ପୂଜ୍ୟ ଗରୁଡ଼ ମହାପୁରାଣର ପୂର୍ବଖଣ୍ଡର ଆଚାରଖଣ୍ଡ ଅଧ୍ୟାୟରେ, ଗାୟତ୍ରୀ ନ୍ୟାସ ବିଷୟରେ ବ୍ୟାଖ୍ୟା ସମାପ୍ତ ହେଉଛି। ଏହି ପରେ, ଭଗବାନ କହିଲେ— “ହେ ରୁଦ୍ରଙ୍କ ପାପ ନାଶକ, ମୁଁ ଏବେ ସନ୍ଧ୍ୟା ପ୍ରକ୍ରିୟା ବିଷୟରେ ବ୍ୟାଖ୍ୟା କରିବି, ଆପଣ ଶୁଣନ୍ତୁ। ପ୍ରଣବ ଓ ବ୍ୟାହୃତି ସହିତ ଗାୟତ୍ରୀ ଓ ଏହାର ଶିରୋଭାଗ ଦ୍ୱାରା, ଦ୍ୱିଜାତି ପୁରୁଷ ପ୍ରାଣାୟାମ କରି ମନ, ବାଣୀ ଓ କାୟାର ଦୋଷ ଦଗ୍ଧ କରିବା ଉଚିତ। ସନ୍ଧ୍ୟାବେଳେ ଅଗ୍ନିଙ୍କୁ, ପ୍ରଭାତେ ସୂର୍ଯ୍ୟଙ୍କୁ ଦର୍ଶନ କରିବା ଓ ପାନୀୟ ଜଳ ଗ୍ରହଣ କରିବା ଉଚିତ। ଋଚ୍ ‘ଆପୋହିଷ୍ଠ’ ମନ୍ତ୍ର ଦ୍ୱାରା କୁଶ ଦ୍ୱାରା ଜଳ ଶୁଦ୍ଧି କରିବା ଉଚିତ। ଜାଗ୍ରତ, ସ୍୵ପ୍ନ ଓ ସୁଷୁପ୍ତିରୁ ରଜସ ଓ ତମସ ଦୋଷ ଉତ୍ପନ୍ନ ହୁଏ। ଜଳ ହାତରେ ଧରି ମନ୍ତ୍ର ଉଚ୍ଚାରଣ କରି ଭୂମିରେ ଛାଡ଼ିବା ଉଚିତ। ‘ଉଦୁତ୍ୟଂ’ ଓ ‘ଚିତ୍ରମ୍’ ମନ୍ତ୍ର ଦ୍ୱାରା ସୂର୍ଯ୍ୟଙ୍କୁ ପୂଜା କରିବା ଉଚିତ। ପ୍ରଭାତ ସମୟରେ ଦଣ୍ଡାୟମାନ ହୋଇ ଜପ କରିବା ଓ ସନ୍ଧ୍ୟାବେଳେ ବସି କରିବା ଉଚିତ। ଦଶ ଜନ୍ମର ଏବଂ ପୂର୍ବରୁ ଶତବାର କୃତ ପାପ ମଧ୍ୟ, ଏହି ପ୍ରକ୍ରିୟା ଦ୍ୱାରା ନଶ୍ଟ ହୁଏ। ଗାୟତ୍ରୀ ଲାଲ ରଙ୍ଗର, ସାବିତ୍ରୀ ସ୍ୱେତ ରଙ୍ଗର। ‘ଓଁ ଭୂଃ’ ହୃଦୟରେ, ‘ଓଁ ଭୁଵଃ’ ମୁଣ୍ଡରେ ନ୍ୟାସ କରିବା ଉଚିତ। ଦ୍ୱିତୀୟ ନ୍ୟାସ କବଚରେ ଓ ଦୁଇ ଚକ୍ଷୁରେ କରିବା ଉଚିତ। ସନ୍ଧ୍ୟା ସମୟରେ ଏହି ଭାବରେ ନ୍ୟାସ କରି ଵେଦମାତା ଗାୟତ୍ରୀକୁ ଜପ କରିବା ଉଚିତ। ତିନି ମୁଖ ଥିବା ଗାୟତ୍ରୀ— ବ୍ରହ୍ମା, ବିଷ୍ଣୁ, ମହେଶ୍ଵର ସ୍ୱରୂପ। ଏହି ଉପାସନା ଦ୍ୱାରା ସମସ୍ତ ପାପରୁ ମୁକ୍ତ ହୋଇ, ବ୍ରହ୍ମାଲୋକ ପ୍ରାପ୍ତି ହୁଏ। ଯିଏ ସନ୍ଧ୍ୟା ପୂଜା କରେ ନାହିଁ, ସୂର୍ଯ୍ୟ ତାଙ୍କୁ ନଶ୍ଟ କରନ୍ତି। ଗାୟତ୍ରୀ ଛନ୍ଦ ଦେବୀ ଓ ପରମାତ୍ମା ଦେବତା। ଏହିପରି