ହେ ମହାଦେବ, ତାପରେ ସେ ଉପାସକ ଆଧାର ଭାବରେ ଅଛିଥିବା କୁର୍ମ ଦେବଙ୍କୁ ପୂଜା କରିବା ଉଚିତ। ଏହା ପରେ ଅଗ୍ନି ଓ ଅନ୍ୟାନ୍ୟ ଦିଗରେ ବିରକ୍ତି ଓ ଏଶ୍ୱର୍ୟର ପୂଜା କରିବାକୁ କୁହାଯାଇଛି। ମଧ୍ୟଭାଗରେ ସତ୍ତ୍ୱ, ରଜସ୍ ଓ ତମସ୍ ଗୁଣମାନଙ୍କୁ ପୂଜା କରିବା ଉଚିତ। ସୂର୍ଯ୍ୟ, ଚନ୍ଦ୍ର ଓ ଅଗ୍ନି ନାମକ ଚକ୍ରମାନଙ୍କର ପୂଜା କରିବା ନିଶ୍ଚିତ। ହେ ବୃଷଧ୍ୱଜ, ଶୁଦ୍ଧ ଓ ଉତ୍କର୍ଷକାରୀ ଜ୍ଞାନ, ଏବଂ କର୍ମକୁ ଏକତ୍ର କରି ପୂଜା କରିବା ଉଚିତ। ପୂର୍ବ ଓ ଅନ୍ୟାନ୍ୟ ପତ୍ରମାନେ, ଶୁଦ୍ଧ ଓ ଅନ୍ୟମାନଙ୍କୁ ପୂଜା କରିବାକୁ କୁହାଯାଇଛି। ପବିତ୍ର ଓଁ ଧ୍ୱନିରେ ଆରମ୍ଭ ଓ ‘ନମଃ’ ଶବ୍ଦରେ ଶେଷ ହେଉଥିବା ନାମ ଏବଂ ଦ୍ୱିତୀୟା ପ୍ରତ୍ୟୟରେ ଥିବା ନାମମାନେ ଦ୍ୱାରା ପୂଜା କରିବା ଉଚିତ। ସେଥିପାଇଁ ସ୍ନାନ, ଗନ୍ଧ, ପୁଷ୍ପ, ଧୂପ ଆଦି ଦେଇ ପୂଜା କରିବା ଆବଶ୍ୟକ। ଏହି ପ୍ରକ୍ରିୟା ଅନୁଯାୟୀ ସମସ୍ତ କାର୍ଯ୍ୟ କରିବା ଉଚିତ ବୋଲି ମୁଁ ତୁମକୁ କୁହିଛି, ହେ ହର। ଏବେ ସେ ଉପାସକ ହସ୍ତରେ ବାମନ ମୁଦ୍ରା ଧାରଣ କରି ଭାବନା କରିବେ ଯେ, ଦେବଦେବ ନାୟକ, ଶଂଖଧାରୀ ଭଗବାନଙ୍କୁ ଆହ୍ୱାନ କରିବା ଉଚିତ। ନ୍ୟାସ କରି, ସେଠାରେ ବିରାଜିତ ସର୍ବୋଚ୍ଚ ପ୍ରଭୁଙ୍କୁ ଧ୍ୟାନ କରିବାକୁ ହେବ। ଅବିନାଶୀ ବିଷ୍ଣୁଙ୍କୁ, ଇନ୍ଦ୍ର ଆଦି ଲୋକପାଳମାନଙ୍କ ସହିତ ଧ୍ୟାନ କରିବା ଉଚିତ। ଏହାପରେ ବିଷ୍ଣୁଙ୍କୁ ପାଦ୍ୟ, ଅର୍ଘ୍ୟ ଓ ଆଚମନୀୟ ଜଳ ଦେଇ ସ୍ନାନ କରାଯିବ। ଠିକ୍ ଭାବରେ ଦେବତାଙ୍କୁ ପ୍ରତିଷ୍ଠା କରି, ବସ୍ତ୍ର ଦାନ କରିବା ଉଚିତ, ହେ ବୃଷଧ୍ୱଜ। ତାପରେ, ହେ ରୁଦ୍ର, ଚକ୍ର ମଧ୍ୟରେ ସର୍ବୋଚ୍ଚ ପ୍ରଭୁଙ୍କୁ ଧ୍ୟାନ କରିବା ଉଚିତ। ମୂଳମନ୍ତ୍ର ଦ୍ୱାରା ଭୈରବଦେବଙ୍କୁ ପୂଜା କରିବାକୁ କୁହାଯାଇଛି, ହେ ଶଙ୍କର। "ଓଁ କ୍ଷୀଁ, ଶିରସ୍ସେ ନମଃ" ବୋଲି ମନ୍ତ୍ର ଦ୍ୱାରା ମୁଣ୍ଡର ପୂଜା କରିବା ଉଚିତ। "ଓଁ କ୍ଷୈଁ, କବଚାୟ ନମଃ" ବୋଲି କବଚର ପୂଜା, ଏବଂ "ଓଁ କ୍ଷଃ, ଅସ୍ତ୍ରାୟ ନମଃ" ବୋଲି ଅସ୍ତ୍ରର ପୂଜା କରିବା ଉଚିତ। ପୂର୍ବ ଆଦି ଦିଗରେ ଏହି ସମସ୍ତଙ୍କୁ ନିୟମିତ ଭାବରେ ପୂଜା କରିବା ଦରକାର। ସମ୍ପଦ ଓ ମଙ୍ଗଳ ଦାୟିନୀ ଶ୍ରୀଲକ୍ଷ୍ମୀଙ୍କୁ ଉଚିତ ଭାବରେ ପୂଜା କରିବା ଦରକାର। ତଳୱାର, ଗଦା, ପାଶ, ଅଙ୍କୁଶ, ଧନୁଷ ଓ ବାଣ, ଶ୍ରୀବତ୍ସ, କୌସ୍ତୁଭ ମଣି, ମାଳା ଓ ପୀତାମ୍ବର ପୂଜା କରିବା ଉଚିତ। ବ୍ରହ୍ମା, ନାରଦ, ସିଦ୍ଧ ଋଷି, ଗୁରୁ ଓ ପରମ ଗୁରୁଙ୍କୁ ପୂଜା କରିବା ଦରକାର। ଇନ୍ଦ୍ର ତାଙ୍କର ଵାହନ ସହିତ ଓ ସେମାନଙ୍କ ସହଯୋଗୀମାନେ ମଧ୍ୟ ପୂଜିତ ହେବା ଉଚିତ। ସୋମ, ଈଶାନ ଓ ବ୍ରହ୍ମାଙ୍କୁ ମଧ୍ୟ ଉଚିତ ଭାବରେ ପୂଜା କରିବା ଦରକାର। ବଜ୍ର, ଶୂଳ, ଦଣ୍ଡ, ତଳୱାର, ପାଶ, ଧ୍ୱଜ ଓ ଗଦା ମଧ୍ୟ ପୂଜିତ ହେବା ଉଚିତ। ଉତ୍ତର-ପୂର୍ବ ଦିଗରେ ବିଷ୍ୱକ୍ସେନ ଦେବଙ୍କୁ ପୂଜା କରିବା ଦରକାର। ମହାଦେବ, ଅନନ୍ତ ଓ ବୃଷଧ୍ୱଜଙ୍କୁ ମଧ୍ୟ ପୂଜା କରିବା ଉଚିତ। ଚନ୍ଦନ, ପୁଷ୍ପ, ଧୂପ, ଦୀପ ଓ ନୈ୵େଦ୍ୟ ଦେଇ ପୂଜା କରିବା ଦରକାର। ଓଁ ଧ୍ୱନିରେ ଆରମ୍ଭ ହୋଇଥିବା ଅନ୍ୟାନ୍ୟ ସ୍ତୋତ୍ର ଦ୍ୱାରା ଉପାସନା କରିବା ଉଚିତ, ହେ ବୃଷଧ୍ୱଜ। ଜ୍ଞାନର ମୂର୍ତ୍ତି, ଜ୍ଞାନଦାତାଙ୍କୁ ପୁନଃପୁନଃ ନମସ୍କାର କରିବା ଦରକାର। ଦେବଦାନବ ଓ ସମସ୍ତ ଦୁଷ୍ଟ ଜନଙ୍କ ନାଶକ ଭଗବାନଙ୍କୁ ନମସ୍କାର। ଦେବେଶଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ପୂଜିତ, ଶଂଖ ଓ ଚକ୍ରଧାରୀଙ୍କୁ ନମସ୍କାର। ତିନି ଗୁଣରେ ଅଛି, କିନ୍ତୁ ଗୁଣାତୀତ, ବ୍ରହ୍ମା ଓ ବିଷ୍ଣୁଙ୍କ ରୂପ ଧାରଣ କରିଥିବାଙ୍କୁ ନମସ୍କାର। ଏପରି ଭାବେ ଏହି ସ୍ତୁତି କରି ସମସ୍ତ ଦେବତାଙ୍କ ପ୍ରଭୁଙ୍କୁ ଧ୍ୟାନ କରିବା ଉଚିତ। ସେ ଦଶ ମିଳିଅନ ସୂର୍ଯ୍ୟ ପରି ଉଜ୍ୱଳ, ପ୍ରତ୍ୟେକ ଅଙ୍ଗରେ ସୁନ୍ଦର। ଏହିପରି ଶଙ୍କର, ହୟଗ୍ରୀବଙ୍କ ପୂଜା ପ୍ରକ୍ରିୟା ତୁମକୁ ଏଠାରେ ବର୍ଣ୍ଣନା କରାଯାଇଛି। ଏବେ ମୁଁ ଗାୟତ୍ରୀ ମନ୍ତ୍ରର ନ୍ୟାସ ଓ ସଂପୃକ୍ତ ବିଧି ବ୍ୟାଖ୍ୟା କରିବି, ଶୁଣ, ହେ ଶଙ୍କର।