ଏଉଁ ପ୍ରକାର, ଏକ ଶିଷ୍ୟ କିମ୍ବା ଉପାସକ ନିଜ ପୂଜା କ୍ରମରେ ଦୃପଦ ଓ ଅନ୍ୟାନ୍ୟ ସ୍ତୋତ୍ର ତିନିଥର ପଢ଼ିବା ଉଚିତ, ସହିତ ‘ଏହି ଗାଉଁ ଗଉର୍’ ମନ୍ତ୍ର ଓ ସ୍ମୃତିରେ ଦେଖାଯାଇଥିବା ଅନ୍ୟ ମନ୍ତ୍ରଗୁଡ଼ିକୁ ଗମ୍ଭୀର ଧ୍ୟାନ ସହିତ ଉଚ୍ଚାରଣ କରିବା ଆବଶ୍ୟକ। ବୁଦ୍ଧିମାନ ଲୋକେ ଗାୟତ୍ରୀ ମନ୍ତ୍ର ସହିତ ବ୍ୟାହୃତି ଓ ପ୍ରଣବ ଉଚ୍ଚାରଣ କିମ୍ବା କେବଳ ପ୍ରଣବ ଉଚ୍ଚାରଣ କରିପାରନ୍ତି, କିମ୍ବା ଅବିନାଶୀ ବିଷ୍ଣୁଙ୍କୁ ଧ୍ୟାନ କରିପାରନ୍ତି। ଜଳ ଅସଲେ ବିଷ୍ଣୁଙ୍କ ନିବାସସ୍ଥଳ, ସେ ଜଳର ନାଥ ଭାବରେ ପରିଚିତ, ଏହି ଦେହ ତାଙ୍କର ରୂପ, ତେଣୁ ଜଳରେ ବିଷ୍ଣୁଙ୍କ ସ୍ମରଣ କରିବା ଉଚିତ। ‘ତଦ୍ ବିଷ୍ଣୋଃ’ ମନ୍ତ୍ର ଉଚ୍ଚାରଣ କରି ଜଳରେ ପୁନଃପୁନଃ ଡୁବିବା ଆବଶ୍ୟକ, କାରଣ ଏହି ଗାୟତ୍ରୀ ମନ୍ତ୍ର ବୈଷ୍ଣବୀ ଓ ବିଷ୍ଣୁଙ୍କୁ ସ୍ମରଣ କରିବା ପାଇଁ ଉଦ୍ଦିଷ୍ଟ। ପରେ, ‘ଓଁ, ଏହି ଜଳମାନେ ମୋର ଅଶୁଚି ଓ ରକ୍ତକୁ ଦୂର କରୁନ୍ତୁ, ଯେପରି ଉଷାକାଳର ହୋମ ଓ ଭୟାନକ କ୍ରିୟା ଶୁଦ୍ଧ ହୁଏ’ ଏହି ପ୍ରାର୍ଥନା କରିବା ଉଚିତ। ଏହି ଜଳ ମୋତେ ପାପରୁ ମୁକ୍ତ କରୁ, ପବମାନ ମୋତେ ମୁକ୍ତ କରୁ। ଜଳ ହୋମରେ ପୂର୍ଣ୍ଣ, ଦେବତା, ଅସୁର, ସୂର୍ଯ୍ୟ ସମସ୍ତେ ହୋମ ଶକ୍ତିରେ ଅନ୍ୱିତ। ଦେବ-ଓ-ଦେବୀମାନେ, ଜଳଦେବୀମାନେ, ତରଙ୍ଗ ଓ ଶକ୍ତିଶାଳୀ ଜଳ ମୋତେ ଗ୍ରହଣ କରୁନ୍ତୁ, ଧାନ, ତିଳ ସହ ମଧୁର ଜଳ ଆସୁ, ମିତ୍ର ଓ ବରୁଣଙ୍କୁ ଯେଉଁ ଜଳ ଛିଟାଯାଏ, ଇନ୍ଦ୍ରଙ୍କୁ ଯେଉଁ ଜଳ ନେଇଯାଏ, ଦୃପଦ ଯେଉଁ ଜଳରୁ ତିଆରି, ଦେବ ଜଳ ଦୁଗୁଣ ଶକ୍ତି ଓ ଏକାଗ୍ର ମନ ଦିଅନ୍ତୁ। ଏହି ଜଳର ସାର ଉପରେ, ସର୍ବୋଚ୍ଚ ଉପାଦାନ ମୋତେ ଦିଅ। ଦେବ ଜଳ ସୂର୍ଯ୍ୟ ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ପହଞ୍ଚି, ସନ୍ତାନ ପାଇଁ ମଧୁର ହେଉ। ଉଦ୍ଭିଦ ଓ ପିପଳ ତାଙ୍କ ସ୍ଥାନ ଛାଡ଼ିନ୍ତୁ ନାହିଁ। ମୃଦୁ ପିତୃମାନେ, ପୂର୍ବଜ ଶୁଧ୍ଧ କରନ୍ତୁ, ପିତାମହ, ପ୍ରପିତାମହ ଓ ପବିତ୍ର ଛାନି ସହ ମୋତେ ଶୁଧ୍ଧ କରନ୍ତୁ। ଅଗ୍ନି, ଜୀବନ, ଶକ୍ତି, ଚର୍ମ ପାଇଁ ଆଶୀର୍ବାଦ କର। ଦେବତାମାନେ, ମନ, ବୁଦ୍ଧି, ସମସ୍ତ ଜୀବ ଏବଂ ଜାତବେଦା ମୋତେ ଶୁଧ୍ଧ କରନ୍ତୁ। ପବିତ୍ର ଛାନି ସହ ଶୁଧ୍ଧ କର, ଉଜ୍ଜ୍ୱଳ ଦେବ। ଅଗ୍ନି, ଏକାଗ୍ରତା ସହ ମୋର ଇଚ୍ଛା ପୂରଣ କର। ଅଗ୍ନି, ତୁମର ଉଜ୍ଜ୍ୱଳ ଛାନି ସହ ଅନ୍ତରେ ବ୍ୟାପିଥିବା ବ୍ରହ୍ମା ମୋତେ ଶୁଧ୍ଧ କର। ପବମାନ, ପବିତ୍ର କରୁଥିବା, ନିର୍ମଳ କର। ଦେବ ସବିତା, ଛାନି ଓ ହୋମ ସହ ଏହି ବ୍ରାହ୍ମଣକୁ ଶୁଧ୍ଧ କର। ବୈଶ୍ୱଦେବୀ ଦେବୀମାନେ, ଆମକୁ ଗ୍ରହଣ କରନ୍ତୁ, ଆମେ ସମୃଦ୍ଧିର ଅଧିକାରୀ ହେଉ। ଚେତନାର ନାଥ ଅଖଣ୍ଡ ଛାନି ଓ ସୂର୍ଯ୍ୟ କିରଣ ସହ ମୋତେ ଶୁଧ୍ଧ କରନ୍ତୁ। ଯେଉଁ ଇଚ୍ଛା ଛାନି ଦ୍ୱାରା ଶୁଧ୍ଧ, ଦେବ ସବିତା ଏବଂ ସୂର୍ଯ୍ୟ କିରଣ ସହ ମୋତେ ଶୁଧ୍ଧ କରନ୍ତୁ, ଏହି ଇଚ୍ଛା ପୂରଣ ହେଉ। ଏହି ଚିତ୍ରା ବର୍ଣ୍ଣା ଗାଈ ନିଜ ମାତା ପିତାଙ୍କୁ ଏକ ଶତ ଥର ଆସେ। ଦେବ ସବିତା ମୋତେ ଶୁଧ୍ଧ କରନ୍ତୁ, ମୋର ଇଚ୍ଛା ପୂରଣ ହେଉ। ଓଁ। ବିଷ୍ଣୁଙ୍କ ସର୍ବୋଚ୍ଚ ଧାମକୁ ବିଦ୍ୱାନ୍ମାନେ ସଦା ଦେଖନ୍ତି, ଯେପରି ଦିଗନ୍ତରେ ଚକ୍ଷୁ ଥାଏ। ଏପରି ଭାବେ ସ୍ନାନ କରି, ଶୁଧ୍ଧ ଓ ଅପରିଷ୍କୃତ ବସ୍ତ୍ର ପିନ୍ଧି, ମାଟି ଓ ଜଳ ଦ୍ୱାରା ହାତ ପରିଷ୍କାର କରି ଆଗକୁ ବଢ଼ିବା ଉଚିତ। ତାପରେ ଆଚମନ କରି, ସ୍ନାନ ଓ ଭୋଜନ ପୂର୍ବରୁ ଏକ ମନ୍ତ୍ର ସହିତ ପୁନଃ ଆଚମନ କରିବା, ଦୃପଦ ଓ ଅଘମର୍ଷଣ ତିନିଥର ପଢ଼ିବା ନିୟମ। ପରେ, ଆଚମନ ଓ ଜଳ ଛିଟି, ତିନିଥର ଜଳପାନ କରି, ଫୁଲ ଦ୍ୱାରା ହାତ ଶୋଭିତ କରି ସୂର୍ଯ୍ୟଙ୍କୁ ମୁଣ୍ଡ ଉପରେ ପୂଜା କରିବା ଉଚିତ। ଏହାପରେ ଜଳ ଛିଟି ଉପରେ ଉଠାଇ, ‘ଉଦୁତ୍ୟଂ ଚିତ୍ରମ୍’, ‘ତଚ୍ଚକ୍ଷୁର୍ ଦେବ’ ଓ ‘ହଂସଃ ଶୁଚିଷଦ୍’ ମନ୍ତ୍ର ଉଚ୍ଚାରଣ କରିବା; ଏହିମାନେ ହାତ ଉପରେ ଉଠାଇ, ଏକାଗ୍ର ଦୃଷ୍ଟିରେ ସୂର୍ଯ୍ୟଙ୍କୁ ଦେଖି, ଶକ୍ତିଅନୁସାରେ ଗାୟତ୍ରୀ ଉଚ୍ଚାରଣ କରି, ସୂର୍ଯ୍ୟଙ୍କୁ ସମ୍ମୁଖୀନ ହେବା ଉଚିତ। ତାପରେ ବିଭ୍ରାଟ୍ ସ୍ତୋତ୍ର, ପୁରୁଷ ସୂକ୍ତ, ଶିବସଙ୍କଳ୍ପ ଓ ମଣ୍ଡଳ ବ୍ରାହ୍ମଣ ଉଚ୍ଚାରଣ କରିବା; ଦିବାକୀର୍ତି ଓ ଅନ୍ୟ ସୌରୀ ମନ୍ତ୍ର ଅନୁସାରେ, ସମସ୍ତ ଦେବତାଙ୍କ ପାଇଁ ନିୟମିତ ମନ୍ତ୍ର ଦ୍ୱାରା ଜପ ହୋମ କରିବା ଉଚିତ। ତିନିଥର ଜଳପାନ କରି, ନିୟମ ଅନୁସାରେ ଆତ୍ମଜ୍ଞାନ ଉଚ୍ଚାରଣ କରିବା, ଧନ, ବୁଦ୍ଧି, ଧୃତି ଓ ଭୂମି ପାଇଁ କରିବା ଉଚିତ। ଏହିପରେ ବାକ୍ (ବାଣୀ ଦେବୀ), ବାଗୀଶ୍ୱରୀ, ପୁଷ୍ଟି, ତୁଷ୍ଟି, ଉମା, ଅରୁନ୍ଧତୀ, ଶଚୀ ଓ ମାତାଙ୍କୁ ପ୍ରସନ୍ନ କରିବା; ଏହିପରି ଜୟା, ବିଜୟା, ସାବିତ୍ରୀ, ଶାନ୍ତି, ସ୍ୱାହା, ସ୍ୱଧା, ଧୃତି ଓ ଉତ୍କୃଷ୍ଟ ଆଦିତିଙ୍କୁ ପ୍ରସନ୍ନ କରିବା ଉଚିତ। ଋଷିମାନଙ୍କ ଜନନୀମାନେ, କୁମାରୀମାନେ, ଏବଂ ଆବଶ୍ୟକ ଦେବତାଙ୍କୁ, ଏବଂ ସମସ୍ତ ଶୁଭ ଦେବୀମାନେ ଯେଉଁଠାରେ ଶୁଭ ଚାହିଁଛନ୍ତି, ସେଉଁଠି ପ୍ରସନ୍ନ କରିବା ଉଚିତ। ‘ବ୍ରହ୍ମା ଠାରୁ ଆରମ୍ଭ କରି ସବୁଠୁ ଛୋଟ ଥମ୍ଭ ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ସମସ୍ତ ଜଗତ୍ ପ୍ରସନ୍ନ ହେଉ’ ବୋଲି ଉଚ୍ଚାରଣ କରି, ତିନିମୁଠି ଜଳ ଦେଇ ତୃପ୍ତି କାମନା କରିବା ଉଚିତ। ତାପରେ, ବ୍ରହ୍ମା କହନ୍ତି: ଏବେ ମୁଁ ଦେବତା ଓ ପିତୃମାନେ ପ୍ରସନ୍ନ ହେବା ପାଇଁ ତର୍ପଣ ବିଧି କୁ ବ୍ୟାଖ୍ୟା କରିବି।