ସୂତଜୀ ବ୍ରାହ୍ମଣମାନେଙ୍କୁ କହିଲେ: ଏହି ଶ୍ରେଷ୍ଠ ଶିକ୍ଷା ଏବଂ ନିୟମଗୁଡ଼ିକୁ ମୁଁ ଏଖଣି ଅବଧାନର ସହିତ ଉପସ୍ଥାପନ କରିବି, ଯାହା ସଂହିତା ଓ ଅନ୍ୟାନ୍ୟ ଗ୍ରନ୍ଥମାନଙ୍କର ଉଦାହରଣ ଦ୍ୱାରା ସ୍ଥାପିତ। କାର୍ଯ୍ୟ ସ୍ମୃତି ସହିତ ସଂପୃକ୍ତ ହେଲେ, କିମ୍ବା କୌଶଳ ଓ ଉଦ୍ୟମ ଦ୍ୱାରା କିଛି କରାଯିବା ଅର୍ଥରେ, କ୍ରିୟା ଓ କର୍ତ୍ତା ସୂଚିତ ହୁଏ। ଏଠି, ଷଷ୍ଠୀ ବିଭକ୍ତି କର୍ତ୍ତା ଓ କର୍ମ ପାଇଁ ବ୍ୟବହୃତ ହୁଏ ନାହିଁ, ନ ହେଲେ କ୍ରିୟାପଦର ଧାତୁ ରୂପ ପାଇଁ। ଧାତୁ ଦୁଇପ୍ରକାର—ନାମ ଓ କ୍ରିୟା ଭିନ୍ନ ଭିନ୍ନ। "ଭୂ" ଓ ଅନ୍ୟାନ୍ୟ ଧାତୁଠାରୁ ଦଶଟି କ୍ରିୟାର ରୂପ ଉତ୍ପନ୍ନ ହୁଏ—ଟିପ୍, ତସ୍, ସୁ, ଝି ପ୍ରଥମ, ସିପ୍, ଥସ୍, ଥା ମଧ୍ୟମ, ଉତ୍ତମ ପୁରୁଷ। ମିବ୍, ଭସ୍, ମସ୍ ପରସ୍ମୈପଦ ପାଇଁ, ଓ ପଦାନାମ୍ ଆତ୍ମନେପଦ ପାଇଁ। ତା, ତାମ୍, ଝା ପ୍ରଥମ, ମଧ୍ୟ, ସ୍ଥା, ସା, ଥା, ନ୍ଧ୍ୱମ୍ ମଧ୍ୟମ, ଉତ୍ତମ ଶେଷ। ପରିବର୍ତ୍ତନ ରୂପ ହେଉଛି ଇଡ୍, ବହ୍, ମହି; ଧାତୁ ନିଜ୍ ଓ ଅନ୍ୟାନ୍ୟ ଭଳି। ନାମରେ ବ୍ୟବହୃତ ହେଲେ ମଧ୍ୟ ପ୍ରଥମ ପୁରୁଷ ବ୍ୟବହୃତ ହୁଏ। ମଧ୍ୟମ ପୁରୁଷ "ୟୁଷ୍ମଦ୍" ପାଇଁ, ଉତ୍ତମ ପୁରୁଷ "ଅସ୍ମଦ୍" ପାଇଁ। "ଭୂ" ଆଦି ଧାତୁ ଏବଂ "ସନ୍" ଶେଷ ଧାତୁ ଓ ଅନ୍ୟାନ୍ୟ ଏପରି ଘୋଷିତ। ବର୍ତ୍ତମାନ କାଳ ପାଇଁ "ଲଟ୍", ବୃତ୍ତ ପାଇଁ "ସ୍ମେନ୍", ଅତୀତ ପାଇଁ "ଲଙ୍", ଇଚ୍ଛାପୂର୍ବକ କାର୍ଯ୍ୟ ପାଇଁ "ଲୋଟ୍" ଓ ଅନ୍ୟାନ୍ୟ ବ୍ୟବହୃତ। ନିୟୋଗ, ଅନୁମତି, ଉପଦେଶ, ନିମନ୍ତ୍ରଣ, ଆଜ୍ଞା, ଅନୁରୋଧ ଓ ଇଚ୍ଛାପୂର୍ବକ କାର୍ଯ୍ୟ ପାଇଁ ମଧ୍ୟ "ଲୋଟ୍" ବ୍ୟବହୃତ ହୁଏ। ଯେତେବେଳେ ବର୍ତ୍ତମାନ ଅତିକ୍ରମ କରାଯାଏ, ଓପ୍ଟେଟିଭ୍ ମୁଡ୍ "ପରୋକ୍ଷ" ହୁଏ; ଅତୀତରେ "ଲିଟ୍", ଭବିଷ୍ୟତରେ "ଳଟ୍" ବ୍ୟବହୃତ। ଦାତାଙ୍କ କାର୍ଯ୍ୟ ଅତିକ୍ରମିତ ହେଲେ "ଲେଟ୍" ଉପପଦ ରୂପରେ ଉଲ୍ଲେଖ ହୁଏ। ସମସ୍ତ ତିନିରେ—ଭାବ, କର୍ମ, କର୍ତ୍ତା—ପରିପୂର୍ଣ୍ଣ ରୂପ ଦେଖାଯାଏ। ତୃଜ୍ ଓ ଅନ୍ୟାନ୍ୟ ରୂପ ଉପାଦେୟତା, କରଣୀୟ ଓ ଅକରଣୀୟ ଅର୍ଥରେ ଏକ ଭଳି। ବ୍ରାହ୍ମଣମାନେ, ଏବେ ମୁଁ ଦୃଢ଼ ଉଦାହରଣ ଦେଉଛି, ଯାହା ସଂହିତା ଓ ଅନ୍ୟାନ୍ୟ ଗ୍ରନ୍ଥ ଦ୍ୱାରା ପ୍ରମାଣିତ। "ଳ" ବର୍ଣ୍ଣ ସେବା, ଲାଙ୍ଗଳୀଷା, ମଣୀପୟା, ଗଙ୍ଗା ଜଳ, ତବଲ୍କାର, ଋଣାର୍ଣ୍ୟ ଓ ପ୍ରାର୍ଣ୍ୟରେ ପ୍ରସିଦ୍ଧ। ତବଲ୍କାର ହେଉଛି ଶୀତପୀଡିତ, ସୈନ୍ଦ୍ରୀ ଓ ସୌକାର ଏପରି। ବଧୂ ଆସନ ପିତାଙ୍କ ପାଇଁ; ନିୟମ ଅନୁଯାୟୀ "ଳ" ପ୍ରତ୍ୟୟ ଦିଅ। ନେତା "ଲବଣ", ଏହି ଗାଈଁମାନେ, ଯେଉଁମାନେ ପତି ନୁହଁନ୍ତି। ଦେବୀଙ୍କ ଘର ଏଠି; ଏହି ଦୁଇ ଚତୁର। ଏହି ଛଅଟି ଘୋଡ଼ା, ସେମାନେ ପଦ୍ମର ପତ୍ର ନୁହଁନ୍ତି। ଯେ କାର୍ଯ୍ୟ କରେ, ଯେ କରେନାହିଁ, ସେଇ ଜଳ, ସେଇ ଶ୍ମଶାନ। ସେଠି ସେ ରନ୍ଧେ, ସେଠି ସେ ପାକାଏ, ତୁମେ ଢାକ, ଏପରି କୁହାଯାଏ। ତୁମେ ଗର୍ଜନ କର, ତୁମେ ପାର୍ହ କର, ସ୍ମରଣ କରି। ତୁମେ ଲେଖ, ତୁମେ ସୃଷ୍ଟି କର, ତୁମେ ଶୋଇପଡ଼, ଦୃଶ୍ୟ ନହେଲେ ମଧ୍ୟ। ତୁମେ ମଧ୍ୟରେ ଅଛ, ସଦା ଉପାସନା କର। କିଏ କଠିନତାରେ କାର୍ଯ୍ୟ କରେ? କିଏ କରିବ, କିଏ ଫଳରେ ନିଷ୍ଠିତ? କିଏ ଶୋଇପଡ଼, କିଏ କ୍ଷୀଣ, କିଏ ପ୍ରତିଷ୍ଠିତ? କିଏ ଏଠି, କିଏ ଏପରି କୁହାଯାଏ? ଦେବତାମାନେ କହନ୍ତି, "ଚାଲ, ବନ୍ଧୁ।" ବିଷ୍ଣୁ ସ୍ଵୟଂ ଚଳି, ଗୀତ ଓ ଧୂମର ନାଥ ମଧ୍ୟ ଏପରି। ସେ ଆମଠାରୁ ଯାଏ, ସେ ଯିବ, ସେ ଯାଉଛି। ଝୋପଡ଼ିର ଛାୟା, ଏହି ଛାୟା, ଏବଂ ଅନ୍ୟାନ୍ୟ ସମ୍ପର୍କ ଏକ ଭଳି। ଛଅଟି ସମାସ ଉଲ୍ଲେଖିତ: କର୍ମଧାରୟ, ଦ୍ୱିଗୁ, ତ୍ରିବେଦୀ, ଗ୍ରାମ, ଏହି "ତତ୍ପୁରୁଷ"। ଯାହା ତିଆରି, ଯାହା ପାଇଁ, ନର ଭୟ, ସେ ସମ୍ପଦ। ଜ୍ଞାନୀ, ସତ୍ୟବେତ୍ତା, ବହୁବ୍ରୀହି, ଅବ୍ୟୟୀ। ଭାବ, ଆରୋପଣ; ଦ୍ୱନ୍ଦ୍ୱ, ଦେବ ଋଷି ଓ ମନୁଷ୍ୟ। ତଦ୍ଧିତ ରୂପ: ପାଣ୍ଡବ, ଶୈବ, ବ୍ରାହୟ, ବ୍ରହ୍ମତା ଓ ଅନ୍ୟାନ୍ୟ। ଦେବ, ଅଗ୍ନି, ମିତ୍ରତା, ପତିତ୍ୱ, ଶୁକ୍ର, ଋଷ୍ଟୁ, ସ୍ୱୟଂଭୂ, ପିତା। ଚଳିତମାନେ, ଗାଈଁ, ବଳଦ, ପୁମ୍ଲିଙ୍ଗ ପ୍ରଶଂସିତ ନୁହଁନ୍ତି। "ହଲ୍" ଶେଷ: ଘୋଡ଼ା, ଜୁଆ, ପୃଥିବୀ, ବାୟୁ, ମାଂସାଶୀ, ମୃଗ। ଆତ୍ମା, ରାଜା, ଯୁବକ, ପଥ, ପୂଷା, ବ୍ରାହ୍ମଣ ହନ୍ତା, ଏବଂ "ହଲ୍"। ମଳ, ମୂତ୍ର, ଶୁକ୍ର, ମଧୁ, ତେଲ, ଶ୍ମଶାନ କାଠ, ଅଟବୀ, ଜଳ, ହାଡ଼, ଜଗତର ବସ୍ତୁ—ଏହା ସବୁ ଷ୍ଟ୍ରୀଲିଙ୍ଗ। କାର୍ଯ୍ୟ, ଘୃତ, ଦେହ, ଅଗ୍ନି, ବିଷ ନପୁଂସକ; ଭାର୍ଯ୍ୟା, ବୃଦ୍ଧା, ନଦୀ, ଶ୍ରୀ, ଲକ୍ଷ୍ମୀ, ପୃଥିବୀ, ବଧୂ ଷ୍ଟ୍ରୀଲିଙ୍ଗ। ଭୂଁହ, ପୁନର୍ଜନ୍ମ, ଗାଈଁ, ଭଉଣୀ, ମାଆ ଷ୍ଟ୍ରୀ; ଵାଣୀ, ରକ୍ତ, ଦିଗ, କ୍ରୋଧ, ଯୁବତୀ, କଟି ମଧ୍ୟ ଷ୍ଟ୍ରୀ। ସ୍ୱର୍ଗ, ଦିନ, ବର୍ଷା, ସୋମ, ଉଷ୍ଣିକ୍ ଛନ୍ଦ—ଗୁଣ, ଦ୍ରବ୍ୟ କିମ୍ବା କ୍ରିୟା ଦ୍ୱାରା ଷ୍ଟ୍ରୀ ହୁଏ। ଧଳା, କଳା, ରକ୍ତ, ଶୁଦ୍ଧ, ଗ୍ରାମପତି, ବୁଦ୍ଧିମାନ, ଚତୁର, କମଳଜ, କର୍ତ୍ତା, ବୁଦ୍ଧିମତ୍, ବହୁ, ସୁପୁତ୍ର—ପୁଲିଙ୍ଗ। ସତ୍ୟବାଦୀ, ସର୍ପ, ଅଗ୍ନି ପୁଲିଙ୍ଗ; ଯାହା ଖାଇବା ଯୋଗ୍ୟ ନୁହଁଁ, ଦୂରେ ପଡ଼ିଥିବା, ସମସ୍ତ, ବ୍ରହ୍ମାଣ୍ଡ, ଉଭୟ, ଏକ କମ୍, ଅନ୍ୟ—ପୁଲିଙ୍ଗ। ଡଟର, ଡଟମ, ନେମ, ତ୍ୱ: ସମ, ସିମେତର; ପୂର୍ବ, ଅଧର, ଦକ୍ଷିଣ, ଉତ୍ତରାବର—ପୁଲିଙ୍ଗ। ପର, ଅନ୍ତର ଏପରି; ଯତ୍, ତତ୍, କିମ୍, ଅଦସ୍—ନପୁଂସକ; ଯୁଷ୍ମଦ୍, ଅସ୍ମଦ୍, ତତ୍—ପ୍ରଥମ, ଦ୍ୱିତୀୟ, ତୃତୀୟ ପୁରୁଷ—ଦ୍ୱିବଚନ। ଏହିପରି, କିଛି, ଦୁଇ, ସମସ୍ତ ସଂଖ୍ୟା; ଶୃଣୋତି (ଶୁଣେ), ଜୁହୋତି (ଅର୍ପଣ କରେ), ଜହାତି (ତ୍ୟାଗ କରେ), ଦଧାତି (ରଖେ)। ଦୀପ୍ୟତି (ଜଳେ), ସ୍ତୂୟତି (ସ୍ତୁତି ହୁଏ), ପୁତ୍ରୀୟତି (ପୁତ୍ର ଇଚ୍ଛା କରେ), ଧନୀୟତି (ଧନ ଚାହେ), ତ୍ରୁଟ୍ୟତି (ଭାଙ୍ଗେ), ମ୍ରିୟତେ (ମୃତ୍ୟୁ), ଚିଚୀଷତି (ସଂଗ୍ରହ କରିବାକୁ ଚାହେ), ନିନୀଷତି (ନେଇବାକୁ ଚାହେ)। ସମସ୍ତେ ଦଣ୍ଡାୟମାନ (ଉଭୟରେ), ସମସ୍ତ ପାଇଁ, ସମସ୍ତରୁ, ସମସ୍ତରେ ଶେଷ; ସମସ୍ତଙ୍କର, ସମସ୍ତରେ—ଏପରି "ବିଶ୍ୱ" ଓ ଅନ୍ୟାନ୍ୟ ଶବ୍ଦ। ପୂର୍ବ, ପୂର୍ବା, ପୂର୍ବସ୍ମାତ୍, ପୂର୍ବସ୍ମିନ୍, ପୂର୍ବ କୁହାଯାଏ। ସୂତଜୀ କହିଛନ୍ତି: କ୍ରିୟାପଦର ପରିପୂର୍ଣ୍ଣ ରୂପ କେବଳ ନାମ ଦ୍ୱାରା ଦର୍ଶିତ; ଏହାର ବିସ୍ତୃତ ବିବରଣୀ କୁମାରଙ୍କଠାରୁ ଶୁଣି, କାଟ୍ୟାୟନ ଖୋଲାସା କରିଥିଲେ।