ଶ୍ରୀଗରୁଡ଼ମହାପୁରାଣର ପ୍ରଥମ ଭାଗ ଆଚାରଖଣ୍ଡର ସନ୍ଧ୍ୟା ପ୍ରକ୍ରିୟା ବିଷୟକ ଛତ୍ତିଶତମ ଅଧ୍ୟାୟ ସମାପ୍ତ ହେଲା। ପୁନି ଭଗବାନ କହିଲେ— “ଗାୟତ୍ରୀ ସର୍ବୋଚ୍ଚ ଦେବୀ, ଭୋଗ ଓ ମୋକ୍ଷ ଦୁହିଁ ଦେଇଥାନ୍ତି। ମୁଁ ଏବେ ଗାୟତ୍ରୀ ଉପାସନା ବିଧି ବ୍ୟାଖ୍ୟା କରିବି, ଯାହା ଭୋଗ ଓ ମୋକ୍ଷ ଦେଇଥାଏ। ଯିଏ ତ୍ରିସନ୍ଧ୍ୟାକୁ ଶତବାର ଜପ କରେ, ସେ ବ୍ରହ୍ମାଲୋକର ଅଧିକାରୀ ହୁଏ ଓ ଜଳ ପାନ କରିପାରେ। ‘ଭୂଃ ଭୁଵଃ ସ୍ୱଃ’ ମନ୍ତ୍ର ସହ ବାରୋଟି ନାମ ଯୋଗ କରି, ସବିତୃ ଓ ସରସ୍ୱତୀଙ୍କୁ ନମସ୍କାର କରିବା ଉଚିତ। ବେଦମାତା, ସଂକୃତି, ବ୍ରାହ୍ମଣୀ ଓ କୌଶିକୀଙ୍କୁ କ୍ରମେ ନମନ କରିବା ଉଚିତ। ଏହିପରି ଉଚ୍ଚ ସ୍ୱରରେ ଅଗ୍ନିକୁ ଇନ୍ଧନ, ଘୃତ ଓ ହୋମ କରିବା ଉଚିତ। ଧର୍ମ, ଅର୍ଥ, କାମ ଓ ଅନ୍ୟାନ୍ୟ ଲକ୍ଷ୍ୟ ପାଇଁ ସମସ୍ତ କ୍ରିୟାରେ ଏହି ହୋମ କରିବା ଉଚିତ। ନିୟମାନୁସାରେ ଏହି ମନ୍ତ୍ରକୁ ଲକ୍ଷବାର ଜପ କରିବା ଦ୍ୱାରା, ଦୁଧ, ମୂଳ, ଫଳ ଓ ଆର୍ଷ ଦ୍ୱାରା ଉପାସନା କରିବା ଉଚିତ। ଉତ୍ତର ପର୍ବତରେ ଜନ୍ମ, ଭୂମି କିମ୍ବା ପାହାଡ଼ରେ ବାସ କରିଥିବା ମନ୍ତ୍ରର ଉଚ୍ଚାରଣ କରିବା ଦ୍ୱାରା ଉପାସନା ଶ୍ରେଷ୍ଠ ହୁଏ।” ଏହିପରି ଗରୁଡ଼ମହାପୁରାଣର ଆଚାରଖଣ୍ଡର ସତତିସପ୍ତମ ଅଧ୍ୟାୟ ‘ଗାୟତ୍ରୀ ଉପାସନା ବିବେଚନା’ ଶେଷ ହେଲା। ଏହା ପରେ କୁହାଯାଏ, ନବମ ଦିନର ଆରମ୍ଭରେ ‘ହ୍ରୀଁ ଦୁର୍ଗେ ରକ୍ଷିଣୀ’ ମନ୍ତ୍ର ଦ୍ୱାରା ଦୁର୍ଗାଦେବୀଙ୍କୁ ପୂଜା କରିବା ଉଚିତ। ଏହି ଅର୍ପଣ ଓ ଦାନ ଦ୍ୱାରା ମୋର ସମସ୍ତ ଇଚ୍ଛା ପୂରଣ କର। ତା’ପରେ ମଙ୍ଗଳା, ବିଜୟା, ଲକ୍ଷ୍ମୀ, ଶିବା ଓ ନାରାୟଣୀଙ୍କୁ କ୍ରମେ ସ୍ମରଣ କରିବା ଉଚିତ। ଅଠାର ଭୁଜା, କବଚ, ଘଣ୍ଟା, ଦର୍ପଣ, ତରଜନୀ, ଶକ୍ତି, ଗଦା, ଶୂଳ, ଖପର, ବାଣ, ଅଙ୍କୁଶ ଓ ଅନ୍ୟାନ୍ୟ ଅସ୍ତ୍ର ଧାରଣ କରିଥିବା ଦେବୀଙ୍କୁ ସ୍ମରଣ କରାଯାଏ।