ଏକ ପବିତ୍ର ଦିନରେ, ଶିବ ଉପାସନାର ଗୁପ୍ତ ଶାସ୍ତ୍ର ଅନୁସାରେ ଏକ ଦିକ୍ଷା କ୍ରମ ଆରମ୍ଭ ହେଲା। ଏଥିରେ ଆକାଶ, ଚନ୍ଦ୍ର, ସୂର୍ଯ୍ୟ ଓ ସମସ୍ତ ଆକାଶ ଚଳାଚଳ ଓ ଚନ୍ଦ୍ରଦେବତାଙ୍କର ଗତି ବିଶେଷ ଭାବେ ଉଲ୍ଲେଖ ହେଲା। ଏହି ଶକ୍ତି ଅଗ୍ନି, ଶାସ୍ତ୍ର ଓ ପରମ ପ୍ରାଣରେ ପ୍ରତିଷ୍ଠିତ ଅଛି, ଏବଂ ଏହା ହୃଦୟ ଆଦି ଗୁଚ୍ଛର ଅଂଶ ଭାବରେ ଗଣାଯାଏ। ଏବେ ଦିକ୍ଷା ପ୍ରକ୍ରିୟାକୁ ପଞ୍ଚ ତତ୍ତ୍ୱ—ପୃଥିବୀ ଆଦିରେ ଉଚ୍ଚ ଭାବରେ ବ୍ୟାଖ୍ୟା କରାଯାଏ। ଯେତେବେଳେ ଅର୍ପଣ ଶାନ୍ତିକୁ ଅତିକ୍ରମ କରେ, ଏହି ଅର୍ପଣ ସର୍ବୋଚ୍ଚ, ଶାନ୍ତିମୟ ଓ ଅବିନାଶୀ ହୋଇଯାଏ। ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ ହୋମ ଦେବା ପରେ, ଶିବଙ୍କୁ ଉପକୃତ ଭାବରେ ସ୍ମରଣ କରିବା ଉଚିତ। ଅସ୍ତ୍ର-ବୀଜ ଦ୍ୱାରା ହୋମ କରିବା ଦ୍ୱାରା ଦିକ୍ଷା ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ ହୁଏ। ଏପରି ଶୁଦ୍ଧିତ ଉପାସକଙ୍କୁ ନିଶ୍ଚିତ ଭାବରେ ଶିବତ୍ୱ ମିଳେ। ଏବେ ଶିବ ଉପାସନାର ଏକ ଅନ୍ୟ ଅଂଶ ବିଷୟରେ ବ୍ୟାଖ୍ୟା ଆରମ୍ଭ ହେଲା, ଯାହା ଧର୍ମ, କାମ ଓ ଅନ୍ୟ ଉଦ୍ଦେଶ୍ୟ ପ୍ରାପ୍ତିର ଉପାୟ। "ଓମ୍ ହାଁ" ଏହି ମନ୍ତ୍ର ଆତ୍ମତତ୍ତ୍ୱ, ଜ୍ଞାନତତ୍ତ୍ୱ ଓ "ହିଁ" ଉପରେ ଅର୍ପିତ ହୁଏ। ଭସ୍ମ ଦ୍ୱାରା ସ୍ନାନ କରି, ଜଳ ଅର୍ପଣ କରି ଏବଂ "ଓମ୍ ହାଁ ସ୍ୱାହା" ମନ୍ତ୍ର ଦ୍ୱାରା ସମସ୍ତ ମନ୍ତ୍ରର ଉପାସନା ହୁଏ। ପିତୃଗଣ ଓ ପୁର୍ବଜମାନେ ସ୍ୱଧା ଦ୍ୱାରା ଉପାସିତ ହୁଅନ୍ତି। "ହାଁ" ମନ୍ତ୍ର ଦ୍ୱାରା ସମସ୍ତ ମାତୃଗଣଙ୍କୁ ନମସ୍କାର କରିବା ପରେ, ପ୍ରାଣ ନିୟନ୍ତ୍ରଣ କରିବା ଉଚିତ। "ଓମ୍ ହାଁ" ଦ୍ୱାରା ଶିବଙ୍କୁ ଧ୍ୟାନ କରି, ଶୁଦ୍ଧ ଉଚ୍ଚାରଣ କରୁଥିବା ରୁଦ୍ରଙ୍କୁ ଅନୁପ୍ରେରଣ ଚାହାଯାଏ। ସୂର୍ଯ୍ୟ ପୂଜା ପରେ, ସୂର୍ଯ୍ୟ ମନ୍ତ୍ର ଦ୍ୱାରା "ଓମ୍ ହମ୍" ଦେଇ ଆକାଶର ଉଲ୍କା ସ୍ୱରୂପ ସୂର୍ଯ୍ୟଙ୍କୁ ନମସ୍କାର କରିବା ଉଚିତ। ପରେ, ଦଣ୍ଡିନ୍, ପିଙ୍ଗଳ ଓ ମହାପୁରୁଷମାନେ ସ୍ମରଣ କରାଯାଏ। ପଦ୍ମାଙ୍କୁ "ରାଁ", ଦୀପ୍ତାଙ୍କୁ "ରିଁ", ସୂକ୍ଷ୍ମାଙ୍କୁ "ରୁଁ", ଜୟାଙ୍କୁ "ରେଁ" ଦ୍ୱାରା ପୂଜା କରାଯାଏ। ପୂର୍ବଦିଗରେ ଏବଂ ମଧ୍ୟରେ ଏବଂ ସମସ୍ତ ଦିଗରେ "ରାଁ" ଦ୍ୱାରା ବିଦ୍ୟୁତ୍ ପୂଜା କରାଯାଏ। "ଓମ୍ ଆଁ" ଦ୍ୱାରା ହୃଦୟ, ସୂର୍ଯ୍ୟ; ମୁଣ୍ଡ, ମୁକୁଟ, "ଭୂର୍ ଭୁଵଃ ସ୍ୱଃ" ଦ୍ୱାରା ପୂଜା କରାଯାଏ। ସୂର୍ଯ୍ୟ-ହୃଦୟ ମନ୍ତ୍ର ଦ୍ୱାରା ସମସ୍ତଙ୍କୁ ପୂଜା କରି, "ସୋଁ, ସୋମଁ, ମଁ" ଦ୍ୱାରା ଶୁଭ କାମନା କରାଯାଏ। "ରାଁ" ଦ୍ୱାରା ରାହୁ, "କଁ" ଦ୍ୱାରା କେତୁଙ୍କୁ ପୂଜା କରି, "ଓମ୍" ଦ୍ୱାରା ଦୀପ୍ତିମାନ ଓ ଭୟଙ୍କର ସ୍ୱରୂପକୁ ଉପାସନା କରାଯାଏ। "ହାଁ" ହୃଦୟରେ, "ହୁଁ" ମୁକୁଟରେ, "ହଇଁ" କବଚରେ, "ହଉଁ" ଦୃଷ୍ଟିରେ ବ୍ୟବହୃତ ହୁଏ। ଅର୍ଘ୍ୟ ପାତ୍ର ପ୍ରସ୍ତୁତ କରି, ଜଳ ଛିଟିଯାଏ ଓ ପୂଜା କରାଯାଏ। ନିଜକୁ ପଦ୍ମରେ ବସିଥିବା ଭାବନା କରି, "ହଉଁ" ଦ୍ୱାରା ଶିବଙ୍କୁ ବାହ୍ୟରେ ପୂଜା କରିବା ଉଚିତ। ଶ୍ରୀବତ୍ସ, ଗୃହସ୍ୱାମୀ, ବ୍ରହ୍ମା, ଗୁଚ୍ଛ ଓ ଗୁରୁଙ୍କୁ ପୂଜା କରିବା