ଏକ ସମୟର କଥା, ହେ ରୁଦ୍ର, ଶିଶୁମାନେ ବିଭିନ୍ନ ଦୁଃଖ-ବ୍ୟାଧିରୁ ବଞ୍ଚିବା ପାଇଁ ସଦା କଙ୍କଣ, ନାଭି, ବଚା, କୁଷ୍ଠ, ଓ ଲୋହା ପିନ୍ଧିବାକୁ ଉପଦେଶ ଦିଆଯାଇଥିଲା। ପରେ ଏହିପରି ଉପାୟ ଉପରେ କଥା ଚାଲିଲା—ପଳାଶ ଗଛର ଗୁଣ ନେଇ, ଏହାର ଚୂର୍ଣ୍ଣକୁ ମଧୁ, ଗାଈଁ ଘିଅ, ଆମଳକୀ ଓ ବିଡ଼ଙ୍ଗ ସହିତ ମିଶାଇ ପିଇବାରେ ମନୁଷ୍ୟ ବହୁତ ବୁଦ୍ଧିମାନ ହୁଏ। ଏହି ଉପାୟ ଏକ ମାସ ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ଅନୁଷ୍ଠାନ କଲେ, ମହାଦେବ, ବ୍ୟକ୍ତି ବୃଦ୍ଧାବସ୍ଥା ଓ ମୃତ୍ୟୁରୁ ମୁକ୍ତି ଲାଭ କରେ। ପଳାଶ ବୀଜକୁ ଘିଅ ଓ ତିଳ ସହିତ ସମଭାଗରେ ମଧୁ ମିଶାଇ ସପ୍ତଦିନ ଖାଇଲେ ବୃଦ୍ଧାବସ୍ଥା ନଶ୍ୱର ହୁଏ। ରୁଦ୍ରାମଳକୀ ଚୂର୍ଣ୍ଣକୁ ମଧୁ, ତେଲ ଓ ଘିଅ ସହିତ ଏକ ମାସ ଧରି ଖାଇଲେ ଯୁବ ଓ ବାକ୍ପଟୁ ହୁଏ। ଶିବାମଳକୀ ଚୂର୍ଣ୍ଣକୁ ମଧୁ କିମ୍ବା ପାଣି ସହିତ ପ୍ରଭାତରେ ନେଉଥିଲେ ନାକ ଶକ୍ତିଶାଳୀ ହୁଏ। କୁଷ୍ଠ ଚୂର୍ଣ୍ଣକୁ ଘିଅ ଓ ମଧୁ ସହିତ ପ୍ରଭାତରେ ଖାଇଲେ ଦେହ ଗନ୍ଧମୟ ଓ ଦୀର୍ଘାୟୁ ହୁଏ। ମହେଶ୍ୱର, କଳା ଉଡଦ ଚିରା ଓ ଝାଲିକୁ ଶୁଖାଇ ଘିଅରେ ଭିଜାଇ ଦୁଧରେ ରନ୍ଧି, ଏହାକୁ ମଧୁ, ଘିଅ ଓ ଦୁଧ ସହିତ ଖାଇଲେ ଏକ ସମୟରେ ଶତାଧିକ ନାରୀଙ୍କୁ ସନ୍ତୁଷ୍ଟ କରିପାରିବେ—ଏହି ଉପାୟ ନିଶ୍ଚିତ। ଏହିପରି ରସକୁ ଏରଣ୍ଡ ତେଲ ଓ ଗନ୍ଧକ ସହିତ ମିଶାଇ ଦିନେ ତିନିଥର ପାଣି ସହିତ କୁହୁଡିଲେ ଦେହ ଶକ୍ତିଶାଳୀ ହୁଏ। ଉଡଦ ଚିରା ଓ ଶିମ୍ବୀ ବୀଜରେ ତିଆରି ଦୁଧ ଏବଂ ଅପମାର୍ଗ ତେଲ ସହିତ ପିଇଲେ ଏହି ଶକ୍ତି ମିଳେ। ଏହିପରି ଔଷଧ ଉପାୟ ସମ୍ପର୍କରେ ହରି କହିଲେ—ଯଦି କୌଣସି ଗାଈଁ ନିଜ ଛାଣ୍ଡକୁ ଅସ୍ୱୀକାର କରେ, ତେବେ ତାଙ୍କ ଦୁଧକୁ ଲୁଣ ମିଶାଇ ଦେଲେ ସେ ଛାଣ୍ଡ ପ୍ରତି ମମତା ଦେଖାଏ। କୁକୁର ମାଂସପିଣ୍ଡ ଗଂଗାଟିକୁ ମହିଷ କିମ୍ବା ଗାଈଁର ଗଳାରେ ବାନ୍ଧିଦେଲେ ସମସ୍ତ କୀଟ ନଶ୍ୱର ହୁଏ। ଗୁଞ୍ଜା ମୂଳ ଖାଇଲେ ଗାଈଁ ଗର୍ଭପାତ କରେ। ଭାରୁଣ ଫଳର ରସ ହାତରେ ମଥିଲେ ଚତୁଷ୍ପଦ ଓ ଦ୍ୱିପଦ ପ୍ରାଣୀର ସମସ୍ତ କୀଟ ନଶ୍ୱର ହୁଏ। ଯୟା ଦ୍ୱାରା ଘାଉ ପୂରିଲେ ଶୀଘ୍ର ନିରାମୟ ହୁଏ; ହାତୀ ପିଶାବ ପିଇଲେ ଗାଈଁ ଓ ମହିଷ ରୋଗ ନିବାରଣ ହୁଏ। ଯଦି ଯବ ଓ ଚାଉଳ ଚୂର୍ଣ୍ଣ ଛାଛ ସହିତ ମିଶାଇ ଗାଈଁ, ମହିଷ କିମ୍ବା ବୃଷଭ ଦୁଧରେ ଦିଆଯାଏ, ଏହା ଉପକାରକ। ଶରପୁଖା ପତ୍ର ଲୁଣ ସହିତ ଦିଲେ ଘୋଡ଼ାର ଗଳାର ଜଳଫୁଲିକା ନଶ୍ୱର ହୁଏ। ଘୃତ କୁମାରୀ ପତ୍ର ଲୁଣ ସହିତ ଦେଲେ ଘୋଡ଼ାର ଚୁଲିର ଖୁଜୁଳି ସାରିଯାଏ। ଏହିପରି ଔଷଧ ଗୁଣ ଉପରେ ଶୁତ କହିଲେ—ଧନ୍ୱନ୍ତରୀ ସୁଶୃତଙ୍କୁ ଯେଉଁପରି ଔଷଧ ଶିଖାଇଥିଲେ, ସେଗୁଡ଼ିକର ନାମ ଏବେ କହିବି। ତାଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ଅଛି: ସ୍ତିରା, ବିଦାରିଗନ୍ଧା, ଶାଳପଣ୍ୟ, ଶୁମତୀ, ଲାଙ୍ଗଳୀ, କଳସୀ, କ୍ରୋଷ୍ଟୁପୁଛା, ଓ ଗୁହା। ତଥା, ପୁନର୍ନଭା, ପର୍ଷାଭୂ, କଠିଲ୍ୟା, କାରୁଣା, ଏରଣ୍ଡ, ଉରୁଭୂକ, ଆମର୍ଦ, ଓ ବର୍ଧମାନକ। ଝଷା ନାଗବଳା ଭାବେ ଜଣାଯାଏ; ଶ୍ୱଦଂଷ୍ଟ୍ରା ଗୋକ୍ଷୁର; ଶତାବରୀ, ବରା, ଭୀରୁ, ପୀବରୀ, ଇନ୍ଦୀବରୀ, ବରୀ। ଅନ୍ୟାନ୍ୟ ଅଉଷଧ ମାନେ: ବ୍ୟାଘ୍ରୀ ବୃହତୀ, କୃଷ୍ଣା, ହଂସପାଦୀ, ମଧୁସ୍ତ୍ରବା, ଧାମନୀ, କଣ୍ଟକାରୀ, କ୍ଷୁଦ୍ରା, ସିଂହୀ, ନିଦିଗ୍ଧିକା। ଭୃଶ୍ଚିକା, ତ୍ରୟମୃତା, କାଳୀ, ବିଷଘ୍ନୀ, ସର୍ପଦଂଷ୍ଟ୍ରିକା, ମର୍କଟୀ, ଆତ୍ମଗୁପ୍ତା, ଆର୍ଷେୟୀ, କପିକଚ୍ଛୁକା। ମୁଡ଼ଗପର୍ଣ୍ଣ କ୍ଷୁଦ୍ରସହା; ମାଷପର୍ଣ୍ଣ ମହାସହା; ତ୍ୟଜା, ପରା, ମହା; ଦଣ୍ଡୟୋନୀ, ଅଙ୍କସଂଜ୍ଞା; ନ୍ୟଗ୍ରୋଧ ଭାବେ ବଟ; ଅଶ୍ୱତ୍ଥ କପିଲା। ପ୍ଲକ୍ଷ ଗର୍ଦ୍ଧଭାଣ୍ଡ, ପର୍କଟୀ କପୀତନା, ପାର୍ଥ କକୁଭ ଓ ଧନ୍ୱି ଅର୍ଜୁନ ଭାବେ ଜଣାଯାଏ। ନନ୍ଦୀବୃକ୍ଷ ପ୍ରରୋହୀ, ପୁଷ୍ଟିକାରୀ; ବଞ୍ଜୁଳ, ବେତସ, ଭଲ୍ଲାତ, ଅରୁଷ୍କର। ଲୋଧ୍ର, ସାରବକ, ଧୃଷ୍ଟ, ତିରୀଟ; ବୃହତ୍ଫଳା ମହାଜାମ୍ବୁ, ବାଳଫଳା, ତୃତୀୟ ଜଳଜାମ୍ବୁ—ନାଦେୟୀ; କଣା, କୃଷ୍ଣୋପକୁଞ୍ଚୀ, ଶୌଣ୍ଡୀ, ମାଗଧିକା। ପିପ୍ପଳୀ, ତାହାର ମୂଳ ଗ୍ରନ୍ଥିକା; ଉଷଣା ମରିଚ; ଶୁଣ୍ଠୀ ସାର୍ବଜନୀନ ମହାଔଷଧ। ବ୍ୟୋଷ ତ୍ରୟୁଷଣ; ଲାଙ୍ଗଳୀ ହଳିନୀ; ଚେୟସୀ ଗଜପିପ୍ପଳୀ। ତ୍ରାୟନ୍ତୀ ତ୍ରାୟମାଣା; ଉତ୍ସାୟା ସୁବହା; ଚିତ୍ରକ ଶିଖୀ, ଵହ୍ନି, ଅଗ୍ନି। ଷଡଗ୍ରନ୍ଥା ଉଗ୍ରା, ବଚା; ଶ୍ୱେତା ହୈମବତୀ; କୁଟଜ, ବୃକ୍ଷକ, ଶକ୍ର, ବତ୍ସକ, ଗିରିମାଲ୍ଲିକା। କଳିଙ୍ଗ, ଇନ୍ଦ୍ରୟବ, ଆରିଷ୍ଟ—ଏହାର ବୀଜ; ମୁଷ୍ଟକ ମେଘନାମା; କୌନ୍ତୀ ହରେଣୁକା। ଏଲା ବହୁଳା, ସୂକ୍ଷ୍ମଏଲା ତୃଟି; ପଦ୍ମା, ଭାର୍ଙ୍ଗ, କାଞ୍ଜୀ, ବ୍ରାହ୍ମଣୟଷ୍ଟିକା। ମୂର୍ବା ମଧୁରସା; ତେଜନୀ ତିକ୍ତବଲ୍ଲିକା; ମହାନିମ୍ବ ବୃହନ୍ନିମ୍ବ; ଦୀପ୍ୟକ ଯବାନିକା। ବିଡ଼ଙ୍ଗ କୀଟଶତ୍ରୁ; ରାମଠ ହିଙ୍ଗୁ; ଅଜାଜୀ ଜୀରକ; କାରବୀ ଉପକୁଞ୍ଚିକା। କଟୁକା, ତିକ୍ତା, କଟୁକରୋହିଣୀ; ତଗର, ଭ୍ରାନ୍ତ, କୋକା, ତ୍ୱଚାବରାଙ୍ଗକ। ଉଦୀଚ୍ୟ ବାଳକ, ହ୍ରୀବେର ଜଳନାମ; ପତ୍ରକ ଦଳସଂଜ୍ଞା; ଚାରକ ତସ୍କର। ଏହିପରି ଚମତ୍କାର ଔଷଧ ଓ ଏହାର ଉପଯୋଗ ନେଇ ଧନ୍ୱନ୍ତରୀଙ୍କ ଉପଦେଶ ଶିବଙ୍କ ପାଖରେ ଉତ୍ତୀର୍ଣ୍ଣ ହେଲା, ଯାହା ଶୁତ ମୁଖେ ଆମ ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ପହଞ୍ଚିଲା।