ଏହି ବିଶେଷ ଶ୍ରେଷ୍ଠ ଗୁପ୍ତ ତତ୍ତ୍ୱକୁ ବର୍ଣ୍ଣନା କରିବା ପରେ କହାଯାଏ, ଯେଉଁଠାରେ ବ୍ରହ୍ମର ଅବିନାଶୀ ସ୍ୱରୂପକୁ ନିଜ ହୃଦୟରେ ଧ୍ୟାନ କରିବା ଉଚିତ। କିମ୍ବା, ଯିଏ ମୂଳମନ୍ତ୍ରକୁ ପାଠ କରେ, ସେ ନିଶ୍ଚୟ ହରିଙ୍କୁ ପ୍ରାପ୍ତ କରେ। ଏହି ଗୁପ୍ତ ତତ୍ତ୍ୱ ଉଚ୍ଚତମ ଓ ଅତ୍ୟନ୍ତ ରହସ୍ୟମୟ, ଯାହା ଭୋଗ ଓ ମୋକ୍ଷ ଦୁହିଁ ଦେଇଥାଏ; ଯିଏ ଏହାକୁ ଶୁଣେ କିମ୍ବା ଶୁଣାଏ, ସେ ନିଶ୍ଚୟ ବିଷ୍ଣୁଙ୍କର ଲୋକକୁ ପ୍ରାପ୍ତ ହୁଏ। ଏହି ସମୟରେ, ଶଙ୍କ, ଚକ୍ର ଓ ଗଦାଧାରୀ ପ୍ରଭୁଙ୍କୁ ପ୍ରଶ୍ନ କରାଯାଏ: “ପଞ୍ଚତତ୍ତ୍ୱ ଉପାସନା ବିଷୟରେ ମୋତେ କୁହନ୍ତୁ।” ତେଣୁ ପ୍ରଭୁ କହିଲେ, “ହେ ଶଙ୍କର, ତୁମେ ଦୃଢ଼ ବ୍ରତଧାରୀ, ମୁଁ ପଞ୍ଚତତ୍ତ୍ୱ ଉପାସନା ବିଷୟରେ ବ୍ୟାଖ୍ୟା କରିବି। ଏହା ଶୁଣ, ମହାଦେବ, ଏହି ବିଧି ଶୁଦ୍ଧ ଓ କଳି ଯୁଗର ଦୋଷକୁ ନାଶ କରିଥାଏ। ବାସୁଦେବ ନିତ୍ୟ, ଶୁଦ୍ଧ, ସର୍ବବ୍ୟାପୀ ଓ ନିର୍ମଳ। ବିଷ୍ଣୁ, ଯିଏ ଜଗତକୁ କୃପା କରନ୍ତି, ସେ ସମସ୍ତ ଅପବିତ୍ରତାର ସଂହାରକ। ଏହିପରି, ପ୍ରଦ୍ୟୁମ୍ନ ଓ ଅନିରୁଦ୍ଧ ଆକାରରେ ସେ ବିଦ୍ୟମାନ। ହେ ବୃଷଧ୍ୱଜଧାରୀ, ଏହି ଦେବତାଙ୍କର ମନ୍ତ୍ରଗୁଡ଼ିକୁ ଶୁଣ: “ଓଁ ଆଁ, ସଙ୍କର୍ଷଣଙ୍କୁ ନମଃ; ଓଁ, ଅନିରୁଦ୍ଧଙ୍କୁ ନମଃ।” ଏହିପରି ପାଞ୍ଚ ମନ୍ତ୍ର ଘୋଷିତ; ଏହା ଦେବତାଙ୍କର ନାମ। ବର୍ତ୍ତମାନ ମୁଁ ପଞ୍ଚତତ୍ତ୍ୱ ଉପାସନାର ମଙ୍ଗଳମୟ ବିଧି ବ୍ୟାଖ୍ୟା କରିବି। ପ୍ରଥମେ ଦେହକୁ ସ୍ନାନ କରିବା ଉଚିତ; ତାପରେ ସନ୍ଧ୍ୟାବନ୍ଦନ କରିବା ଦରକାର। ଜଳ ଆଚମନ କରି, ଜ୍ଞାନୀ ଲୋକ ଇଚ୍ଛିତ ଆସନରେ ବସିବେ। ଆସନକୁ ଦୃଢ଼ କରି, ଶୁଭ ପାତ୍ର ପ୍ରସ୍ତୁତ କରିବେ। ବାସୁଦେବଙ୍କୁ, ଯିଏ ଶ୍ରୀବସ୍ତ୍ରଧାରୀ ଓ ଜଗତ୍ର ନାଥ, ହୃଦୟର କମଳରେ ଧ୍ୟାନ କରିବେ। ତାପରେ ପ୍ରଦ୍ୟୁମ୍ନ, ଅନିରୁଦ୍ଧ ଓ ଶ୍ରୀନାରାୟଣଙ୍କୁ ଧ୍ୟାନ କରିବେ। ଏହା ପରେ, ହସ୍ତନ୍ୟାସ ଓ ଅଙ୍ଗନ୍ୟାସ କରିବା ଉଚିତ। ତା’ପରେ ଅଙ୍ଗମନ୍ତ୍ର ଉଚ୍ଚାରଣ କରିବେ: “ଓଁ ଈଁ, ମୁଣ୍ଡକୁ ନମଃ; ଓଁ ଐଁ, କବଚକୁ ନମଃ; ଓଁ ଅଃ, ଅସ୍ତ୍ରକୁ ଫଟ୍।” ଏହିପରି ଅନେକ ଦେବତା ଓ ଶକ୍ତିଙ୍କୁ ମନ୍ତ୍ରଦ୍ୱାରା ସ୍ମରଣ କରିବେ: ଅଚ୍ୟୁତ, ସୃଷ୍ଟିକର୍ତ୍ତା, କୂର୍ମ, ପୃଥିବୀ, ଧର୍ମ, ବୈରାଗ୍ୟ, ଅଜ୍ଞାନ, ସୂର୍ୟ, ଅଗ୍ନି, ପାଞ୍ଚଜନ୍ୟ, ଗଦା, ଶ୍ରୀ, ପୂଷ୍ଟି, ଶକ୍ତି, ଇନ୍ଦ୍ର, ଯମ, ବରୁଣ, ସୋମ, ଅନନ୍ତ, ବିଷ୍ୱକ୍ଷେଣ—ଏହି ସମସ୍ତଙ୍କୁ ନମସ୍କାର। ଏହି ମନ୍ତ୍ରଗୁଡ଼ିକୁ ସାରରୂପେ ରୁଦ୍ରଙ୍କୁ ବ୍ୟାଖ୍ୟା କରାଯାଇଛି। ପୁନଃ ନିଜକୁ ବାସୁଦେବ ଓ ପରମେଶ୍ୱର ଭାବେ ଧ୍ୟାନ କରି, ପଦ୍ମାସନରେ ବସିବା ଉଚିତ। ଏହା ପରେ, ନିୟମିତ ବିଧିରେ ଆସନକୁ ଆବାହନ କରି ଉପାସନା କରିବେ। ପ୍ରଥମେ ବାସୁଦେବଙ୍କ ପାଇଁ ଗରୁଡ଼ଙ୍କୁ ପୂଜିବେ। ପୂର୍ବ ଦିଗରେ ଧର୍ମ, ଜ୍ଞାନ, ବୈରାଗ୍ୟ, ଏବଂ ଆଇଶ୍ୱର୍ୟକୁ ବ୍ୟବସ୍ଥାପନ କରିବେ। ତିନିଟି ବୃତ୍ତର ମଧ୍ୟଭାଗରେ ଆସନ ସ୍ଥାପିତ ହୁଏ। ପଡ୍ମକୋଷରେ ବାସୁଦେବ, ପରମେଶ୍ୱରଙ୍କୁ ପୂଜିବେ। ଏବଂ, ପୂର୍ବ ଦିଗରୁ ଆରମ୍ଭ କରି ଦେବଦେବଙ୍କ ଶକ୍ତିମାନ୍ୟଙ୍କୁ ପୂଜିବେ। ତଳେ ସର୍ପ ଓ ଉପରେ ବ୍ରହ୍ମାଙ୍କୁ ପୂଜିବା ଉଚିତ। ଦେବତାଙ୍କୁ ମଣ୍ଡଳରେ ଆବାହନ କରି ନ୍ୟାସ କରିବେ। ଏବେ ପୂଜାର ଅଙ୍ଗଗୁଡ଼ିକ—ସ୍ନାନ, ବସ୍ତ୍ର, ଆଚମନ, ଗନ୍ଧ, ପୁଷ୍ପ, ଧୂପ ଦିଅନ୍ତୁ; ଏହି ସମୟରେ ମୂଳମନ୍ତ୍ର ଉଚ୍ଚାରଣ କରି ଦେବତାଙ୍କୁ ଦିଅ। ଏହା ପରେ, ବାସୁଦେବଙ୍କୁ ଧ୍ୟାନ କରି ଏହି ସ୍ତୋତ୍ର ପାଠ କରିବେ: ପ୍ରଦ୍ୟୁମ୍ନ ପ୍ରାଚୀନ ଦେବ ଓ ଅନିରୁଦ୍ଧଙ୍କୁ ପୁନଃପୁନଃ ନମସ୍କାର। ମନୁଷ୍ୟମାନେ ଯେଉଁଠି ପୂଜା କରନ୍ତି, ଯିଏ ପ୍ରସିଦ୍ଧ, ପୂଜିତ ଓ ଵରଦାତା, ସେଉଁଠି ନମସ୍କାର। ସୃଷ୍ଟିକର୍ତ୍ତା ଓ ସଂହାରକ, ବ୍ରହ୍ମାଙ୍କର ନାଥଙ୍କୁ ନମସ୍କାର। କଳି ଦୋଷ ନାଶକ ଓ ଦେବମହେଶ୍ୱରଙ୍କୁ ପୁନଃପୁନଃ ନମସ୍କାର। ଅନେକ ରୂପର ଧାରୀ, ତୀର୍ଥସ୍ଥାନ, ତ୍ରିଗୁଣ ଓ ଗୁଣାତୀତଙ୍କୁ ନମସ୍କାର। ମୋକ୍ଷର ଦ୍ୱାର, ଧର୍ମ ଓ ସୃଷ୍ଟିକର୍ତ୍ତାଙ୍କୁ ପୁନଃପୁନଃ ନମସ୍କାର। ଏହିଭଳି, ହେ ପ୍ରଭୁ, ଏହି ଭୟାନକ ସଂସାର ସାଗରରେ ଡୁବିଯାଇଥିବା ମୋତେ ଉଦ୍ଧାର କର।