କଶ୍ୟପଙ୍କ ପ୍ରଶ୍ନର ପରେ, ଗରୁଡ଼ ତାଙ୍କୁ ଉତ୍ତର ଦେଲେ, ହେ ରୁଦ୍ର, ଗରୁଡ଼ ନିଜ ଜ୍ଞାନରେ ଏକ ଅନ୍ୟ ଚିନ୍ତାରେ ଲୀନ ହୋଇ, ଅନ୍ୟ ଜଣେକୁ ଜ୍ଞାନ ଦେଇ ପୁନଃଜୀବିତ କଲେ। ଏହି ଗରୁଡ଼ ଶିକ୍ଷା, ଯାହା ତାଙ୍କ ନିଜ ସ୍ୱରୂପରୁ ଉତ୍ପନ୍ନ, ଏହା ଶୁଣ, ହେ ରୁଦ୍ର। ଏହିପରି, ଏକ ମହାର୍ଷି ବ୍ରହ୍ମାଙ୍କଠାରୁ କମଳ-ସମ୍ଭୂତ ରୁଦ୍ର ଓ ବିଷ୍ଣୁ ବିଷୟରେ ଶୁଣିଥିଲେ। ଏହି ଶିଷ୍ୟମାନେ ମଧ୍ୟ ଶୁଣୁଥିଲେ, ସୃଷ୍ଟିର ଆରମ୍ଭରେ ଦେବତାମାନଙ୍କର ପୂଜା କିପରି ହେଉଥିଲା। ଏଠାରେ ଚାରିଟି, ରାଜ୍ୟପାଳନ, ଓ ବର୍ଣ୍ଣ ଓ ଆଶ୍ରମ ଧର୍ମ ଓ କର୍ତ୍ତବ୍ୟ ବିଷୟରେ ବିସ୍ତାରରେ କହାଯାଇଥିଲା। ଧର୍ମ, କାମ ଓ ଅର୍ଥର ଉତ୍ପତ୍ତି, ଏହାର ଅଙ୍ଗ, ଏବଂ ସଂହାର ବିଷୟରେ ମଧ୍ୟ ଉଲ୍ଲେଖ ହୋଇଥିଲା। ଏ ସମସ୍ତ ଗରୁଡ଼ ପୁରାଣରେ ଶୁଭ ଗରୁଡ଼ଙ୍କ ଦ୍ୱାରା କହାଯାଇଥିଲା। ଗରୁଡ଼, ଯିଏ ହରିଙ୍କ ଵାହନ ଓ ସୃଷ୍ଟିର କାରଣ ଭାବେ ପରିଚିତ, ସେ ଏହି କାର୍ଯ୍ୟଗୁଡ଼ିକ କରିଥିଲେ। ତାଙ୍କ ଭୋକ ଏମିତି ଥିଲା ଯେ, ହରିଙ୍କ ଉଦର ମଧ୍ୟରେ ସମଗ୍ର ବ୍ରହ୍ମାଣ୍ଡକୁ ଧରି ନେଇଥିଲେ। ଏହି ଗରୁଡ଼ ଶିକ୍ଷାର ଶକ୍ତିରେ, କଶ୍ୟପ ଗରୁଡ଼ ଦ୍ୱାରା ଦଗ୍ଧ ହୋଇଥିବା ଗଛକୁ ପୁନଃଜୀବନ ଦେଇଥିଲେ। ଏହି ମଙ୍ଗଳମୟ ଓ ଶୁଭ ଗରୁଡ଼ ଶିକ୍ଷା, ଯାହା ସମସ୍ତ କିଛି ଦେଇଥାଏ, ତୁମେ ପାଠ କରିବା ଉଚିତ। ଏଠାରେ ବିବିଧ ସୃଷ୍ଟି, ପ୍ରଳୟ, ବିଭିନ୍ନ ବଂଶାବଳୀ, ଏବଂ ମନୁମାନଙ୍କ ବୟସ୍କୁ ବିବର୍ଣ୍ଣନା କରାଯାଏ। ହେ ରୁଦ୍ର, ମୁଁ ଏଠାରେ ସୃଷ୍ଟି ଓ ଅନ୍ୟ ବିଷୟ ଯେଉଁମାନେ ପାପ ନାଶ କରନ୍ତି, ସେମାନଙ୍କ ବିଷୟରେ କହିବି। ଦିବ୍ୟ ନର-ନାରାୟଣ, ବାସୁଦେବ ଓ ନିର୍ମଳ ପୁରୁଷ ବିଷୟରେ ଉଲ୍ଲେଖ ହୋଇଛି। ଏହି ସମସ୍ତ, ସ୍ଥୂଳ ଓ ସୂକ୍ଷ୍ମ ରୂପରେ, ପୁରୁଷ ଓ କାଳ ରୂପରେ ବିଦ୍ୟମାନ। ସ୍ଥୂଳ ରୂପେ ବିଷ୍ଣୁ, ସୂକ୍ଷ୍ମ ରୂପେ ପୁରୁଷ, ଓ କାଳ ମଧ୍ୟ ତାଙ୍କୁ ଦର୍ଶାଏ। ସୃଷ୍ଟିକର୍ତ୍ତା ଅନାଦି, ଅନନ୍ତ ଓ ପରମ ପୁରୁଷ। ତାଙ୍କ ଠାରୁ ବୁଦ୍ଧି, ବୁଦ୍ଧିରୁ ମନ, ତାପରେ ଆକାଶ, ତାପରେ ବାୟୁ ଉତ୍ପନ୍ନ ହୁଏ। ସୁବର୍ଣ୍ଣ ଅଣ୍ଡ ହେଉଛନ୍ତି ରୁଦ୍ର, ଏବଂ ସେ ତାହାର ଭିତରେ ବସିଛନ୍ତି। ଚାରିମୁହଁ ବିଶିଷ୍ଟ ବ୍ରହ୍ମା ସଦା ରଜୋଗୁଣର ପ୍ରାଧାନ୍ୟ ଧାରଣ କରନ୍ତି। ଏହି ଅଣ୍ଡ ଭିତରେ ସମସ୍ତ ଜଗତ—ଦେବ, ଦାନବ, ମନୁଷ୍ୟ ନିହିତ। ଚକ୍ରାନ୍ତେ ସମସ୍ତ ଲୟ ହୁଏ, ଏବଂ ହରି ନିଜେ ସଂହାରକ। ଯେତେବେଳେ ପ୍ରଳୟ ଆସେ, ସେ ରୁଦ୍ର ରୂପ ଧାରଣ କରି ସମଗ୍ର ଜଗତକୁ ନଶ୍ୱର କରନ୍ତି। ଏହା ପରେ, ବରାହ ରୂପ ଧାରଣ କରି, ତାଙ୍କ ଦାଢ଼ିରେ ଏହି ପୃଥିବୀକୁ ଉଠାନ୍ତି। ପ୍ରଥମ ସୃଷ୍ଟି, ବ୍ରହ୍ମାଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ହେଉଥିବା ବିକୃତ ସୃଷ୍ଟି। ତୃତୀୟ ସୃଷ୍ଟିକୁ ବୈକାରିକ ବୋଲି କୁହାଯାଏ, ଏହା ଇନ୍ଦ୍ରିୟଗୁଡ଼ିକର ସୃଷ୍ଟି। ଚତୁର୍ଥ ସୃଷ୍ଟି ପ୍ରାଧାନିକ, ଯାହାକୁ ଅଚଳ ସୃଷ୍ଟି ବୋଲି ସ୍ମରଣ କରାଯାଏ। ଷଷ୍ଠ ସୃଷ୍ଟି, ଉର୍ଦ୍ଧ୍ୱଗାମୀ ତତ୍ତ୍ୱମାନଙ୍କ ଉପରେ, ଦେବତାମାନଙ୍କ ସୃଷ୍ଟି। ଅଷ୍ଟମ ସୃଷ୍ଟି ହେଉଛି ଦୟା, ସାତ୍ତ୍ୱିକ ଓ ତାମସିକ ଦୁହିଁ। ପ୍ରାକୃତ, ବୈକୃତ ଓ କୌମାର ସୃଷ୍ଟି ନବମ ଭାବେ ଗ୍ରହଣ କରାଯାଏ। ବ୍ରହ୍ମା ସୃଷ୍ଟି କରୁଥିବା ବେଳେ ତାଙ୍କର ମନସ୍ପୁତ ପୁତ୍ରମାନେ ଉତ୍ପନ୍ନ ହେଲେ। ସେ ନିଜ ଆତ୍ମାଙ୍କୁ ପୂଜା କରି, ଜଳ ସୃଷ୍ଟି କରିବାକୁ ଚାହିଲେ। ସୃଷ୍ଟିର ଇଚ୍ଛାରେ, ତାଙ୍କ ନିମ୍ନ ଅଂଗରୁ ପ୍ରଥମେ ଅସୁରମାନେ ଜନ୍ମ ନେଲେ। ତାମସିକ ଦେହକୁ ପରିତ୍ୟାଗ କଲେ, ରାତି ଉତ୍ପନ୍ନ ହେଲା, ଯାହା ଶଙ୍କରଙ୍କ ସଦୃଶ। ସତ୍ତ୍ୱ ଗୁଣ ଅଧିକ ଥିବା ଲୋକେ ବ୍ରହ୍ମାଙ୍କ ମୁଖରୁ ଉତ୍ପନ୍ନ ହେଲେ, ହେ ହର! ଏହିପରି, ଶକ୍ତିଶାଳୀ ଅସୁରମାନେ ରାତିର, ଦେବମାନେ ଦିନର। ଦିନ ଓ ରାତି ମଧ୍ୟରେ ସଂଧ୍ୟା ସୃଷ୍ଟି ହେଲା। ସେ ତ୍ୟାଗ ହେବା ପରେ, ଉଜ୍ୱଳ ପ୍ରାକ୍-ସଂଧ୍ୟା ଭାବେ ପରିଚିତ ହେଲେ। ତିନି କେବଳ ରଜୋଗୁଣର ଅଂଶ ନେଇ ସ୍କିନ୍ନ ହେଲେ, ଏବଂ ଭୋକରୁ କ୍ରୋଧ ଉତ୍ପନ୍ନ ହେଲା। ସେଠାରୁ ଯେଉଁମାନେ ଜମ୍ଭା ଦ୍ୱାରା ଜନ୍ମ ନେଲେ, ସେମାନେ ଯକ୍ଷ; ଚୁଲି ଝୁମାଇବାରୁ ସର୍ପମାନେ ଉତ୍ପନ୍ନ ହେଲେ।