ଶିବଙ୍କ ପୂଜା ବିଷୟରେ ମୁଁ ଏଠାରେ ଏକ ଉତ୍ତମ, ଶ୍ରେଷ୍ଠ ଏବଂ ମୋକ୍ଷ ଦାୟକ ବିଧିକୁ ବିବୃତ କରିବି। ଏହି ପୂଜାରେ ପଞ୍ଚଟି ସଂକ୍ଷିପ୍ତ ଅକ୍ଷର, ଦୀର୍ଘ ଅକ୍ଷର, ଅଙ୍ଗ ଏବଂ ବିନ୍ଦୁ ସହିତ ମନ୍ତ୍ର ବ୍ୟବହୃତ ହୁଏ। ଏହାର ଷଷ୍ଠ ଅଂଶ ତଳେ ଥାଏ, ଏବଂ ମହାମନ୍ତ୍ର 'ହୌଁ' ସମସ୍ତ କାମନା ପୂରଣ କରେ। ପୂଜାରେ ମହାମୁଦ୍ରା କରିବା ଆବଶ୍ୟକ, ଯାହା ହାତ ଓ ଅଙ୍ଗଗୁଡ଼ିକୁ ନିର୍ଦ୍ଦିଷ୍ଟ ଭାବେ ରଖିବା ଦ୍ୱାରା କରାଯାଏ। ଛୋଟ ଆଙ୍ଗୁଠିଠାରୁ ଆରମ୍ଭ କରି, ଆଗର ଆଙ୍ଗୁଠିର ଆଙ୍ଗୁଳିଗୁଡ଼ିକୁ ବ୍ୟବସ୍ଥିତ ଭାବେ ବସାଇବା ଉଚିତ। ହୃଦୟରେ ଧର୍ମ, ଜ୍ଞାନ, ବୈରାଗ୍ୟ, ଆଇଶ୍ୱର୍ଯ୍ୟ ଏବଂ ଅନ୍ୟାନ୍ୟ ଗୁଣମାନଙ୍କୁ ପୂଜିବା ଉଚିତ। ଏହି ପୂଜାକ୍ରମରେ ଆଚମନ, ସ୍ନାନ ଓ ପୂଜା ଏକାଗ୍ରତା ସହିତ କରିବା ଦରକାର। ବଳୟ ଓ କବଚ ଦ୍ୱାରା ଅଭିଷେକ କରି, ଶକ୍ତିକୁ ହୃଦୟରେ ସ୍ଥାପିତ କରିବା ଉଚିତ। ଗର୍ଭାଧାନ ଆଦି କ୍ରମିକ କାର୍ଯ୍ୟଗୁଡ଼ିକ ପୂର୍ଣ୍ଣ କରି, ଶେଷରେ ପ୍ରାୟଶ୍ଚିତ୍ତ କରିବା ମଧ୍ୟ ଆବଶ୍ୟକ। ମଣ୍ଡଳରେ, ଯେଉଁଠାରେ ପଦ୍ମ ଯୋନି ଓ ଗୋ-ଚିହ୍ନ ଅଙ୍କିତ ଅଛି, ଶଂଭୁଙ୍କୁ ପୂଜିବା ଉଚିତ। ଏଠାରେ ଆକାଶ, ଚନ୍ଦ୍ର, ସୂର୍ଯ୍ୟ, ସମସ୍ତ ଆକାଶ ଏବଂ ଚନ୍ଦ୍ରଦେବୀଙ୍କ ଗତି ସ୍ଥିତି ରହିଛି। ଏହି ମଣ୍ଡଳ ଅଗ୍ନି, ଶାସ୍ତ୍ର ଓ ପରମ ପ୍ରାଣରେ ସ୍ଥିତ, ଏହା ହୃଦୟ ଆଦି ଗୁଚ୍ଛର ଭାଗ ଭାବରେ ବର୍ଣ୍ଣିତ। ଏବେ ମୁଁ ପଞ୍ଚ ତତ୍ତ୍ୱ—ପୃଥିବୀ ଆଦିରେ ନିର୍ମିତ ଉତ୍କୃଷ୍ଟ ଦୀକ୍ଷା ବିଷୟରେ କହିବି। ଯେତେବେଳେ ହବନ ଶାନ୍ତିକୁ ଅତିକ୍ରମ କରି ଶ୍ରେଷ୍ଠ ଓ ଅକ୍ଷୟ ହୁଏ, ତାହା ସର୍ବୋଚ୍ଚ ଶାନ୍ତିଦାୟକ ହୁଏ। ପୂର୍ଣ୍ଣ ହବନ ପରେ, ଦୟା ସହିତ ଶିବଙ୍କୁ ସ୍ମରଣ କରିବା ଉଚିତ। ଶସ୍ତ୍ର-ବୀଜ ମନ୍ତ୍ର ଦ୍ୱାରା ହୋମ କରି, ଏହିପରି ଦୀକ୍ଷା ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ ହୁଏ। ଏଭଳି କ୍ରିୟା ଦ୍ୱାରା ଶୁଧ୍ଧ ହେବା ପରେ, ନିଶ୍ଚିତ ଭାବେ ଶିବତ୍ୱ ଉପଲବ୍ଧି ହୁଏ। ଏବେ ମୁଁ ଶିବ ପୂଜାର ଏହି ବିଧିକୁ କହିବି, ଯାହା ଧର୍ମ, ଅର୍ଥ ଓ ଅନ୍ୟ ଉଦ୍ଦେଶ୍ୟ ପ୍ରାପ୍ତିର ଉପାୟ। ଓଁ ହାଁ, ଆତ୍ମତତ୍ତ୍ୱ, ଜ୍ଞାନତତ୍ତ୍ୱ ଏବଂ ହୀଁକୁ ସମର୍ପିତ। ଭସ୍ମ ଦ୍ୱାରା ସ୍ନାନ ଓ ଜଳଅର୍ପଣ କରି, "ଓଁ ହାଁ ସ୍ୱାହା" ମନ୍ତ୍ର ସମସ୍ତ ମନ୍ତ୍ର ପାଇଁ ପ୍ରୟୋଗ କରାଯାଏ। ସମସ୍ତ ପିତୃଗଣ ଓ ପୃଥିବୀର ପୂର୍ବଜମାନେ ଯେଉଁମାନେ "ସ୍ୱଧା"ରେ ଶେଷ ହୁଅନ୍ତି, ସେମାନେ ମଧ୍ୟ ଏଠାରେ ପୂଜିତ। "ହାଁ" ଦ୍ୱାରା ସମସ୍ତ ମାତୃଗଣଙ୍କୁ ନମସ୍କାର କରି, ପରେ ପ୍ରାଣାୟାମ କରିବା ଉଚିତ। ଓଁ ହାଁ ଦ୍ୱାରା ମହାପ୍ରଭୁଙ୍କୁ ଧ୍ୟାନ କରିବା, ଶୁଦ୍ଧ ବାଣୀ ସ୍ୱାମୀଙ୍କୁ ଧ୍ୟାନ କରିବା, ଏବଂ ସେଇ ରୁଦ୍ର ଆମକୁ ପ୍ରେରଣ କରୁନ୍ତୁ ବୋଲି ପ୍ରାର୍ଥନା କରିବା ଉଚିତ। ସୂର୍ଯ୍ୟ ପୂଜା ପରେ, ସୂର୍ଯ୍ୟ ମନ୍ତ୍ର "ଓଁ ହଁ" ଦ୍ୱାରା ଆକାଶର ଉଲ୍କା ପରି ଦୀପ୍ତିମାନ ସୂର୍ଯ୍ୟରୂପଙ୍କୁ ପୂଜିବା ଦରକାର। ତାପରେ ଦଣ୍ଡିନ୍, ପିଙ୍ଗଳ ଓ ମହାପୁରୁଷମାନଙ୍କୁ ସ୍ମରଣ କରିବା ଉଚିତ। ପଦ୍ମାଙ୍କୁ "ରାଁ", ଦୀପ୍ତାଙ୍କୁ "ରୀଁ", ସୂକ୍ଷ୍ମାଙ୍କୁ "ରୁଁ", ଜୟାଙ୍କୁ "ରେଁ" ଦ୍ୱାରା ପୂଜିବା ଉଚିତ। ପୂର୍ବଦିଗରେ ପ୍ରଥମେ ଏବଂ କେନ୍ଦ୍ରରେ "ରାଁ" ମନ୍ତ୍ର ଦ୍ୱାରା ବିଦ୍ୟୁତ୍ଙ୍କୁ ପୂଜିବା ଉଚିତ। ହୃଦୟ ପାଇଁ "ଓଁ ଆଁ", ସୂର୍ଯ୍ୟକୁ; ମୁଣ୍ଡ ପାଇଁ, ମୂର୍ଧ୍ନା ପାଇଁ "ଭୂର୍ଭୁଵଃସ୍ଵଃ ଓଁ"। ସୂର୍ଯ୍ୟ-ହୃଦୟ ଦ୍ୱାରା ସମସ୍ତଙ୍କୁ ପୂଜିବା, "ସୋଁ", "ସୋମଁ", "ମଁ" ଦ୍ୱାରା ମଙ୍ଗଳ କାମନା କରିବା ଉଚିତ। ରାହୁ ପାଇଁ "ରାଁ", କେତୁ ପାଇଁ "କଁ", ଦୀପ୍ତିମାନ ଓ ଉଗ୍ର ଦେବତା ପାଇଁ "ଓଁ" ଦ୍ୱାରା ପୂଜା କରାଯାଏ। ହୃଦୟ ପାଇଁ "ହାଁ", ମୂର୍ଧ୍ନା ପାଇଁ "ହୁଁ", କବଚ ପାଇଁ "ହୈଁ", ଚକ୍ଷୁ ପାଇଁ "ହୌଁ" ବ୍ୟବହୃତ ହୁଏ। ପରେ ଅର୍ଘ୍ୟ ପାତ୍ର ପ୍ରସ୍ତୁତ କରି, ଜଳ ଛିଟିବା ଓ ପୂଜା କରିବା ଉଚିତ। ନିଜକୁ ପଦ୍ମାସନରେ ବସିଥିବା ଭାବନା କରି, ତାହାର ବାହାରେ "ହୌଁ" ଦ୍ୱାରା ଶିବଙ୍କୁ ପୂଜିବା ଦରକାର। ଶ୍ରୀବତ୍ସ, ଗୃହପତି, ବ୍ରହ୍ମା, ଗୁଚ୍ଛ ଏବଂ ଗୁରୁଙ୍କୁ ପୂଜିବା ଉଚିତ। ଅଧର୍ମ ଆରମ୍ଭରୁ, ଅଗ୍ନିର ଆରମ୍ଭରେ, କେନ୍ଦ୍ରରେ, ପଦ୍ମର ମୂଳରେ ମଧ୍ୟ ପୂଜା କରିବା ଉଚିତ। "ଓଁ ହୌଁ" ଦ୍ୱାରା ଶବ୍ଦ ଓ ଶକ୍ତିର ରୂପାନ୍ତରକୁ ପୂଜିବା ଉଚିତ। ଏହି ସମସ୍ତଙ୍କୁ ମନୋନିବେଶ ସହିତ ମଣ୍ଡଳର ମଧ୍ୟରେ, ଶିବଙ୍କ ସାମ୍ନାରେ ପୂଜିବା ଦରକାର। ଆବାହନ, ସ୍ଥାପନ, ସନ୍ନିଧି ଓ ନିଗ୍ରହ କ୍ରମାନୁସାରେ କରିବା ଉଚିତ। ଆଚମନ, ଅଭ୍ୟଂଜନ, ଅନ୍ଲେପନ, ସ୍ନାନ ଓ ଶୁଧ୍ଧିକରଣ କରିବା ଦରକାର। ଆଚମନ, ମୁଖସୁଗନ୍ଧ, ତାମ୍ବୁଳ ଓ ହାତ ପରିଶ୍ରମ କରିବା ଉଚିତ। ଯଦି ପ୍ରତୀକ ମୂର୍ତ୍ତି ଥାଏ, ଏକଦିନିକ ପାଠ ଓ ତାହାର ଅର୍ପଣ କରିବା ଉଚିତ। ଏଭଳି, ଶିବଙ୍କ ପୂଜା ବିଧିକୁ ଶ୍ରଦ୍ଧା ଓ ଏକାଗ୍ରତା ସହିତ କରିଲେ, ମହାଦେବଙ୍କ କୃପା ଏବଂ ମୋକ୍ଷ ନିଶ୍ଚିତ ଭାବେ ଲାଭ ହୁଏ।