ଏକ ସମୟର କଥା, ଯେଉଁବେଳେ ଏକ ଭକ୍ତ ଦେବତାଙ୍କର ପୂଜା କରିବା ପାଇଁ ତାଙ୍କୁ ମଣ୍ଡଳରେ ଆହ୍ୱାନ କଲେ ଏବଂ ନ୍ୟାସ କରି ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ ପ୍ରତିଷ୍ଠା କରିଲେ। ଏହା ପରେ, ଶଙ୍କର ଠାରେ କହାଯାଉଛି, ସେ ଦେବତାଙ୍କୁ ସ୍ନାନ, ବସ୍ତ୍ର, ଆଚମନ ପାଇଁ ଜଳ, ଗନ୍ଧ, ଫୁଲ ଏବଂ ଧୂପ ଆଦି ଉପଚାର ଦେଇବା ଉଚିତ। ଏହି ସମୟରେ ମୂଳମନ୍ତ୍ର ଉଚ୍ଚାରଣ କରି, ତାହା ଦେବତାଙ୍କୁ ଅର୍ପଣ କରିବା ଉଚିତ। ପରେ, ଭକ୍ତ ବାସୁଦେବଙ୍କୁ ଧ୍ୟାନ କରି ଏହି ସ୍ତୋତ୍ର ପାଠ କରିଥାଏ— ପ୍ରଦ୍ୟୁମ୍ନ, ଆଦିଦେବ ଏବଂ ଅନିରୁଦ୍ଧଙ୍କୁ ପୁନଃପୁନଃ ନମସ୍କାର। ମନୁଷ୍ୟଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ପୂଜିତ, ପ୍ରସିଦ୍ଧ, ସ୍ତୁତିତ, ଏବଂ ଵରଦାତାଙ୍କୁ ନମନ। ସୃଷ୍ଟି ଓ ସଂହାର କର୍ତ୍ତା, ବ୍ରହ୍ମାଙ୍କ ନାଥଙ୍କୁ ନମସ୍କାର। କଳିଦୋଷ ନାଶକ ଏବଂ ଦେବତାଙ୍କ ନାଥଙ୍କୁ ପୁନଃପୁନଃ ନମସ୍କାର। ଅନେକ ରୂପଧାରୀ, ତୀର୍ଥସ୍ଥାନ, ତିନି ଗୁଣ ଧାରୀ ଏବଂ ଗୁଣାତୀତଙ୍କୁ ନମସ୍କାର। ମୋକ୍ଷ ଦ୍ୱାର, ଧର୍ମ ଓ ସୃଷ୍ଟିକର୍ତ୍ତାଙ୍କୁ ପୁନଃପୁନଃ ନମସ୍କାର। ଏହି ଭୟାନକ ସଂସାର ସମୁଦ୍ରରେ ଡୁବିଥିବା ମୋତେ ଉଦ୍ଧାର କର। ହେ ବିଶ୍ୱବ୍ୟାପୀ ବିଷ୍ଣୁ, ମୁଁ ତୁମ ଶରଣ ନେଇଛି। ଏପରି ଭାବରେ ଭକ୍ତ ଦେବତାଙ୍କୁ ସ୍ତୁତି କରିଥାଏ, ସମସ୍ତ ଦୁଃଖ ନାଶକ ଦେବତାଙ୍କୁ ପ୍ରଣାମ କରେ। ଏହା ପରେ, ମନେ ଭାବି ଭକ୍ତ ବିଷ୍ଣୁଙ୍କୁ ପଞ୍ଚତତ୍ତ୍ୱ ସମେତ ଧ୍ୟାନ କରେ। ଶଙ୍କରଙ୍କୁ କୁହାଯାଉଛି, ବାସୁଦେବଙ୍କର ପୂଜା ସର୍ବୋତ୍କୃଷ୍ଟ ଏବଂ ସମସ୍ତ ଇଚ୍ଛା ପୂରଣ କରେ। ଯେଉଁମାନେ ଏହି ରୁଦ୍ର ପଞ୍ଚତତ୍ତ୍ୱ ପୂଜା କରନ୍ତି, ସେମାନେ ମହାଫଳ ଲାଭ କରନ୍ତି। ଏହିପରେ, ଏକ ଭକ୍ତ ଶଂଖ ଓ ଗଦାଧାରୀ ହରିଙ୍କୁ ପଚାରିଲେ—"ସୁଦର୍ଶନ ପୂଜାର ବିଧି କହ।" ତେବେ ହରି କହିଲେ—"ପ୍ରଥମେ ସ୍ନାନ କରି, ତାପରେ ମୋର ପୂଜା କର। ମୂଳମନ୍ତ୍ର ଦ୍ୱାରା ନ୍ୟାସ କର; ଏହି ମୂଳମନ୍ତ୍ର ହେଉଛି—ଏହା ସମସ୍ତ ଅପମାଦ ନାଶ କରିଥାଏ, ଅପଶକ୍ତି ମନ୍ତ୍ର ଭଙ୍ଗ କରେ।" ସୁଦର୍ଶନଙ୍କ ରୂପ ମୃଦୁ, ମୁକୁଟଧାରୀ, ହାତରେ ଶଂଖ, ଚକ୍ର, ଗଦା ଓ ପଦ୍ମ ଧାରଣ କରିଛନ୍ତି। ମହାଦେବ, ତାଙ୍କୁ ଗନ୍ଧ, ପୁଷ୍ପ ଓ ଅନ୍ୟାନ୍ୟ ଦ୍ରବ୍ୟ ଦ୍ୱାରା ପୂଜିବା ଉଚିତ। ଏହିପରି ଯେଉଁମାନେ ଚକ୍ରର ଉତ୍କୃଷ୍ଟ ପୂଜା କରନ୍ତି, ସେମାନେ ପରେ ଏହି ଦୋଷ ନାଶକ ସ୍ତୋତ୍ର ପାଠ କରନ୍ତି— ଅଗ୍ନିମାଳା ଜ୍ୱଳନ୍ତ, ହଜାର ଆରା, ଚକ୍ଷୁ ସ୍ୱରୂପ ସୁଦର୍ଶନଙ୍କୁ ନମସ୍କାର। ଅଦ୍ଭୁତ ଚକ୍ର, ସମସ୍ତ ମନ୍ତ୍ର ନାଶକଙ୍କୁ ନମସ୍କାର। ଜଗତର ରକ୍ଷା ପାଇଁ, ଦୁଷ୍ଟ ଦାନବ ନାଶକଙ୍କୁ ନମସ୍କାର। ଆଲୋକ ରୂପୀ ଚକ୍ଷୁ, ସଂସାର ଭୟ ନାଶକଙ୍କୁ ନମସ୍କାର। ଗ୍ରହାତୀତ ରୂପ, ଗ୍ରହପତିଙ୍କୁ ନମସ୍କାର। ଭକ୍ତଙ୍କୁ କୃପା ଦାତା, ରକ୍ଷକଙ୍କୁ ପୁନଃପୁନଃ ନମସ୍କାର। ବିଷ୍ଣୁଙ୍କ ଅସ୍ତ୍ର ଚକ୍ରକୁ ପୁନଃପୁନଃ ନମସ୍କାର। ଯେଉଁମାନେ ଏହି ସ୍ତୋତ୍ର ଶ୍ରଦ୍ଧାଭକ୍ତି ସହିତ ପଢନ୍ତି, ସେମାନେ ପାପ ଭସ୍ମୀଭୂତ କରି ବିଷ୍ଣୁ ଲୋକର ଯୋଗ୍ୟ ହୁଅନ୍ତି। ଏହିପରି ଗରୁଡ଼ ପୁରାଣର ପୂର୍ବଖଣ୍ଡର ଆଚାରଖଣ୍ଡରେ 'ସୁଦର୍ଶନ ପୂଜା ବିଧି' ନାମକ ତୃତୀୟ ଅଧ୍ୟାୟ ଶେଷ ହୁଏ। ପୁନଃ, ଏକ ଭକ୍ତ ହୃଷୀକେଶଙ୍କୁ ପଚାରିଲେ—"ଓ ଗଦାଧାରୀ, ଦେବତାଙ୍କ ପୂଜା ବିଷୟରେ ପୁନି କହ।" ତେବେ ହରି କହିଲେ—"ଏହି ବିଧି ଶୁଣ, ଯାହା ଦ୍ୱାରା ବିଷ୍ଣୁ ସନ୍ତୁଷ୍ଟ ହୁଅନ୍ତି। ମୂଳମନ୍ତ୍ର ହେଉଛି ହୟଗ୍ରୀବଙ୍କର ଉଚ୍ଚାରଣ—'ଓଁ ସଉଁ କ୍ଷଉଁ, ଶିରସ୍ୟ ନମଃ'—ଏହା ପ୍ରଣବ ସହିତ ଯୁକ୍ତ। ଏହାର ଅଙ୍ଗଗୁଡ଼ିକ—'ଓଁ କ୍ଷୀଁ, ଶିରସ୍ୟ ସ୍ୱାହା', 'କ୍ଷୂଁ, ବଷଟ୍', ଏବଂ 'ଓଁ' ସହିତ 'କ' ଯୋଗ କରି ଦେବତାଙ୍କ ଚୂଡ଼ା ମନ୍ତ୍ର ହୁଏ। 'ଓଁ କ୍ଷଉଁ, ତ୍ରିନୟନାୟ ବୌଷଟ୍'—ଏହା ଦେବତାଙ୍କ ଚକ୍ଷୁ ମନ୍ତ୍ର।" "ଏବେ ମୁଁ ପୂଜା ବିଧି ବ୍ୟାଖ୍ୟା କରିବି, ଶୁଣ। ପ୍ରଥମେ ସ୍ନାନ କରି, ଆଚମନ କରି, ପୂଜାସ୍ଥଳକୁ ଯିବା ଉଚିତ।" ଏଭଳି ଭାବେ ପୂଜା ବିଧି ଏବଂ ଦେବତାଙ୍କ ସ୍ତୁତି କରିବା ଦ୍ୱାରା ଭକ୍ତ ବିଷ୍ଣୁଙ୍କ କୃପା ଲାଭ କରେ, ସଂସାର ଦୁଃଖରୁ ମୁକ୍ତି ଓ ମୋକ୍ଷ ପ୍ରାପ୍ତି ପାଏ।