ଏହି ଶ୍ରୀମଦ୍ ଗରୁଡ ପୁରାଣର ପବିତ୍ର କଥାରେ, ବଡ଼ ନିୟମ ଏବଂ ନାମର ମହତ୍ତ୍ୱ ଉପସ୍ଥାପିତ ହେଉଛି। ଏଠାରେ ବର୍ଣ୍ଣନା କରାଯାଇଛି ଯେ, ଜଣେ ଜଣେ ଆମ ସହଁ ଯାଉଛନ୍ତି, କିମ୍ବା ଯିବାକୁ ଚାହାଁନ୍ତି, କିମ୍ବା ଯାଉଛନ୍ତି—ଏହା ଏକ ଛାୟା ପରି, ଝୋପଡ଼ିର ଛାୟା, ଅନ୍ୟାନ୍ୟ ସମ୍ପର୍କ ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ ଏହି ପ୍ରକାରର ଅନୁଭୂତି ଦେଇଥାଏ। ଏଠି କଥା ଆସିଛି ଯେ ଷଡ୍ ବିଭିନ୍ନ ସମାସ ଅଛି—କର୍ମଧାରୟ, ଦ୍ୱିଗୁ, ତ୍ରିବେଦୀ, ଗ୍ରାମ ଓ ତତ୍ପୁରୁଷ। ଏହି ସମାସଗୁଡ଼ିକ ଭିତରେ, ଯେଉଁଠି କିଛି ତିଆରି ହୋଇଥାଏ, କିମ୍ବା କିଛି ଉଦ୍ଦେଶ୍ୟ ପାଇଁ ଥାଏ, କିମ୍ବା ଭୟ, ଧନ ପ୍ରଭୃତି ଦ୍ୱାରା ତାହାକୁ ଚିହ୍ନଟ କରାଯାଏ। ଜ୍ଞାନରେ ପାରଙ୍ଗତ, ତତ୍ତ୍ୱ ଜ୍ଞାନୀ, ବହୁବ୍ରୀହି ଓ ଅବ୍ୟୟୀ ମଧ୍ୟ ଏହି ଶ୍ରେଣୀରେ ଆସନ୍ତି। ଏହି ସମସ୍ତ ଶ୍ରେଣୀ, ଅବସ୍ଥା, ଅଧ୍ୟାସ ଓ ଦ୍ୱନ୍ଦ୍ୱ ଅନୁସାରେ ଏହାର ବିଭାଗ ହୁଏ। ଦିବ୍ୟ ଋଷି, ମଣିଷ, ତଥା ପାଣ୍ଡବ, ଶୈବ, ବ୍ରାହୟ, ବ୍ରହ୍ମତା ଓ ଅନ୍ୟାନ୍ୟ ତଦ୍ଧିତ ଶବ୍ଦ ଏଠି ଦେଖିବାକୁ ମିଳେ। ଦେବ, ଅଗ୍ନି, ମିତ୍ରତା, ଏଶ୍ୱରତ୍ୱ, ଶୁକ୍ର, ଋଷ୍ଟୁ, ସ୍ୱୟଂଭୂ, ପିତା—ଏହି ସମସ୍ତ ଶବ୍ଦ ଦେବତ୍ୱର ସୂଚନା ଦିଏ। ଚଳିତ, ଗାଏ, ବୃଷଭ ଓ ପୁରୁଷ ବାଚକ ଶବ୍ଦଗୁଡ଼ିକୁ ଏଠି ପ୍ରଶଂସା କରାଯାଏ ନାହିଁ। ‘ହଲ’ ଅନ୍ତିମ ଅକ୍ଷର ଥିବା ଶବ୍ଦଗୁଡ଼ିକ—ଘୋଡ଼ା, ଯୋକ, ଭୂମି, ବାୟୁ, ମାଂସଭୋଜୀ, ହରିଣ, ଆତ୍ମା, ରାଜା, ଯୁବକ, ପଥ, ପୂଷା, ବ୍ରହ୍ମହନ୍ତା