ମାଘ ଓ ଫାଲ୍ଗୁନ ମାସରେ ପ୍ରତିଦିନ ସକାଳେ ସ୍ନାନ କରିବା ଉଚିତ। ମାଘ ମାସରେ ସକାଳ ସ୍ନାନ ଓ ଯଜ୍ଞା ନିମିତ୍ତ ଖାଦ୍ୟ ଭୋଜନ କରିଥିବା ବ୍ୟକ୍ତି ଅତି ଭୟଙ୍କର ପାପକୁ ମଧ୍ୟ ଏକ ମାସରେ ଦୂର କରିପାରିବେ; ଏହି ପାପ ମା, ବାପା, ଭାଇ, ମିତ୍ର କିମ୍ବା ଗୁରୁ ସମ୍ପର୍କରେ ହେଉ ନାହିଁ। ଏକାଦଶୀ ଦିନ ଶ୍ରୀବିଷ୍ଣୁଙ୍କୁ ସମ୍ମାନ ଦେବା ଉଦ୍ଦେଶ୍ୟରେ ସ୍ନାନ କରିଥିବା ବ୍ୟକ୍ତି, ଏକ-ଦ୍ୱାଦଶାଂଶ ଶରୀରକୁ ମଧ୍ୟ ଡୁବାଇଲେ, ପୁଣ୍ୟ ଲାଭ କରିଥାନ୍ତି; ଏକାଦଶୀରେ ଅମଳକୀ ଫଳ ଦାନ କରିଲେ ବିଷ୍ଣୁ ବିଶେଷ ଭାବରେ ପ୍ରସନ୍ନ ହୁଅନ୍ତି। ଅମଳକୀ ଫଳ ସହ ସ୍ନାନ କରିଥିବା ଏବଂ ଶ୍ରୀବିଷ୍ଣୁଙ୍କୁ ପ୍ରସନ୍ନ କରିବା ଉଦ୍ଦେଶ୍ୟରେ ଯେଉଁ ବ୍ୟକ୍ତି ସ୍ନାନ କରିଥାନ୍ତି, ସେ ଦୁଃଖରୁ ମୁକ୍ତି, କୀର୍ତି, ଦୀର୍ଘାୟୁ ଓ ଧନ ହାନିରୁ ରକ୍ଷା ପାଇଥାନ୍ତି। ସୂର୍ଯ୍ୟ ଓ ଅନ୍ୟ ଦେବତାଙ୍କ ପବିତ୍ର ଦିନରେ, ସ୍ନାନ ସମୟରେ ଶରୀରରେ ମଲିଶନ୍ତି କରିଲେ ଏବଂ ଉପବାସୀ ଭକ୍ତ ନାୟ ଦ୍ୱାରା କେଶ କଟିବା ପରେ, ସେ ସ୍ୱାସ୍ଥ୍ୟ ଓ ଆଶା ପୂରଣ ପାଇଥାନ୍ତି। ଏହିପରି ତରଳ ତେଲ ଶରୀରକୁ ଛୁଇ ନଥିଲେ ଶ୍ରୀ ଦେବୀ ତାଙ୍କୁ ପ୍ରସନ୍ନ ଓ ବସିଥାନ୍ତି; ସ୍ନାନ ପରେ ପିତୃ, ଦେବତା ଓ ମାନବଙ୍କୁ ଅର୍ପଣ କରିବା ଉଚିତ। ନାବି ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ଜଳରେ ଦଣ୍ଡାୟମାନ ହୋଇ, ଏକାଗ୍ର ଚିତ୍ତରେ ଧ୍ୟାନ କରିବା ଉଚିତ: “ମୋର ପିତୃଗଣ ଆସି ଏହି ଜଳ ଗ୍ରହଣ କରନ୍ତୁ।” ଏଠାରେ ତିନି ମୁଠି ଜଳ, କିମ୍ବା ତିନି ଗୁଣା ତିନି ମୁଠି, ଦକ୍ଷିଣ ଦିଗକୁ କିମ୍ବା ଆକାଶକୁ ଅର୍ପଣ କରିବା ଉଚିତ; ସ୍ନାନ ପରେ ଶୁଖିଲା ପୋଷାକ ପିନ୍ଧି ଘାସ କିମ୍ବା ପତ୍ର ଉପରେ ବସିବା ଉଚିତ। ଯେଉଁଠାରେ ରିତିକ୍ରମ ଜାଣିଥିବା ଲୋକ ଅର୍ପଣ କେବେ ପାତ୍ରରେ କରିବା ଉଚିତ୍ ନୁହେଁ; ଜଳରେ ଯେଉଁ ଅସୁଦ୍ଧ, ମାଂସ ଭାବ, କିମ୍ବା କ୍ରୂର ତତ୍ତ୍ୱ ଅଛି, ଏହିସବୁ ଦୂର କରିବା ଉଚିତ। ଅସ୍ଥିର କିମ୍ବା ଅସୁଦ୍ଧ ଯାହା ଅଛି, ସେଗୁଡିକୁ ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ ଭାବରେ ଦୂର କରିବା ଉଚିତ; ବାମ ହାତରେ ଜଳ ନେଇ ଏକ ମନ୍ତ୍ର ଉଚ୍ଚାରଣ କରିବା ଉଚିତ। ଏହି ଜଳକୁ ଦକ୍ଷିଣ-ପଶ୍ଚିମ ଦିଗକୁ ବିସର୍ଜନ କରିବା ଦ୍ୱାରା ଦୁଷ୍ଟ ଆତ୍ମାକୁ ଦୂର କରିବା ଯାଞ୍ଚ କରିବା ଉଚିତ; ନିଷିଦ୍ଧ ଖାଦ୍ୟ କିମ୍ବା ଅନୁଚିତ ଗ୍ରହଣରୁ ଯେଉଁ ପାପ ଉତ୍ପନ୍ନ ହୋଇଛି, ସେଗୁଡିକୁ ଦୂର କରିବା ପାଇଁ। ମନ, ଶରୀର କିମ୍ବା କଥା ଦ୍ୱାରା ଯେଉଁ ଅପରାଧ ହୋଇଛି, ତାହାକୁ ଇନ୍ଦ୍ର, ବରୁଣ ଓ ବୃହସ୍ପତି ପବିତ୍ର କରନ୍ତୁ। "ସବିତା, ଭଗ ଓ ସନକ ଆଦି ଋଷିଗଣ, ଏବଂ ବ୍ରହ୍ମା-ସ୍ତମ୍ଭ ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ସମସ୍ତ ଜଗତ ସନ୍ତୁଷ୍ଟ ହେଉ," ଏହି ମନ୍ତ୍ର ଉଚ୍ଚାରଣ କରି ପ୍ରସ୍ଥାନ କରିବା ଉଚିତ। ତିନି ମୁଠି ଜଳ ଅର୍ପଣ କରି ଶିଘ୍ର ଅର୍ପଣ କରିବା, ଦେବତା ଓ ବ୍ରହ୍ମାଙ୍କୁ ପୂଜା କରିବା ଉଚିତ, ଯିଏ କ୍ରୂରତା ଓ ଇର୍ଷ୍ୟାରୁ ମୁକ୍ତ। ବ୍ରହ୍ମା, ବିଷ୍ଣୁ, ରୁଦ୍ର, ସବିତ୍ରୀ, ମିତ୍ର ଓ ବରୁଣଙ୍କ ମନ୍ତ୍ର ଦ୍ୱାରା ସେମାନଙ୍କୁ ତାଙ୍କ ନିଜସ୍ୱ ରୂପରେ ପୂଜି ନମସ୍କାର କରିବା ଉଚିତ। ପ୍ରତ୍ୟେକ ଦେବତା ପାଇଁ ଭକ୍ତି ସହିତ ଫୁଲ ଭିନ୍ନ ଭିନ୍ନ ଭାବରେ ରଖିବା ଓ ବିଷ୍ଣୁ, ଯିଏ ସମସ୍ତ ଦେବତାଙ୍କ ତତ୍ତ୍ୱ, ଏବଂ ସୂର୍ଯ୍ୟଙ୍କୁ ପୂଜିବା ଉଚିତ। ପୁରୁଷ ସୂକ୍ତ ଦ୍ୱାରା ଫୁଲ କିମ୍ବା ଜଳ ଅର୍ପଣ କରିଥିଲେ, ସେ ସମସ୍ତ ଚରାଚର ଜଗତକୁ ପୂଜା କରିଥାନ୍ତି। ଅନ୍ୟ ତନ୍ତ୍ର ମନ୍ତ୍ର ଦ୍ୱାରା ଜନାର୍ଦନଙ୍କୁ ମଧ୍ୟ ପୂଜିବା ଉଚିତ; ପ୍ରଥମେ ଅର୍ଘ୍ୟ ଦେଇ, ପରେ ଅଭିଷେକ କରିବା ଉଚିତ। ତାପରେ ଫୁଲ, ଧୂପ, ଦୀପ, ଫଳ ଦେଇ, ଦେବତାଙ୍କୁ ନିମ୍ନାନ୍ତରେ ଜଳ ସ୍ନାନ, ଶୁଧି ଓ ଆଚମନ କରିବା ଉଚିତ। ପବିତ୍ର ସ୍ଥାନରେ ଜଳକୁ ଅଘମର୍ଷଣ ମନ୍ତ୍ର ତିନିଥର ଉଚ୍ଚାରଣ କରି ନିୟମିତ ଭାବରେ ଶୁଧି କରିବା ଉଚିତ। ସ୍ନାନ ବିଷୟରେ ଏହି ଆଚରଣ ମହାପୁରୁଷମାନେ ନିର୍ଦ୍ଦେଶ କରିଛନ୍ତି; ବ୍ରାହ୍ମଣ, କ୍ଷତ୍ରିୟ ଓ ବୈଶ୍ୟଙ୍କ ପାଇଁ ମନ୍ତ୍ର ସହିତ ସ୍ନାନ ଅନୁମୋଦିତ; ଶୂଦ୍ର ପାଇଁ ଶାନ୍ତି ଭାବରେ ନିର୍ବାଚନ କରି ସ୍ନାନ କରିବା ଉଚିତ। ଶିକ୍ଷା, ବ୍ରହ୍ମ-ଯଜ୍ଞ ଓ ପିତୃ ଅର୍ପଣ ଜଳ ଦ୍ୱାରା କରିବା ଉଚିତ। ହୋମ ଦେବତା ପାଇଁ, ବଳି ପିଶାଚ ପାଇଁ, ଅତିଥି ଅର୍ପଣ ଯଜ୍ଞ ନୁହେଁ; ଗୋଶାଳାରେ ଗୋ-ଦାନ କରିଲେ ଦଶଗୁଣ ପୁଣ୍ୟ, ଅଗ୍ନିଶାଳାରେ ଶତଗୁଣ ପୁଣ୍ୟ ମିଳେ। ପବିତ୍ର କ୍ଷେତ୍ର, ତୀର୍ଥ ଓ ଦେବତା ମନ୍ଦିରରେ ପୁଣ୍ୟ ଅନେକ ଲକ୍ଷ, କୋଟି କୋଟି ଗୁଣା, ବିଷ୍ଣୁଙ୍କ ସାମ୍ନାରେ ବିଶେଷ। ପଞ୍ଚମ ଭାଗରେ ମଧ୍ୟ ଏଭଳି ଅଂଶ ବିତରଣ କରିବା ଉଚିତ; ପିତୃ ଓ ମାନବ ପାଇଁ ମିଳୁଥିବା ପୁଣ୍ୟ ମିଳିଯିବା ଲକ୍ଷାଧିକ। ଯିଏ ପ୍ରଥମେ ବ୍ରାହ୍ମଣଙ୍କୁ ଦେଇ, ପରେ ମିତ୍ରମାନେ ସହ ଭୋଜନ କରେ, ତାହା ଦାନ ରୂପେ ସ୍ୱର୍ଗକୁ ପ୍ରାପ୍ତି ହୁଏ। ପ୍ରଥମେ ମିଠା ଖାଦ୍ୟ, ମଧ୍ୟରେ ଲୁଣ ଓ ଖଟା, ଶେଷରେ ତୀକ୍ଷ୍ଣ, ତିତି, କଷା ଓ ଦୁଧ ଭୋଜନ କରିବା ଉଚିତ। ରାତିରେ ଭୂମିରେ ଥିବା ଶାକ ଖାଇବା ଏକଦମ ଏଡ଼ାଇବା ଉଚିତ, ଏକ ରସର ଖାଦ୍ୟରେ ଆସକ୍ତ ହେବା ଉଚିତ୍ ନୁହେଁ। ବ୍ରାହ୍ମଣ ପାଇଁ ଖାଦ୍ୟ, କ୍ଷତ୍ରିୟ ପାଇଁ ଦୁଧ, ବୈଶ୍ୟ ପାଇଁ ଖାଦ୍ୟ ହେଉଛି ଖାଦ୍ୟ, ଶୂଦ୍ର ପାଇଁ ରକ୍ତ ହେଉଛି ଖାଦ୍ୟ। ଅମାବାସ୍ୟାରେ ଏଠାରେ ରୁହିବା କିମ୍ବା ଏକ ବର୍ଷ ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ରୁହିବା ଉଚିତ। ଏଠାରେ ନିଶ୍ଚିତ ଭାବରେ ଶ୍ରୀ ଓ ଲକ୍ଷ୍ମୀ ବସିଥାନ୍ତି; ଗୃହ ଅଗ୍ନି ଉଦରରେ, ଦକ୍ଷିଣ ଅଗ୍ନି ପିଠରେ; ଅର୍ପଣ ଅଗ୍ନି ମୁଖରେ, ତଥା ସତ୍ୟ ଓ ଉତ୍ସବ ମୁଣ୍ଡରେ; ଏହି ପଞ୍ଚ ଅଗ୍ନିକୁ ଜାଣିଥିବା ବ୍ୟକ୍ତି ଅଗ୍ନିସ୍ଥାପକ ଭାବେ ଖ୍ୟାତି ପାଇଥାନ୍ତି। ଶରୀର ହେଉଛି ଜଳ, ସୋମ, ଏବଂ ବିଭିନ୍ନ ଖାଦ୍ୟ; ପ୍ରାଣ ହେଉଛି ଅଗ୍ନି ଓ ସୂର୍ଯ୍ୟ, କିନ୍ତୁ ସମସ୍ତ ଭୋଗ କରିଥିବା ଏକ ଅଟୁଟ ତତ୍ତ୍ୱ। ଖାଦ୍ୟ ମୋତେ, ପୃଥିବୀ, ଜଳ, ଅଗ୍ନି ଓ ବାୟୁକୁ ଶକ୍ତି ଦେଉ; ଏହା ପାଚିଲା ପରେ ମୋତେ ଅବିରତ ଶୁଭ ଦିଅ। ହାତ ପୁଞ୍ଚି ଦେଇ ବିନ୍ଦୁଲି ଚବାଇବା ପରେ, ଏକାଗ୍ର ଭାବରେ ଇତିହାସ ଶୁଣିବା ଉଚିତ। ଦିନର ଛଅ କିମ୍ବା ସାତ ଭାଗରେ ଇତିହାସ ଓ ପୁରାଣ ଅଧ୍ୟୟନ କରିବା ଉଚିତ; ପରେ ସ୍ନାନ କରି ସାନ୍ଧ୍ୟା ପୂଜା କରିବା ଉଚିତ। ଏଭଳି ଦୈନିକ ଆଚରଣ ଦ୍ୱିଜ ଜନଙ୍କୁ ବ୍ୟାଖ୍ୟା କରିଛି; ଯିଏ ଏହି ଶାସ୍ତ୍ର ଶୁଣିଥାନ୍ତି କିମ୍ବା ପାଠ କରିଥାନ୍ତି, ସେ ସ୍ୱର୍ଗକୁ ପ୍ରାପ୍ତି କରିଥାନ୍ତି।