ହେ ପୂଜ୍ୟ ଶିବ, ଏହି ଶ୍ଲୋକଗୁଡ଼ିକର ମହାତ୍ମ୍ୟ କଥା ଶୁଣ। ଯେତେବେଳେ ଦୁଷ୍ଟ ରୋଗର ତାପ ଦେହକୁ ଜଳାଏ, ସେବେ ଲାକ୍ଷା ଏବଂ ଘଉଁ ସମାନ ଓଜନରେ ଦୁଧ ସହିତ ପାନ କଲେ ଶାନ୍ତି ମିଳେ। ଏହା ପ୍ରଦର ନାମକ ରୋଗକୁ ଦୂର କରେ, ଏଥିରେ କୌଣସି ସନ୍ଦେହ ନାହିଁ। ଦ୍ୱିଜୟଷ୍ଟୀ ଏବଂ ତ୍ରିକଟୁ ଚୂର୍ଣ୍ଣ ପାନ କଲେ ଏହି ରୋଗ ନିବୃତ୍ତି ହୁଏ। ତିଳ ଦ୍ୱାରା ତିଆରି କଢ଼ା ସହିତ ଏହି ଚୂର୍ଣ୍ଣ ମିଶାଇ ଦେଇଲେ ନାରୀମାନଙ୍କର ରକ୍ତପୂର୍ଣ୍ଣ ଗଠାନ ଦୂର ହୁଏ। ଯୁବତୀମାନଙ୍କ ପାଇଁ ଏହି ଫୁଲର ପ୍ରସ୍ଥାପିତ ଔଷଧ ବ୍ୟବହାର କରାଯାଏ। ଲାଲ କମଳ ମୂଳ, ଚିନି ଏବଂ ତିଳ ସହିତ ମିଶାଇ, ଏହାକୁ ଚିନି ସହିତ ପାନ କଲେ ନାରୀମାନଙ୍କର ଗର୍ଭପାତ ହୁଏ। ଥଣ୍ଡା ପାଣି ଦ୍ୱାରା ରକ୍ତସ୍ରାବ ବନ୍ଦ ହୁଏ; ଏବଂ ଶରପୁଙ୍ଖା ଦ୍ୱାରା ଚିନା ମାଡ଼ିଥିବା ଚାସି ଦେଇ ତିଆରି ହୋଇଥିବା ଆମ୍ବିଳ ପାନ କଲେ ମଧ୍ୟ ଏହି ଲାଭ ମିଳେ। ହିଙ୍ଗୁ ଏବଂ ସେନ୍ଧା ଲୁଣ ମିଶାଇ ଦେଲେ ନାରୀମାନେ ଶୀଘ୍ର ନିବୃତ୍ତି ପାଆନ୍ତି; ଋବୁ ମୂଳ କମରେ ବାନ୍ଧିଲେ ମଧ୍ୟ ଏହି ଲାଭ ମିଳେ। ଏପମାର୍ଗ ମୂଳ ଗର୍ଭବତୀ ନାରୀଙ୍କୁ ନିର୍ଦ୍ଦିଷ୍ଟ କରି ମାଟିରୁ ଏକାଥରେ ଉଖିଡ଼ି ଦେଲେ, ପୁଅ ଜନ୍ମ ହୁଏ; ନହେଲେ ଝିଅ ହୁଏ। ଏହି ମୂଳ ମୁଣ୍ଡରେ ରଖିଲେ ଗର୍ଭବେଦନା ନିବୃତ୍ତି ହୁଏ। ଜେଷ୍ଠା ନାରୀଙ୍କ ଗର୍ଭକୁ କପୂର, ମଦନଫଳ ଏବଂ ଯଷ୍ଟିମଧୁ ଦେଲେ ତାହା ଶୋଭା ପାଏ, ତେଣୁ ଯୁବତୀଙ୍କ ପାଇଁ ତ ଅଧିକ ଲାଭକର। ଏକ ଶିଶୁଙ୍କ ଲଳାଟରେ ଧଳା ମାଟି ଲଗାଇ, ଚିନି ଏବଂ କୁଷ୍ଠ ଦେଲେ, ସେ ଶିଶୁ ଭୟହୀନ ହୁଏ, ବିଷ, ଭୂତ, ରୋଗ ଆଦିରୁ ରକ୍ଷିତ ଥାଏ। ଶଂଖ, ନାଭି, ବଚା, କୁଷ୍ଠ ଏବଂ ଲୋହା ପିନ୍ଧିଲେ ଶିଶୁମାନେ ସମସ୍ତ ଅପମାର୍ଗ ରୋଗରୁ ରକ୍ଷିତ ହୁଏ। ପଳାଶ ଚୂର୍ଣ୍ଣ, ମଧୁ, ଘଉଁ, ଆମଳକୀ ଏବଂ ବିଡ଼ଙ୍ଗ ମିଶାଇ ପିଲେ ମଣିଷ ବହୁତ ବୁଦ୍ଧିମାନ ହୁଏ। ଏହାକୁ ଏକ ମାସ ଦିଆଯାଏ ତେବେ ବୃଦ୍ଧାପ୍ୟ ଏବଂ ମୃତ୍ୟୁ ଦୂର ହୁଏ। ପଳାଶ ବୀଜ, ଘଉଁ, ତିଳ ଏବଂ ମଧୁ ସମାନ ଭାଗରେ ମିଶାଇ ସପ୍ତ ଦିନ ଖାଇଲେ ବୃଦ୍ଧାପ୍ୟ ନାଶ ପାଏ। ରୁଦ୍ର-ଆମଳକୀ ଚୂର୍ଣ୍ଣ, ମଧୁ, ତେଲ, ଘଉଁ ସହିତ ଏକ ମାସ ଖାଇଲେ ଯୁବ ଏବଂ କଥାରେ ପାରଙ୍ଗତ ହୁଏ। ଶିବ-ଆମଳକୀ ଚୂର୍ଣ୍ଣ, ମଧୁ କିମ୍ବା ପାଣି ସହିତ ପ୍ରଭାତରେ ନିୟମିତ ନିଅ, ନାକର ଶକ୍ତି ବଢ଼ିଯାଏ। କୁଷ୍ଠ ଚୂର୍ଣ୍ଣ, ଘଉଁ ଏବଂ ମଧୁ ସହିତ ପ୍ରାତଃକାଳ ଖାଇଲେ ଦେହ ସୁଗନ୍ଧିତ ହୁଏ ଏବଂ ହଜାର ବର୍ଷ ଯାଏଁ ବଞ୍ଚିଥାଏ। ଏହିପରି, ମହେଶ୍ଵର, ବିଭକ୍ତ କଳା ଉଡ଼ଦ ଡାଲି, ଘଉଁରେ ଶୁଷ୍କ କରି, ଦୁଧରେ ରନ୍ଧି, ମଧୁ, ଘଉଁ, ଦୁଧ ସହିତ ଖାଇଲେ ଏକ ସମୟରେ ଶତ ନାରୀଙ୍କୁ ସନ୍ତୁଷ୍ଟ କରିପାରିବେ। ରସ ମଧୁ, ଏରଣ୍ଡ ତେଲ ଏବଂ ଗନ୍ଧକ ମିଶାଇ ପାନ କଲେ ଶକ୍ତି ବଢ଼ିଯାଏ। କଳା ଉଡ଼ଦ ଏବଂ ଶିମ୍ବି ବୀଜ ଦୁଧରେ ରନ୍ଧି, ଏପମାର୍ଗ ତେଲ ସହିତ ପାନ କଲେ ଏହି ଶକ୍ତି ମିଳେ। ଏହିପରି ଗୃହପଶୁ ଓ ଜନ୍ତୁମାନଙ୍କ ଉପରେ ମଧ୍ୟ ଅନେକ ଉପାୟ ରହିଛି। ହରି କହିଲେ: ଯଦି ଗାଈ ନିଜ ଝିଅକୁ ମାନେ ନାହିଁ, ତେବେ ତାଙ୍କର ନିଜ ଦୁଧ ଲୁଣ ସହିତ ଦେଲେ ଝିଅ ପ୍ରିୟ ହୁଏ। କୁକୁର ହାଡ଼ ମହିଷ କିମ୍ବା ଗାଈର ଗଳାରେ ବାନ୍ଧିଲେ ସମସ୍ତ କୀଟ ନାଶ ପାଏ। ଗୁଞ୍ଜା ମୂଳ ଖୁଆଇଲେ ଗାଈର ଗର୍ଭପାତ ହୁଏ। ଭାରୁଣ ଫଳର ରସ ହାତରେ ମାଡ଼ି, ଚାରିପାଏ ଓ ଦୁଇପାଏ ପଶୁର ସମସ୍ତ କୀଟ ନାଶ ହୁଏ। ଜୟା ଦ୍ୱାରା ଘାଉ ଭରିଲେ ଶୁଖିଯାଏ, ହାତୀ ମୁତ୍ର ପାନ କଲେ ଗାଈ ଓ ମହିଷ ରୋଗ ନିବୃତ୍ତି ହୁଏ। ଯବ ଓ ଚାଉଳ ଛାନି ତକ୍ର ମିଶାଇ ଗାଈ, ମହିଷ କିମ୍ବା ବୃଷଭ ଦୁଧରେ ଦେଲେ ଲାଭ ହୁଏ। ଶରପୁଙ୍ଖା ପତ୍ର ଲୁଣ ସହିତ ଦେଲେ ଘୋଡ଼ାର ଆନାର ଝାଲା ନିବୃତ୍ତି ହୁଏ। ଘୃତକୁମାରୀ ପତ୍ର ଲୁଣ ସହିତ ଦେଲେ ଘୋଡ଼ା ଆନାର ଖୁଜୁଲି ଠିକ୍ ହୁଏ। ଏପରି ଅନେକ ଔଷଧୀ ରହିଛି, ଯାହା ଧନ୍ୱନ୍ତରି ସୁଶୃତଙ୍କୁ କହିଥିଲେ। ସୂତ କହିଲେ: ଏହି ଔଷଧୀମାନଙ୍କ ନାମ ମୁଁ ସଂକ୍ଷେପରେ କହିଅଛି—ସ୍ତିରା, ବିଦାରୀଗନ୍ଧା, ଶାଳପଣ୍ୟ, ଶୁମତୀ, ଲାଙ୍ଗଳୀ, କଳସୀ, କ୍ରୋଷ୍ଟୁପୁଛା, ଗୁହା; ପୁନର୍ନଭା, ପର୍ଷାଭୂ, କଠିଲ୍ୟା, କାରୁଣା, ଏରଣ୍ଡ, ଉରୁଭୂକ, ଆମର୍ଦ, ବର୍ଧମାନକ; ଝଷା (ନାଗବଳା), ଶ୍ୱଦଂଷ୍ଟ୍ରା (ଗୋକ୍ଷୁର), ଶତାବରୀ, ବରା, ଭୀରୁ, ପୀବରୀ, ଇନ୍ଦୀବରୀ, ବରୀ; ବ୍ୟାଘ୍ରୀ (ବୃହତୀ), କୃଷ୍ଣା, ହଂସପାଦୀ, ମଧୁସ୍ତ୍ରବା, ଧାମନୀ, କଣ୍ଟକାରୀ, କ୍ଷୁଦ୍ରା, ସିଂହୀ, ନିଦିଗ୍ଧିକା; ବୃଶ୍ଚିକା, ତ୍ରୟମୃତା, କାଳୀ, ବିଷଘ୍ନୀ, ସର୍ପଦଂଷ୍ଟ୍ରିକା, ମର୍କଟୀ, ଆତ୍ମଗୁପ୍ତା, ଆର୍ଷେୟୀ, କପିକଚ୍ଛୁକା; ମୁଦ୍ଗପର୍ଣ୍ଣ (କ୍ଷୁଦ୍ରସହା), ମାଷପର୍ଣ୍ଣ (ମହାସହା), ତ୍ୟଜା, ପରା (ମହା), ଦଣ୍ଡୟୋନୀ, ଅଙ୍କସଂଜ୍ଞା; ନ୍ୟଗ୍ରୋଧ (ବଟ), ଅଶ୍ୱଥ୍ଥ (କପିଳା); ପ୍ଲକ୍ଷ (ଗର୍ଦ୍ଧଭାଣ୍ଡ), ପର୍କଟୀ (କପୀତନ), ପାର୍ଥ (କକୁଭ), ଧନ୍ୱି (ଅର୍ଜୁନ); ନନ୍ଦୀବୃକ୍ଷ (ପ୍ରରୋହୀ/ପୁଷ୍ଟିକାରୀ), ବଞ୍ଜୁଳ, ବେତସ, ଭଲ୍ଲାତ, ଅରୁଷ୍କର; ଲୋଧ୍ର, ସାରବକ, ଧୃଷ୍ଟ, ତିରୀଟ, ବୃହତ୍ଫଳା (ମହାଜାମ୍ବୁ), ବାଳଫଳା, ତୃତୀୟ ଜଳଜାମ୍ବୁ (ନାଦେୟୀ), କଣା, କୃଷ୍ଣୋପକୁଞ୍ଚୀ, ଶୌଣ୍ଡୀ, ମାଗଧିକା—ଏମିତି ଅନେକ ଔଷଧୀ ଏହି ଶାସ୍ତ୍ରରେ ଉଲ୍ଲେଖିତ ଅଛି। ଏଭଳି, ଭଗବାନଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ଉପଦେଶିତ ଏହି ଔଷଧୀ ଏବଂ ଉପାୟମାନେ ଲୋକଙ୍କ ଦୁଃଖ ଦୂର କରି, ଆୟୁ, ସୌନ୍ଦର୍ୟ, ଶକ୍ତି ଏବଂ ସ୍ୱାସ୍ଥ୍ୟର ରକ୍ଷା କରିଥାଏ।