ଓ ‘ହଲ’ ଏହି ଶବ୍ଦ ଏହି ଶ୍ରେଣୀରେ ଆସନ୍ତି। ଏହି ପରି, ମଳ, ମୂତ୍ର, ଶୁକ୍ର, ମଧୁ, ତେଲ, ଶ୍ମଶାନର କାଠ, ଅରଣ୍ୟ, ଜଳ, ହାଡ଼ ଓ ବିଶ୍ୱର ଉପକରଣ—ଏହି ସମସ୍ତଙ୍କୁ ସ୍ତ୍ରୀଲିଙ୍ଗ ମାନାଯାଏ। କ୍ରିୟା, ଘୃତ, ଦେହ, ଅଗ୍ନି, ବିଷ ଓ ନପୁଂସକ ଲିଙ୍ଗ; ଭାର୍ଯ୍ୟା, ବୃଦ୍ଧା, ନଦୀ, ଶ୍ରୀ, ଶୁଭ, ପୃଥିବୀ ଓ ବଧୂ ମଧ୍ୟ ସ୍ତ୍ରୀଲିଙ୍ଗ। ଭୃକୁଟି, ପୁନର୍ଜନ୍ମ, ଗାଏ, ଭଉଣୀ, ମାଆ, ଭାଷା, ରକ୍ତ, ଦିଗ, କ୍ରୋଧ, ଯୁବତୀ, କଟି ଏବଂ ଅନ୍ୟାନ୍ୟ ମଧ୍ୟ ସ୍ତ୍ରୀ ଲିଙ୍ଗ ରୂପେ ଗ୍ରହଣ କରାଯାଏ। ସ୍ୱର୍ଗ, ଦିନ, ବର୍ଷା ଋତୁ, ସୋମ, ଉଷ୍ଣିକ୍ ଛନ୍ଦ—ଏହି ସମସ୍ତ ଗୁଣ, ଦ୍ରବ୍ୟ କିମ୍ବା କ୍ରିୟା ଦ୍ୱାରା ସ୍ତ୍ରୀ ଲିଙ୍ଗ ହୁଏ ବୋଲି କୁହାଯାଇଛି। ଧଳା, କଳା, ଲାଲ, ଶୁଭ୍ର, ଗ୍ରାମପତି, ପ୍ରଜ୍ଞାନ୍ବାନ୍, ଚତୁର, ପଦ୍ମଜ, କର୍ତ୍ତା, ବୁଦ୍ଧିମାନ୍, ବହୁ, ଶୁଭପୁତ୍ର—ଏହି ସମସ୍ତ ପୁଲିଙ୍ଗ ରୂପେ ଗ୍ରହଣ କରାଯାଏ। ସତ୍ୟବାଦୀ, ସର୍ପ, ଅଗ୍ନି ପୁଲିଙ୍ଗ; ଅଭକ୍ଷ୍ୟ, ବ୍ୟତୀତ, ସମସ୍ତ, ବିଶ୍ୱ, ଉଭୟ, ଏକଅଧିକ, ଅନ୍ୟ—ଏହି ସମସ୍ତ ପୁଲିଙ୍ଗ ରୂପେ ଅଛନ୍ତି। ଡଟର, ଡଟମ, ନେମ, ତ୍ୱହ୍, ସମ, ସିମେତର, ପୂର୍ବ, ଅଧର, ଦକ୍ଷିଣ, ଉତ୍ତରାବର ଏହି ସମସ୍ତ ପୁଲିଙ୍ଗ ଅଟୁଟ ରହିଛି। ପର ଓ ଅନ୍ତର ମଧ୍ୟ ଏପରି; ଯତ୍, ତତ୍, କିମ୍, ଅଦସ୍ ନପୁଂସକ; ଯୁଷ୍ମତ୍, ଅସ୍ମତ୍, ତତ୍—ପ୍ରଥମ, ଦ୍ୱିତୀୟ, ତୃତୀୟ ପୁରୁଷ ଦ୍ୱିବଚନ ରୂପରେ ଅଛି। ଏହିପରି, କିଛି, ଦୁଇ, ଇତ୍ୟାଦି ସମସ୍ତ ସଂଖ୍ୟା; ଶ୍ରୁଣୋତି, ଜୁହୋତି, ଜହାତି, ଦଧାତି