ଏହି ପବିତ୍ର ଗାଥାରେ, ପ୍ରାଚୀନ କାଳର ଋଷିମାନେ ସୂର୍ଯ୍ୟଦେବଙ୍କ ଉପାସନା ପାଇଁ ନିର୍ଦ୍ଦେଶିତ ନିୟମ ଅନୁସାରେ କ୍ରମେ କ୍ରମେ କାର୍ଯ୍ୟ କରିଥିଲେ। ସେମାନେ ଦୃଢ଼ ଏବଂ ଏକାଗ୍ର ଚିତ୍ତରେ ହାତ ଉଠାଇ ସୂର୍ଯ୍ୟକୁ ଦୃଷ୍ଟି ଦେଇ ଏହି ମନ୍ତ୍ରଗୁଡ଼ିକୁ ଉଚ୍ଚାରଣ କରୁଥିଲେ। ଏହି ଉପାସନାରେ ସେମାନେ ତାଙ୍କର ଶକ୍ତିଅନୁସାରେ ଗାୟତ୍ରୀ ମନ୍ତ୍ର ଉଚ୍ଚାରଣ କରି ସୂର୍ଯ୍ୟଙ୍କୁ ସମ୍ମୁଖୀନ ହେଉଥିଲେ। ଏହା ସହିତ, ବିଭ୍ରାଟ୍ ହିମ୍ନ, ପୁରୁଷ ସୂକ୍ତ, ଶିବସଙ୍କଳ୍ପ ଓ ମଣ୍ଡଳ ବ୍ରାହ୍ମଣ ମନ୍ତ୍ର ଉଚ୍ଚାରଣ କରି ଏକାକାର ହେଇ ସୂର୍ଯ୍ୟଙ୍କ ଉପାସନା କରିଥିଲେ। ଦିବାକୀର୍ତ୍ତି ଓ ଅନ୍ୟାନ୍ୟ ସୌରୀ ମନ୍ତ୍ର ଦ୍ୱାରା, ଦେବତାଙ୍କ ପାଇଁ ନିର୍ଦ୍ଦିଷ୍ଟ ସମସ୍ତ ମନ୍ତ୍ର ଉପଯୋଗ କରି ଜପ-ଯଜ୍ଞ କରାଯାଉଥିଲା। ଏହି ଯଜ୍ଞର ଶ୍ରେଷ୍ଠତା ପାଇଁ ନିୟମାନୁସାରେ ଆତ୍ମଜ୍ଞାନ ଉଚ୍ଚାରଣ କରି, ଡାହାଣ ହାତରେ ତିନିଥର ପାଣି ପିଇ, ଧନ, ବୁଦ୍ଧି, ଧୃତି ଓ ଭୂମି ପାଇଁ ପ୍ରାର୍ଥନା କରାଯାଉଥିଲା। ଏହାପରେ, ଶବ୍ଦ-ଦେବୀ ବାକ୍, ବାଗୀଶ୍ୱରୀ, ପୁଷ୍ଟି, ତୁଷ୍ଟି, ଉମା, ଅରୁନ୍ଧତୀ, ଶଚୀ ଓ ଜନନୀଙ୍କୁ ସନ୍ତୁଷ୍ଟ କରିବା ଉଚିତ୍। ଏହିପରି, ଜୟା, ବିଜୟା, ସାବିତ୍ରୀ, ଶାନ୍ତି, ସ୍ୱାହା, ସ୍ୱଧା, ଧୃତି ଓ ଶ୍ରେଷ୍ଠ ଆଦିତିଙ୍କୁ ମଧ୍ୟ ସନ୍ତୁଷ୍ଟ କରିବା ଆବଶ୍ୟକ। ତାପରେ, ଋଷିମାନଙ୍କର ଜନନୀମାନେ, କୁମାରୀମାନେ, ଓ ଇଚ୍ଛିତ ଦେବୀମାନଙ୍କୁ ମଧ୍ୟ ସନ୍ତୁଷ୍ଟ କରିବା ଉଚିତ୍। ଯେଉଁଠାରେ ଶୁଭ ଚାହାଁଛନ୍ତି, ସମସ୍ତ ଶୁଭ ଦେବୀମାନେ ସନ୍ତୁଷ୍ଟ ହେଉନ୍ତୁ ବୋଲି ପ୍ରାର୍ଥନା କରାଯାଉଥିଲା। ଏହି ସମସ୍ତ ଉପାସନା ପରେ, "ବ୍ରହ୍ମାରୁ ଆରମ୍ଭ କରି ସବୁଠୁ ଛୋଟ ସ୍ତମ୍ଭ ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ସମସ୍ତ ଜଗତ ସନ୍ତୁଷ୍ଟ ହେଉ" ବୋଲି ଉଚ୍ଚାରଣ କରି, ତିନିଥର ପାଣି ଅର୍ପଣ କରାଯାଉଥିଲା। ଏହିପରେ, ବ୍ରହ୍ମା କହିଲେ—"ମୁଁ ବର୍ତ୍ତମାନ ତର୍ପଣ ବିଧି କଥା କହିବି, ଯାହା ଦେବତା ଓ ପିତୃମାନଙ୍କୁ ପ୍ରସନ୍ନ କରେ।" ତା'ପରେ ବିଭିନ୍ନ ଦେବତା, ବେଦ, ଔଷଧି, ଅମରମଣ୍ଡଳ, ଋଷିମାନେ, ଅପ୍ସରା, ନାଗ, ପର୍ବତ, ନଦୀ, ମାନବ, ଯକ୍ଷ, ରାକ୍ଷସ, ପିଶାଚ, ସୁପର୍ଣ୍ଣ, ଚତୁର୍ବିଧ ଜନସମୂହ, ଏବଂ ଦକ୍ଷ, ପ୍ରଚେତସ, ମାରୀଚି, ଅତ୍ରି, ଅଙ୍ଗିରା, ପୁଲସ୍ତ୍ୟ, ପୁଲହ, କ୍ରତୁ, ନାରଦ, ଭୃଗୁ, ବିଶ୍ୱାମିତ୍ର, ରୈବତ, ଚାକ୍ଷୁଷ, ବୃହତ୍ତେଜସ୍ୱୀ, ବୈବସ୍ୱତ, ଧ୍ରୁବ, ଧବ, ଅନିଳ, ପ୍ରଭାସ ଓ ଅନ୍ୟମାନେ ସନ୍ତୁଷ୍ଟ ହେଉନ୍ତୁ ବୋଲି ତର୍ପଣ କରାଯାଉଥିଲା। ନୀୱୀତୀ ଏବଂ ପ୍ରାଚୀନାବୀତୀ ପ୍ରକାରରେ ମଧ୍ୟ ତର୍ପଣ ଦ୍ୱାରା ସନତ୍, କପିଲ, ଆସୁରି, ପଞ୍ଚଶିଖ, ଆନଲ, ସୋମ, ଯମ, ଆର୍ୟମାନ ଓ ଅନ୍ୟମାନେ ସନ୍ତୁଷ୍ଟ କରାଯାଉଥିଲେ। ଅଗ୍ନିଷ୍ୱାତ୍, ସୋମପା, ବର୍ହିଷଦ୍ ପିତୃମାନେ, ଯମ, ଧର୍ମରାଜ, ମୃତ୍ୟୁ, ଅନ୍ତକ, ବୈବସ୍ୱତ, କାଳ, ସମସ୍ତ ଭୂତ ନାଶକ, ଅଉଡୁମ୍ବର, ଦଧ୍ନ, ନୀଳ, ପରମେଷ୍ଠିନ, ବୃକୋଦର, ଚିତ୍ରା, ଚିତ୍ରଗୁପ୍ତଙ୍କୁ ମଧ୍ୟ ନମସ୍କାର ଓ ତର୍ପଣ ଦିଆଯାଉଥିଲା। ଏହାପରେ, "ବ୍ରହ୍ମାରୁ ଆରମ୍ଭ କରି ସ୍ତମ୍ଭ ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ସମସ୍ତ ଜଗତ ସନ୍ତୁଷ୍ଟ ହେଉ" ବୋଲି ପ୍ରାର୍ଥନା କରି, ପିତୃମାନେ, ପିତାମହ, ପ୍ରପିତାମହ, ମାତୃମାନେ, ମାତାମହ, ପ୍ରମାତାମହଙ୍କୁ ତର୍ପଣ ଓ ନମସ୍କାର ଦିଆଯାଉଥିଲା। ନିମ୍ନ, ଉଚ୍ଚ, ମଧ୍ୟମ ପିତୃମାନେ, ମୃଦୁ, ପୂର୍ବଜ, ଧର୍ମିକ ପିତୃମାନେ, ଆମକୁ ରକ୍ଷା କରନ୍ତୁ ବୋଲି ଅନୁରୋଧ କରାଯାଉଥିଲା। ପ୍ରଥମ ଅଞ୍ଜଳି ପିତା ପାଇଁ, ଏବଂ ଅଙ୍ଗିରା, ଅଥର୍ବଣ, ଭୃଗୁ ଆଦି ପୂର୍ବଜମାନେ ଆଶୀର୍ବାଦ କରନ୍ତୁ ବୋଲି ପ୍ରାର୍ଥନା କରାଯାଉଥିଲା। ଏହାଠାରେ, "ସ୍ୱଧା ଦ୍ୱାରା ଆମ ପୂର୍ବଜମାନେ ସନ୍ତୁଷ୍ଟ ହେଉନ୍ତୁ, ସେମାନେ ଅମରତ୍ୱ, ଘୃତ, ଦୁଧ, ମଧୁ ଓ ନୈବେଦ୍ୟ ଭୋଗ କରନ୍ତୁ" ବୋଲି ତର୍ପଣ କରାଯାଉଥିଲା। ପିତାମହ, ପ୍ରପିତାମହ, ମାତାମହ ଓ ଅନ୍ୟମାନେ ମଧ୍ୟ ଏହିପରି ମନ୍ତ୍ର ଦ୍ୱାରା ସନ୍ତୁଷ୍ଟ କରାଯାଉଥିଲେ। ଏହିପରି, "ଆମ ପୂର୍ବଜମାନେ ଅନଶ୍ୱର, ସନ୍ତୁଷ୍ଟ, ସ୍ୱଧାପାନ କରୁଛନ୍ତି, ସେମାନେ ତିନି ଲୋକ ଓ ଶୁଭ ଲୋକରେ ରହନ୍ତୁ" ବୋଲି ପ୍ରାର୍ଥନା କରାଯାଉଥିଲା। ପୃଥିବୀ, ଆକାଶ, ଦିନ-ରାତି, ଉଷା, ବୃକ୍ଷ, ଗୋମାତା ଓ ସୂର୍ଯ୍ୟ ପ୍ରତି ମଧୁରତାର ପ୍ରାର୍ଥନା କରାଯାଉଥିଲା। ପ୍ରପିତାମହଙ୍କ ପାଇଁ, "ଓମ୍, ତୁମେ ରସସ୍ୱରୂପ, ବଳସ୍ୱରୂପ, ପ୍ରାଣସ୍ୱରୂପ, ସ୍ୱଧାସ୍ୱରୂପ, ଭୟସ୍ୱରୂପ, କ୍ରୋଧସ୍ୱରୂପ ପିତୃମାନେ କୁ ନମସ୍କାର" ବୋଲି ତର୍ପଣ କରାଯାଉଥିଲା। ମାତାମହ ଓ ଅନ୍ୟ ମାତୃବନ୍ଧୁମାନେ ପାଇଁ ମଧ୍ୟ ଏହିପରି କ୍ରମ ଅନୁସରିତ ହେଉଥିଲା। ଯେଉଁ ପୂର୍ବଜମାନେ ନିଜ ଗୋତ୍ରରେ ନିରସନ୍ତାନ ଭାବେ ଅନ୍ତ୍ୟେଷ୍ଟ ହୋଇଥିଲେ, ସେମାନେ ମଧ୍ୟ ମୋ ଦ୍ୱାରା ଦିଆଯାଇଥିବା ବସ୍ତ୍ରର ପାଣି ଦ୍ୱାରା ସନ୍ତୁଷ୍ଟ ହେଉନ୍ତୁ ବୋଲି ପ୍ରାର୍ଥନା କରାଯାଉଥିଲା। ଏହାପରେ ବ୍ରହ୍ମା ବର୍ଣ୍ଣନା କଲେ—"ମୁଁ ବର୍ତ୍ତମାନ ବୈଶ୍ୱଦେବ ବିଧିର ଶ୍ରେଷ୍ଠ ଲକ୍ଷଣ କହିବି। ଅଗ୍ନିକୁ ପ୍ରଜ୍ୱଳିତ କରି, ମନ୍ତ୍ର ଉଚ୍ଚାରଣ ସହିତ ତାହାକୁ ସିଞ୍ଚନ କରି, 'ଓମ୍, ଅଗ୍ନିକୁ ଦୂରେ ପଠାଉଛି, ଶତ୍ରୁମାନେ ଯମଲୋକକୁ ଯାଆନ୍ତୁ, ଏହି ଜାତବେଦା ଏଠାରେ ରହି ଦେବତାଙ୍କୁ ନୈବେଦ୍ୟ ଦେଉନ୍ତୁ' ବୋଲି ପ୍ରାର୍ଥନା କରାଯାଉଥିଲା। ବିଭିନ୍ନ ଦେବତା—ପ୍ରଜାପତି, ସୋମ, ବୃହସ୍ପତି, ଅଗ୍ନି-ସୋମ, ଇନ୍ଦ୍ର-ଅଗ୍ନି, ଦ୍ୱିତୀୟ ଦେବତା, ଇନ୍ଦ୍ର, ସମସ୍ତ ଦେବତା, ବ୍ରହ୍ମା, ଜଳ, ଔଷଧି-ବୃକ୍ଷ, ଗ୍ରହ, ଦିବ୍ୟ ଦେବତା, ଇନ୍ଦ୍ର, ଇନ୍ଦ୍ରଗଣ, ଯମ, ଯମଗଣ, ଦିବ୍ୟ ଚରାଚର ଭୂତ, ପୃଥିବୀ-ପିତୃମାନେ, ଏବଂ ଦୁଃଖୀ-ଦରିଦ୍ର ଭୂତମାନେ ପାଇଁ ନୈବେଦ୍ୟ ଦିଆଯାଉଥିଲା। ସମସ୍ତ ପତିତ ଓ ଚ୍ୟୁତ ଜନମାନେ ମଧ୍ୟ ପୋଷଣ ପାଉନ୍ତୁ ବୋଲି ପ୍ରାର୍ଥନା କରାଯାଉଥିଲା। ଏହାପରେ ବ୍ରହ୍ମା କହିଲେ—"ମୁଁ ବର୍ତ୍ତମାନ ସଂକ୍ଷିପ୍ତରେ ଦ୍ୱିଜମାନଙ୍କ ପାଇଁ ସନ୍ଧ୍ୟା-ବିଧି କହିବି। ଶୁଚି କିମ୍ବା ଅଶୁଚି ଯେଉଁ ଅବସ୍ଥାରେ ଥିବେ, ଯେଉଁଠି ଦଳ ଲୋଚନ ଭଗବାନଙ୍କୁ ସ୍ମରଣ କରେ, ସେ ବାହ୍ୟ ଓ ଆଭ୍ୟନ୍ତର ଶୁଚିତା ପାଇଁ।