ଏକ ପବିତ୍ର ସମୟରେ, ବ୍ରହ୍ମାଜୀ ସ୍ରାଦ୍ଧ ବିଧିର ମହତ୍ତ୍ୱ ଓ ପ୍ରକ୍ରିୟା ବିଷୟରେ ଅତ୍ୟନ୍ତ ସ୍ନେହଭାବରେ ବ୍ୟାଖ୍ୟା କରିଥିଲେ। ସେ କହିଲେ—"ଏବେ ତୁମେ ଇଛାମୁତାବକ ଅନନ୍ୟ ଭାବରେ ଭୋଜନ କର, କିନ୍ତୁ ମନରେ ରଖ, ଭାଷାରେ ସଂଯମ ରଖିବା ଅତ୍ୟନ୍ତ ଆବଶ୍ୟକ। ଭୋଜନ ପରେ ପିତୃସ୍ତୋତ୍ର ପାଠ କର। ଏହି ପିତୃସ୍ତୋତ୍ର ସପ୍ତ ରୋଗ ନାଶକ। ସେହି ସପ୍ତ ଦୁଃଖ ହେଲେ—ଦଶାର୍ଣ୍ଣ ଅଞ୍ଚଳର ହରିଣ, ପାହାଡ଼ର କଳା କୃଷ୍ଣମୃଗ, ଶରତ୍କାଳୀନ ଦ୍ୱୀପର ଚକ୍ରବାକ ପକ୍ଷୀ, ମାନସ ସରୋବରର ହଂସ, ଏମିତି ଅନ୍ୟାନ୍ୟ।" "ଏହି ସମସ୍ତ ଜୀବ ଜନ୍ମ ନେଇଥିଲେ କୁରୁକ୍ଷେତ୍ରରେ ବେଦ ଜ୍ଞାନୀ ବ୍ରାହ୍ମଣ ଭାବେ। ଏଠାରୁ ଦୀର୍ଘ ଯାତ୍ରା କରିବା ପରେ, ବର୍ତ୍ତମାନ ତୁମେ କାହିଁକି ଅସ୍ଥିର ହେଉଛ?—ଏହିପରି ପ୍ରଶ୍ନ ଉଠେ।" "ତାପରେ, ଦକ୍ଷିଣ ଦିଗକୁ ମୁହଁ କରି, ବାମ କାନ୍ଧ ଉପରେ ଉପବୀତ ରଖି, ପୂର୍ବ ଦିଗରେ ଅର୍ପଣ କରିବା ଉଚିତ। ଓଁ—ଯେଉଁମାନେ ଅଗ୍ନିରେ ଦହିଗଲେ, ଯେଉଁମାନେ ଏଉଁଠି ଅଛନ୍ତି, ଏବଂ ଯେଉଁମାନେ ଆମ ବଂଶରେ ଦହିଯାଇନାହାନ୍ତି—ସେମାନେ ପୃଥିବୀରେ ଦିଆଯାଇଥିବା ଦାନରେ ତୃପ୍ତି ଲାଭ କରନ୍ତୁ, ଏବଂ ତୃପ୍ତି ହୋଇ ସର୍ବୋଚ୍ଚ ପଦକୁ ପ୍ରାପ୍ତି କରନ୍ତୁ।" ଏହିପରି କହି, ଘୃତ ଓ ପାଣି ମିଶିତ ଭୋଜ୍ୟବସ୍ତୁ କୁଶ ଉପରେ ଛିଟିଇ ଦିଅ। "ଏହା ପରେ, ବ୍ରାହ୍ମଣଙ୍କ ଆଦେଶ ଅନୁଯାୟୀ ମୁଖ ପରିଷ୍କାର ପାଇଁ ପାଣି ଦିଅ। ପୂର୍ବବତ ସାବିତ୍ରୀ ଓ ମଧୁବାତା ତିନି ଶ୍ଲୋକ ପାଠ କର। 'ଓଁ, ଏହା ତୁମକୁ ପ୍ରିୟ ହେଉ'—ଏହିପରି କହି ଦେବତା-ବ୍ରାହ୍ମଣଙ୍କୁ ନିବେଦନ କର। 