ମଧ୍ୟ ଏହି ଶ୍ରେଣୀରେ। ଦୀପ୍ୟତି, ସ୍ତୂୟତି, ପୁତ୍ରୀୟତି, ଧନୀୟତି, ତ୍ରୁଟ୍ୟତି, ମ୍ରିୟତେ, ଚିଚୀଷତି, ନିନୀଷତି ଏହି କ୍ରିୟାପଦ ଦ୍ୱାରା ବିଭିନ୍ନ କ୍ରିୟା ବ୍ୟକ୍ତ ହୁଏ। ସମସ୍ତ ଆଧାର, ସମସ୍ତ ପାଇଁ, ସମସ୍ତରୁ, ସମସ୍ତ ଶବ୍ଦର ଅନ୍ତ, ସମସ୍ତର, ସମସ୍ତରେ—ଏପରି ଶବ୍ଦ ‘ବିଶ୍ୱ’ ଓ ଅନ୍ୟାନ୍ୟ ଦେଖାଯାଏ। ପୂର୍ବ, ପୂର୍ବା, ପୂର୍ବସ୍ମାତ୍, ପୂର୍ବସ୍ମିନ୍, ପୂର୍ବ ବୋଲି କୁହାଯାଏ। ସୂତ ଅନ୍ତେ କହିଲେ—କ୍ରିୟାପଦର ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ ରୂପ ନାମ ଦ୍ୱାରା ଦର୍ଶାଯାଇଛି; କୁମାରଙ୍କଠାରୁ ବିସ୍ତୃତ ବିବରଣୀ ଶୁଣି କାତ୍ୟାୟନ ଏହାକୁ ଖୋଲାସା କରିଥିଲେ। ଏବେ, ସୂତ ଏହି ଛନ୍ଦର ଚିହ୍ନ ବିଷୟରେ କହିଛନ୍ତି—ଆର୍ୟାଛନ୍ଦର ଚିହ୍ନ ହେଉଛି, ତ୍ୱଷ୍ଟା ନାମକ ଗଣ ସ୍ଥାନ ଅସମ ଥିଲେ ଯୋଗ ହୁଏ ନାହିଁ; ଷଷ୍ଠ ସ୍ଥାନରେ ‘ଜୋ’ କିମ୍ବା ‘ନ୍ଲୌ’ ଆସିପାରେ, ଏବଂ ଷଷ୍ଠ ଶବ୍ଦ ଦ୍ୱିତୀୟରୁ ଆସେ। ପ୍ରଥମରୁ ସପ୍ତମ ସ୍ଥାନରେ ଅଲ୍ପପ୍ରାଣ ଅକ୍ଷର; ଦ୍ୱିତୀୟାର୍ଧରେ ଏକ ‘ଶର’; ତିନି ଗଣ ଓ ପଦ ସଠିକ୍ ଥାଏ, ଅଗ୍ନି ଲଘୁବଦଳରେ ବିପୁଳା ଉତ୍ପନ୍ନ ହୁଏ। ମଧ୍ୟରେ ଦ୍ୱିତୀୟ ଅକ୍ଷର ‘ୟ’, ଜଉ ହେଉଛି ଚପଳା, ପଦର ଆରମ୍ଭରୁ; ଦ୍ୱିତୀୟାର୍ଧରେ ସଜଘନା; ଏହି ଆର୍ୟା ଓ ଜାତିଛନ୍ଦର ଚିହ୍ନ। ଆର୍ୟାର ପ୍ରଥମାର୍ଧରେ ଚିହ୍ନ; ଗୀତିରେ ଦୁଇ ଅର୍ଧରେ; ଉପଗୀତି ଦ୍ୱିତୀୟାର୍ଧରୁ, ଉଦ୍ଗୀତି ପରିବର୍ତ୍ତନ ଦ୍ୱାରା ଆସେ। ଆର୍ୟାଗୀତିର ଶେଷରେ ଗୁରୁ ଥାଏ; ଏହି