ନବମି ଦିନର ଆରମ୍ଭରେ, ଦୁର୍ଗାଙ୍କୁ ‘ହ୍ରୀଂ ଦୁର୍ଗେ ରକ୍ଷିଣୀ’ ମନ୍ତ୍ର ଦ୍ୱାରା ଉପାସନା କରିବାକୁ ଉଚିତ। ଏହି ମନ୍ତ୍ର ଏବଂ ଅର୍ପଣ ଦ୍ୱାରା, ଭକ୍ତ ତାଙ୍କର ସମସ୍ତ ଇଛା ପୂରଣ ପାଇଁ ଦେବୀଙ୍କୁ ପ୍ରାର୍ଥନା କରିଥାନ୍ତି। ମଙ୍ଗଳ, ବିଜୟା, ଲକ୍ଷ୍ମୀ, ଶିବା ଏବଂ ନାରାୟଣୀଙ୍କୁ କ୍ରମାନୁସାରେ ସମ୍ମାନ ଦେବା ଉଚିତ। ଦୁର୍ଗାଙ୍କ ଅଠାର ହାତ ଥିବା ଦେହରେ ତାଙ୍କ ପାଖରେ ଢାଲ, ଘଣ୍ଟି, ଆଇନା ଏବଂ ଅଙ୍ଗୁଠି ରହିଥାଏ। ଶକ୍ତି, ଗଦା, ବିଦ୍ୟୁତ, କପାଳ, ତୀର ଏବଂ ଅଙ୍କୁଶ ତାଙ୍କ ହାତରେ ରହିଥାଏ। ଏହି ଶ୍ରୀମତୀ ଭଗବତୀଙ୍କ ପୂଜା ଏବଂ ମନ୍ତ୍ର ଉଚ୍ଚାରଣ ବିଷୟରେ ବିସ୍ତୃତ ବର୍ଣ୍ନନା ଦିଆଯାଏ। ଚାମୁଣ୍ଡାଙ୍କୁ ‘ଓଂ’ ଦ୍ୱାରା ନମସ୍କାର କରି, ତାଙ୍କୁ ଶ୍ମଶାନରେ ବସିଥିବା, ହାତରେ କପାଳ ଧରିଥିବା, ଏକ ମହାପିଶାଚ ଉପରେ ବସିଥିବା, ଅନେକ ଦିଗ୍ବାଜୀ ଦ୍ୱାରା ଚିହ୍ନିତ, କାଳରାତ୍ରୀ ଭାବରେ, ଅନେକ ଦେବୀ ଦ୍ୱାରା ପରିବେଷ୍ଟିତ, ବଡ଼ ମୁଁହ, ଅନେକ ହାତ, ଘଣ୍ଟି, ଡ଼଼ମ୍ବ ଓ ଗୁଂରା ଆଳଙ୍କୃତ, ଉଚ୍ଚ ହସ୍ୟ ଓ କ୍ଷୁଦ୍ର ଶବ୍ଦ କରୁଥିବା, ଏହି ଭୟଙ୍କର ଦେବୀଙ୍କୁ ଅନେକ ମନ୍ତ୍ର ଦ୍ୱାରା ଉପାସନା କରିବାକୁ ଉଚିତ। ତାଙ୍କ ଶରୀର ହାତୀର ଚମଡ଼ରେ ଆଛି, ରକ୍ତ ଏବଂ ମାଂସରେ ଲିପ୍ତ, ଜିହ୍ବା ଚଳିତ, ଭୟଙ୍କର ଦାନବୀ, ତୀକ୍ଷ୍ଣ ଦାନ୍ତ ଓ ଭୟଜନକ ରୂପରେ, ଉଚ୍ଚ ହସ୍ୟ କରୁଥିବା, ବିଦ୍ୟୁତ ଭଳି ଚମକୁଥିବା, ଚଳିତ, ତୀବ୍ର ଚକ୍ଷୁ, ଫିଙ୍ଗି ଜିହ୍ବା, କ୍ରୋଧିତ ମୁଁହ, କରଭଦ୍ର ଆସନରେ ବସିଥିବା, କପାଳ ମାଳା ଧରିଥିବା, ଚନ୍ଦ୍ର ଯୁକ୍ତ ଜଟା ମୁକୁଟ ପିନ୍ଧିଥିବା, ଦୃଢ଼ ଦାନ୍ତ ଓ ଅନ୍ଧକାର ସୃଷ୍ଟି କରୁଥିବା, ଏହି ଦେବୀ ଦ୍ୱାରା ସମସ୍ତ ବାଧା ଦୂର କରିବା ପାଇଁ ଦ୍ରୁତ କାର୍ଯ୍ୟସାଧନ ପାଇଁ ପ୍ରାର୍ଥନା କରିବା ଉଚିତ। ତିନି ଜଗତର ଦୁଷ୍ଟ ଓ ନିର୍ଦୁଷ୍ଟ, ଅଧିକୃତ ଓ ଅନଧିକୃତ, ସମସ୍ତଙ୍କ ଉପରେ ଦେବୀଙ୍କ ପ୍ରଭାବ ପ୍ରବେଶ କରିଥାଏ। ଦେବୀଙ୍କ ଭୟଙ୍କର ରୂପରେ ଅନେକ ଦେବୀଙ୍କୁ ଆହ୍ୱାନ କରାଯାଏ—ବ୍ରାହ୍ମୀ, ମହେଶ୍ୱରୀ, କୌମାରୀ, ଵାରାହୀ, ଐନ୍ଦ୍ରୀ, ଚାମୁଣ୍ଡା, ବୈଷ୍ଣବୀ, ହିମବତ୍ ଓ କୈଲାସବାସିନୀ। ଦେବୀ ଚାମୁଣ୍ଡାଙ୍କ ଭୟଙ୍କର ରୂପ, ଦେମନ୍ମାନ୍ୟ ନାଶ କରୁଥିବା, ଆକାଶରେ ଚଳିତ, ନୂସ ଦ୍ୱାରା ବନ୍ଧିବା, ଚକ୍ର ବନ୍ଧିବା, ଦିଗ୍ବନ୍ଧି, ମାନ୍ୟ ବନ୍ଧି, ଦୃଢ଼ ମନ୍ତ୍ର ଦ୍ୱାରା କାର୍ଯ୍ୟ ସାଧନ ପାଇଁ ଅନେକ ଶବ୍ଦ ଏବଂ ମନ୍ତ୍ର ଉଚ୍ଚାରଣ କରାଯାଏ। ଏହି ମନ୍ତ୍ର ଏକ ଶତ ଏବଂ ଆଠ ଅକ୍ଷର ମାଳା ଭାବେ ଉଚ୍ଚାରଣ କରିବାକୁ ଉଚିତ। ଏହି ମନ୍ତ୍ରର ଏକ ଶତ ଏବଂ ଆଠ ହଜାର ଅକ୍ଷରର ଉପାସନା ପାଇଁ ମହାମାଂସ ଏବଂ ତ୍ରିଗୁଣ ସ୍ୱାଦ ଦ୍ୱାରା ଦେବୀଙ୍କୁ ଅର୍ପଣ କରିବା ଉଚିତ, ଯେଉଁଠି ଏହି ଦ୍ରବ୍ୟ ସମସ୍ତ କ୍ରିୟାରେ ଉପଯୁକ୍ତ। ଦେବୀଙ୍କୁ କେବେ କେବେ ଅଠାର ହାତ ରୂପେ, କେବେ କେବେ ଅଟ୍ଟାଇଶ ହାତ ରୂପେ ଧ୍ୟାନ କରିବାକୁ ଉଚିତ। ଦେବୀଙ୍କ ଦୁଇ ହାତରେ ତଳୱାର ଓ ଢାଲ, ଆଉ ଦୁଇ ହାତରେ ଗଦା ଓ ଦଣ୍ଡ, ଅନ୍ୟ ଦୁଇଟି ହାତରେ ଚକ୍ର ଓ ଘଣ୍ଟି, ଆଉ ଦୁଇ ହାତରେ ପତାକା ଓ ଦଣ୍ଡ, ଅନ୍ୟ ଦୁଇଟି ହାତରେ ବିଦ୍ୟୁତ, ଆଉ ଦୁଇ ହାତରେ ହଳ ଓ ମୁସଳ ରହିଥାଏ। ଏକ ହାତରେ ବିପଦ ଦେଖାଇବା ମୁଦ୍ରା, ଆଉ ଏକ ହାତରେ ଉଚ୍ଚ ଶବ୍ଦ କରିବା ମୁଦ୍ରା ରହିଥାଏ। ଏହି ଦେବୀ ସମସ୍ତ ଜୀବଙ୍କୁ ବ୍ୟାପି ରହିଥିବା, ଜଗତର ନାୟିକା ଭାବରେ ବିଜୟ ଲାଭ କରନ୍ତି। ଏହିପରି ଦୁର୍ଗାଙ୍କ ପୂଜା, ମନ୍ତ୍ର ଉଚ୍ଚାରଣ, ଏବଂ ଅର୍ପଣ ବିଷୟରେ ବିସ୍ତୃତ ବର୍ଣ୍ନନା ଅଚାରକାଣ୍ଡର ପ୍ରଥମ ଖଣ୍ଡର ଶ୍ରୀ ଗରୁଡ଼ ମହାପୁରାଣର ଅଠତ୍ରିସ ଅଧ୍ୟାୟରେ ଅନ୍ତ କରାଯାଏ। ଏହାପରେ, ରୁଦ୍ର ଜନାର୍ଦନଙ୍କୁ ପ୍ରାର୍ଥନା କରି, ଦେବତାଙ୍କ ପୂଜା ଉପାୟ ସଂକ୍ଷିପ୍ତ ଭାବରେ ଉପଦେଶ ଦେବାକୁ ଅନୁରୋଧ କରନ୍ତି। ଏହି ଉପଦେଶରେ ଶଙ୍କରଙ୍କୁ ସୂର୍ୟ ପୂଜା ବିଷୟରେ ବିସ୍ତୃତ ଭାବରେ ବ୍ୟାଖ୍ୟା କରାଯାଏ। ‘ଓଂ, ଦଣ୍ଡିନ୍କୁ ନମସ୍କାର’ ଏହି ମନ୍ତ୍ର ଦ୍ୱାରା ଦ୍ୱାରର ରକ୍ଷକଙ୍କୁ ପୂଜା କରିବାକୁ ଉଚିତ। ଦକ୍ଷିଣ-ପୂର୍ବ ଓ ଅନ୍ୟ ଦିଗରେ ‘ଓଂ, ପ୍ରଭୂତା, ଓଂ, ଵିମଳା, ଓଂ, ଆଧାରା’ ମନ୍ତ୍ର ଦ୍ୱାରା ପୂଜା କରିବାକୁ ଉପଦେଶ ଦିଆଯାଏ। ପୂର୍ବ ଓ ଅନ୍ୟ ଦିଗରେ ରୁଦ୍ରଙ୍କୁ ଏହି ମନ୍ତ୍ର ଦ୍ୱାରା ପୂଜା କରିବାକୁ ଉଚିତ—‘ଓଂ, ପଦ୍ମା’, ‘ଓଂ ବାଂ (ରାଂ), ଦୀପ୍ତାକୁ ନମସ୍କାର’, ‘ଓଂ ବୂଂ (ରୂଂ), ଭଦ୍ରାକୁ ନମସ୍କାର’, ‘ଓଂ ବୌଂ (ରୌଂ), ଵିଭୂତିକୁ ନମସ୍କାର’, ‘ଓଂ ବଂ (ରଂ), ଵୈଦ୍ୟୁତାକୁ ନମସ୍କାର’, ‘ଓଂ ରୋ, ସର୍ବତୋମୁଖୀକୁ ନମସ୍କାର’। ଏହି ମନ୍ତ୍ର ଦ୍ୱାରା ମଧ୍ୟରେ ଅର୍କାସନାକୁ ପୂଜା କରିବାକୁ ଉଚିତ। ଶଙ୍କରଙ୍କୁ ‘ହ୍ରଂ’ ମନ୍ତ୍ରର ଉପଦେଶ ଦିଆଯାଏ—ଏହି ଦ୍ୱାରା ଆବାହନ, ଅବସ୍ଥାପନ ଏବଂ ସ୍ଥାପନ କରିବାକୁ ଉଚିତ। ମୁଦ୍ରା ଦେଖାଇବା କିମ୍ବା ମୂଳ ମନ୍ତ୍ର ଦ୍ୱାରା, ଏକ ଚକ୍ର ଉପରେ ବସିଥିବା, ଦୁଇ ହାତରେ ପଦ୍ମ ଧରିଥିବା ସୂର୍ୟଙ୍କୁ ଧ୍ୟାନ କରିବାକୁ ଉଚିତ। ଏହିପରି ସୂର୍ୟଙ୍କୁ ସଦା ଧ୍ୟାନ କରିବା ଉପଦେଶ ଦିଆଯାଏ। ମୂଳ ମନ୍ତ୍ରରେ ତିନି ଦିନ ଲୋଟସ୍ ଏବଂ ଚକ୍ର ମୁଦ୍ରା ଦେଖାଇବା: ‘ଓଂ, ଅର୍କାକୁ ମୁଣ୍ଡରେ, ସ୍ୱାହା’, ‘ଓଂ ହୁଂ, କବଚରେ, ହୁଂ’, ‘ଓଂ ବହ୍, ଅସ୍ତ୍ରରେ, ଫଟ୍’। ଦକ୍ଷିଣ-ପୂର୍ବ, ଉତ୍ତର-ପଶ୍ଚିମ, କିମ୍ବା ଦକ୍ଷିଣ-ପଶ୍ଚିମ ଦିଗରେ ହରାଙ୍କୁ ପୂଜା କରିବାକୁ ଉଚିତ। ଦିଗରେ ରୁଦ୍ରଙ୍କୁ ଅସ୍ତ୍ର ଦ୍ୱାରା, ସୋମଙ୍କୁ ଧଳା ରଙ୍ଗରେ ପୂଜା କରିବାକୁ ଉଚିତ। ଦକ୍ଷିଣ ଦିଗରେ ରୁଦ୍ରଙ୍କୁ, ଏବଂ ଶିକ୍ଷକଙ୍କୁ ତାଙ୍କ ରଙ୍ଗରେ ସମ୍ମାନ କରିବାକୁ ଉଚିତ। ମଙ୍ଗଳକୁ, ଯିଏ ଜ୍ୱଳନ୍ତ କୋଇଲା ଭଳି ଲାଲ ରଙ୍ଗରେ, ଦକ୍ଷିଣ-ପୂର୍ବ ଦିଗରେ ପୂଜା କରିବାକୁ ଉଚିତ। ରାହୁଙ୍କୁ ଉତ୍ତର-ପଶ୍ଚିମ ଦିଗରେ ନନ୍ଦ୍ୟବର୍ତ୍ତ ଆକୃତିର ଦେଉଳ ଦ୍ୱାରା ପୂଜା କରିବାକୁ ଉଚିତ। ଏହି ମନ୍ତ୍ର ଅନୁସାରେ—‘ଓଂ ସୋଂ, ସୋମକୁ ନମସ୍କାର’, ‘ଓଂ ବୃଂ, ବୃହସ୍ପତିକୁ ନମସ୍କାର’, ‘ଓଂ ଅଂ, ଅଙ୍ଗାରକକୁ ନମସ୍କାର’, ‘ଓଂ ରଂ, ରାହୁକୁ ନମସ୍କାର’—ପୂଜା କରିବାକୁ ଉଚିତ।