'ପ୍ରିୟ ହେଲା' ବୋଲି କହିଲେ, ଅବଶିଷ୍ଟ ଭୋଜ୍ୟ ଦାନ କର। ଇଚ୍ଛିତ ବ୍ୟକ୍ତିଙ୍କ ସହ ଏକାସାଥି ଭୋଜନ କର। ପିତୃ-ବ୍ରାହ୍ମଣଙ୍କୁ, ବାମ କାନ୍ଧ ଉପରେ ଉପବୀତ ରଖି, 'ତୁମେ ତୃପ୍ତ'—ଏହିପରି କହି ଦାନ କର। 'ଆମେ ତୃପ୍ତ' ବୋଲିଲେ, ଭୂମି ଉପରେ ପାଣି ଛିଟିଅ, ବୃତ୍ତ ଓ ଚତୁର୍ଶ୍ର ଚିହ୍ନ କର, ଏବଂ ତିଳ ଛିଟିଅ। "ଓଁ, ଅମୁକ ବଂଶର, ମୋ ପିତା, ଅମୁକ ଦେଵଶର୍ମାନ୍, ତାଙ୍କ ସହଧର୍ମିଣୀ ସହିତ, ଏହା ତୁମର ପିଣ୍ଡାସନ, ସ୍ୱଧା ସହିତ। ଏମିତି ମଧ୍ୟରେ, ପିତାମହ ପାଇଁ ସାବିତ୍ରୀ ଓ ମଧୁବାତା ତିନିଥର ପାଠ କର, ଭୋଜ୍ୟ ଘୃତ ଦେଇ ପିଣ୍ଡ ତିଆରି କରି କୁଶ ଉପରେ ରଖ, ଏବଂ ଏହିପରି ସମ୍ବୋଧନ କର। ପିତାମହଙ୍କ ପାଇଁ ମଧ୍ୟ ଏହିପରି କର। ପିଣ୍ଡ ନିକଟେ ପିଣ୍ଡ ଛିଟିଅ। 'ଯେଉଁମାନେ ଖାଉଛନ୍ତି ସେମାନେ ପ୍ରସନ୍ନ ହେଉନ୍ତୁ'—କୁଶ ଉପରେ ହାତ ପୋଁଛ, ପିଣ୍ଡକୁ ପାଣି ଦେଇ ଧୋଇ, ଏହିପରି ପାଠ କର: 'ଏହା ତୁମର ପାଣି, ଯେଉଁମାନେ ତୁମକୁ ଅନୁସରଣ କରନ୍ତି, ସେମାନେ ମଧ୍ୟ ସ୍ୱଧା ଲାଭ କରନ୍ତୁ।' ପିଣ୍ଡ ପାତ୍ରକୁ ଉଲ୍ଟା କର, ହାତ ଯୋଡ଼, ଏବଂ କହ: 'ପିତୃମାନେ, ତୁମେ ତୁମ ଅଂଶ ଅନୁଯାୟୀ ଆନନ୍ଦ ଏବଂ ସମୃଦ୍ଧି ଲାଭ କର।' ବାମ ହାତରେ ପାଣି ଛୁଅ, ଦକ୍ଷିଣ ଦିଗରୁ ମୁହଁ ଫେର, ଉତ୍ତର ଦିଗକୁ ମୁହଁ କରି, ତିନିଥର ଶ୍ୱାସ ଧର, ଏବଂ 'ଷଡ୍ ଋତୁଙ୍କୁ ନମସ୍କାର' କର। "ବାମ ହାତରେ ଫୁଲ ଧରି ଦିଅ। ଅଖଣ୍ଡ ଚାଉଳ ଓ ଅରିଷ୍ଟ ମୋ ପାଇଁ ପୁଣ୍ୟ, ଶାନ୍ତି ଓ ପୋଷଣ ଦିଅ। ଦକ୍ଷିଣ ଦିଗକୁ ମୁହଁ କରି, 'ମୋର ପିତୃମାନେ ତୁମ ଅଂଶ ଅନୁଯାୟୀ ଆନନ୍ଦିତ ହେଉ'—ଏହିପରି କହ। ଓଁ, ପିତୃମାନେ, ଏଠାରେ ବସନ୍ତୁ—ଏହିପରି ଦେଖାଇ ଦିଅ। 