ଗୋତିଜାତି ଛନ୍ଦର ଚିହ୍ନ; ଅସମ ସ୍ଥାନରେ ଛଅ କଳା, ସମରେ ଆଠ, ଅବିରତ ନୁହେଁ; ସମା ନିର୍ଭରଶୀଳ ନୁହେଁ, ବୈତାଳୀୟରେ ଶେଷରେ ଗୁରୁ ଥାଏ। ଦୁଇଟି ‘ୟ’ ଭିତରେ ଥିଲେ ଏହାକୁ ଔପଚ୍ଛନ୍ଦସିକ ଛନ୍ଦ କୁହାଯାଏ। ଭାଡ଼ଗଉ ଆପାତଲିକା ଓ ଡକ୍ଷିଣାନ୍ତିକା ଭାବରେ ଜଣାଯାଏ; ପରାଶ୍ରିତ ଦ୍ୱିତୀୟ ‘ଲ’, ସମସ୍ତ ପଦରେ ଥାଏ। ଉଦୀଚ୍ୟ ଛନ୍ଦ ଅସମ ଅନୁସାରେ ଆସେ, ପ୍ରାଚ୍ୟ ଛନ୍ଦ ଯୁଗଳରେ; ଚତୁର୍ଥ ପଦର ପଞ୍ଚମ ଅକ୍ଷର ଦ୍ୱାରା ଦୁଇଁ ଏକାସାଥି ଚାଲିଥାଏ। ଉଦୀଚ୍ୟର ପ୍ରଥମ ପଦ ଓ ଯୁଗଳ ପଦର ଯୋଗ ଦ୍ୱାରା ଏକପଦୀ ଯୁଗ୍ମପଦ ଉତ୍ପନ୍ନ ହୁଏ; ବୈତାଳୀୟରେ ଦୁଇଁ ପଦ ରମ୍ୟ ଓ ହସୁଥିବା, ଏହି ତାଙ୍କର ସଂଗ୍ରହ। ମୁଖ ନ ‘ନ’ ଦ୍ୱାରା ଆରମ୍ଭ ହେବା ଉଚିତ୍ ନୁହେଁ; ଚତୁର୍ଥ ପଦରେ ଗଣ ଥାଏ; ପଥ୍ୟା ମୁଖ ‘ଜ’ ସହିତ, ନହେଲେ ବିପରୀତ କିମ୍ବା ଭିନ୍ନ। ଉସମେ, ନ ଓ ଚପଳାରେ, ବିପୁଳା ସପ୍ତମ ଲଘୁ; ସମସ୍ତରେ, ସୈତବରେ ମ୍ରଉ ଓ ତୌ, ସାଗରରେ ସେଗୁଡ଼ିକ ‘ତତ୍’ ଦ୍ୱାରା ପୂର୍ବବର୍ତ୍ତୀ। ଷୋଳ ଅକ୍ଷର, ଅଚଳଧୃତି ସହିତ, ସମାନ ମାତ୍ରା କୁହାଯାଏ। ନବ, ମଳ ଓ ସେପରି ଶେଷରେ ଯାଏ; ଜୋ, ନ୍ଲୌ ଓ ସାଗରରେ; ବିଶ୍ଲୋକ ଚାରିଥର, କିମ୍ବା ତାହାର ଦୁଇଗୁଣିଏ, ନବାସିକା କୁହାଯାଏ। ବାଣରେ, ଆଠ ଓ ନଅ, ‘ଲ’ ହେଉଛି ଚିତ୍ରା, ଷୋଳ ଅକ୍ଷର; ସମାନ ମାତ୍ରା ନିର୍ଦ୍ଦିଷ୍ଟ, ଏହାକୁ ପଦାକୁଳକ କୁହାଯାଏ। ଏକ ଛନ୍ଦ ଯେଉଁଠି ମାତ୍ରା ନାହିଁ, ଅକ୍ଷର ଦ୍ୱାରା; ‘ଲ’ ଗୁରୁ ନଥିବା; ଗୁରୁ ସବୁବେଳେ ପଦର ‘ଲ’, ଏହି ନିୟମ ପ୍ରତିଷ୍ଠିତ।