତ୍ତ୍ୱିକ ଓ କିଛି ରାଜସିକ ଅଛି।

ଶ୍ରାଵ୍ଯାଣି ନୈତାନି ମନୁଷ୍ଯଲୋକେ ତତ୍ତ୍ଵେଚ୍ଛୁଭିସ୍ତାମସାନୀତ୍ଯତୋ ହି । ତେଷୁ ସ୍ଥିତାଃ ସାତ୍ତ୍ଵିକାଂଶା ମୁନୀନ୍ଦ୍ରାସ୍ତେଷାଂ ଶ୍ରୁତିର୍ଗାରୁଡୈକାଙ୍ଘ୍ରିତୁଲ୍ଯା ॥ ୩,୧.

ଏହି ତାମସିକ ପୁରାଣମାନେ ଯେଉଁମାନେ ସତ୍ୟ ଚାହାନ୍ତି ସେମାନେ ଏହି ଲୋକରେ ଶୁଣିବା ଉଚିତ୍ ନୁହେଁ; ତଥାପି, ମହାମୁନିମାନେ, ଏହିମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ସାତ୍ତ୍ୱିକ ଅଂଶ ଅଛି, ଏବଂ ଏହିମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ଗାରୁଡ଼ ପୁରାଣ ଏକ ପଦ ଯେତେ ଫଳ ଦେଇଥାଏ।

ଅଲ୍ପାନ୍ଯୁପପୁରାଣାନି ଵଦନ୍ତ୍ଯଷ୍ଟାଦଶାନି ଚ । ଵିଷ୍ଣୁଧର୍ମୋତରଂ ଚୈଵ ତନ୍ତ୍ରଂ ଭାଗଵତଂ ତଥା ॥ ୩,୧.

ଅପୁରାଣ କୁହାଯାଏ ଯେ, ଏହା ଅଠାରଟି ଅଛି: ବିଷ୍ଣୁଧର୍ମୋତ୍ତର, ତନ୍ତ୍ର ଓ ଭାଗବତ ପୁରାଣ।

ତତ୍ତ୍ଵସାରଂ ନାରସିଂହଂ ଵାଯୁପ୍ରୋକ୍ତଂ ତଥୈଵ ଚ । ତଥା ହଂସପୁରାଣଂ ଚ ଷଡେତାନି ମୁନୀଶ୍ଵରାଃ ॥ ୩,୧.

ତତ୍ତ୍ୱସାର, ନରସିଂହ, ବାୟୁ କହିଥିବା ଓ ହଂସ ପୁରାଣ—ଏହି ଛଅଟିକୁ ମହାମୁନିମାନେ କହିଛନ୍ତି।

ସାତ୍ତ୍ଵିକାନ୍ଯେଵ ଜାନୀଧ୍ଵଂ ପ୍ରାଯଶୋ ନାତ୍ର ସଂଶଯଃ । ଏତେଷାଂ ଶ୍ରଵଣାଦେଵ ଗାରୁଡାର୍ଧଫଲଂ ଶ୍ରୁତମ୍ ॥ ୩,୧.

ଏହିମାନେ ପ୍ରାୟଃ ସାତ୍ତ୍ୱିକ ବୋଲି ଜାଣ; ଏଥିରେ କିଛି ସନ୍ଦେହ ନାହିଁ। ଏହିମାନେ ଶୁଣିଲେ ଗାରୁଡ଼ ପୁରାଣର ଅର୍ଧ ଫଳ ମିଳେ।

ଭଵିଷ୍ଯୋତ୍ତରନାମାନଂ ବୃହନ୍ନାରଦମେଵ ଚ । ଯମନାରଦସଂଵାଦଂ ଲଘୁନାରଦମେଵ ଚ ॥ ୩,୧.

ଭବିଷ୍ୟୋତ୍ତର, ବୃହନ୍ନାରଦ, ଯମ ଓ ନାରଦଙ୍କ ସଂବାଦ, ଏବଂ ଲଘୁନାରଦ ପୁରାଣ ମଧ୍ୟ ନାମ ହୋଇଛି।

ଵିନାଯକପୁରାଣଂ ଚ ବୃହଦ୍ବ୍ରହ୍ମାଣ୍ଡମେଵ ଚ । ଏତାନି ରାଜସାନ୍ଯାହୁଃ ଶ୍ରଵଣାଦ୍ଭୁକ୍ତରୁତ୍ତମା ॥ ୩,୧.

ବିନାୟକ ପୁରାଣ ଓ ବୃହଦ୍ବ୍ରହ୍ମାଣ୍ଡ ପୁରାଣକୁ ରାଜସିକ ବୋଲି କୁହାଯାଏ; ଏହିମାନେ ଶୁଣିଲେ ଉତ୍ତମ ଭୋଗ ମିଳେ।

ଗାରୁଡାତ୍ପାଦତୁଲ୍ଯଂ ଚ ଫଲଂ ଚାହୁର୍ମନୀଷିଣଃ । ପୁରାଣଂ ଭାଗଵତଂ ଶୈଵଂ ନନ୍ଦିପ୍ରୋକ୍ତଂ ତଥୈଵ ଚ ॥ ୩,୧.

ବୁଦ୍ଧିମାନମାନେ କହନ୍ତି ଯେ, ଏହିମାନେ ଶୁଣିଲେ ଗାରୁଡ଼ ପୁରାଣର ଚତୁର୍ଥାଂଶ ଫଳ ମିଳେ। ଭାଗବତ ପୁରାଣ, ଶୈବ ପୁରାଣ ଓ ନନ୍ଦି କହିଥିବା ପୁରାଣ ମଧ୍ୟ ଉଲ୍ଲେଖ ହୋଇଛି।

ପାଶୁପତ୍ଯଂ ରୈଣୁକଂ ଚ ଭୈରଵଂ ଚ ତଥୈଵ ଚ । ଏତାନି ତାମସାନ୍ଯାହୁର୍ହରିତତ୍ତ୍ଵାର୍ଥଵେଦିନଃ ॥ ୩,୧.

ପାଶୁପତ, ରେଣୁକା ଓ ଭୈରବ ପୁରାଣକୁ ମଧ୍ୟ ହରିତତ୍ତ୍ୱ ଜାଣିଥିବାମାନେ ତାମସିକ ବୋଲି କହନ୍ତି।

ଏତେଷାଂ ଶ୍ରଵଣାଦ୍ଵିପ୍ରାଗାରୁଡାଙ୍ଘ୍ଯର୍ଧ୍ମେଵ ଚ । ସର୍ଵେଷ୍ଵପି ପୁରାଣେଷୁ ଶ୍ରେଷ୍ଠଂ ଭାଗଵତଂ ସ୍ମୃତମ୍ ॥ ୩,୧.

ଏହିମାନେ ଶୁଣିଲେ, ବ୍ରାହ୍ମଣମାନେ, ଗାରୁଡ଼ ପୁରାଣର ଅର୍ଧ ଫଳ ମିଳେ; କିନ୍ତୁ ସମସ୍ତ ପୁରାଣମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ଭାଗବତ ପୁରାଣକୁ ସର୍ବଶ୍ରେଷ୍ଠ ବୋଲି ମନେ କରାଯାଏ।