'ଏହା ତୁମର ବାସସ୍ଥାନ, ପିତୃମାନେ'—ଏହିପରି କହି, 'ଅମୁକ ବଂଶର, ଏହା ତୁମର ବାସସ୍ଥାନ, ସ୍ୱଧା ସହିତ'—ଏହି ଅଞ୍ଚଳ ଦାନ କର। ବାମ ହାତରେ ପାଣି ପାତ୍ର ଧରି, ପିଣ୍ଡ ଉପରେ ପାଣି ଢାଳି, 'ଓ ପୋଷକ, ଅମୃତ, ଘୃତ, ଦୁଧ'—ଏମିତି ପାଠ କର। "ପୂର୍ବରୁ ରଖାଯାଇଥିବା ପାତ୍ରର ଅବଶିଷ୍ଟ ପାଣି ପ୍ରତ୍ୟେକ ପିଣ୍ଡ ଉପରେ ଢାଳ, ଗନ୍ଧ ଓ ଅନ୍ୟାନ୍ୟ ଦ୍ରବ୍ୟ ଅର୍ପଣ କର, କୁଶ ରଖ, ଏବଂ 'ଯେଉଁମାନେ ଭୋଜନ କରୁଛନ୍ତି ସେମାନେ ପ୍ରସନ୍ନ ହେଉ, ଇନ୍ଦ୍ର ନେତୃତ୍ୱ କରନ୍ତୁ'—ଏହି ମନ୍ତ୍ର ତିନିଥର କହ। "ଏପରି, ମାତୃପକ୍ଷ ବ୍ରାହ୍ମଣଙ୍କୁ ଆଚମନ ପାଣି ଦିଅ। 'ଓଁ, ଭଲ ଭାବେ ଛିଟିଅ'—ଭୂମି ଉପରେ ପାଣି ଛିଟିଅ। ଦେବତାମାନେ ଜଳରେ ବସନ୍ତି, ସମସ୍ତ କିଛି ଜଳରେ ଅବସ୍ଥିତ, ଶୁଭ ଜଳ ବ୍ରାହ୍ମଣଙ୍କ ହାତରେ ଦିଅ। ଲକ୍ଷ୍ମୀ ଫୁଲରେ, କମଳରେ, ଗୋଶାଳାରେ ବସନ୍ତି—ସେଉଁଠି ସଦା ଶୁଭ ହେଉ। ଅଖଣ୍ଡ ଚାଉଳ ଓ ଅରିଷ୍ଟ ମୋ ପାଇଁ ପୁଣ୍ୟ, ଶାନ୍ତି, ପୋଷଣ ଓ ଦୃଢତା ଦିଅ। ଯାହା ଲୋକରେ ମଙ୍ଗଳ ଆଣେ, ସେଟି ମୋର ହେଉ।" "ଅମୁକ ବଂଶର, ମୋର ପିତା, ପିତାମହ, ପ୍ରପିତାମହ, ସେମାନଙ୍କ ସହଧର୍ମିଣୀ ସହିତ, ଏହି ଭୋଜ୍ୟ, ପାନୀୟ ଓ ଅନ୍ୟାନ୍ୟ ଅର୍ପଣ ଅକ୍ଷୟ ହେଉ—ଏହିପରି କହି, ପିତୃ-ବ୍ରାହ୍ମଣଙ୍କ ହାତରେ ତିଳ ଜଳ ଦିଅ। ବ୍ରାହ୍ମଣ କହିବେ, 'ଏହିପରି ହେଉ।' ଏହି ଆଶୀର୍ବାଦ ମାତୃପକ୍ଷ ଓ ଅନ୍ୟମାନେ ପାଇଁ ମଧ୍ୟ ଅକ୍ଷୟ ହେଉ। ବଂଶ ଉନ୍ନତି, ଉପକାରୀମାନେ ସମୃଦ୍ଧି, ବେଦ ଚିରକାଳ ରୁହୁ, ଶ୍ରଦ୍ଧା କଦାପି ହରାଯିଓନାହିଁ, ଦାନ ବଢ଼ୁ, ଅନ୍ନ ଅଧିକ ହେଉ, ଅତିଥି ଆସନ୍ତୁ, କେବେ ଭିକ୍ଷା ନ ହେଉ, ଆମେ କାହାରିଠାରୁ ଭିକ୍ଷା ନ ମାଗିବା—ଏହି ଆଶୀର୍ବାଦ ସତ୍ୟ ହେଉ। "ସମ୍ମିଳନ ହେଉ। 'ଏହିପରି ହେଉ' ବୋଲି, ଅର୍ଘ୍ୟଦାନ ପାଇଁ ସ୍ଥଳ ପରିଶୁଧ୍ଧି କର। କୁଶ ଧରି, ପିତୃ-ବ୍ରାହ୍ମଣଙ୍କୁ ଛୁଇଁ, ସ୍ୱଧା ଉଚ୍ଚାରଣ କର: 'ଓଁ, ଅମୁକ ବଂଶର, ଅମୁକ ନାମର, ପିତା, ପିତାମହ, ପ୍ରପିତାମହ, ସେମାନଙ୍କ ସହଧର୍ମିଣୀ ସହିତ, ସ୍ୱଧା ଦିଅ।' 'ସ୍ୱଧା ଦିଅ' ବୋଲି, ଘୃତ ମିଶ୍ରିତ ପାଣି ଧାରା ଅର୍ପଣ କର, ଏହିପରି ପାଠ କର: 'ତୁମେ ପୋଷଣ, ଅମୃତତ୍ୱ, ଘୃତ ଧାରଣ କର।' "ତାପରେ, 'ଓଁ, ସମସ୍ତ ଦେବତାମାନେ ଏହି ଯଜ୍ଞରେ ପ୍ରସନ୍ନ ହେଉନ୍ତୁ'—ଏହିପରି କହି, ଦେବତା-ବ୍ରାହ୍ମଣଙ୍କ ହାତରେ ଯବ ଜଳ ଦିଅ। 'ପ୍ରସନ୍ନ ହେଉନ୍ତୁ' ବୋଲି, 'ଓଁ, ଦେବତାମାନେ' ଏହି ମନ୍ତ୍ର ତିନିଥର ପାଠ କର। "ପିଣ୍ଡ ପାତ୍ର ସ୍ଥାନାନ୍ତର କରି, ପରିଶୁଧ୍ଧି କରି, ପୂର୍ବ ଦିଗକୁ ମୁହଁ କରି, ଦକ୍ଷିଣ କାନ୍ଧ ଉପରେ ଉପବୀତ ରଖି ବସ। 'ଓଁ, ଅମୁକ ବଂଶର, ଅମୁକ ନାମର ବ୍ରାହ୍ମଣ, ସେମାନଙ୍କ ସହଧର୍ମିଣୀ ସହିତ, ଏହି ଶ୍ରାଦ୍ଧ ସ୍ଥାପନ ପାଇଁ ଏହି ରୂପ୍ୟ ଦାନ ଦେଉଛି'—ଏହିପରି ଦେବ-ବ୍ରାହ୍ମଣଙ୍କୁ ଦାନ କର। "ତାପରେ ପ୍ରଶ୍ନ ହୁଏ—'ପିତୃ-ବ୍ରାହ୍ମଣ ପାଇଁ ଅର୍ପଣ ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ ହେଲା କି?