ଗରୁଡ଼ ପୁରାଣର ପୂର୍ବ ଖଣ୍ଡ, ଆଚାର କଣ୍ଡରେ ଥିବା ଏହି ଅଧ୍ୟାୟରେ ଶ୍ରୀଧର ବିଷ୍ଣୁଙ୍କ ପୂଜା ପଦ୍ଧତି ବିଷୟରେ ବିସ୍ତୃତ ଭାବେ କଥାହେଉଛି । ଏଠି ଏକ ଦିନ, ବିଶ୍ୱର ନାଥଙ୍କୁ ଉପସ୍ଥିତ ହୋଇ, ଶିବଙ୍କୁ ଏକ ଭକ୍ତ ନମ୍ର ଅନୁରୋଧ କଲେ—“ପ୍ରଭୁ, ଆଉଥରେ ମୋତେ ଏହି ପୂଜା ପଦ୍ଧତି ବିଷୟରେ କହନ୍ତୁ ।” ତେବେ, ବୃଷଭଧ୍ୱଜ ମହାଦେବ ଉତ୍ତର ଦେଲେ—“ମୁଁ ଏବେ ତୁମକୁ ବିଷ୍ଣୁଙ୍କ ପୂଜା ପ୍ରକ୍ରିୟା ବ୍ୟାଖ୍ୟା କରିବି ।” ପ୍ରଥମେ, ଭକ୍ତ ନିଜର ଶରୀରକୁ ପବିତ୍ର କରିବା ପାଇଁ ସ୍ନାନ କରିବେ, ପରେ ସନ୍ଧ୍ୟା ବନ୍ଦନା କରି ସଂସ୍କାର କରିବେ । ତାପରେ, ଯଜ୍ଞଶାଳାକୁ ପ୍ରବେଶ କରି, ଦୁଇ ହାତରେ ମୂଳମନ୍ତ୍ରକୁ ବିସ୍ତାର କରିବେ—“ଓଁ, ଶ୍ରୀଁ, ହ୍ରୀଁ, ଶ୍ରୀଧର ବିଷ୍ଣୁଙ୍କୁ ନମସ୍କାର ।” ଏହି ମନ୍ତ୍ର ବ୍ୟାଧି ଓ ଗ୍ରହଦୋଷ ଦୂର କରିଥାଏ । ଏପରେ, ମନ୍ତ୍ର ଜ୍ଞ ଲୋକେ ନିଜ ଅଙ୍ଗରେ ନ୍ୟାସ କରିବେ—“ଓଁ ହୀଁ” ମସ୍ତକରେ, “ସ୍ୱାହା”; “ଓଁ ହୈଁ” କବଚରେ, “ହୁଁ”; “ଓଁ ହଃ” ଅସ୍ତ୍ରରେ, “ଫଟ୍” । ଏହିପରି ମନ୍ତ୍ର ବ୍ୟାଖ୍ୟା କରି, ପରେ ଭକ୍ତ ନିଜ ହୃଦୟ ଗହ୍ୱରରେ ବିରାଜିତ ଶ୍ରେଷ୍ଠ ବିଷ୍ଣୁଙ୍କୁ ଧ୍ୟାନ କରିବେ । ସେଠାରେ ବିଷ୍ଣୁ ଶ୍ରୀବତ୍ସ ଚିହ୍ନ, କୌସ୍ତୁଭ ମଣି ଓ ବନମାଳା ଧାରଣ କରି ଅଲଙ୍କୃତ ଅଟୁଟ ଦିଶନ୍ତି । ଧ୍ୟାନ କରିବା ସମୟରେ, “ମୁଁ ବିଷ୍ଣୁ” ବୋଲି ଭାବି, ଶୁଦ୍ଧି ଓ ଅନ୍ୟ କ୍ରିୟା କରିବା ପରେ, ଭକ୍ତ ଏକ ଅଣ୍ଡ ସୃଷ୍ଟି କରି ତାହାକୁ “ଓଁ” ଧ୍ୱନିରେ ଭଙ୍ଗ କରିବେ । ପରେ ଶୁଭ ଧୂପ, ଫୁଲ ଓ ଆଦି ଦ୍ୱାରା ଆତ୍ମପୂଜା କରିବେ । ଏହିପରି ମନ୍ତ୍ରରେ, ମହାଦେବଙ୍କୁ କହାଯାଏ—“ଓଁ, ଅଚ୍ୟୁତଙ୍କ ସହ ସମସ୍ତ ପରିକରକୁ ନମସ୍କାର; ଓଁ, ସୃଷ୍ଟିକର୍ତ୍ତାଙ୍କୁ ନମସ୍କାର; ଓଁ, ଯମୁନାକୁ ନମସ୍କାର; ଓଁ, ପଦ୍ମପତିଙ୍କୁ ନମସ୍କାର; ଓଁ, ଉଗ୍ରଙ୍କୁ ନମସ୍କାର; ଓଁ, ଧାରଣଶକ୍ତିକୁ ନମସ୍କାର; ଓଁ, ଅନନ୍ତକୁ ନମସ୍କାର; ଓଁ, ଧର୍ମକୁ ନମସ୍କାର; ଓଁ, ବିରାଗ୍ୟକୁ ନମସ୍କାର; ଓଁ, ଅଧର୍ମକୁ ନମସ୍କାର; ଓଁ, ଅବିରାଗ୍ୟକୁ ନମସ୍କାର; ଓଁ, ସତ୍ତ୍ୱକୁ ନମସ୍କାର; ଓଁ, ତମସ୍କୁ ନମସ୍କାର; ଓଁ, ନଳକୁ ନମସ୍କାର; ଓଁ, ସୂର୍ୟମଣ୍ଡଳକୁ ନମସ୍କାର; ଓଁ, ଅଗ୍ନିମଣ୍ଡଳକୁ ନମସ୍କାର; ଓଁ, ଉଦ୍ଧାରକୁ ନମସ୍କାର; ଓଁ, କର୍ମକୁ ନମସ୍କାର; ଓଁ, ନମ୍ରତାକୁ ନମସ୍କାର; ଓଁ, ଈଶାନୀକୁ ନମସ୍କାର ।” ଏହି ମନ୍ତ୍ରଗୁଡ଼ିକ ଦ୍ୱାରା ଚନ୍ଦନ, ଫୁଲ ଓ ଅନ୍ୟ ଉପଚାରରେ ତାଙ୍କୁ ପୂଜା କରିବା ଉଚିତ । ମଣ୍ଡଳରେ ପ୍ରଭୁଙ୍କୁ ଆବାହନ କରି, ସେଠାରେ ପରମେଶ୍ୱରଙ୍କୁ ପୂଜିବେ । ଯେପରିକି ନିଜ ଅଙ୍ଗରେ ନ୍ୟାସ କରିଥିଲେ, ସେପରି ଆଦିରୁ ଦେବତାଙ୍କ ଅଙ୍ଗରେ ମଧ୍ୟ ନ୍ୟାସ କରିବେ । ପରେ, ସ୍ନାନ, ବସ୍ତ୍ର ଓ ଆଚମନ ପ୍ରଦାନ କରିବେ । ତାପରେ, ମନ୍ତ୍ର ପଠି ଦେବତାଙ୍କୁ ପ୍ରଦକ୍ଷିଣା କରି, ତାହାଁଠାରେ ଅର୍ପଣ କରିବେ । ଏହି ସମସ୍ତ କାର୍ଯ୍ୟ ଦେବତାଙ୍କ ମୂଳମନ୍ତ୍ରରେ କରିବା ଉଚିତ । ଏଠାରେ ଆଉ ଏକ ବିଶେଷ ମନ୍ତ୍ର ରହିଛି—“ଓଁ ହାଁ, ହୃଦୟକୁ ନମସ୍କାର; ଓଁ ହୁଁ, ଶିରକୁ ନମସ୍କାର; ଓଁ ହୌଁ, ତିନି ଚକ୍ଷୁକୁ ନମସ୍କାର; ଓଁ, ଶ୍ରୀକୁ ନମସ୍କାର; ଓଁ, ପଦ୍ମାକୁ ନମସ୍କାର; ଓଁ, ଗଦାକୁ ନମସ୍କାର; ଓଁ, କୌସ୍ତୁଭକୁ ନମସ୍କାର; ଓଁ, ପୀତବାସାକୁ ନମସ୍କାର; ଓଁ, ମୁସଳକୁ ନମସ୍କାର; ଓଁ, ଅଙ୍କୁଶକୁ ନମସ୍କାର; ଓଁ, ଶରକୁ ନମସ୍କାର; ଓଁ, ନାରଦକୁ ନମସ୍କାର; ଓଁ, ଭାଗବତମାନେକୁ ନମସ୍କାର; ଓଁ, ପରମ ଆଚାର୍ଯ୍ୟମାନେକୁ ନମସ୍କାର; ଓଁ, ଅଗ୍ନି ଓ ତାଙ୍କ ଵାହନ ସହିତ ଚତୁର୍ଦିଗ୍ବଳକୁ ନମସ୍କାର; ଓଁ, ନିରୃତି ଓ ତାଙ୍କ ରାକ୍ଷସ ଗଣକୁ ନମସ୍କାର; ଓଁ, ବାୟୁ ଓ ତାଙ୍କ ପ୍ରାଣଗଣକୁ ନମସ୍କାର; ଓଁ, ଈଶାନ ଓ ତାଙ୍କ ଜ୍ଞାନଗଣକୁ ନମସ୍କାର; ଓଁ, ବ୍ରହ୍ମା ଓ ତାଙ୍କ ଲୋକଗଣକୁ ନମସ୍କାର; ଓଁ, ଶକ୍ତି, ହୁଁ ଫଟ୍; ଓଁ, ଖଡ୍ଗ, ହୁଁ ଫଟ୍; ଓଁ, ଧ୍ୱଜ, ହୁଁ ଫଟ୍; ଓଁ, ତ୍ରିଶୂଳ, ହୁଁ ଫଟ୍; ଓଁ, ପଦ୍ମ, ହୁଁ ଫଟ୍ ।” ଏହି ମନ୍ତ୍ରଗୁଡ଼ିକ ଦ୍ୱାରା ଦେବତାଙ୍କ ଅଙ୍ଗ ଓ ପରିକରମାନେ ପୂଜିତ ହେବେ । ପରେ ଏକ ଶ୍ଲୋକରେ ଅକ୍ଷୟ ପରମାତ୍ମାଙ୍କୁ ସ୍ତୁତି କରିବାକୁ କହାଯାଏ—“ବିଷ୍ଣୁଙ୍କୁ, ବାସୁଦେବଙ୍କୁ, ସମସ୍ତ ସୃଷ୍ଟିର ପୋଷକଙ୍କୁ ନମସ୍କାର; ଦେବତାମାନଙ୍କ ପ୍ରଭୁ, ଯଜ୍ଞପତିଙ୍କୁ ନମସ୍କାର; ସମସ୍ତ ଦେବମାନେ ମଧ୍ୟରେ ବିଜୟୀ, ସର୍ବବ୍ୟାପୀ ମହାତ୍ମାଙ୍କୁ ନମସ୍କାର; ସମସ୍ତ ଜଗତର ନିରୀକ୍ଷକ, ସମସ୍ତ ପ୍ରାଣୀଙ୍କ ମଙ୍ଗଳକାମୀଙ୍କୁ ନମସ୍କାର; ଦାତା, ଶାନ୍ତ, ଶ୍ରେଷ୍ଠଙ୍କୁ ପୁନଃପୁନଃ ନମସ୍କାର ।” ଏଭଳି ସ୍ତୁତି କରି, ଭକ୍ତ ନିଜ ହୃଦୟରେ ଅକ୍ଷୟ ବ୍ରହ୍ମ ରୂପକୁ ଧ୍ୟାନ କରିବେ । କିମ୍ବା, ଯେଉଁଠି ମୂଳମନ୍ତ୍ର ପଠିବେ, ସେ ହରିଙ୍କୁ ପ୍ରାପ୍ତ କରିଥାଏ । ଏହି ଉପାସନା ପ୍ରକ୍ରିୟା ସର୍ବୋତ୍ତମ ଓ ଗୁପ୍ତ ରହସ୍ୟ, ଯାହା ଭୋଗ ଓ ମୋକ୍ଷ ଦୁହିଁକୁ ଦେଇଥାଏ । ଯିଏ ଏହି କଥା ଶୁଣିବେ କିମ୍ବା ପଢ଼ିବେ, ସେ ବିଷ୍ଣୁର ଲୋକକୁ ପ୍ରାପ୍ତ କରିବେ । ଏହିପରେ, ଏକ ଅନ୍ୟ ପ୍ରଶ୍ନ ଉଠିଲା—“ଅଂକୁଶ, ଚକ୍ର ଓ ଗଦାଧାରୀ ପ୍ରଭୁ, ପଞ୍ଚତତ୍ତ୍ୱର ପୂଜା ବିଷୟରେ ମୋତେ କହନ୍ତୁ !” ତେବେ, ଶଙ୍କରଙ୍କୁ ଉତ୍ତର ଦେଲେ—“ମୁଁ ଏବେ ତୁମକୁ ପଞ୍ଚତତ୍ତ୍ୱର ପୂଜା ବ୍ୟାଖ୍ୟା କରିବି । ଏହି ପୂଜା ଶୁଦ୍ଧ ଓ କଳିଯୁଗର ପାପ ନାଶକ । ବାସୁଦେବ ନିତ୍ୟ, ପବିତ୍ର, ସର୍ବବ୍ୟାପୀ ଓ ନିର୍ମଳ । ବିଷ୍ଣୁ ସମସ୍ତ ଜଗତକୁ କୃପା କରନ୍ତି ଓ ସମସ୍ତ ଅପମାନକୁ ନଶ୍ୱ କରନ୍ତି । ସେଉଁଠି ପ୍ରଦ୍ୟୁମ୍ନ ରୂପରେ ଅନିରୁଦ୍ଧ ଭାବେ ମଧ୍ୟ ବିରାଜିତ ।” “ଏହି ମହାଦେବ, ଏହି ମନ୍ତ୍ରଗୁଡ଼ିକୁ ଶୁଣ—‘ଓଁ, ଆଁ, ସଂକର୍ଷଣକୁ ନମସ୍କାର; ଓଁ, ଅନିରୁଦ୍ଧକୁ ନମସ୍କାର ।’” ଏପରି, ପରମ ପବିତ୍ର ଏହି ଉପାସନା ପଦ୍ଧତି ଅନୁସରଣ କଲେ, ଭକ୍ତ ନିଶ୍ଚୟ ବିଷ୍ଣୁଙ୍କ ଚରଣ ପ୍ରାପ୍ତ କରିଥାଏ ।