ଏକ ସମୟର କଥା, ଶ୍ରୀମଦ୍ ଗରୁଡ ପୁରାଣରେ ବର୍ଣ୍ନିତ ହେଉଛି—ଏହି ପୃଥିବୀରେ ଧନ ଏକ ଏମିତି ଶକ୍ତି, ଯାହା ବିଭିନ୍ନ ଉପାୟରେ ବୃଦ୍ଧି ହୋଇଥାଏ ଓ ଏହାରୁ ସମସ୍ତ କାର୍ଯ୍ୟ ଉତ୍ପନ୍ନ ହୁଏ, ଯେପରି ବହୁ ନଦୀ ଉଚ୍ଚ ପାହାଡ଼ରୁ ବହି ଯାଏ। ପୃଥିବୀ ମାତା ନିଜ ଗଭରେ ରତ୍ନ, ଧାନ, ଗୋଧନ ଓ ନାରୀମାନେ ଧାରଣ କରିଛନ୍ତି, ଏହି କାରଣରୁ ଏହାକୁ ‘ଧନ’ ବୋଲି କୁହାଯାଏ, କାରଣ ଏହା ଉପଯୋଗୀ କାର୍ଯ୍ୟ ପାଇଁ ଯୋଗ୍ୟ। ଏହି ଜଗତରେ ଏକ ବ୍ରାହ୍ମଣ, ଦୁଃଖ ନଥିବାବେଳେ, ଅନ୍ୟ ଜୀବମାନଙ୍କୁ କ୍ଷତି ନ କରିବା, କିମ୍ବା ଅତି ସ୍ୱଳ୍ପ କ୍ଷତି କରିବା ଉପାୟରେ ନିଜ ଜୀବନ ଚାଳିବା ଉଚିତ। ଧନ ତିନି ପ୍ରକାରର ହୁଏ—ଶୁଧ୍ଧ, ମିଶ୍ର ଓ ଅନ୍ଧକାର; ଏହାର ସାତ ଭିନ୍ନ ଭିନ୍ନ ବିଭାଗ ଅଛି। ଉତ୍ତରାଧିକାରରେ ମିଳିଥିବା ଧନ, ସ୍ନେହରେ ଦିଆଯାଇଥିବା ଧନ, ଓ ପତ୍ନୀ ସହିତ ମିଳିଥିବା ଧନ—ଏହି ତିନି ପ୍ରକାରର ଧନ ସମସ୍ତ ଜାତିରେ ସମାନ। ବ୍ରାହ୍ମଣଙ୍କ ପ୍ରତ୍ୟେକ ଧନ ତିନି ପ୍ରକାର: ଯଜ୍ଞ କାର୍ଯ୍ୟରୁ, ଶିକ୍ଷା ଦେଇ, ଓ ଶୁଧ୍ଧ ଦାନ ଗ୍ରହଣ କରି। କ୍ଷତ୍ରିୟଙ୍କ ଧନ ତିନି ପ୍ରକାର: ଶୁଧ୍ଧ ଧନ, କର ଦ୍ୱାରା ଆର୍ଜିତ ଧନ, ଓ ଜୟରେ ଆର୍ଜିତ ଧନ। ବୈଶ୍ୟଙ୍କ ପ୍ରତ୍ୟେକ ଧନ: କୃଷି, ଗୋପାଳନ, ବ୍ୟାପାର; ଶୂଦ୍ରଙ୍କ ପାଇଁ ଏହି ଧନ ଅନ୍ୟମାନଙ୍କର କୃପାରେ ମିଳେ। ଏକ ବ୍ରାହ୍ମଣ ଦୁଃଖ ସମୟରେ ନିଜେ ଉସୁରି, କୃଷି ବା ବ୍ୟାପାର କରିପାରିବେ; ସେ ଏହି ଉପାୟରେ ଜୀବନ ଚାଳିଲେ ଅପରାଧ ନାହିଁ। ଋଷିମାନେ ବହୁ ପ୍ରକାରର ଜୀବିକା ଉପାୟ ବର୍ଣ୍ନନ କରିଛନ୍ତି, ତଥାପି ସମସ୍ତ ମଧ୍ୟରେ ଉସୁରି ଉପାୟ ସର୍ବୋତ୍ତମ। କୃଷି ଓ ଏହା ସମ୍ବନ୍ଧୀୟ କାର୍ଯ୍ୟରେ ବନ୍ଧା ଅନେକ ବିପଦ—ଅଞ୍ଜାଳି, ରାଜାଙ୍କ ଭୟ, ଉନ୍ମଦ କୁଏଁ, ମାଉସ ଆକ୍ରମଣ—ଏହି ବିପଦ ଉସୁରି ଉପାୟରେ ନାହିଁ। ପକ୍ଷ ଶୁକ୍ଳ କିମ୍ବା କୃଷ୍ଣ, ଦିନ କିମ୍ବା ରାତି, ତାପ, ବର୍ଷା, କିମ୍ବା ଶୀତ—ଏହି ସମୟରେ ଉସୁରି ଉପାୟର ଉନ୍ନତି ରୁକି ନାହିଁ। ଭିନ୍ନ ଭିନ୍ନ ଦେଶରେ ଯାଇ ଜୀବିକା କରିଥିବା ଲୋକଙ୍କ ଲାଭ ମାତ୍ର ଉସୁରି ଉପାୟ ଦ୍ୱାରା ସଠିକ୍ ପ୍ରକ୍ରିୟାରେ ମିଳେ। ଏହି ଲାଭ ଦ୍ୱାରା ପୂର୍ବଜ, ଦେବତା, ଓ ବ୍ରାହ୍ମଣଙ୍କୁ ସମ୍ମାନ ଦେବା ଉଚିତ; ସେମାନେ ସନ୍ତୁଷ୍ଟ ହେଲେ ଲୋକଙ୍କ ଦୋଷ ଦୂର କରନ୍ତି—ଏହା କ୍ଷୟ ନାହିଁ। ବ୍ୟାପାରୀ ଉସୁରି ଦ୍ୱାରା କପଡ଼ା, ଧାନ, ସୁବର୍ଣ୍ଣ ଓ ଏହା ସମ୍ବନ୍ଧୀୟ ଦେଇଥିବା ଉଚିତ; କୃଷକ ଖାଦ୍ୟ, ପାନ, ଯାନ, ଶୟ୍ୟା ଓ ଆସନ ଦେଇଥିବା ଉଚିତ। ବୁଦ୍ଧିମାନ ବ୍ୟକ୍ତି ରାଜାକୁ କୁଳିଶ ଦେଇ, ଗୋଧନ, ସୁବର୍ଣ୍ଣ ଓ ଏହା ସମ୍ବନ୍ଧୀୟ ଏକ ଶତ ଦେଇ, ଚାରି ଭାଗରେ ଧନ ସଂଗ୍ରହ କରିବା ଉଚିତ। ଅଧା ଭାଗ ଦ୍ୱାରା ନିଜ ଜୀବନ ଚାଳିବା, ଦୈନିକ ଓ ବିଶେଷ କାର୍ଯ୍ୟ ପୂରଣ କରିବା; ଚାରି ଭାଗର ଏକ ଭାଗ ଦ୍ୱାରା ମୂଳ ଧନ ବୃଦ୍ଧି କରିବା। ଶିକ୍ଷା, କଳା, ସମୃଦ୍ଧି, ସେବା, ଗୋପାଳନ, ବ୍ୟାପାର, କୃଷି, ଭିକ୍ଷା, ଉସୁରି—ଏହି ଦଶ ପ୍ରକାର ଜୀବିକା ଉପାୟ। ବ୍ରାହ୍ମଣ ଦାନ ଦ୍ୱାରା, କ୍ଷତ୍ରିୟ ଯୁଦ୍ଧରେ ଜୟ ଦ୍ୱାରା, ବୈଶ୍ୟ ନ୍ୟାୟ ଉପାୟରେ, ଶୂଦ୍ର ସେବା ଦ୍ୱାରା ଧନ ଆର୍ଜନ କରନ୍ତି। ଏକ ବ୍ରାହ୍ମଣଙ୍କ ପାଇଁ ନଦୀର ଅଧିକ ପାଣି, ଶାକ, କନ୍ଦ, ପତ୍ର, ହୋମ କାଉଡ଼ି, କୁଶ ଗ୍ରାସ, ଅଗ୍ନି, ଓ ଶ୍ରୁତିର ଶବ୍ଦ—ଏହି ସବୁ ଶ୍ରେଷ୍ଠ ଧନ। ଅପ୍ରାପ୍ତ ଦାନ ଗ୍ରହଣ କରିବାରେ ଅପରାଧ ନାହିଁ; ଦେବତା ଏହାକୁ ଅମୃତ ବୋଲି ମନେ କରନ୍ତି, ତେଣୁ ଏହାକୁ ତ୍ୟାଗ କରିବା ଉଚିତ ନୁହେଁ। ଯେଉଁଠି ଗୁରୁଙ୍କ ଧନ ଚାହିଁବା କିମ୍ବା ଅତିଥି ସମ୍ମାନ କରିବା ଉଦ୍ଦେଶ୍ୟ, ସେଉଁଠି ସମସ୍ତ ଦିଗରୁ ଦାନ ଗ୍ରହଣ କରିବା ଉଚିତ, କିନ୍ତୁ ନିଜ ପାଇଁ ଆନନ୍ଦିତ ହେବା ଉଚିତ ନୁହେଁ। ବ୍ରାହ୍ମଣ ଦାନ ଗ୍ରହଣ କରିବା ଉଚିତ ନିର୍ମଳ ଲୋକଙ୍କଠାରୁ; ନିର୍ମଳ ନ ଥିଲେ, ଭଲ ଗୁଣ ଓ ଅଳ୍ପ ଦୋଷ ଥିବା ଲୋକଙ୍କଠାରୁ; କାରଣ ନିର୍ମଳତା ନଥିଲେ ଲୋକ ଅବନତ ହୁଏ। ଏପରି ଉସୁରି ଉପାୟ ଦ୍ୱାରା ଜୀବନ ଚାଳିଲେ, ଶ୍ରେଷ୍ଠ ବ୍ରାହ୍ମଣ ପରେ ନିଜକୁ ପରିଶୁଦ୍ଧ କରିବା ପାଇଁ ପ୍ରାୟଶ୍ଚିତ କରିବା ଉଚିତ। ଦିନର ଚତୁର୍ଥ ଭାଗରେ ମାଟି ଆଣି ସ୍ନାନ କରିବା; ତିଳ, ଫୁଲ, ଦର୍ଭା ଓ ଏହା ସମ୍ବନ୍ଧୀୟ ଦ୍ରବ୍ୟ ବ୍ୟବହାର କରି ପ୍ରାକୃତିକ ଜଳରେ ସ୍ନାନ କରିବା ଉଚିତ। ଦୈନିକ, ବିଶେଷ, ଅଭିଲାଷା ଭିତ୍ତିକ, ମଳ ନିରୋଧ, ଧୋଇବା, ଆଚମନ, ନିମଜ୍ଜନ—ଏହି ଆଠ ପ୍ରକାର ସ୍ନାନ ଅଛି। ଯେଉଁଠି ଲୋକ ସ୍ନାନ କରିନାହିଁ, ସେ ଶ୍ରୁତି, ଅଗ୍ନି କାର୍ଯ୍ୟ ଓ ଏହା ସମ୍ବନ୍ଧୀୟ କାର୍ଯ୍ୟ ପାଇଁ ଯୋଗ୍ୟ ନୁହେଁ; ତେଣୁ ପ୍ରଭାତ ସ୍ନାନ ଦୈନିକ ସ୍ନାନ ଭାବରେ ନିର୍ଦ୍ଦେଶ ଦିଆଯାଇଛି। ଚଣ୍ଡାଳ, ଶବ, ପଖାନ୍ଦ, ରଜସ୍ୱଳା ନାରୀ ସଂସ୍ପର୍ଶ କଲେ ସ୍ନାନ କରିବା ଉଚିତ; ଏହି ପରିସ୍ଥିତିରେ ସ୍ନାନକୁ ବିଶେଷ ସ୍ନାନ କୁହାଯାଏ। ପୁଷ୍ୟ ଓ ଅନ୍ୟ ଚାରା ଗ୍ରହ ଦ୍ୱାରା ନିର୍ଦ୍ଦିଷ୍ଟ ସ୍ନାନ ଅଭିଲାଷା ଭିତ୍ତିକ; ଅଭିଲାଷା ନଥିଲେ ଏହି ସ୍ନାନ କରିବା ଉଚିତ ନୁହେଁ। ଯେଉଁଠି ଶ୍ରୁତି ପାଠ, ପରିଶୁଦ୍ଧି, ଦେବତା ଆରାଧନା, ଅତିଥି ସମ୍ମାନ କରିବା ଚାହିଁବା, ସ୍ନାନ କରିବା ଉଚିତ; ଏହା କାର୍ଯ୍ୟର ଅଙ୍ଗ। ଏଠାରେ ଉଦ୍ଦେଶ୍ୟ ମଳ ନିରୋଧ; ହ୍ରଦ, ଭଲ କୁଆଁ, ତୀର୍ଥ, ନଦୀରେ ସ୍ନାନ କରିବା ଉଚିତ। ସ୍ନାନ ଏକ କାର୍ଯ୍ୟ ହେବାରୁ, କାର୍ଯ୍ୟ ସ୍ନାନ ଶ୍ରେଷ୍ଠ; ଅଙ୍ଗଗୁଡିକୁ ଜଳରେ ପରିଶୁଦ୍ଧ କରି, ତୀର୍ଥ ସ୍ନାନର ଫଳ ମିଳେ। ଧୋଇବା, ନିମଜ୍ଜନ, ମନ୍ତ୍ର ଦ୍ୱାରା ଦୃତ ଅପରାଧ ଦୂର ହୁଏ; ଦୈନିକ, ବିଶେଷ, କାର୍ଯ୍ୟ ସ୍ନାନ ମଳ ନିରୋଧ ପାଇଁ। ତୀର୍ଥ ନାଥିଲେ ଗରମ ଜଳ ବା ଉପରୁ ପ୍ରବାହିତ ଜଳ ବ୍ୟବହାର କରିବା; ଭୂମିରୁ ଉତ୍ପନ୍ନ ଜଳ ଶ୍ରେଷ୍ଠ, ଏଉଁପରେ ଝରଣାର ଜଳ। ହ୍ରଦର ଜଳ ଅଧିକ ଶ୍ରେଷ୍ଠ; ତୀର୍ଥର ଜଳ ଶ୍ରେଷ୍ଠ; ଗଙ୍ଗା ଜଳ ସମସ୍ତଠାରେ ଶ୍ରେଷ୍ଠ। ଗଙ୍ଗା ଜଳ ଶୀଘ୍ର ଦୂଷ୍ୟ ଦୂର କରେ, ମୃତ୍ୟୁ ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ; ଗୟା ଓ କୁରୁକ୍ଷେତ୍ର ରେ ଥିବା ଜଳ ମଧ୍ୟ ଏହିପରି। ତେଣୁ ଗଙ୍ଗା ଜଳକୁ ସର୍ବୋତ୍ତମ ଭାବେ ଜାଣିବା ଉଚିତ; ପୁତ୍ର ଜନ୍ମ, ଯୁଗ ସନ୍ଧି, ଓ ସୂର୍ଯ୍ୟ ଚାଳିବା ସମୟରେ। ରାହୁ ଦେଖିବା ସମୟରେ ସ୍ନାନ ଉଚିତ, କିନ୍ତୁ ରାତିରେ ନୁହେଁ; ପ୍ରଭାତ, ସୂର୍ଯ୍ୟ ଉଦୟ, ଓ ସନ୍ଧ୍ୟା ସମୟରେ ଉଦୟ ହେବାବେଳେ ସ୍ନାନ କରିବା ଉଚିତ।