ଉଚିତ। ଅଧର୍ମ ଆରମ୍ଭରେ, ଅଗ୍ନିର ଆରମ୍ଭରେ, ମଧ୍ୟରେ ଓ ପଦ୍ମର ଅଣ୍ଡରେ ପୂଜା କରାଯାଏ। "ଓମ୍ ହଉଁ" ଦ୍ୱାରା ଶବ୍ଦର ରୂପାନ୍ତରକ, ଶକ୍ତିର ରୂପାନ୍ତରକଙ୍କୁ ପୂଜା କରିବା ଉଚିତ। ଏହି ସମସ୍ତଙ୍କୁ ଶିବଙ୍କ ସମ୍ମୁଖରେ, ବେଦିର ମଧ୍ୟରେ ଏକାଗ୍ର ମନରେ ପୂଜା କରିବା ଉଚିତ। ଆବାହନ, ପ୍ରତିଷ୍ଠା, ସନ୍ନିଧି, ନିଗ୍ରହ ଆଦି କ୍ରମରେ ପୂଜା କରାଯାଏ। ଆଚମନ, ଅନ୍ୟନ୍ୟ ଶ୍ରୀକାର, ଅନ୍ନ, ସ୍ନାନ ଓ ଶୁଦ୍ଧି କରିବା ଉଚିତ। ଆଚମନ, ମୁଖସୁଗନ୍ଧ, ତାମ୍ବୁଳ ଓ ହାତ ପରିଶୁଦ୍ଧି କରାଯାଏ। ଯଦି ପ୍ରତିକ ରୂପ ରହିଥାଏ, ଏକ ଦିନ ମନ୍ତ୍ରପାଠ ଓ ତାହାର ଅର୍ପଣ କରାଯାଏ। ଅଗ୍ନି, ବାଣ ନାୟକ, ଉତ୍ତରପଶ୍ଚିମ, ମଧ୍ୟ ଓ ପୂର୍ବ ଆରମ୍ଭରେ ବିଧି କରାଯାଏ। ଗୁହା ରକ୍ଷକ ଓ ଗୁପ୍ତତମ ଶିବ, ଆମର ପାଠ ଅର୍ପଣ ଗ୍ରହଣ କରନ୍ତୁ। ଯେ କୌଣସି କାର୍ଯ୍ୟ କରାଯାଏ, ଭଲ କିମ୍ବା ଖରାପ—ଶିବ ଦାତା, ଶିବ ଭୋଗୀ, ଶିବ ସମସ୍ତ ଜଗତ। ମୁଁ ଯାହା କରିଛି, କିମ୍ବା କରିବି, ସମସ୍ତ ଭଲ ତୁମ ଦେଇ। ଏବେ ଏକ ନୂତନ ଭାବରେ ଶିବ ପୂଜା ପ୍ରକ୍ରିୟା ବ୍ୟାଖ୍ୟା କରିବି। ବାୟୁ-ଅସ୍ତ୍ର କିମ୍ବା ତୁମ ଲୋକପାଳ, ଦ୍ୱାରରେ, ଏବଂ ପୂର୍ବ ଆରମ୍ଭରେ ଏହି ସମସ୍ତ। ଆଲୋକ, ବାୟୁ, ଆକାଶ, ଗନ୍ଧ, ରସ, ରୂପ ଓ ଶବ୍ଦ; ଚକ୍ଷୁ, ଜିଭ, ନାସିକା, ମନ, ବୁଦ୍ଧି, ଆମି ଓ ପ୍ରକୃତି; ମାୟା, ଶୁଦ୍ଧ ଜ୍ଞାନ, ଈଶ୍ୱର ଓ ସଦାଶିବ—ସମସ୍ତଙ୍କୁ ପୂଜା କରି ଏହି ଉପାସନା ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ ହୁଏ।